Дило чун дӯст дидӣ ҳам бар ёр
دلا چون دوست دیدی هم بر یار
Бисӯзон далқ бо тасбеҳу зуннор
بسوزان دلق با تسبیح و زنّار
Бисӯзон далқи чархи лоҷувардӣ
بسوزان دلق چرخ لاجوردی
Сазад кини ҳафт парда дар навардӣ
سزد کین هفت پرده در نوردی
Ҳақиқат дар наварди ин ҳафт парда
حقیقت در نورد این هفت پرده
Ки ин пардаи турои бади гуми бкрдаҳ
که این پرده ترا بُد گم بکرده
Чу пайдои гаштии ин дам дар дарунаш
چو پیدا گشتی این دم در درونش
Яке дидӣ дарунаш бо бурунаш
یکی دیدی درونش با برونش
Висоли ҷовдони дорӣ ва пайдост
وصال جاودان داری و پیداست
Ҷамол ёр бингар аз чапу рост
جمال یار بنگر از چپ و راست
Яке байн бош то охири зи аввал
یکی بین باش تا آخر ز اوّل
Машав бар ҳар сифати дигари мубаддил
مشو بر هر صفت دیگر مبدّل
Макун худро зи гуфтору зи сӯрат
مکن خود را ز گفتار و ز صورت
Мёўри хештанро дар кудурат
میاور خویشتن را در کدورت
Дар ин дайри фано берун фитодӣ
در این دیر فنا بیرون فتادی
Гиреҳ аз кор бишк баргушодӣ
گره از کار بیشک برگشادی
Дамии аинҷоигаҳи бишки зи дастӣ
دمی اینجایگه بیشک ز دستی
Каз он дами аввалу охири бадастӣ
کز آن دم اوّل و آخر بدستی
Аз он дам донамат ин кори равшан
از آن دم دانمت این کار روشن
Тамомати бишкии асрори равшан
تمامت بیشکی اسرار روشن
Дамии зи он дами туро андар дамидаст
دمی ز آن دم ترا اندر دمیدست
Ки пардаи пеш чашмат нопадидаст
که پرده پیش چشمت ناپدیدست
Кунун пиндор ва ҳам дилдори ботест
کنون پندار و هم دلدار باتست
Ҳақиқати ин ҳамаи асрор бо тест
حقیقت این همه اسرار با تست
Чгўим ҳарчӣ шуд зоҳири тану ҷон
چگویم هرچه شد ظاهر تن و جان
ШнФтми бозгФтстми тану ҷон
شنفتم بازگفتستم تن و جان
Фногрдони ту худгар рози доне
فناگردان تو خود گر راز دانی
Ки то айни фаноро бози доне
که تا عین فنا را باز دانی
Фано гардон намӯд хеши ӣнҷо
فنا گردان نمود خویش اینجا
Барафкан парда аз хеши ӣнҷо
برافکن پردهٔ از خویش اینجا
Барафкан парда то дидори ёбӣ
برافکن پرده تا دیدار یابی
Дар ӣнҷои бишкии ҷаббори ёбӣ
در اینجا بیشکی جبّار یابی
Барафкан прдҳоӣ дар худ бимонада
برافکن پردهای در خود بمانده
зи беҳӯшӣ ба нек ва бад бимонада
ز بیهوشی به نیک و بد بمانده
Барафкан прдҳоӣ бигузашта азхўиш
برافکن پردهای بگذشته ازخویش
Биҷузи яке ту дар дидан миндиш
بجز یکی تو در دیدن میندیش
Барафкан парда то кӣ пардаи бозӣ
برافکن پرده تا کی پرده بازی
Бахуд ошиқ шудӣ дар пардаи бозӣ
بخود عاشق شدی در پرده بازی
Агарчӣ пардаи бозии парда бар дар
