Флотўни онкии устоди ҷаҳон буд

فلاطون آنکه استاد جهان بود

Магар дар ибтидои кораши чунон буд

مگر در ابتدا کارش چنان بود

Ки истихроҷи зар тадбир созад

که استخراج زر تدبیر سازد

зи мис шӯша кунад эксир созад

ز مس شوشه کند اکسیر سازد

Ба панҷа сол шуд дар гӯшаи гум

به پنجه سال شد در گوشهٔ گم

зи қишри байзау азмўии мардум

ز قشر بیضه و ازموی مردم

Чунон эксир кард ва муътабар кард

چنان اکسیر کرد و معتبر کرد

Ки зи андаки кимиё бисёр зар кард

که ز اندک کیمیا بسیار زر کرد

Чу зар кардан чунон осон шуд ӯ ро

چو زر کردن چنان آسان شد او را

Бқимти хоку зар яксон шуд ӯ ро

بقیمت خاک و زر یکسان شد او را

Бадали як рӯз гуфт эй дил биандеш

بدل یک روز گفت ای دل بیندیش

Ки эксирӣ кунӣ дар ҷавҳари хеш

که اکسیری کنی در جوهر خویش

Чу қишри байзау мӯии сари имрӯз

چو قشر بیضه و موی سر امروز

зи ҷаҳдати кимёӣии гашти мкнўз

ز جهدت کیمیائی گشت مکنوز

Гар эксирӣ кунӣ аз ҷавҳари хеш

گر اکسیری کنی از جوهر خویش

Буд он кимиё аз олимӣ беш

بود آن کیمیا از عالمی بیش

На кам омад зи қишри байзаи ҷонат

نه کم آمد ز قشر بیضه جانت

На мӯӣ сар фузунаст аз равонат

نه موی سر فزونست از روانت

Чу панҷаи соли ин эксир кардӣ

چو پنجه سال این اکسیر کردی

НхФтии рӯзу шаб тадбир кардӣ

نخفتی روز و شب تدبیر کردی

Кунунгар оқилии ин кимиёи соз

کنون گر عاقلی این کیمیا ساز

Ду олам дар раҳи ин кимиёи боз

دو عالم در ره این کیمیا باز

Чу азмаш ҷузам шуд солии ҳазор ӯ

چو عزمش جزم شد سالی هزار او

зи халқ олам омад бар канор ӯ

ز خلق عالم آمد بر کنار او

Чунон аз ҷавҳари худ кимиё кард

چنان از جوهر خود کیمیا کرد

Ки аз нураши ду олами пар зё кард

که از نورش دو عالم پر ضیا کرد

Бирав шуд равшан аз ма то бмоҳӣ

برو شد روشن از مه تا بماهی

Бадв шуд кашфи асрори илоҳӣ

بدو شد کشف اسرار الهی

Ду панҷсад сол дар асрор бинишаст

دو پانصد سال در اسرار بنشست

Шбонрўзии зи дард кор нанишаст

شبانروزی ز درد کار ننشست

Зимистони дорўӣӣ будяш дар пеш

زمستان داروئی بودیش در پیش

Ки молидаӣ зи сар то пои брхўиш

که مالیدی ز سر تا پای برخویش

Брстии ҳамчуи мӯии буз бар аъзоаш

برستی همچو موی بز بر اعضاش

зи мисатони дафъи ин будӣ зи сармоаш

ز مستان دفع این بودی ز سرماش

Сиришта буд як доруии дигар

سرشته بود یک داروی دیگر

Ки тобистони бимолидии бахуд дар

که تابستان بمالیدی بخود در

Бризидии азуи он мӯии андом

بریزیدی ازو آن موی اندام

Бидодӣ туфи тобистонаши ором

بدادی تف تابستانش آرام

Яке дору дигар бркор кардӣ

یکی دارو دگر برکار کردی

Баҳри шаш соли азу якбор хӯрдӣ

بهر شش سال ازو یکبار خوردی

Боситодии мизоҷ ӯ бтъдил

باستادی مزاج او بتعدیل

Науфтодӣ рутӯбати ҳеҷ таҳлил

نیفتادی رطوبت هیچ تحلیل

