Яке бар хам нишасту хеши хами сохт

یکی بر خُم نشست و خویش خم ساخت

Ки атлас боядам бо асб ва бо сохт

که اطلس بایدم با اسب و با ساخت

Бадв гуфтанд то атлас шавад рост

بدو گفتند تا اطلس شود راست

зи карбосат бибояд перҳани хост

ز کرباست بباید پیرَهَن خواست

Барин он мард дар хам хӯрд савганд

برین آن مرد در خم خورد سوگند

Ки савгандам нахоҳам бар хами афканд

که سوگندم نخواهم بر خم افکند

Ки то ман атлас рӯмӣ набинам

که تا من اطلس‌ِ رومی نبینم

Дарин хам то бимирам ме нишинам

درین خم تا بمیرم می‌نشینم

Ту низ эй марди ғофил ҳамчунонӣ

تو نیز ای مرد غافل همچنانی

Ба ғифлати хеш дар хам май нишоне

به غفلت خویش در خم می‌نشانی

Бар ой аз хам , ки то дар хам нишастӣ

بر آی از خم‌، که تا در خم نشستی

Чу хокии зери пои чархи пастӣ

چو خاکی زیر پای چرخ پستی

Агар гардун калла созад зи меҳри т

اگر گردون کله سازد ز مهر‌ت

Қабо танг ояд аз даври сипеҳри т

قبا تنگ آید از دور سپهر‌ت

Агар хоҳии таби ларзони фалаки хост

اگر خواهی تب لرزان فلک خواست

Ба ту надиҳад ки гуяд навбати мост

به تو ندهد که گوید نوبت ماست

Азин дарё ки гуёӣ хамӯш аст

ازین دریا که گویای خموش است

Батонро чашми пар дар ҳамчу гӯш аст

بتان را چشم پر دُر همچو گوش است

Ту ҳар ҷӯрӣ ки май бинӣ шаккӣ нест

تو هر جوری که می‌بینی شکی نیست

Ки он аз на фалаки худ даҳ яке нест

که آن از نه فلک خود ده یکی نیست

Фалаки хоҳӣ ба нои хоҳӣ басар кард

فلک خواهی به نا‌خواهی بسر کرد

Ки ин саргашта бо ӯ сар басар кард

که این سرگشته با او سر بسر کرد

зи чашми ман замин зон лаъл гирад

ز چشم من زمین زان لعل گیرد

Ки ҳар дами осмонам наъл гирад

که هر دم آسمانم نعل گیرد

зи баси хӯн каз дилам ҳар чашм рад шуд

ز بس خون کز دلم هر چشم رد شد

зи хӯни худ дилам дар хӯн худ шуд

ز خون خود دلم در خون خود شد

Маро нест Асияи пари кори ҷоруб

مرا نیست آسیا پر کار جاروب

Казин ҳафт Асияи гаштами лагадкӯб

کزین هفت آسیا گشتم لگدکوب

Касе ҷоруб агар мебар гирифтӣ

کسی جاروب اگر می بر گرفتی

Азин ҳафт Асия дона бирафтӣ

ازین هفت آسیا دانه برفتی

Чунон бар фарқи ман чарх Асия ронад

چنان بر فرق من چرخ آسیا راند

Ки мӯем зери гирд Асия монад

که مویم زیر گرد آسیا ماند

Маро бо ҳалқаи чархи ду то пушт

مرا با حلقهٔ چرخ دو‌تا پشت

Бибояд кӯфт ҳар дами ҳалқаи мушт

بباید کوفت هر دم حلقهٔ مشت

Ба ҷанги халқи хуршеди ҷаҳони сӯз

به جنگ خلق خورشید جهان‌سوز

Наад бар гӯши асби ин найза ҳар рӯз

نهد بر گوش اسب این نیزه هر روز

Дарин ҷанги оштии сӯра ( ? ) набинӣ

درین جنگ‌آشتی سوره (؟) نبینی

Ки оби Хизр дар шӯра набинӣ

که آب خضر در شوره نبینی

Чунин осон наёрам дод шарҳи ш