اگرچه پرده بازی پرده بر در
Ки то рози аўФтди зини парда бар дар
که تا راز اوفتد زین پرده بر در
Агарчӣ пардаи бозии пардаи бугсал
اگرچه پرده بازی پرده بگسِل
Ки то гардӣ бидид ёри восил
که تا گردی بدید یار واصل
Чу восили гаштӣ ва солик набошӣ
چو واصل گشتی و سالک نباشی
Яқин дар ҷумлаи ҷуз молик набошӣ
یقین در جمله جز مالک نباشی
Чу восили гардӣу асрори дида
چو واصل گردی و اسرار دیده
Шӯии ӣнҷои ҳақиқати сари бурӣда
شوی اینجا حقیقت سر بُریده
Агар аз пардаи беруни аўФтди роз
اگر از پرده بیرون اوفتد راز
Гзркни ҳамчуи ман аз хеши дрбоз
گذرکن همچو من از خویش درباز
Ту тарк хеш кун мақсӯд инаст
تو ترک خویش کن مقصود اینست
Яке байн бош кул мақсӯд инаст
یکی بین باش کل مقصود اینست
Ту тарк хеш кун мақсӯд инаст
تو ترک خویش کن مقصود اینست
Яке байн бош кул маъбуд инаст
یکی بین باش کل معبود اینست
Ту тарки хеши гир ар митўонӣ
تو ترک خویش گیر ار میتوانی
Ки то ёбии камоли ҷовдонӣ
که تا یابی کمال جاودانی
Ҳар он кӯи тарк худ кард ва фано шуд
هر آن کو ترک خود کرد و فنا شد
Ҳақиқат бишкӣ дид худо шуд
حقیقت بیشکی دید خدا شد
Ҳар онкў тарк кард ӯ сӯрати хеш
هر آنکو ترک کرد او صورت خویش
Ҳиҷоби ҷисму ҷони бардошт аз пеш
حجاب جسم و جان برداشت از پیش
Аз аввал тарк кард ӯ чашми пиндор
از اوّل ترک کرد او چشم پندار
Надид аинҷоигаҳи ҷуз дидани ёр
ندید اینجایگه جز دیدن یار
Садаф бигирифт ногуҳи дрдрўнм
صدف بگرفت ناگه دردرونم
Фурӯи барад ӯ бгрдобии дарунам
فرو بُرد او بگردابی درونم
Шудам дарии зи дарёии ҳақиқӣ
شدم دُرّی ز دریای حقیقی
Чу кардам бо садафи чандини рафиқӣ
چو کردم با صدف چندین رفیقی
Чу ӣнҷо парвариш кардам боъзоз
چو اینجا پرورش کردم باعزاز
Фикандам хештанро дар яқини боз
فکندم خویشتن را در یقین باز
Аз ин маънӣ басӯрат зад қадам ӯ
از این معنی بصورت زد قدم او
Гузар кард аз вуҷӯд онгаҳ адам ӯ
گذر کرد از وجود آنگه عدم او
Сулӯкӣ кард бас дар айни ашё
سلوکی کرد بس در عین اشیا
з пинҳон шуд дигар дар сӯии пайдо
ز پنهان شد دگر در سوی پیدا
Пас онгаҳ зотро дар худ аён дид
پس آنگه ذات را در خود عیان دید
Аёни ҷисму ҷон ҳар ду ҷаҳон дид
عیان جسم و جان هر دو جهان دید
Ҳамонҷо ва ҳамин ҷо дид бичўн
همانجا و همین جا دید بیچون
Муъоинаи худоро бичаҳ ва чун
معاینه خدا را بیچه و چون
Ҳамин ҷо ёфт андари айни сӯрат
همین جا یافت اندر عین صورت
Нишоед гуфт ин сарро зарурат
نشاید گفت این سرّ را ضرورت
Чу сӯрати ҳам ҳақ омад нест ботил
چو صورت هم حق آمد نیست باطل
