Ҷавонӣ буд саргардон ҳамеша

جوانی بود سرگردان همیشه

Намаки бФрўхтн будяш пеша

نمک بفروختن بودیش پیشه

Бигард шаҳр мекардӣ таг ва тоз

بگرد شهر می‌کردی تگ و تاز

Баҳри кӯча фурӯ медодӣ овоз

بهر کوچه فرو می‌دادی آواز

Аёзи длстонро дид як рӯз

ایاز دلستان را دید یک روز

Бсухт аз пой то фарқаш дар он сӯз

بسوخت از پای تا فرقش در آن سوز

Ҷаҳон дар ишқи вай бар вай сияҳ шуд

جهان در عشق وی بر وی سیه شد

Валикин буд равшани кони з ма шуд

ولیکن بود روشن کان ز مه شد

Ҷаҳон аз маи сияҳ чун гардад охир

جهان از مه سیه چون گردد آخر

Ки то дил зу бсд хӯн гардад охир ?

که تا دل زو بصد خون گردد آخر؟

Шбонрўзии дилии пари хӯн чу мастӣ

شبانروزی دلی پر خون چو مستی

Ҳама бар дарга султон нишастӣ

همه بر درگه سلطان نشستی

Миёни хоки роҳи афтода будӣ

میان خاکِ راه افتاده بودی

Намак дар пеш худ биниҳода будӣ

نمک در پیشِ خود بنهاده بودی

Набӯдӣ бенамак дар ишқи он моҳ

نبودی بی نمک در عشقِ آن ماه

Азон афтода шӯр афтод дар роҳ

ازان افتاده شور افتاد در راه

Гуҳии овози дрдодии бхўорӣ

گهی آواز دردادی بخواری

Гуҳӣ кардӣ чу оташи биқрорӣ

گهی کردی چو آتش بیقراری

Аёзи сим бар чун бар гузаштӣ

ایاز سیم بر چون بر گذشتی

зи ашкаши об ӯ аз саргузаштӣ

ز اشکش آبِ او از سرگذشتی

БиФтодӣу ақл аз вай бирафтӣ

بیفتادی و عقل از وی برفتی

зи мадҳушяши ҷон аз тан наҳуфтӣ

ز مدهوشیش جان از تن نهفتی

зи сӯзи ишқи он мабҳути гумроҳ

ز سوز عشق آن مبهوت گمراه

Магари Маҳмӯдро карданд огоҳ

مگر محمود را کردند آگاه

Замонии сар ба пеши афканди Маҳмӯд

زمانی سر به پیش افکند محمود

Гуҳӣ нолиду гуҳ май сӯхт чун авд

گهی نالید و گه می‌سوخت چون عود

Бадал бо хеш гуфт ин ҳад ӯ нест

بدل با خویش گفت این حدِّ او نیست

Ки ишқу мол бо ширкат накӯ нест

که عشق و مال با شرکت نکو نیست

Бихонад алқсаҳ ӯро подшои зуд

بخواند القصّه او را پادشا زود

Намак бар сар даромад он гадои зуд

نمک بر سر درآمد آن گدا زود

Забон бикшод Маҳмӯд ва бадв гуфт

زبان بگشاد محمود و بدو گفت

Ки бипазир эй гадо аз ман накӯ гуфт

که بپذیر ای گدا از من نکو گفت

Бтрки ишқи ин бут рӯй ман гӯй

بترک عشقِ این بت روی من گوی

Ва ё на тарки ҷони хештани гӯй

و یا نه ترکِ جان خویشتن گوی

Ҷавобаш дод ошиқ гуфт эй шоҳ

جوابش داد عاشق گفت ای شاه

Ту бар Тахтӣ ва ман устода бар роҳ

تو بر تختی و من استاده بر راه

Аёзатро ту дории ҷовдона

ایازت را تو داری جاودانه

Маро зу нест ҳосили ҷузи фасона

مرا زو نیست حاصل جز فسانه

Миёни ъзу нозу подшоҳӣ

میان عزّ و ناز و پادشاهی

Нишаста пеши тести онро ки хоҳӣ

نشسته پیشِ تست آن را که خواهی

Чўони бутро ту дории ман чаҳ ҷӯям

چوآن بت را تو داری من چه جویم

Чу ӯ бо тести ман тарк ки гӯям

چو او با تست من ترک که گویم

Маро ишқаст аз ваии ҷовдона

مرا عشقست از وی جاودانه

Ки доим мезанад дар ҷони забона

که دایم می‌زند در جان زبانه

Дамигар ишқ ӯ бешам нагардад

دمی گر عشقِ او بیشم نگردد

Биҷузи қурбон шудан кешам нагардад

بجز قربان شدن کیشم نگردد

Чу бикашади ишқ ӯ рӯзем сад роҳ

چو بکشد عشقِ او روزیم صد راه

Натарсам ҳам агар май бикашадами шоҳ

نترسم هم اگر می‌بکشدم شاه

