Занӣ будаст бо ҳасану ҷамолӣ

زنی بودست با حسن و جمالی

Шабу рӯз аз руху зулфаши мисолӣ

شب و روز از رخ و زلفش مثالی

Хушӣу хўбӣӣ бисёр будаш

خوشی و خوبی بسیار بودش

Салоҳу зуҳд бо он ёр будаш

صلاح و زهد با آن یار بودش

Бахӯбӣ дар ҳамаи олами илм буд

بخوبی در همه عالم عَلَم بود

Малоҳат дошт шириняши ҳам буд

ملاحت داشت شیرینیش هم بود

Баҳри мўӣӣ ки дар зулфи он санам дошт

بهر موئی که در زلف آن صنم داشت

Хам аз панҷаи фузуну шаст ҳам дошт

خم از پنجه فزون و شست هم داشت

Чу чашму абрӯӣ ӯ сод ва навен буд

چو چشم و ابروی او صاد و نون بود

Далелаши наси қотеъ на ки навен буд

دلیلش نصِّ قاطع نِه کِه نون بود

Чу бикшодӣ ақиқ дар фишон ро

چو بگشادی عقیق دُر فِشان را

Ба оби Хизри киштии саракашон ро

به آب خضر کُشتی سرکشان را

Садафи гўӣии лаби хандон ӯ буд

صدف گوئی لب خندان او بود

Ки марворидаш аз дандон ӯ буд

که مرواریدش از دندان او بود

Чу марвориди зери лаъли хандонаш

چو مروارید زیر لعل خندانش

Гуҳар дорӣ намӯдӣ дар дандонаш

گهر داری نمودی دُرّ دندانش

Занхдонаш чу симини себ будӣ

زنخدانش چو سیمین سیب بودی

зи себаши қисми халқи осеб будӣ

ز سیبش قسم خلق آسیب بودی

Фалак аз нақш рӯй ӯ чунон буд

فلک از نقش روی او چنان بود

Ки саргардон чу ушшоқаши бҷон буд

که سرگردان چو عشاقش بجان بود

Касоне каз сухан дарӣ фишонданд

کسانی کز سخن دری فشاندند

Баном ӯро ҳаме « марҳӯма » хонданд

بنام او را همی «مرحومه» خواندند

Занӣ будӣ ки даври чархи гардон

زنی بودی که دور چرخ گردان

Шимурдяш аз шумори шермардон

شمردیش از شمار شیرمردان

Магари шўӣӣ ки он зан дошт ногоҳ

مگر شوئی که آن زن داشت ناگاه

Барои ҳаҷи равонаи гашт дар роҳ

برای حج روانه گشت در راه

Яке кеҳтар бародар дошт он мард

یکی کهتر برادر داشت آن مرد

Валикин буд мардии ноҷавонмард

ولیکن بود مردی ناجوانمرد

Васият кард аз баҳри аёлаш

وصیت کرد از بهر عیالش

Ки то тимор медорад бимолаш

که تا تیمار می‌دارد بمالش

Бҳҷ шуд оқибат чун ин сухан гуфт

بحج شد عاقبت چون این سخن گفت

Бародар ончӣ фармудаш пазируфт

برادر آنچه فرمودش پذیرفت

Барои ҳукм ӯ биниҳод тан ро

برای حکم او بنهاد تن را

Басӣ тимордорӣ кард зан ро

بسی تیمارداری کرد زن را

Шбонрўзии бакор ӯ дар устод

شبانروزی بکار او در استاد

Бнўҳри соъаташ чизе фиристод

بنوهر ساعتش چیزی فرستاد

Нигоҳии сӯии он зан кард як рӯз

نگاهی سوی آن زن کرد یک روز

Бидид аз парда рӯй он длФрўз

بدید از پرده روی آن دلفروز

Дилаш аз даст рафт ва сарнигӯн шуд

دلش از دست رفت و سرنگون شد

Ғалат кардам чаҳ гӯям ман ки чун шуд

غلط کردم چه گویم من که چون شد

Чунон дар доми он дилдор афтод

چنان در دام آن دلدار افتاد

Ки сад умраши бики дам кор афтод

که صد عمرش بیک دم کار افتاد

Басӣ бо ақли худ зер ва зибр шуд

بسی با عقل خود زیر و زبر شد

Вале ҳар лаҳзаи ишқаш гармтар шуд

ولی هر لحظه عشقش گرمتر شد

Чу кор ӯ зи зан мебар наомад

چو کار او ز زن می بر نیامد

Дамӣ бо хештан мебар наомад

دمی با خویشتن می بر نیامد

Чўғолби гашти ишқ ва шуд хиради зуд

چوغالب گشت عشق و شد خرد زود

Кушода кард бо зани кори худ зуд

گشاده کرد با زن کار خود زود

Бахуд хондаш бзўру зару зорӣ

بخود خواندش بزور و زر و زاری

Бурун ронад он зан аз пешаши бхўорӣ

برون راند آن زن از پیشش بخواری

Бадви гуфтои надории азхдои шарм

بدو گفتا نداری ازخدا شرم

Бародарро чунин май дории озарм

برادر را چنین می‌داری آزرم

Турои дайну диёнат дорӣ инаст

ترا دین و دیانت داری اینست

Бародарро амонат дорӣ инаст

برادر را امانت داری اینست

Бирав тавба гузин ва бо худои гирд

برو توبه گزین و با خدا گرد

Вазин андешаи фосиди ҷудои гирд

وزین اندیشهٔ فاسد جدا گرد

Бизан он мард гуфт ин нест судат

بزن آن مرد گفت این نیست سودت

Марои хушнӯд бояд кард зудат

مرا خشنود باید کرد زودت

Вагарна , рӯй тобам аз ғами ту

وگرنه، روی تابم از غم تو

Турои рсўокнми гирам кам ту

ترا رسواکنم گیرم کم تو

Ҳам акнӯн дар ҳалоки андозмти ман

هم اکنون در هلاک اندازمت من

Бакории сҳмноки андозмти ман

بکاری سهمناک اندازمت من

Занаш гуфт аз ҳалокат нест бокам

زنش گفت از هلاکت نیست باکم

Ҳалоки ин ҷаҳон ба зон ҳалокам

هلاک این جهان به زان هلاکم

Магар тарсид он марди бади афъол

مگر ترسید آن مرد بد افعال

Ки бар гуяд бародарро зани он ҳол

که بر گوید برادر را زن آن حال

Бирафт он шаваму дафъи хештан ро

برفت آن شوم و دفع خویشتن را

Бзр бигирифт ҳолеи чортн ро

بزر بگرفت حالی چارتن را

Ки то доданд он шӯмони гувоҳӣ

که تا دادند آن شومان گواهی

Ки кардаст аз зинои ин зани табоҳӣ

که کردست از زنا این زن تباهی

Чу қозиро қабул афтод кораш

چو قاضی را قبول افتاد کارش

Муайян кард ҳолеи сангсораш

معیّن کرد حالی سنگسارش

Ббрдндш ба саҳро бар сари роҳ

ببردندش به صحرا بر سر راه

Равон карданд санг аз чорсўгоаҳ

روان کردند سنگ از چارسوگاه

Чу санг беадад бар зан равон шуд

چو سنگ بی عدد بر زن روان شد

Гумон афтодашон каз зан равон шуд

گمان افتادشان کز زن روان شد

Барои ибрати халқи ҷаҳонаш

برای عبرت خلق جهانش

Раҳо карданд онҷои ҳам чунонаш

رها کردند آنجا هم چنانش