Влкин аз сувари мақсӯди ҳосил
ولکین از صور مقصود حاصل
Нмигрдд ки ҷон болой ҷисмаст
نمیگردد که جان بالای جسمست
Ки сӯрати андари ӣнҷо айн исмаст
که صورت اندر اینجا عین اسمست
Чу сӯрат раҳ надонад сӯии аввал
چو صورت ره نداند سوی اوّل
Бимонад ҷон дар ӣнҷои ҳам маъаттал
بماند جان در اینجا هم معطّل
Вагар сӯрати баради раҳи сӯии он роз
وگر صورت برد ره سوی آن راز
Ҳиҷоб худ худасту афканди боз
حجاب خود خودست و افکند باز
Чу сӯрати хештани куллӣ кам орад
چو صورت خویشتن کلّی کم آرد
Мисоли қатраи сӯии қулзуми орад
مثال قطره سوی قلزم آرد
Шавад қулзум чу қатраи сӯии Ӯшад
شود قلزم چو قطره سوی اوشد
Агарчӣ асли қатраи ҳам аз ӯ бад
اگرچه اصل قطره هم از او بُد
Чу дарё қатраасту қатраи дарё
چو دریا قطره است و قطره دریا
Чаро боҳами нпиўндд дар ӣнҷо
چرا باهم نپیوندد در اینجا
Дар ӣнҷо ҳар ки дарё боз бинад
در اینجا هر که دریا باز بیند
зи ҳақ чун қатраи худ роз бинад
ز حق چون قطرهٔ خود راز بیند
Чу қатраи сӯии дарё рӯй орад
چو قطره سوی دریا روی آرد
Вази ин раҳи хешро зонсўии орад
وز این ره خویش را زانسوی آرد
Яке бошад агар сар ёфтӣ ту
یکی باشد اگر سر یافتی تو
Чу ман дар баҳр кул бишитофтӣ ту
چو من در بحر کل بشتافتی تو
Бидам қатраи яке аввали падедор
بدم قطره یکی اول پدیدار
Шудам дарёи бъўну ҳифзи ҷаббор
شدم دریا بعون و حفظ جبّار
Чу ӣнҷо парвариш кардам боъзоз
چو اینجا پرورش کردم باعزاز
Бурун рафтам пас онгаҳ аз садафи боз
برون رفتم پس آنگه از صدف باز
Садафи бгзоштм дар баҳри берун
صدف بگذاشتم در بحر بیرون
Шудам то ном ман шуд дар макнун
شدم تا نام من شد دُرّ مکنون
Кунун дар дасти шоҳами рўшноӣӣ
کنون در دست شاهم روشنائی
Маро чаҳ ғам чу дар айни ҷдоӣӣ
مرا چه غم چو در عین جدائی
Маро дидаст худро боз дидам
مرا دیدست خود را باز دیدم
Ки худро дар каф шаҳбоз дидам
که خود را در کف شهباز دیدم
Ҳар онкўи прўридм назд худ барад
هر آنکو پروریدم نزد خود بُرد
Бузургӣ ёфтам гарчи бидам хирад
بزرگی یافتم گرچه بُدم خُرد
Чу гаштами шоҳи худро ҳалқа дар гӯш
چو گشتم شاه خود را حلقه در گوش
Баҳам кард онгаҳе чун ҳалқаи дргўш
بهم کرد آنگهی چون حلقه درگوش
Манам дар гӯши шаҳи бас гӯш карда
منم در گوش شه بس گوش کرده
Зрозши хешро биҳуш карда
زرازش خویش را بیهوش کرده
Манам асрор ҷонон ёфта боз
منم اسرار جانان یافته باز
Бар ман равшанаст анҷому оғоз
بر من روشنست انجام و آغاز
Кунун бо шоҳ дорам ошноӣӣ
کنون با شاه دارم آشنائی
Каз аинсон ёфтам ман рўшноӣӣ