Ки ошиқи ҳеҷ бурҷоне наларзад

که عاشق هیچ برجانی نلرزد

Ки дар чашмаши ҷӯй ҷонӣ наярзад

که در چشمش جوَی جانی نیرزد

Шаҳаш гуфт эй зи сар то пои ҳамаи нанг

شهش گفت ای ز سر تا پا همه ننگ

Ту бо ман кӣ туоне буд ҳам санг

تو با من کی توانی بود هم سنگ

Ту ҳаргиз ишқ натавонӣ накӯи бохт

تو هرگز عشق نتوانی نکو باخت

Бачаи сармояи хоҳии ишқ ӯ бохт

بچه سرمایه خواهی عشقِ او باخت

Гадо гуфташ ки ин сармояи пайваст

گدا گفتش که این سرمایه پیوست

Турои як зарра нест аммо маро ҳаст

ترا یک ذرّه نیست امّا مرا هست

Ту чун пари олатӣ аз навъи шоҳӣ

تو چون پر آلتی از نوعِ شاهی

Валикин бе намаки чандон ки хоҳӣ

ولیکن بی نمک چندان که خواهی

Чу ман дорам намак то чанд бозӣ

چو من دارم نمک تا چند بازی

зи ишқ бе намаки чандин чаҳ нозӣ

ز عشق بی نمک چندین چه نازی

Ту молу малику зару зӯри дорӣ

تو مال و ملک و زرّ و زور داری

Намак бояд чу мангар шӯри дорӣ

نمک باید چو من گر شور داری

Шаҳаши гуфто ки ҳуҷҷати гӯии ошиқ

شهش گفتا که حجّت گوی عاشق

Туро дидам на дар ишқи лоиқ

ترا دیدم نهٔ در عشق لایق

Гадо гуфташ агар ман ҳуҷҷати орм

گدا گفتش اگر من حجّت آرم

Вагар ошиқ шавам бокӣ надорам

وگر عاشق شوم باکی ندارم

Ту аз маликати ҳаме бар сари нёӣӣ

تو از ملکت همی بر سر نیائی

Напардозӣ бъшқ аз подшоӣӣ

نپردازی بعشق از پادشائی

Ман аз ишқи Аёзи ту замонӣ

من از عشق ایاز تو زمانی

Напардозам ба савдои ҷаҳонӣ

نپردازم به سودای جهانی

Ман аз вай май напардозами бадви кун

من از وی می‌نپردازم بدو کَون

Ту бо вай менапардозӣ зи сад лавн

تو با وی می‌نپردازی ز صد لون

Кунун ту ишқи хешу ишқи ман байн

کنون تو عشقِ خویش و عشقِ من بین

Тафовути зини гадоу хештани байн

تفاوت زین گدا و خویشتن بین

Шаҳаш гуфт эй гадоӣ зинҳорӣ

شهش گفت ای گدای زینهاری

Кадомин ҷой ӯро дӯсти дорӣ

کدامین جای او را دوست داری

Чунин гуфт ӯ ки ман Зуҳра надорам

چنین گفت او که من زهره ندارم

Ки ишқи он санам дар хотири орм

که عشق آن صنم در خاطر آرم

Надорам ҷои он ҳаргиз чаҳ созам

ندارم جای آن هرگز چه سازم

Ки бо як ҷои он бути ишқи бозам

که با یک جای آن بت عشق بازم

Кигар як мӯӣ ӯ байнами замонӣ

که گر یک موی او بینم زمانی

Шавад ҳар мӯии ман оташ фишонӣ

شود هر موی من آتش فشانی

Надорам тоқати як ҷой ӯ ман

ندارم طاقت یک جای او من

Чаҳ гирдами гирди сар то пой ӯ ман

چه گردم گردِ سر تا پای او من

Шаҳаши гуфто ки аз сар то бпоиш

شهش گفتا که از سر تا بپایش

Чу ошиқи нестӣ бар ҳеҷ ҷояш

چو عاشق نیستی بر هیچ جایش

зи ишқ ӯ чаро пас биқрорӣ

ز عشق او چرا پس بیقراری

Бигӯ то аз куҷост ин дӯстдорӣ

بگو تا از کجاست این دوستداری

Чунин гуфт ӯ ки ҷонами пари хурӯшаш

چنین گفت او که جانم پر خروشش

Ту май доне ки чист аз дар гӯшаш

تو می‌دانی که چیست از دُرِّ گوشش

Чу омад ҳалқаи гӯшаши падедор

چو آمد حلقهٔ گوشش پدیدار

Бҷонми ҳалқаи гӯшаши харидор

بجانم حلقهٔ گوشش خریدار

Ҳавои ишқи он бутро ним кас

هوای عشقِ آن بت را نَیَم کس

Ки ишқ дар гӯш ӯ марои бас

که عشق دُرِّ گوشِ او مرا بس

Шаҳаш гуфт онкии зини гавҳар нишон ёфт

شهش گفت آنکه زین گوهر نشان یافت

зи баҳри ҷисм ё аз баҳр ҷон ёфт ?

ز بحر جسم یا از بحرِ جان یافت؟

Гадо гуфташ чунин дар эй ҷаҳондор

گدا گفتش چنین دُرّ ای جهاندار

зи баҳри ишқ ӯ омад падедор

ز بحر عشق او آمد پدیدار

Чу баҳри ишқро ғаввоси гардӣ

چو بحر عشق را غوّاص گردی

Бхлўти он гуҳарро хоси гардӣ

بخلوت آن گهر را خاص گردی

Шаҳаши гуфтои дарин баҳр эй ҷавонмард

شهش گفتا درین بحر ای جوانمرد

Чигуна азми ғаввосӣ тавон кард

چگونه عزم غوّاصی توان کرد

ГдогФтш ки ту бо пелу лашкар

گداگفتش که تو با پیل و لشکر

зи машриқ то бмғрби малику кишвар

ز مشرق تا بمغرب ملک و کشور

Дарин дарё ндонӣ буд ғаввос

درین دریا ندانی بود غوّاص

Ки инро муфрадӣ бояд бохалос

که این را مفردی باید باخلاص

Ду оламро броФкндаҳи бики бор

دو عالم را برافکنده بیک بار

Фурӯи рафтаи бад-ӣни дарёи нигунсор

فرو رفته بدین دریا نگونسار

Нафас бигрифта даст аз ҷон бишуста

نفس بگرفته دست از جان بشسته

Гуҳар дар қаъри дарёи бози ҷуста

گهر در قعرِ دریا باز جسته

Ту бигушодаи ҳамаи олами пару бол

تو بگشاده همه عالم پر و بال

Наёбӣ буии он дар дар ҳамаи ҳол

نیابی بوی آن دُر در همه حال

Шаҳаши гуфто ки султон ҳеҷ нашитофт

شهش گفتا که سلطان هیچ نشتافت

Чунин дарӣ ки гуфтӣ ройгон ёфт

چنین دُرّی که گفتی رایگان یافت

Бибин инак ки дар гӯш Аёзаст

ببین اینک که در گوش ایازست

Ки он ҳалқа бигӯаш ҳақ шиносаст

که آن حلقه بگوش حق شناسست

Маро беонкӣ бояд шуд нигунсор

مرا بی آنکه باید شد نگونسار

Чунин дарӣ бадаст омад бикбор

چنین دُرّی بدست آمد بیکبار

Ту ҷон мекун ки ин дар хоссаи мост

تو جان می‌کَن که این دُر خاصهٔ ماست

Маро дару туро гирдоб дарёст

مرا دُرّ و ترا گردابِ دریاست

Гадо гуфташ ки ба зин кун тафаккур

گدا گفتش که بِه زین کن تفکّر

Ту ҳаргиз кӣ бадаст оварда дар

تو هرگز کی بدست آوردهٔ دُر

Ки ин дар он ту онгоҳ будӣ

که این دُر آنِ تو آنگاه بودی

Ки андари гӯши шоҳаншоҳ будӣ

که اندر گوشِ شاهنشاه بودی

Чу дар гӯш ту набӯд эй сарафроз

چو در گوش تو نبوَد ای سرافراز

Туро бо дар чаҳ кор , ин дар макун боз

ترا با دُر چه کار، این دَر مکن باز

Агар шоҳи ҷаҳон будӣ вафо кӯш

اگر شاه جهان بودی وفا کوش

Шҳстӣ на ғуломаши ҳалқа дар гӯш

شهستی نه غلامش حلقه در گوش

Хуши андари рафтаи ошиқ то бъиўқ

خوش اندر رفته عاشق تا بعیّوق

Фиканда ҳалқаи андари гӯши маъшӯқ

فکنده حلقه اندر گوشِ معشوق

Агар ошиқи тўӣӣ чандин мазан ҷӯш

اگر عاشق توئی چندین مزن جوش

Ту май бояд ки бошӣ ҳалқа дар гӯш

تو می‌باید که باشی حلقه در گوش

Чу ту дар гӯши он ҳалқаи надорӣ

چو تو در گوش آن حلقه نداری

Мазан аз ишқи дамгар ҳӯшёрӣ

مزن از عشق دم گر هوشیاری

зи хиҷлати шоҳи гўӣии ғарқ хӯн шуд

ز خجلت شاه گوئی غرقِ خون شد

Фурӯд омад зи тахт ва андарун шуд

فرود آمد ز تخت و اندرون شد

Гадоро бо намак аз пеши ронданд

گدا را با نمک از پیش راندند

Надонам то сухан бар хеши хонданд

ندانم تا سخن بر خویش خواندند