Агарчӣ афзал рӯй замин буд

اگرچه افضل روی زمین بود

Хуру пӯшиши ду панҷсад соли ин буд

خور و پوشش دو پانصد سال این بود

Бар вай рафт арстолиси онгоҳ

بر وی رفت ارسطالیس آنگاه

Сикандар низ бо ӯ буд ҳамроҳ

سکندر نیز با او بود همراه

Нишаста буд афлотӯн дар андӯҳ

نشسته بود افلاطون در اندوه

Бғории саҳмгин аз шаш ҷиҳати кӯҳ

بغاری سهمگین از شش جهت کوه

Нғўлӣ буд вазираши чашмаи об

نغولی بود وزیرش چشمهٔ آب

Флотўни мондаи онҷои синаи пари тоб

فلاطون مانده آنجا سینه پُر تاب

Сикандар бо арстолис бисёр

سکندر با ارسطالیس بسیار

Нишасту дам назд он пери ҳушёр

نشست و دم نزد آن پیرِ هشیار

Сикандар гуфт охири як сухани гӯй

سکندر گفت آخر یک سخن گوی

Ки ҳар ду омадеми ӣнҷои сухани ҷӯй

که هر دو آمدیم اینجا سخن جوی

Ҷавобаш дод он устоди айём

جوابش داد آن اُستاد ایّام

Ки хомӯшӣаст нақди мо саранҷом

که خاموشیست نقد ما سرانجام

Чу хомӯшӣаст ранги ҷовдонӣ

چو خاموشیست رنگ جاودانی

Брнги ҷовдони шӯ то Бамоне

برنگ جاودان شَو تا بمانی

Сикандар гуфт агар хоҳии таомӣ

سکندر گفت اگر خواهی طعامی

Маро бошад азон олии мақомӣ

مرا باشد ازان عالی مقامی

Чунин додаш ҷавоби он марди мардон

چنین دادش جواب آن مرد مردان

Ки эй хусрави танам мбрз магардон

که ای خسرو تنم مبرز مگردان

Махӯр кин хӯрдан он кардан наярзад

مخور کین خوردن آن کردن نَیَرزد

Бмбрзи рафтанат хӯрдан наярзад

بمبرز رفتنت خوردن نَیَرزد

Шикам чун бошудам чоҳи наҷосат

شکم چون باشدم چاه نجاست

Дарав кӣ илм гунҷад ё фаросат

درو کی علم گنجد یا فراست

Сикандар гуфт эй марди ҷаҳони ту

سکندر گفت ای مرد جهان تو

Бихуфт осоиширо як замони ту

بخُفت آسایشی را یک زمان تو

Ҷавобаш дод пери ҳикмати андеш

جوابش داد پیر حکمت اندیش

Ки чандоне маро хобаст дар пеш

که چندانی مرا خوابست در پیش

Ки натавон гуфт кон чандаст ва чунаст

که نتوان گفت کان چندست و چونست

Марои азъмр бедорӣ кунунаст

مرا ازعمر بیداری کنونست

Чу ҳар дам медиҳандам тозаи ҷонӣ

چو هر دم می‌دهندم تازه جانی

Раво набӯд агар хуфтам замонӣ

روا نبود اگر خفتم زمانی

Чу гашт аз гуфту гӯйиши дили парешон

چو گشت از گفت و گویش دل پریشان

Бкўҳӣ бар шуд ва бигурехт зишон

بکوهی بر شد و بگریخت زیشان

Сикандар бо арстолиси ҳушёр

سکندر با ارسطالیس هشیار

Баҳам бигиристанд аз дард бисёр

بهم بگریستند از درد بسیار

Агар ту кимиёии олами афрӯз

اگر تو کیمیای عالم افروز

Наме доне , зи афлотӯни дромўз

نمی‌دانی، ز افلاطون درآموز

Чаҳсозӣ кимиёии симу зари ҳам

چه سازی کیمیای سیم و زر هم

зи қишри байза ва аз мӯии сари ҳам

ز قشر بیضه و از موی سر هم

Танатро дил кун вдли дарди гардон

تنت را دل کن ودل درد گردان

Казин сони кимиёи созанди мардон

کزین سان کیمیا سازند مردان