کز اینسان یافتم من روشنائی
Марои ин равшанӣ азрўӣ ёраст
مرا این روشنی ازروی یارست
Чаҳ ғам дорам чу ёрам дар канораст
چه غم دارم چو یارم در کنارست
Маро аз тоб рӯй акси хуршед
مرا از تاب روی عکس خورشید
Фурӯзон кард ин зарроти хуршед
فروزان کرد این ذرّات خورشید
Чунон мустағриқи рози аластам
چنان مستغرقِ رازِ الستم
Ки аинҷогаҳи садаф дар ҳам шикастам
که اینجاگه صدف در هم شکستم
Садаф бишикастам ва дар маъонӣ
صدف بشکستم و دُرّ معانی
Дар ӣнҷо ёфтам айни алъёнӣ
در اینجا یافتم عین العیانی
Марои ин ҷавҳар афтодаст дар даст
مرا این جوهر افتادست در دست
зи ишқи ҷавҳарами афтодаи ман маст
ز عشق جوهرم افتاده من مست
Садафи бшкстҳоми вази акси ҷавҳар
صدف بشکستهام وز عکس جوهر
Гирифтаст офаринишро саросар
گرفتست آفرینش را سراسر
Саросари офариниш бар ту пардохт
سراسر آفرینش بر تو پرداخت
зи нақши ҷавҳарии хуршеди бгдохт
ز نقش جوهری خورشید بگداخت
Чунон шурӣ дар ин олам фикандаст
چنان شوری در این عالم فکندست
Ки шурӣ дар дил одам фикандаст
که شوری در دل آدم فکندست
Чу нур ҷавҳарам бинмуд дидор
چو نور جوهرم بنمود دیدار
зи акс буд ман шуд нопадедор
ز عکس بود من شد ناپدیدار
Кунунам ман аён ӯ аёнаст
کنونم من عیان او عیانست
Ки акси ин ҷаҳон ва он ҷаҳонаст
که عکس این جهان و آن جهانست
Ду олам аз фурӯғи ҷавҳар мо аст
دو عالم از فروغ جوهر ما است
Аҷоиби ҷавҳарии пинҳон ва пайдост
عجایب جوهری پنهان و پیداست
Аҷоиби ҷавҳарии пар бо камоласт
عجایب جوهری پر با کمالست
Забонҳо дар сафоташи гунг ва лоласт
زبانها در صفاتش گنگ و لالست
Аҷоиби ҷавҳарии ман бе ниҳоят
عجایب جوهری من بی نهایت
Ки каси онро надонад ҳаду ғоят
که کس آن را نداند حدّ و غایت
Аҷоиби ҷавҳарии баси бесар ва пост
عجایب جوهری بس بیسر و پاست
Кунун он ҷавҳари андар рӯй дарёст
کنون آن جوهر اندر روی دریاست
Фурӯғаш дар ду олами аўФтодст
فروغش در دو عالم اوفتادست
Дар онҷои пуртӯй дардам фитодаст
در آنجا پرتوی دردم فتادست
зи аввал пуртӯй будаст олам
ز اوّل پرتوی بودست عالم
Пас онгаҳ ҷону тани ҷон низ одам
پس آنگه جان و تن جان نیز آدم
Ту сари ҷону тани ҷон кӣ бадоне
تو سرّ جان و تن جان کی بدانی
Ки одамро сифат ӣнҷо ндонӣ
که آدم را صفت اینجا ندانی
Агарчӣ олимони пари фасоҳат
اگرچه عالمان پُر فصاحت
Басӣ гуфтанд шарҳи ин бғоит
بسی گفتند شرح این بغایت
Чу ҷон аз акси рӯйиши гашти пайдо
چو جان از عکس رویش گشت پیدا
Пас онгаҳ одам аз он дами ҳувайдо
پس آنگه آدم از آن دم هویدا