Зан бечора бар ҳомӯн бимонада

زن بی چاره بر هامون بمانده

Миёни хоки ғарқ хӯн бимонада

میان خاک غرق خون بمانده

Чу шаб бигузашт ва рӯз афтод оғоз

چو شب بگذشت و روز افتاد آغاز

Зан омад вақти субҳи андаки бахуди боз

زن آمد وقت صبح اندک بخود باز

Бзорӣу нзорӣ нола ме кард

بزاری و نزاری ناله می‌کرد

зи наргиси арғавони пар лола ме кард

ز نرگس ارغوان پر لاله می‌کرد

Як аъробӣ бар уштури субҳ гоҳе

یک اعرابی بر اُشتر صبح گاهی

Магари он рӯз меомад зи роҳӣ

مگر آن روز می‌آمد ز راهی

Шунӯди он нола ва бехештан шуд

شنود آن ناله و بی‌خویشتن شد

Фурӯд омад зи уштури сӯй зан шуд

فرود آمد ز اُشتر سوی زن شد

Бпрсидш ки эй зан кистӣ ту

بپرسیدش که ای زن کیستی تو

Ки ҳамчун мурда май зистии ту

که همچون مردهٔ می‌زیستی تو

Занаши гуфто ки ман бемору зорам

زنش گفتا که من بیمار و زارم

Ъробӣ гуфт ман тимор дорам

عرابی گفت من تیمار دارم

Нишондаш бар шутури барадаши бтъҷил

نشاندش بر شتر بردش بتعجیل

Басӯии хона худ кард таҳвил

بسوی خانهٔ خود کرد تحویل

Таъаҳҳуд кард бисёре шабу рӯз

تعهد کرد بسیاری شب و روز

Ки то бо ҳол худ шуд он длФрўз

که تا با حال خود شد آن دلفروز

Дигар раҳи дилбаряш оғоз афтод

دگر ره دلبریش آغاز افتاد

зи сар дар ҳамдам ва ҳамроз афтод

ز سر در همدم و همراز افتاد

Дигар раҳ тоза шуд гулнори рӯйиш

دگر ره تازه شد گلنار رویش

зи сар дар ҳалқа зад зуннори мӯяш

ز سر در حلقه زد زنار مویش

зи зери сангсор ӯ ошкоро

ز زیر سنگسار او آشکارا

Чунон омад ки лаъл аз санги хоро

چنان آمد که لعل از سنگ خارا

Ъробӣ чун ҷамол ӯ чунон дид

عرابی چون جمال او چنان دید

Бхўни хеши ҳукм ӯ равон дид

بخون خویش حکم او روان دید

зи ишқ рӯй ӯ бехештан шуд

ز عشق روی او بی‌خویشتن شد

зи дардаши перҳан бар тан кафан шуд

ز دردش پیرهن بر تن کفن شد

Бизан гуфто ки шӯи ҷуфти ҳалолам

بزن گفتا که شو جفت حلالم

Ки мардум , зиндаи гардон аз висолам

که مُردم، زنده گردان از وصالم

Занаши гуфтои маро чун шӯй бошад

زنش گفتا مرا چون شوی باشد

Чигуна шӯии дигар рӯй бошад

چگونه شوی دیگر روی باشد

Чу аз ҳад даргузашт он меҳрбонӣ

چو از حد درگذشت آن مهربانی

Бахуд хонд охири он занро наоне

بخود خواند آخر آن زن را نهانی

Занаш гуфт эй зи дайни печидаи сари ту

زنش گفت ای ز دین پیچیده سر تو

Наме тарсии зи хашми додгари ту

نمی‌ترسی ز خشم دادگر تو

Маро аз баҳри ҳақи тимори барадӣ

مرا از بهر حق تیمار بردی

Кунун фармони деви хори барадӣ

کنون فرمان دیو خوار بُردی

Чу хайрӣ карда бузёни мёўр

چو خیری کردهٔ بزیان میاور

Халал дар каъбаи имони мёўр

خلل در کعبهٔ ایمان میاور

Ки чун инро иҷобат ме накардам

که چون این را اجابت می‌نکردم

Басӣ дидам бало ва санг хӯрдам

بسی دیدم بلا و سنگ خوردم

Кунун ту низ май хуонеи бад-ӣнам

کنون تو نیز می‌خوانی بدینم

Наме доне ки ман чун поки дайнам

نمی‌دانی که من چون پاک دینم

Агар пора кунӣ сад бораи шахсам

اگر پاره کنی صد باره شخصم

Наёяд дар тани покизаи нақсам

نیاید در تن پاکیزه نقصم

Бирав аз баҳри як шҳўаҳ ки ронӣ

برو از بهر یک شهوة که رانی

Мхри ҷонро азоби ҷовдонӣ

مخر جان را عذاب جاودانی

зи сидқи он зани покизаи гавҳар

ز صدق آن زن پاکیزه گوهر

Гирифт он марди аъробяши хоҳар

گرفت آن مرد اعرابیش خواهر

Пушаймони гашт азон андеша кардан

پشیمان گشت ازان اندیشه کردن

Ки кори дев буд он пеша кардан

که کار دیو بود آن پیشه کردن

Ғуломӣ дошт аъробии сиёҳӣ

غلامی داشت اعرابی سیاهی

Даромад он сияҳи ногуҳи зи роҳӣ

درآمد آن سیه ناگه ز راهی

Чу дид ӯ рӯй зани дилро бадв дод

چو دید او روی زن دل را بدو داد

Дил вҷонш бсухту тан фурӯ дод

دل وجانش بسوخت و تن فرو داد

Дилашро васли он зан орзӯ хост

دلش را وصل آن زن آرزو خاست

Валикин менашуд он орзӯи рост

ولیکن می‌نشد آن آرزو راست

Бизан гуфтои шабами ман , ту чу моҳӣ

بزن گفتا شبم من، تو چو ماهی

Чаро бо ман баҳам бӯдан нахоҳӣ

چرا با من بهم بودن نخواهی

Занаш гуфт ин нагардад ҳаргизати рост

زنش گفت این نگردد هرگزت راست

Ки аз ман хоҷаи ту ин басии хост

که از من خواجهٔ تو این بسی خواست

Чу ӯ васлам наёфт онгоҳи ма рӯй

چو او وصلم نیافت آنگاه مِه روی

Куҷои ёбии ту охир эй сияҳ рӯй

کجا یابی تو آخر ای سیه روی

Ғуломаш гуфт мегардонем боз

غلامش گفت می‌گردانیم باز

з ман нараҳе ту то нрҳоними боз

ز من نرهی تو تا نرهانیم باز

Вагар на ҳилтии созам ба мардӣ

وگر نه حیلتی سازم به مردی

Ки ҳолеи зини всоқи овораи гардӣ

که حالی زین وثاق آواره گردی

Занаш гуфт ончӣ хоҳӣ кун чаҳ бокаст

زنش گفت آنچه خواهی کن چه باکست

Ки нандешам агар қисмам ҳалокаст

که نندیشم اگر قسمم هلاکست

Ғулом аз ваии бғоит хашмгин шуд

غلام از وی بغایت خشمگین شد

зи меҳр ӯ чунон бӯда чунин шуд

ز مهر او چنان بوده چنین شد

Шабӣ бархест аз кинӣ ки аўдошт

شبی برخاست از کینی که اوداشت

Зани хоҷаи яке Тифл накӯ дошт

زن خواجه یکی طفل نکو داشت

Бикушт он Тифлро дар гоҳўораҳ

بکُشت آن طفل را در گاهواره

Пас онгаҳ баради он хунини ктораҳ

پس آنگه برد آن خونین کتاره

Бзири болаши он зан ниҳон кард

بزیر بالش آن زن نهان کرد

Ки яъне хӯни зан номеҳрбон кард