چنین آسان نیارم داد شرح‌ش

Ки ҳар дам мебиндозам ба тарҳи ш

که هر دم می‌بیندازم به طرح‌ش

Дарин роҳ эй писар чаҳ по ва чаҳ сар

درین راه ای پسر چه پا و چه سر

Дарин ҳафт Асия чаҳ хушк ва чаҳ тар

درین هفت‌آسیا چه خشک و چه تر

?герати имрӯз заррин шуд сетона

گرت امروز زرین شد ستانه

Бадари бозат наад фардои замона

بدر بازت نهد فردا زمانه

Ба дастат боз шуд ганҷии зи айём

به دستت باز شد گنجی ز ایام

Валикин ҳаст ин ганҷати ҳамаи вом

ولیکن هست این گنجت همه وام

Ба умригар футуҳӣ ёфт рӯҳат

به عمری گر فتوحی یافت روحت

Лагад хоҳад задани андари футуҳат

لگد خواهد زدن اندر فتوحت

Ҷаҳони пешат чу барқӣ боз хандад

جهان پیشت چو برقی باز خندد

Вазони пас пеши барқати бози бандад

وزان پس پیش برقت باز بندد

Бигардон рӯй зини водии ҳайрат

بگردان روی زین وادی حیرت

Ки бар рӯят равон кард оби ҳасрат

که بر رویت روان کرد آب حسرت

Агар бинишаст кори ту ҳамаи рост

اگر بنشست کار تو همه راست

Азин хон гуруснатар боядат хост

ازین خوان گُرْسِنِه‌تر بایدت خاست

Ту чун перӣ бирав мангар зи пас боз

تو چون پیری برو منگر ز پس باز

Ки аз пас нанигарад перӣ ба каси боз

که از پس ننگرد پیری به کس باز

Чу на дили дории охир на димоғӣ

چو نه دل داری آخر نه دماغی

Дабиристон чаҳгирӣ аз калоғӣ

دبیرستان چه گیری از کلاغی

Чу бом аз як лагад ояд Фрошиб

چو بام از یک لگد آید فراشیب

Наёрад тоқати ошӯбу осеб

نیارد طاقت آشوب و آسیب

Чу ту барги қафо хӯрдани надорӣ

چو تو برگ قفا خوردن نداری

Сари худ гир чун гардани надорӣ

سر خود گیر چون گردن نداری

Гадоиро нзибди подшоҳӣ

گدایی را نزیبد پادشاهی

Ки бо кӯс ва илм набӯд гадоӣ

که با کوس و علم نبود گدایی

Ту бесар чун гиребонӣ бимонада

تو بی‌سر چون گریبانی بمانده

Сар дайн нестат зоне бимонада

سر دین نیستت زانی بمانده

зи худ дар сар макунгар ҳӯшёрӣ

ز خود در سر مکن گر هوشیاری

Ки ту сармаст дар сар карда дорӣ

که تو سرمست در سر کرده داری

Барин охир чу хари бекор то чанд ?

برین آخر چو خر بیکار تا چند‌؟

Фурӯ карда зи сари афсор то чанд ?

فرو کرده ز سر افسار تا چند‌؟

Танати домии сет , ҷони мурғии азизи сет

تنت دامی‌ست‌، جان مرغی عزیز‌ست

На тани доне на ҷон то худ чаҳ чиз аст

نه تن دانی نه جان تا خود چه چیز است

Ба вақти назъ дар худ шаҳват афтод

به وقت نزع در خود شهوت افتاد

Ки мурғи но гирифта кардӣ озод

که مرغ نا گرفته کردی آزاد

Наҳодӣ бар ҳам ва бар ҳам нмондт

نهادی بر هم و بر هم نماندت

Ҳисобӣ барграфтӣ вои нхўондт

حسابی برگرفتی وا نخواندت

Куҷо афтодӣ эй аттори охир

کجا افتادی ای عطار آخر

Фурӯ магузор он асрори охир

فرو مگذار آن اسرار آخر