Чаҳ донеи ҷону тан чун кард хомӯш
چه دانی جان و تن چون کرد خاموش
Кигар бргўимти неи ақлу неи ҳуш
که گر برگویمت نی عقل و نی هوش
Бимонад онкии ин роз ниҳонаст
بماند آنکه این راز نهانست
Ки ёбии дигараши шарҳ ва баёнаст
که یابی دیگرش شرح و بیانست
Бадонеи ин баёни сари ҳаллоҷ
بدانی این بیان سرّ حلّاج
Наҳй бар фарқи зарроти ҷаҳони тоҷ
نهی بر فرق ذرّات جهان تاج
з ҳилоҷт кунам ӣнҷои хабардор
ز هیلاجت کنم اینجا خبردار
Аз ин маънии рӯҳонии хабардор
از این معنی روحانی خبردار
Китобӣ дигараст аз охири кор
کتابی دیگر است از آخر کار
Ки аз зоти худои дории намӯдор
که از ذات خدا داری نمودار
Марои он рози дигари бозмондст
مرا آن راز دیگر بازماندست
Аз он ҷонам дар ӣнҷо боз монадаст
از آن جانم در اینجا باز ماندست
зи баҳр ин бибозам ҷисм бо ҷон
ز بهر این ببازم جسم با جان
Бигӯям фоши ӣнҷои рози пинҳон
بگویم فاش اینجا راز پنهان
Бигӯям фоши ӣнҷои рози дилдор
بگویم فاش اینجا راز دلدار
Намоям бо ҳамаи каси ман рухи ёр
نمایم با همه کس من رخ یار
Ҳиҷоби ӣнҷои барандозами ман аз пеш
حجاب اینجا براندازم من از پیش
Нуҳуми марҳами бсокн бар дили риш
نهم مرهم بساکن بر دل ریش
Касе кӯи раҳи барад дар айни ҳилоҷ
کسی کو ره برد در عین هیلاج
Ҳақиқат ӯ шавад Мансури ҳаллоҷ
حقیقت او شود منصور حلّاج
Аноолҳқи он замон гуяд аёни фош
اناالحق آن زمان گوید عیان فاش
Намояд ҳар касе ӣнҷои наққош
نماید هر کسی اینجای نقّاش
Аноолҳқ гуяд аз ҳилоҷи ӣнҷо
اناالحق گوید از هیلاج اینجا
Шавад мари тири ишқи омоҷи ӣнҷо
شود مر تیر عشق آماج اینجا
Наад тоҷи аноолҳқи ҷавҳари худ
نهد تاج اناالحق جوهر خود
Агарчӣ кас набинад , ҳамсари худ
اگرچه کس نبیند، همسر خود
Наад тоҷи аноолҳқ бар сари худ
نهد تاج اناالحق بر سر خَود
Каз ӯ офоқ гардад кули муаййид
کز او آفاق گردد کل مؤیّد
Салои ишқ бар куну макони зан
صلای عشق بر کون و مکان زن
Дами ҳилоҷи ту шарҳу баёни зан
دم هیلاج تو شرح و بیان زن
Агар ӣнҷо бихонӣ мари китобам
اگر اینجا بخوانی مر کتابم
Миннат буду миннати рози ҳиҷобам
منت بود و منت راز حجابم
Ки медонад ки аттори гузида
که میداند که عطّار گزیده
Аз ӯ шуд ҷумлаи ашёи офарӣда
از او شد جمله اشیا آفریده
Худои бад буд буд буд аттор
خدا بد بود بود بود عطّار
Вале аттор дар ваии нопадедор
ولی عطّار در وی ناپدیدار
Худои бад дар дили аттор гуё
خدا بد در دل عطّار گویا
Ки ҳар дам бар сифотии гашти пайдо
که هر دم بر صفاتی گشت پیدا
Бурун то махзани асрор кул дид
برون تا مخزن اسرار کل دید
Агарчӣ хештан дар ранҷ ва зл дид
اگرچه خویشتن در رنج و ذل دید
Бурун шуд азмкони аттор дар кун
برون شد ازمکان عطّار در کون
Бурун оварад ӯ маънии баҳри лавн
برون آورد او معنی بهر لون
Яке ҷавҳари либос ӯ баровард
یکی جوهر لباس او برآورد
Надонад ин сухани ҷузи соҳиби дард
نداند این سخن جز صاحب درد
Либос аз ҳар сифати гавҳари яке буд
لباس از هر صفت گوهر یکی بود
Бнздики муҳаққиқи бишкӣ буд
بنزدیک محقق بیشکی بود
Муҳаққиқ ёфт ӣнҷои сари аттор
محقق یافت اینجا سرّ عطّار
Вагарна кӣ бидонади онкии пиндор
وگرنه کی بداند آنکه پندار
Варо аз роҳи афканда чу шайтон
ورا از راه افکنده چو شیطان
Блънт карда ӯро ҷони ҷонон
بلعنت کرده او را جان جانان
Сухан дар шарҳ Аҳмад гуфт аз ҳақ
سخن در شرح احمد گفت از حق
Пас онгоҳӣ ҳақиқат шуд муҳаққиқ
پس آنگاهی حقیقت شد محقق
Муҳаққиқи он буд дар дори дунё
محقق آن بود در دار دنیا
Ки ҷузи ҷонони наёбад то бъқбӣ
که جز جانان نیابد تا بعقبی
Ҳақиқат ҳар ду олам кирдигораст
حقیقت هر دو عالم کردگارست
Туро бо ?данеу уқбои чкорост
ترا با دنیی و عقبی چکاراست
Агар дунёсти ҳам дидори бичўнст
اگر دنیاست هم دیدار بیچونست
Агар уқбоаст ҳам ҳақи бичаҳ ва чунаст
اگر عقبی است هم حق بیچه و چونست
Дўӣӣ аз роҳи афканд ва бимонадӣ
دوئی از راه افکند و بماندی
Аз он ҳарфӣ аз он маънии нхўондӣ
از آن حرفی از آن معنی نخواندی
Ҳикоят гарчи бисёрасту тамсил
حکایت گرچه بسیارست و تمثیل
Тафовут мекунад аз пашша то фил
تفاوت میکند از پشه تا فیل
Дилам хӯн шуд зи гуфтори ҳикоят
دلم خون شد ز گفتار حکایت
Надидам аз ҳикояти ҷузи ниҳоят
ندیدم از حکایت جز نهایت
Басӣ гуфтӣ дило бо дарди хешат
بسی گفتی دلا با درد خویشت
Наҳй марҳам вале бар ҷони ришат
نهی مرهم ولی بر جان ریشت
Басӣ гуфтӣу онҷои миндидӣ
بسی گفتی و آنجا میندیدی
Аз ин майхонаи ҷуз ҷомӣ надидӣ
از این میخانه جز جامی ندیدی
Аз ин майхона хӯрдӣ ҷуръаи боз
از این میخانه خوردی جرعهٔ باز
Бикбораҳ шудӣ бихўди зхўди боз
بیکباره شدی بیخود زخود باز
Ту ҷомии хӯрдау масти мадҳуш
تو جامی خوردهٔ و مست مدهوش
Шудӣ эй дил шуда гуёу хомӯш
شدی ای دل شده گویا و خاموش
Ту ҷомии хӯрда биҳуш монадӣ
تو جامی خوردهٔ بیهوش ماندی
Чу диягии пари кафу пар ҷӯш монадӣ
چو دیگی پر کف و پر جوش ماندی
Ту ҷомии хӯрдаи андари харобот
تو جامی خوردهٔ اندر خرابات
БроФкндии ту ному нангу томот
برافکندی تو نام و ننگ و طامات
Ту ҷомии хӯрдае дили чунин маст
تو جامی خوردهٔ ای دل چنین مست
Бикбораҳ шудