Шараф аз илм ҳосил кун ту ҷоно

شرف از علم حاصل کن تو جانا

Азиз омад ҳамеша марди доно

عزیز آمد همیشه مرد دانا

Набошад ҳеҷ иззат ба зи дониш

نباشد هیچ عزت به ز دانش

Набояд бади дамии ғофили зи дониш

نباید بُد دمی غافل ز دانش

Ҳамеша мард гардад ҳосил аз илм

همیشه مرد گردد حاصل از علم

Мабодои ҳечкас беҳосил аз илм

مبادا هیچکس بی‌حاصل از علم

Шараф шуд мардро ҳосили зи дониш

شرف شد مرد را حاصل ز دانش

Набояд бади дамии ғофили зи дониш

نباید بد دمی غافل ز دانش

Шарафи хоҳии ту илм омӯз доим

شرف خواهی تو علم آموز دایم

Дарин андешаи худро сӯзи доим

درین اندیشه خود را سوز دایم

Ки то ҷонат шавад равшани зи дониш

که تا جانت شود روشن ز دانش

Вуҷӯд ту шавад гулшани зи дониш

وجود تو شود گلشن ز دانش

Бълмсти одамии инсони мутлақ

بعلمست آدمی انسان مطلق

Чу илмаш нест шуд ҳайвони мутлақ

چو علمش نیست شد حیوان مطلق

Вале илми ту бояд бо амали ёр

ولی علم تو باید با عمل یار

Ки то шох умедат оварад бор

که تا شاخ امیدت آورد بار

Чу илмат бо илм анбоз гардад

چو علمت با علم انباز گردد

Ҳамаи кори ту барг ва соз гардад

همه کار تو برگ و ساز گردد

Чу илмат беамал бошад сафеҳӣ

چو علمت بی عمل باشد سفیهی

Чу боълмт амал бошад фақиҳӣ

چو باعلمت عمل باشد فقیهی

Туро чун дар амал тақсир бошад

ترا چون در عمل تقصیر باشد

з нафаст девро тўқир бошад

ز نفست دیو را توقیر باشد

Амал бо илм чун шуд ёр ва ҳам пушт

عمل با علم چون شد یار و هم پشت

Намонад девро ҷузи бод дар мушт

نماند دیو را جز باد در مشت

Чу илмат ҳаст ҷоно дар амал кӯш

چو علمت هست جانا در عمل کوش

Ки то пандат буд чун ҳалқа дар гӯш

که تا پندت بود چون حلقه در گوش

Чу илмати ҳиммати пешовар ту кирдор

چو علمت همت پیش آور تو کردار

Ки то ҳар кас туро бинад кунад кор

که تا هر کس ترا بیند کند کار

Чўъолм биъмл шуд гоҳи вбигоаҳ

چوعالم بیعمل شد گاه وبیگاه

Шавад ҳар каси з ӯ густоху гумроҳ

شود هر کس ز او گستاخ و گمراه

Чу илми омухтии рӯ дар амали ор

چو علم آموختی رو در عمل آر

Ки то ёбии бензади ҳазраташи бор

که تا یابی بنزد حضرتش بار

Чу илмат бо амал ҳамкор набӯд

چو علمت با عمل همکار نبود

Бензади росхўнт бор набӯд

بنزد راسخونت بار نبود

Ҳидоятро бълми андари амали дон

هدایت را بعلم اندر عمل دان

Азуи ёбии ту наздикии биздон

ازو یابی تو نزدیکی بیزدان

Чу бо илмати амали ҳам ёр набӯд

چو با علمت عمل هم یار نبود

Ҳидоятро бнздт кор набӯд

هدایت را بنزدت کار نبود

Муқассир дар амал маҳҷӯр бошад

مقصر در عمل مهجور باشد

Мудом аз ҳазрати ҳақ давр бошад

مدام از حضرت حق دور باشد

Бълми андари ту тавфир амал кун

بعلم اندر تو توفیر عمل کن

Дар он тавфири тақсир амал кун

در آن توفیر تقصیر عمل کن

Чўълмти боамал ҳамроз гардад

چوعلمت باعمل همراز گردد

Амал бо илми ту анбоз гардад

عمل با علم تو انباز گردد

Ту бо илм ва амал бош эй бародар

تو با علم و عمل باش ای برادر

Ки токор ту гардад ҷумла дар хур

که تاکار تو گردد جمله در خور

Басои гнҷо ки ёбӣ дар маъонӣ

بسا گنجا که یابی در معانی

Пар аз дар хўшобу лаъли конӣ

پر از در خوشاب و لعل کانی

Бадонеи сари шаръи Мустафо ро

بدانی سر شرع مصطفی را

Аз он дониш кунӣ ҳосили сафо ро

از آن دانش کنی حاصل صفا را

Амал бе илми худ судӣ надорад

عمل بی‌علم خود سودی ندارد

Чу беморӣ ки беҳбӯдӣ надорад

چو بیماری که بهبودی ندارد

Чу беилмат буд аъмоли майдон

چو بی علمت بود اعمال میدان

Буд розӣу хушҳол аз ту шайтон

بود راضی و خوشحال از تو شیطان

Чу аъмоли ту бе илмаст яксар

چو اعمال تو بی‌علمست یکسر

Бакорӣ боз ноед рӯзи маҳшар

بکاری باز ناید روز محشر

Амалро илм чун ҷонаст доим

عمل را علم چون جانست دایم

Вуҷӯди шахс аз ҷонаст қоим

وجود شخص از جانست قایم

Чу беҷонро бадан ноед бакорӣ

چو بی جان را بدن ناید بکاری

Тамаъ даравӣ кунад ҳар мӯру Марӣ

طمع دروی کند هر مور و ماری

Амалро илм бояд зонка ҷоҳил

عمل را علم باید زانکه جاهل

Буд аз шарту рукни фарзи ғофил

بود از شرط و رکن فرض غافل

Фароиз аз сунан чун бозншнохт

فرایض از سنن چون بازنشناخت

Бияёд пешкаш бо дев пардохт

بیاید پیشکش با دیو پرداخت

Амал беилм бошад ҷаҳли мутлақ

عمل بی علم باشد جهل مطلق

Бҷҳл эй ҷон нишоед ёфтан ҳақ

بجهل ای جان نشاید یافتن حق

Амал бо илм ва бо ихлос бояд

عمل با علم و با اخلاص باید

Ки дар маҳшари азу корӣ бароед

که در محشر ازو کاری براید

Манеҳ тафзили ҷаҳли хеш бар илм

منه تفضیل جهل خویش بر علم

Саодат ҷумла мадфӯнаст дар илм

سعادت جمله مدفونست در علم

Агарчӣ беамал шуд марди олам

اگرچه بی عمل شد مرد عالم

Набошад аз савобии фарди олам

نباشد از ثوابی فرد عالم

Мисоли илм агарчӣ бо амал нест

مثال علم اگرچه با عمل نیست

Бигӯям зонка дар гуфтан халал нест

بگویم زانکه در گفتن خلل نیست

Буд чун онкасӣ ки роҳ донад

بود چون آنکسی که راه داند

Вале то сад раҳ аз он боз монад

ولی تا صد ره از آن باز ماند

Табиати пои ҷаҳл ӯ набандад

طبیعت پای جهل او نبندد

Амал нокардан аз худ май писандад

عمل ناکردن از خود می‌پسندد

Наҳован мекунад раҳро напуед

نهاون میکند ره را نپوید

Валикини васфи раҳ бо ҷумла гуяд

ولیکن وصف ره با جمله گوید

Агарчӣ пои ҷаҳлаш баста гардад

اگرچه پای جهلش بسته گردد

Бълмши ҷоҳил аз худ руста гардад

بعلمش جاهل از خود رسته گردد

Азу ҳар каси нишон роҳ ҷӯяд

ازو هر کس نشان راه جوید

Забон дорад нишонҳо боз гуяд

زبان دارد نشانها باز گوید

Чу ӯ яксар касонро раҳи намояд

چو او یکسر کسان را ره نماید

Буд рӯзӣ ки худро бргшоид

بود روزی که خود را برگشاید

Савоби он нишонҳоро ки гуяд

ثواب آن نشانها را که گوید

Кушода гардаду раҳро бпўид

گشاده گردد و ره را بپوید

Ҳар онкаси кӯи далел нек донад

هر آنکس کو دلیل نیک داند

Ҳам ӯ худро бмнзл дар расонад

هم او خود را بمنزل در رساند

Буд чун кӯри модари зоди ҷоҳил

بود چون کور مادر زاد جاهل

Ки бошад аз раҳу бироаҳи ғофил

که باشد از ره و بیراه غافل

Наад рӯ дар биёбон роҳ донад

نهد رو در بیابان راه داند

Хилоиқро аз он бироаҳ хонд

خلایق را از آن بیراه خواند

Машав густох чун ӯ гардад огоҳ

مشو گستاخ چون او گردد آگاه

Буд бишки фитода дар бен чоҳ

بود بیشک فتاده در بن چاه

Чу матбӯъ уфтад андари чоҳ бе шак

چو متبوع افتد اندر چاه بی شک

ДроФтди тобеъонаши ҷумлаи як як

درافتد تابعانش جمله یک یک

Аҷаби чоҳисти ин чоҳи табиат

عجب چاهیست این چاه طبیعت

Машав зинҳори гумроҳи табиат

مشو زنهار گمراه طبیعت

Дар он чаҳ гар фитодӣ дар нёӣӣ

در آن چه گر فتادی در نیائی

Ки андар вай наёбӣ рўшноӣӣ

که اندر وی نیابی روشنائی

Амал кун то ки ихлос оварад ёр

عمل کن تا که اخلاص آورد یار

Ки беихлос бурноед турои кор

که بی اخلاص برناید ترا کار

Чу мақруни гашти ихлосати боуммол

چو مقرون گشت اخلاصت باعمال

Қабул ҳазрат ояд ҷумлаи афъол

قبول حضرت آید جمله افعال

Амал бо илм ва бо ихлос чун шуд

عمل با علم و با اخلاص چون شد

зи нураши Зуҳраи шайтон бхўн шуд

ز نورش زهرهٔ شیطان بخون شد

Хатар дорад басӣ дар роҳи мухлис

خطر دارد بسی در راه مخلص

БФзл ҳақ шавад огоҳи мухлис

بفضل حق شود آگاه مخلص

Ки ихлосӣ ки дар вай шуд ҳувайдо

که اخلاصی که در وی شد هویدا

зи истеъмоли шаръаши гашти пайдо

ز استعمال شرعش گشت پیدا

Чу аз ҳазрат биёмад он ҳидоят

چو از حضرت بیامد آن هدایت

Ки аз шореъи шиносади ин ҳикоят

که از شارع شناسد این حکایت

Ҳамин дониш буд ӯро чу перӣ

همین دانش بود او را چو پیری

Хатар бархезад ва гардад хатирӣ

خطر برخیزد و گردد خطیری

Биҷӯ перӣ агар ту марди роҳӣ

بجو پیری اگر تو مرد راهی

Ки бошад пер ҳамчун рўшноӣӣ

که باشد پیر همچون روشنائی