که یعنی خون زن نامهربان کرد

Саҳаргаҳи модари он куштаи зор

سحرگه مادر آن کُشتهٔ زار

зи баҳри ширдодни гашти бедор

ز بهر شیردادن گشت بیدار

Бидид он Тифлро бурӣдаи сари боз

بدید آن طفل را بُرّیده سر باز

Баровард аз дили пари дарди овоз

برآورد از دل پر درد آواز

Фиғонӣу хурӯшӣ дар ҷаҳони баст

فغانی و خروشی در جهان بست

Ду гесуро бурӣда бар миёни баст

دو گیسو را بریده بر میان بست

Талаб карданд тохўди он ки кардаст

طلب کردند تاخود آن که کردست

Чунин бечораро биҷон ки кардаст

چنین بیچاره را بیجان که کردست

зи зери болаши зани ошкора

ز زیر بالش زن آشکاره

Бурун омад яке хунини ктораҳ

برون آمد یکی خونین کتاره

Ҳама гуфтанд зан кардаст ин кор

همه گفتند زن کردست این کار

Бикушт ин нобакор ӯро чунин зор

بکُشت این نابکار او را چنین زار

Ғулому модари Тифли он ҷавон ро

غلام و مادر طفل آن جوان را

На чандон зад ки битавон гуфт он ро

نه چندان زد که بتوان گفت آن را

Ъробӣ омад ва гуфт эй зани охир

عرابی آمد و گفت ای زن آخر

Чаҳ бад кардам биҷои ту ман охир

چه بد کردم بجای تو من آخر

Ки киштии кӯдакӣ монанди моҳӣ

که کشتی کودکی مانند ماهی

Нтрсидии зи хӯн бе гуноҳӣ

نترسیدی ز خون بی‌گناهی

Занаш гуфт ин ки дар олам нишон дод

زنش گفت این که در عالم نشان داد

Худоят эй бародари ақл азон дод

خدایت ای برادر عقل ازان داد

Ки то ақлу хирадро кори бандӣ

که تا عقل و خرد را کار بندی

Ки то аз ақли ёбии баҳраи мандӣ

که تا از عقل یابی بهره‌مندی

Бибин аз чашми ақл эй поки доман

ببین از چشم عقل ای پاک دامن

Ту чандинӣ нкўӣӣ карда бо ман

تو چندینی نکوئی کرده با من

Гирифтаи хоҳар аз баҳр худоем

گرفته خواهر از بهر خدایم

Басӣ анъомҳо карда баҷоем

بسی انعامها کرده بجایم

Мукофоти ту ин бошад биандеш

مکافات تو این باشد بیندیش

Азин куштан чаҳ гардад ҳурматам беш

ازین کُشتن چه گردد حرمتم بیش

Ъробӣ чун хирадманди ҷаҳон буд

عرابی چون خردمند جهان بود

Бидон гуфтори зани ҳам достон буд

بدان گفتار زن هم داستان بود

Яқинаш шуд ки он зан бе гуноҳаст

یقینش شد که آن زن بی گناهست

Вале онҷои мақомаш на з роҳаст

ولی آنجا مقامش نه ز راهست

Бизан гуфто чу афтод ин чунин кор

بزن گفتا چو افتاد این چنین کار

Туро дидан бадал карааст азин бор

ترا دیدن بدل کرهست ازین بار

Занам чун тӯҳмати ин бар ту афганд

زنم چون تهمت این بر تو افگند

зи ту ёд оядаш ҳар дами зи фарзанд

ز تو یاد آیدش هر دم ز فرزند

Баҳри соъати ғам ӯ тоза гардад

بهر ساعت غم او تازه گردد

Мусӣбат низ беандоза гардад

مصیبت نیز بی‌اندازه گردد

Туро бад гуяд ва некӯ надорад

ترا بد گوید و نیکو ندارد

Вагар ман дорамат нек ӯ надорад

وگر من دارمت نیک او ندارد

Турои зинҷо бибояд рафт озод

ترا زینجا بباید رفت آزاد

Ниҳони сесад дирами ҳоле буи дод

نهان سیصد درم حالی بوی داد

Ки инро нафақа кун дар роҳи брхўиш

که این را نفقه کن در راه برخویش

Дирами бастади зан ва оварад раҳи пеш

درم بستد زن و آورد ره پیش

Чу лухтӣ рафт он ғами дида дар роҳ

چو لختی رفت آن غم دیده در راه

Падед омад диҳӣ аз давр ногоҳ

پدید آمد دهی از دور ناگاه

Канори роҳ дорӣ дид бар пой

کنار راه داری دید بر پای

Бирав гирди омадаи мардуми заҳри ҷой

برو گرد آمده مردم زهر جای

Ҷавониро дилии пари хӯни ҷигарсӯз

جوانی را دلی پر خون جگرسوز

Магар бар дор мекарданд он рӯз

مگر بر دار می‌کردند آن روز

Бипурсед он зан аз мардӣ ки ин кист

بپرسید آن زن از مردی که این کیست

Маро огоҳ кун то ҷурм ӯ чист

مرا آگاه کن تا جُرم او چیست

Бадв гуфтанд даҳ хос амӣрӣаст

بدو گفتند ده خاص امیریست

Ки дар бедод кардан бе нзирист

که در بیداد کردن بی نظیریست

Дарин даҳ одат онаст эй мумайиз

درین ده عادت آنست ای ممیّز

Ки ҳар кӯ аз хароҷии гашти оҷиз

که هر کو از خراجی گشت عاجز

Кунад бурдораш ин золими нигунсор

کند بردارش این ظالم نگونسار

Кунун хоҳад кашидаш бар сари дор

کنون خواهد کشیدش بر سر دار

Зан ӯро гуфт худ чандаш хароҷаст

زن او را گفت خود چندش خراجست

Ки ин соъат бадонаш эҳтиёҷаст

که این ساعت بدانش احتیاجست

Бадв гуфтанд кин ҳар сола пайдост

بدو گفتند کین هر ساله پیداست

Хароҷ ӯ буд сесад дирами рост

خراج او بود سیصد درم راست

Бадал мегуфт зан чун меҳрбонӣ

بدل می‌گفت زن چون مهربانی

Ки ӯро бози хар акнӯн бҷонӣ

که او را باز خر اکنون بجانی

Чу ту ҷустии бҷон аз санги вази дор

چو تو جستی بجان از سنگ وز دار

Бҷон аз дори шӯ ӯро харидор

بجان از دار شو او را خریدار

Бадишон гуфт агар ман бидиҳам ин мол

بدیشان گفت اگر من بدهم این مال

Фрўшндши бмн , гуфтанд дар ҳол

فروشندش بمن، گفتند در حال

Боишон дод он сесад дирами зуд

بایشان داد آن سیصد درم زود

Ки то шуд он ҷавони фориғи зи ғами зуд

که تا شد آن جوان فارغ ز غم زود

Дирам чун дод зани ҳоле равон шуд

درم چون داد زن حالی روان شد

Чу тирӣ аз пай ӯ он ҷавон шуд

چو تیری از پی او آن جوان شد

Чу рӯй зан бидид аз давр , ҷонаш

چو روی زن بدید از دور، جانش

Блб омад бгрдўн шуд фиғонаш

بلب آمد بگردون شد فغانش

Саросема шуд ва фарёд ме кард

سراسیمه شد و فریاد می‌کرد

Ки аз дорам чаро озод ме кард

که از دارم چرا آزاد می‌کرد

Кигар ҷони додмӣ бар дорногоаҳ

که گر جان دادمی بر دارناگاه

Набӯдӣ ҳаргизам чун ишқи ин моҳ

نبودی هرگزم چون عشق این ماه

Басӣ бо зан бигуфту суд кӣ дошт

بسی با زن بگفت و سود کی داشت

Ки зан оташ набӯд он дӯд кӣ дошт

که زن آتش نبود آن دود کی داشت

Басӣ бо зан бирафт ва кард зорӣ

بسی با زن برفت و کرد زاری

Наёвардаш азон ҷузи шармсорӣ

نیاوردش ازان جز شرمساری

Занаши гуфтои муроот ман инаст

زنش گفتا مراعات من اینست

Ман ин кардам мукофот ман инаст

من این کردم مکافات من اینست

Ҷавон гуфташ дилами барадӣу ҷонӣ

جوان گفتش دلم بُردی و جانی

Чигуна азтўи сари тобами замонӣ

چگونه ازتو سر تابم زمانی

Занаши гуфтогар аз ман сар нтобӣ

زنش گفتا گر از من سر نتابی

Сари мўӣии зи васл ман наёбӣ

سر موئی ز وصل من نیابی

Басии рафтанд ва гуфтанд ва шуниданд

بسی رفتند و گفتند و شنیدند

Ки то ҳар ду бдрёӣии расиданд

که تا هر دو بدریائی رسیدند

Бидон соҳили яке киштии гарон буд

بدان ساحل یکی کشتی گران بود

Ҳамаи пари рахту пари бозоргон буд

همه پُر رخت و پُر بازارگان بود

Чун аз зани он ҷавони навмеди дармонд

چون از زن آن جوان نومید درماند

Яке бозоргонро пеш худ хонд

یکی بازارگان را پیش خود خواند

Ки дорам як канизаки ҳамчуи моҳӣ

که دارم یک کنیزک همچو ماهی

Надорад ҷузи сарафрозии гуноҳӣ

ندارد جز سرافرازی گناهی

Надидам каси бноФрмоӣӣ ӯ

ندیدم کس به نافرمانیِ او

Маро то кӣ зи саргардонӣ ӯ

مرا تا کی ز سرگردانی او

Агарчӣ нест кас мислаши падедор

اگرچه نیست کس مثلش پدیدار

Ним хуии бадашро ман харидор

نیم خوی بدش را من خریدار

Басӣ кӯшидаам то чанд кӯшам

بسی کوشیده‌ام تا چند کوشم

Кунунашгар ту хоҳӣ май фурушам

کنونش گر تو خواهی می‌فروشم

Бидон бозоргон ин гуфт зинҳор

بدان بازارگان این گفت زنهار

Маро аз вай машав ҳаргизи харидор

مرا از وی مشو هرگز خریدار

Ки шавҳар дорам возодми охир

که شوهر دارم وآزادم آخر

Расед аз даст ӯ фарёдами охир

رسید از دست او فریادم آخر

Сухан бозоргон нишнид аз вай

سخن بازارگان نشنید از وی

Бдинорӣ садаш бихаред аз вай

بدیناری صدش بخرید از وی

Бсди сахтяш дар киштӣ нишонданд

بصد سختیش در کشتی نشاندند

Взонҷо дар замони киштии бронднд

وزانجا در زمان کشتی براندند

Хрндаҳ чун бидид он қаду дидор

خرنده چون بدید آن قدّ و دیدار

Бзири парда аз ҷон шуд харидор

بزیر پرده از جان شد خریدار

Дарон дарёи дилаш дар шӯр омад

دران دریا دلش در شور آمد

Наҳанги шаҳваташ дар зӯр омад

نهنگ شهوتش در زور آمد

Бизан наздик шуд он зани биФтод

بزن نزدیک شد آن زن بیفتاد

Ки фарёдам расед эй халқи фарёд

که فریادم رسید ای خلق فریاد

Мусулмонед ва ман ҳастам мусулмон

مسلمانید و من هستم مسلمان

Бар имонед вмн ҳастам бароямон

بر ایمانید ومن هستم برایمان

Ман озодами маро шавҳар биҷойаст

من آزادم مرا شوهر بجایست

Гувоҳи содиқами ин дами хдоист

گواه صادقم این دم خدایست

Шуморо модару хоҳар буд низ

شما را مادر و خواهر بود نیز

Бзири парда дар духтар буд низ

بزیر پرده در دختر بود نیز

Касе ин бадгар андешад бар эшон

کسی این بد گر اندیشد بر ایشان

Шавад ҳоли шумо бе шаки парешон

شود حال شما بی‌شک پریشان

Чу напасандед эшонро дарин кор

چو نپسندید ایشان را درین کار

Маро аз чаҳ писандид ин чунин бор

مرا از چه پسندید این چنین بار

Ғарибу ъўраҳу дарвешу хорам

غریب و عورة و درویش و خوارم

Заъифу оҷизу зори внзорм

ضعیف و عاجز و زار ونزارم

Маранҷонед ин ҷони сӯзро беш

مرنجانید این جان سوز را بیش

Ки Фрдоӣисти мари имрӯзро пеш

که فردائیست مر امروز را پیش

Чу буд он зани нкўгўӣу накӯи дил

چو بود آن زن نکوگوی و نکو دل

Бсухт он аҳли киштиро бадви дил

بسوخت آن اهل کشتی را بدو دل

Бикбори аҳли киштии ёри гаштанд

بیکبار اهل کشتی یار گشتند

Нигаҳи дори зани ғмхўори гаштанд

نگه دار زن غمخوار گشتند

Вале ҳар кас ки рӯй ӯ бидидӣ

ولی هر کس که روی او بدیدی

Бсди дили ишқ рӯй ӯ харидӣ

بصد دل عشق روی او خریدی

Бохри аҳли он киштии бикбор

بآخر اهل آن کشتی بیکبار

Шуданд алқсаҳ бар ваии ошиқи зор

شدند القصّه بر وی عاشق زار

Басӣ бо як дигар гуфтанд аз вай

بسی با یک دگر گفتند از وی

Басии он ишқи бнҳФтнд аз вай

بسی آن عشق بنهفتند از وی

Чу ҳар дилро бадв буд иштиёқӣ

چو هر دل را بدو بود اشتیاقی

Бики раҳ ҷумла карданд иттифоқӣ

بیک ره جمله کردند اتّفاقی

Ки он занро фурӯ гиранд ногоҳ

که آن زن را فرو گیرند ناگاه

Бароранд орзӯии худ бокроаҳ

برآرند آرزوی خود باکراه

Чу зан аз ҳоли он шӯмон хабар ёфт

چو زن از حال آن شومان خبر یافت

Ҳамаи дарёи зхўни дил ҷигар ёфт

همه دریا زخون دل جگر یافت

Забон бикшод к-эии донои асрор

زبان بگشاد کای دانای اسرار

Маро аз шари ин шӯмони нигаҳи дор

مرا از شرِّ این شومان نگه دار

Надорам аз ду олами ҷузи ту кас ро

ندارم از دو عالم جز تو کس را

Азин сарҳо бурун бар ин ҳавас ро

ازین سَر ها بُرون بَر این هوس را

Агар рӯзӣ кунӣ маргами туоне

اگر روزی کنی مرگم توانی

Ки мурдан ба буд зини зиндагонӣ

که مردن به بود زین زندگانی

Халосии даҳ маро ё марги имрӯз

خلاصی ده مرا یا مرگ امروز

Ки ман тоқат надорам андарин сӯз

که من طاقت ندارم اندرین سوز

Маро то чанд гирдонеи бхўн дар

مرا تا چند گردانی بخون در

Нахоҳӣ ёфт аз ман сарнигӯн тар

نخواهی یافت از من سرنگون تر

Чу гуфт ин қисса ва бехештан шуд

چو گفت این قصّه و بی خویشتن شد

Азон зани оби дарёи мавҷ зан шуд

ازان زن آب دریا موج زن شد

Баромади оташӣ зон оби сӯзон

برآمد آتشی زان آب سوزان

Ки дрёгшт чун дӯзахи фурӯзон

که دریاگشت چون دوزخ فروزان

Бики дами аҳли киштиро бикбор

بیک دم اهل کشتی را بیکبار

Бгрдонид дар оташи нигунсор

بگردانید در آتش نگونسار

Ҳамаи хокистарии гаштанд дар ҳол

همه خاکستری گشتند در حال

Валикин монад боқии ҷумларо мол

ولیکن ماند باقی جمله را مال

Яке бодӣ даромад аз карона

یکی بادی درآمد از کرانه

Ба шаҳрӣ кард киштиро равона

به شهری کرد کشتی را روانه

Зани он хокистар аз киштии биндохт

زن آن خاکستر از کشتی بینداخت

Чу мардони хештанро ҷомаи сохт

چو مردان خویشتن را جامهٔ ساخت

Ки то барраади зи дасти ишқи бозӣ

که تا برهد ز دست عشق بازی

Кунад бар шакли мардони сарфарозӣ

کند بر شکل مردان سرفرازی

Басӣ халқ омаданд аз шаҳр дар роҳ

بسی خلق آمدند از شهر در راه

Ғуломиро ҳамеи диданд чун моҳ

غلامی را همی دیدند چون ماه

Бтнҳоӣӣ дарон киштӣ нишаста

بتنهائی دران کشتی نشسته

Ҷаҳонии мол бо ваии танги баста

جهانی مال با وی تنگ بسته

Бпрсиднд азон хуршеди рухи ҳол

بپرسیدند ازان خورشید رخ حال

Ки танҳо омадӣ бо ин ҳамаи мол

که تنها آمدی با این همه مال

Бадишон гуфт то шаҳ на?идм пеш

بدیشان گفت تا شه نایدم پیش

Нагӯям бо дигар каси қиссаи хеш

نگویم با دگر کس قصّهٔ خویش

Хабар доданд азуи шаҳро ки имрӯз

خبر دادند ازو شه را که امروز

Ғуломӣ дар расед алҳақ длФрўз

غلامی در رسید الحق دلفروز

Бтнҳоӣии яке киштии пар аз мол

بتنهائی یکی کشتی پر از مال

Биоварада намегуяд дигар ҳол

بیاورده نمی‌گوید دگر حال

Туро мехоҳад ӯ то ҳол гуяд

ترا می‌خواهد او تا حال گوید

Ҳадиси киштӣ ва он мол гуяд

حدیث کشتی و آن مال گوید

Таъаҷҷуб кард шоҳ ва шуд равона

تعجّب کرد شاه و شد روانه

Биёмад пеши он моҳи замона

بیامد پیش آن ماه زمانه

Тафаҳҳус кард ҳолаши шоҳи ҳушёр

تفحّص کرد حالش شاه هُشیار

Чунин гуфт ӯ ки мо будем бисёр

چنین گفت او که ما بودیم بسیار

Ба киштӣ дар нишастему басии роҳ

به کشتی در نشستیم و بسی راه

Бпимўдими доими гоҳу бегоҳ

بپیمودیم دایم گاه و بیگاه

Чу бекорон он киштем диданд

چو بیکاران آن کشتیم دیدند

Бшҳўаҳи ҷумлаи меҳр ман гузиданд

بشهوة جمله مهر من گزیدند

зи ҳақи дархостам то ҳақ чунон кард

ز حق درخواستم تا حق چنان کرد

Ки дафъи шари муштии бад гумон кард

که دفع شرِّ مُشتی بد گمان کرد

Даромад оташӣу ҷумларо сӯхт

درآمد آتشی و جمله را سوخت

Маро барраанду ҷонамро бар афрӯхт

مرا برهاند و جانم را بر افروخت

Бибин инак яке брҷоигоҳст

ببین اینک یکی برجایگاهست

Ки мардум нест ангушт сиёҳаст

که مردم نیست انگشت سیاهست

Марои зин ибратӣ омад падедор

مرا زین عبرتی آمد پدیدار

Ним ман моли дунёро харидор

نیم من مال دنیا را خریدار

Ҳама баргир мол бе шумораст

همه برگیر مال بی‌شمارست

Вале як ҳоҷатам аз ту бакораст

ولی یک حاجتم از تو بکارست

Кисозӣ бар лаби ин баҳрами имрӯз

که سازی بر لبِ این بَحرَم امروز

Ибодатро яке маъбади длФрўз

عبادت را یکی معبد دلفروز

Бкўӣӣ каз палиду поки доман

بکوئی کز پلید و پاک دامن

Набошад ҳеҷ касро кор бо ман

نباشد هیچ کس را کار با من

Ки то чун дод даст ӣнҷо нишастам

که تا چون داد دست اینجا نشستم

Шбонрўзии худоро май пурситам

شبانروزی خدا را می‌پرستم

Шаҳу лашкар чу гуфтораш шуниданд

شه و لشکر چو گفتارش شنیدند

Каромот ва мақомоташ бидиданд

کرامات و مقاماتش بدیدند

Чунонаш муътақиди гаштанд яксар

چنانش معتقد گشتند یکسر

Ки аз ҳукмаш на печиданд як сар

که از حکمش نه پیچیدند یک سر

Чунонаш маъбадӣ карданд бар пой

چنانش معبدی کردند بر پای

Ки гуфтӣ хонаи каъбаи сет бар ҷой

که گفتی خانهٔ کعبه‌ست بر جای

Дар онҷо рафт ва шуд машғӯли тоъат

در آنجا رفت و شد مشغول طاعت

Басар май баради умрӣ дар қаноат

بسر می‌برد عمری در قناعت

Чу дар дом аҷал афтод он шоҳ

چو در دام اجل افتاد آن شاه

Вазирону сипаҳро хонд онгоҳ

وزیران و سپه را خواند آنگاه

Бадишон гуфт он ояд савобам

بدیشان گفت آن آید صوابم

Ки чун ман рӯй аз дунё битобам

که چون من روی از دنیا بتابم

Шуморо ин ҷавони зоҳиди онгоҳ

شما را این جوان زاهد آنگاه

Буд бар ҷои ман фармони даҳу шоҳ

بود بر جای من فرمان ده و شاه

Ки то осӯда гардад зу раият

که تا آسوده گردد زو رعیّت

Биҷой оред эй қавми ин васият

بجای آرید ای قوم این وصیت

Бигуфт ин ва бар омад ҷони покаш

بگفت این و بر آمد جان پاکش

Фурӯи баради ин замин дар зери хокаш

فرو برد این زمین در زیر خاکش

Бикбори он вазирони ҷамъи гаштанд

بیکبار آن وزیران جمع گشتند

Раоёу амирони ҷамъи гаштанд

رعایا و امیران جمع گشتند

Бар он зан шуданд ва роз гуфтанд

بر آن زن شدند و راز گفتند

зи шоҳаши он васият боз гуфтанд

ز شاهش آن وصیت باز گفتند

Бадв гуфтанд ҳар ҳукмӣ ки хоҳӣ

بدو گفتند هر حکمی که خواهی

Туоне чун турост ин подшоҳӣ

توانی چون تراست این پادشاهی

Накард албата зан рағбат бидон кор

نکرد البتّه زن رغبت بدان کار

Ки зоҳид кӣ тавонад шуд ҷаҳондор

که زاهد کی تواند شد جهاندار

Бадв гуфтанд эй обиди нишона

بدو گفتند ای عابد نشانه

Ҷҳондорӣ гузин чанд аз баҳона

جهانداری گزین چند از بهانه

Бадишон гуфт зан чун нест чора

بدیشان گفت زن چون نیست چاره

Маро бояд занӣ чун моҳи пора

مرا باید زنی چون ماه پاره

Яке духтар буд ҷуфти ҳалолам

یکی دختر بود جفت حلالم

Ки меояд зи тнҳоӣии малолам

که می‌آید ز تنهائی ملالم

Бузургонаш чунин гуфтанд к-эии шоҳ

بزرگانش چنین گفتند کای شاه

зи мо ҳар кас ки хоҳии духтарии хоҳ

ز ما هر کس که خواهی دختری خواه

Бадишон гуфт сад духтар фиристед

بدیشان گفت صد دختر فرستید

Валикини ҷумла бо модар фиристед

ولیکن جمله با مادر فرستید

Ки томн низ ҳар якро бубинам

که تامن نیز هر یک را ببینم

зи ҷумла онк хоҳам бар гузинам

ز جمله آنک خواهم بر گزینم

Бузургонаши бъшқи дили ҳамон рӯз

بزرگانش بعشق دل همان روز

Фиристоданд сад духтари длФрўз

فرستادند صد دختر دلفروز

Ҳама бо модари худ пеши рафтанд

همه با مادر خود پیش رفتند

зи шарми хеши бас бе хеши рафтанд

ز شرم خویش بس بی‌خویش رفتند

Намӯд он зани бадишони хештан ро

نمود آن زن بدیشان خویشتن را

Ки шоҳӣ чун буд шоистаи зан ро

که شاهی چون بود شایسته زن را

Бгўӣиди ин сухан бо шавҳарони боз

بگوئید این سخن با شوهران باز

Рҳонидми азин бори гарони боз

رهانیدم ازین بار گران باز

Занони саргаштаи азм роҳ карданд

زنان سرگشته عزم راه کردند

Бузургонро азон огоҳ карданд

بزرگان را ازان آگاه کردند

Киу маи ҳаркасӣ кон ме шунӯданд

که و مه هرکسی کان می‌شنودند

зи ҳоли зан таъаҷҷуб ме намуданд

ز حال زن تعجب می‌نمودند

Фиристоданд пеш ӯ зании боз

فرستادند پیش او زنی باز

Ки чун ҳастӣ валиаҳди сарафроз

که چون هستی ولیعهد سرافراز

Касеро бар сари мо шоҳи гардон

کسی را بر سر ما شاه گردان

Вагарна подшоҳӣ кун чу мардон

وگرنه پادشاهی کن چو مردان

Касеро баргузед аз ҷумлаи мақбул

کسی را برگزید از جمله مقبول

Вазон пас шуд бакори хеши машғӯл

وزان پس شد بکار خویش مشغول

Бадасти хеш шоҳӣ кард бар пой

بدست خویش شاهی کرد بر پای

Наҷунбед аз барои малик аз ҷой

نجنبید از برای ملک از جای

Ту бошӣ эй писар аз баҳри ноне

تو باشی ای پسر از بهر نانی

Кунӣ зеру зибри ҳоли ҷаҳонӣ

کنی زیر و زبر حال جهانی

Наҷунбед аз барои малики як зан

نجنبید از برای ملک یک زن

зи мардони ин чунин бинмоӣ як тан

ز مردان این چنین بنمای یک تن

Шунид овозаи он зани ҷаҳонӣ

شنید آوازهٔ آن زن جهانی

Ки ҳаст андари фалони ҷоӣии фулонӣ

که هست اندر فلان جائی فلانی

Назираши мустаҷоби алдъўаҳ кас нест

نظیرش مستجاب الدّعوه کس نیست

Зании кӯро зи мардони ҳам нафас нест

زنی کو را ز مردان هم نفس نیست

Басии мафлуҷ аз анфосаш чунон шуд

بسی مفلوج از انفاسش چنان شد

Ки бо роҳ омаду поиш равон шуд

که با راه آمد و پایش روان شد

Басӣ шуд дар ҷаҳони овоза ӯ

بسی شد در جهان آوازهٔ او

намедонист каси андоза ӯ

نمی‌دانست کس اندازهٔ او

Чу аз ҳаҷ боз омад шӯии он зан

چو از حج باز آمد شوی آن زن

Надид аз ҳеҷ сўӣӣ рӯй он зан

ندید از هیچ سوئی روی آن زن

Бики раҳ кдхдоӣӣ дид вайрон

بیک ره کدخدائی دید ویران

Бародар гашта нобӣноу ҳайрон

برادر گشته نابینا و حیران

Бар ӯ на даст меҷанбед на пой

بر او نه دست می‌جُنبید نه پای

Ки мақъад гашта буду монда бар ҷой

که مقعد گشته بود و مانده بر جای

Шабу рӯзаши ғами он зани гирифта

شب و روزش غم آن زن گرفته

Азоби дӯзахаши домани гирифта

عذاب دوزخش دامن گرفته

Гуҳ аз ҳақи бародари ҷонаш май сӯхт

گه از حق برادر جانش می‌سوخت

Гуҳӣ аз дард бедирамонаш май сӯхт

گهی از درد بی درمانش می‌سوخت

Бародари ҳол зан пурсед азуи боз

برادر حال زن پرسید ازو باز

Сухани пеш бародар кард оғоз

سخن پیش برادر کرد آغاز

Ки кард он зани зино бо як сипоҳӣ

که کرد آن زن زنا با یک سپاهی

Бидоданд эй аҷаби қавмии гувоҳӣ

بدادند ای عجب قومی گواهی

Чу бишунид ин сухан зон қавми қозӣ

چو بشنید این سخن زان قوم قاضی

Бҳкми сангсораш гашти розӣ

بحکم سنگ سارش گشت راضی

Бзории санг сораш кард онгоҳ

بزاری سنگ سارش کرد آنگاه

Ту боқии мон ки ӯ бархест аз роҳ

تو باقی مان که او برخاست از راه

Чу бишунид ин сухани он марди маҳҷӯр

چو بشنید این سخن آن مرد مهجور

Шуд аз маргу фасодаши сахти ранҷур

شد از مرگ و فسادش سخت رنجور

Чу ҳам бигирист ҳам бар хештан зад

چو هم بگریست هم بر خویشتن زد

Бкнҷӣ рафт ва мотам кард ва тан зад

بکُنجی رفت و ماتم کرد و تن زد

Бародарро чу медид ончунон зор

برادر را چو می‌دید آنچنان زار

Накардаш ҳеҷ узви алои забони кор

نکردش هیچ عضو الا زبان کار

Бадви гуфто ки эй бедаст ва бе пой

بدو گفتا که ای بی دست و بی پای

Шунидам ман ки ин соъати фалони ҷой

شنیدم من که این ساعت فلان جای

Зании машҳур ҳамчун офтобаст

زنی مشهور همچون آفتابست

Ки пеши ҳақ дуояш мустаҷобаст

که پیش حق دعایش مستجابست

Басии кӯр аз дуояши дида вар шуд

بسی کور از دعایش دیده ور شد

Басии мафлуҷи оҷизи раҳ сипар шуд

بسی مفلوج عاجز ره سپر شد

Агар хоҳӣ барам онҷоигоҳт

اگر خواهی برم آنجایگاهت

Магар боз оварад он зани броҳт

مگر باز آورد آن زن براهت

Дили он мард хуш шуд гуфт башитоб

دل آن مرد خوش شد گفت بشتاب

Шудам аз даст агар хоҳем дарёб

شدم از دست اگر خواهیم دریاب

Магари он марди неки алқсаҳ хар дошт

مگر آن مرد نیک القصّه خر داشت

Барон хари баст ӯро роҳи бардошт

بران خر بست او را راه برداشت

Расиданд аз қазои рӯзӣ дарон роҳ

رسیدند از قضا روزی دران راه

Бар он марди аъробии шабонгоҳ

بر آن مرد اعرابی شبانگاه

Чу буд он марди аъробии ҷавони мард

چو بود آن مرد اعرابی جوان مرد

Дарон шаб ҳар ду танро миҳмон кард

دران شب هر دو تن را میهمان کرد

Даромад марди аъробии бгФтн

درآمد مرد اعرابی بگفتن

Каз ӣнҷо то куҷо хоҳед рафтан

کز اینجا تا کجا خواهید رفتن

Бадв гуфто шунидам моҷроӣӣ

بدو گفتا شنیدم ماجرائی

Ки мегуяд зании зоҳиди дъоӣӣ

که می‌گوید زنی زاهد دعائی

Ки нобӣнои басӣу мубталои ҳам

که نابینا بسی و مبتلا هم

Азу ба шуд бтъўизу дуои ҳам

ازو به شد بتعویذ و دعا هم

Маро низ ин бародари гашти бемор

مرا نیز این برادر گشت بیمار

Ба мафлуҷӣ ва кӯрӣ шуд гирифтор

به مفلوجی و کوری شد گرفتار

Бар он зан барам ӯро , магари боз

بر آن زن برم او را، مگر باز

Раванда гардаду соҳиби басари боз

رونده گردد و صاحب بصر باز

Бадв гуфт онгаҳ аъробӣ ки як чанд

بدو گفت آنگه اعرابی که یک چند

Занӣ афтод ӣнҷои баси хирадманд

زنی افتاد اینجا بس خردمند

Ғуломи ман барад ӯро бзўрӣ

غلام من برد او را بزوری

Азон шавамӣ шуд ӯ мафлуҷу кӯрӣ

ازان شومی شد او مفلوج و کوری

Кунун ӯро биорам бо шумо низ

کنون او را بیارم با شما نیز

Магар ба гардад ӯ ҳам зон дуо низ

مگر به گردد او هم زان دعا نیز

Шуданд охири басӣ манзил буриданд

شدند آخر بسی منزل بریدند

Дарон даҳ сӯии он манзили расиданд

دران ده سوی آن منزل رسیدند

Ки мекарданд бар дори он ҷавон ро

که می‌کردند بر دار آن جوان را

Всоқӣ буд бигирифтанд он ро

وثاقی بود بگرفتند آن را

Всоқии лоиқи он корвон буд

وثاقی لایق آن کاروان بود

Ки малики он ҷФопишаҳи ҷавон буд

که ملک آن جفاپیشه جوان بود

Ҷавон буд эй аҷаб бар ҷои монда

جوان بود ای عجب بر جای مانده

На биноӣӣ на дасту пои монда

نه بینائی نه دست و پای مانده

Баҳам гуфтанд ҳоли мо ҳам инаст

بهم گفتند حال ما هم اینست

Ки моро ин матоъаст ва ғам инаст

که ما را این متاعست و غم اینست

Чу ҳам ин нақди моро ҳосил омад

چو هم این نقد ما را حاصل آمد

Сазад кини ҷои моро манзил омад

سزد کین جای ما را منزل آمد

Ҷавонро низ модар буд бар ҷой

جوان را نیز مادر بود بر جای

Чу дид алқсаҳи ду бедаст ва бе пой

چو دید القصّه دو بی‌دست و بی‌پای

зи ранҷу мбтлоӣии шани хабари хост

ز رنج و مبتلائی‌شان خبر خواست

Фурӯ гуфтанд ҳолеи он хабари рост

فرو گفتند حالی آن خبر راست

Басӣ бигирист он модар ки ман низ

بسی بگریست آن مادر که من نیز

Писар дорам яке чун ин ду тан низ

پسر دارم یکی چون این دو تن نیز

Биёям бо шумо , бар ҷуст ӯ ҳам

بیایم با شما، بر جَست او هم

Писарро бар сутурии басти муҳкам

پسر را بر ستوری بست محکم

Баҳам ҳар се равони гаштанд дар роҳ

بهم هر سه روان گشتند در راه

Ки то рафтанди пеши зани саҳаргоҳ

که تا رفتند پیش زن سَحَرگاه

Саҳаргоҳӣ нафас зад субҳи давлат

سحرگاهی نفس زد صبح دولت

Бурун омад зани зоҳиди зи хилват

برون آمد زن زاهد ز خلوت

Бидид аз даври шӯии хештан ро

بدید از دور شوی خویشتن را

зи шодӣ саҷда омад кори зан ро

ز شادی سجده آمد کار زن را

Басӣ бигирист зани гуфто кунун ман

بسی بگریست زن گفتا کنون من

зи хиҷлат чун тавонам шуд буруни ман

ز خجلت چون توانم شد برون من

Чаҳ созам ё чаҳ гӯям шӯии худ ро

چه سازم یا چه گویم شوی خود را

Ки натавонам намӯдан рӯй худ ро

که نتوانم نمودن روی خود را

Чу аз пастар нигаҳ кард он се тан дид

چو از پس تر نگه کرد آن سه تن دید

Се хасми хӯни ҷон хештан дид

سه خصم خون جان خویشتن دید

Бадал гуфт ӯ ки инам бас ки шавҳар

بدل گفت او که اینم بس که شوهر

Гўо бо хеш оварадаст ҳамбар

گوا با خویش آوردست همبر

Бад-ӣн ҳар се ки бас соҳиб гуноҳанд

بدین هر سه که بس صاحب گناهند

Ду дасту пои ин ҳар се гувоҳанд

دو دست و پای این هر سه گواهند

Чу чашм ҳар се май байнам чаҳ хоҳам

چو چشم هر سه می‌بینم چه خواهم

Чаҳ мегӯям гувоҳами баси илоҳам

چه می‌گویم گواهم بس الهم

Зан омад баси назар бар шӯии андохт

زن آمد بس نظر بر شوی انداخت

Валикини бурқаъӣ бар рӯй андохт

ولیکن برقعی بر روی انداخت

Бшўҳр гуфт бар гӯи худ чаҳ хоҳӣ

بشوهر گفت بر گو خود چه خواهی

Ҷавобаш дод он марди илоҳӣ

جوابش داد آن مرد الهی

Ки ӣнҷои омадами баҳри дъоӣӣ

که اینجا آمدم بهر دعائی

Ки дорам кӯри чашмии мбтлоӣӣ

که دارم کور چشمی مبتلائی

Занаши гуфто ки мардӣаст ин гунаҳи кор

زنش گفتا که مردیست این گنه کار

Агар оради гуноҳи худ боқарор

اگر آرد گناه خود باقرار

Халосӣ бошадаш зини ранҷи носоз

خلاصی باشدش زین رنج ناساز

Вагарна кӯр монад мубталои боз

وگرنه کور ماند مبتلا باز

Бипурсед аз бародари марди ҳоҷӣ

بپرسید از برادر مرد حاجی

Ки чун дармондау пари эҳтиёҷӣ

که چون درمانده و پُر احتیاجی

Гуноҳ худ бигӯ то рустаи гардӣ

گناه خود بگو تا رسته گردی

Вагарнаи ҷуфти ғами пайвастаи гардӣ

وگرنه جفت غم پیوسته گردی

Бародар гуфт дарду ранҷи сад сол

برادر گفت درد و رنج صد سال

Марои беҳтари азин бар гуфтани ҳол

مرا بهتر ازین بر گفتن حال

Басӣ гуфтанд то охир ба тшўир

بسی گفتند تا آخر به تشویر

зи сар то пой кард он ҳоли тақрир

ز سر تا پای کرد آن حال تقریر

Манам зини ҷурми гуфтои мондаи барҷоӣ

منم زین جرم گفتا مانده برجای

Кунун хоҳӣ бикаш хоҳӣ бибахшоӣ

کنون خواهی بکُش خواهی ببخشای

Бародар чун брондишиди лухтӣ

برادر چون براندیشید لختی

Агар чаҳ он бирав афтод сахтӣ

اگر چه آن برو افتاد سختی

Бадали гуфто чу зан шуд нопадедор

بدل گفتا چو زن شد ناپدیدار

Бародарро шавам бории харидор

برادر را شَوَم باری خریدار

Бубахшед охираш то зан дуо кард

ببخشید آخرش تا زن دعا کرد

Бики соъати зи сад ранҷиш раҳо кард

بیک ساعت ز صد رنجش رها کرد

Равандаи гашт ва пас гӣранда шуд боз

رونده گشت و پس گیرنده شد باز

зи сари ду чашм ӯ бинанда шуд боз

ز سر دو چشم او بیننده شد باز

Пас онгаҳ аз ғуломи он хоҷаи дархост

پس آنگه از غلام آن خواجه درخواست

Ки баргӯед гуноҳи хештани рост

که برگوید گناه خویشتن راست

Ғуломаш гуфт агар қатлам кунӣ соз

غلامش گفت اگر قتلم کنی ساز

Наёрам гуфт ҷурми хештани боз

نیارم گفت جرم خویشتن باز

Пас аъробии бадв гуфто бигӯ рост

پس اعرابی بدو گفتا بگو راست

Ки имрӯз аз ман ин хавф ту бархест

که امروز از من این خوف تو برخاست

Турои ман афв кардам ҷовдона

ترا من عفو کردم جاودانه

Чаҳ май тарсӣ чаҳ май ореи баҳона

چه می‌ترسی چه می‌آری بهانه

Бигуфт алқсаҳи он рози ошкора

بگفت القصّه آن راز آشکاره

Ки Тифлати киштами андари гоҳўораҳ

که طفلت کُشتم اندر گاهواره

Набӯд он зан дарон куштани гунаҳи кор

نبود آن زن دران کشتن گنه کار

з феъл шавам худ гаштами гирифтор

ز فعل شوم خود گشتم گرفتار

Чу сидқаш дид зани ҳоле дуо кард

چو صدقش دید زن حالی دعا کرد

Ҳамаш бинандаи ҳам ҳоҷат раво кард

همش بیننده هم حاجت روا کرد

Писарро пеши баради он перзан низ

پسر را پیش برد آن پیرزن نیز

Бигуфт он марди ҷурми хештан низ

بگفت آن مرد جُرم خویشتن نیز

Бадви гуфто занӣ шуд чораи созам

بدو گفتا زنی شد چاره سازم

Ки ногоҳе харид аз дори бозам

که ناگاهی خرید از دار بازم

Харида зани бҷонми бози вонгоаҳ

خریده زن بجانم باز وانگاه

Маниш бФрўхтм шуд қиссаи кӯтоҳ

منش بفروختم شد قصّه کوتاه

Дуо кард он занаш то он ҷавон низ

دعا کرد آن زنش تا آن جوان نیز

Бики дами дидаи вари гашту равон низ

بیک دم دیده ور گشت و روان نیز

Азон пас ҷумларо берун фиристод

ازان پس جمله را بیرون فرستاد

Ба шавҳар гуфт то онҷои боистод

به شوهر گفت تا آنجا بایستاد

Ба пеш ӯ ниқоб аз рӯй бардошт

به پیش او نقاب از روی برداشت

Бузади як наъраи шӯяш то хабар дошт

بزد یک نعره شویش تا خبر داشت

Бирафт аз хеш чун бо хеш омад

برفت از خویش چون با خویش آمد

Зани некӯи дилаш дар пеш омад

زن نیکو دلش در پیش آمد

Бадви гуфто чаҳ афтодат ки ногоҳ

بدو گفتا چه افتادت که ناگاه

Шудӣ наъраи занони афтода дар роҳ

شدی نعره زنان افتاده در راه

Бадви гуфтои яке зани доштами ман

بدو گفتا یکی زن داشتم من

Турои ин лаҳза ӯ пиндоштами ман

ترا این لحظه او پنداشتم من

зи ту то ӯ ҳама аъзо чунонаст

ز تو تا او همه اعضا چنانست

Ки натавон гуфт мўӣӣ дармиёнаст

که نتوان گفت موئی درمیانست

Бъинаҳи он зании гўӣии бгФтор

بعینه آن زنی گوئی بگفتار

Бадӣдор ва ба болоу брФтор

بدیدار و به بالا و برفتار

Агар ӯ нестии ризидаҳ дар хок

اگر او نیستی ریزیده در خاک

Зан худ хондят ин марди ғамнок

زن خود خواندیت این مرد غمناک

Занаши гуфтои бишорати бодат эй мард

زنش گفتا بشارت بادت ای مرد

Ки он зан на хато ва на зино кард

که آن زن نه خطا و نه زنا کرد

Манам он зан ки дар дайни раҳи супурдам

منم آن زن که در دین ره سپردم

Нагаштам кушта аз санг ва на мардум

نگشتم کشته از سنگ و نه مُردم

Худованд аз басӣ ранҷам Раҳонед

خداوند از بسی رنجم رهانید

БФзли худ бад-ӣни кунҷами расонид

بفضل خود بدین گَنجم رسانید

Кунун ҳар лаҳзаи сад миннати худо ро

کنون هر لحظه صد منّت خدا را

Ки ин дидор рӯзӣ кард мо ро

که این دیدار روزی کرد ما را

Ба саҷдаи аўФтоди он мард дар хок

به سجده اوفتاد آن مرد در خاک

Забон бикшод к-эии дорандаи пок

زبان بگشاد کای دارندهٔ پاک

Чигуна шукр ту гуяд забонам

چگونه شکر تو گوید زبانم

Ки нест он ҳади дил ё ҳади ҷонам

که نیست آن حد دل یا حد جانم

Бирафт ва хонд ҳамроҳони худ ро

برفت و خواند همراهان خود را

Бигуфт он қисса ва он неку бад ро

بگفت آن قصه و آن نیک و بد را

Алии алҷмлаҳи хурӯшӣу фиғонӣ

علی الجمله خروشی و فغانی

Бромд то фалак аз ҳар забонӣ

برامد تا فلک از هر زبانی

Ғулом ва он бародар ваон ҷавон низ

غلام و آن برادر وان جوان نیز

Хаҷали гаштанд аммо шодмон низ

خجل گشتند اما شادمان نیز

Чу аввали он зани эшонро хаҷал кард

چو اوّل آن زن ایشان را خجل کرد

Ба охири мол шан дод ва бҳл кард

به آخر مال شان داد و بحل کرد

Чу гардонид шӯии хешро шоҳ

چو گردانید شوی خویش را شاه

Ба аъробӣ вазорат дод онгоҳ

به اعرابی وزارت داد آنگاه

Чу биниҳод он асос бар саодат

چو بنهاد آن اساس بر سعادت

Ҳам онҷои гашти машғӯли ибодат

هم آنجا گشت مشغول عبادت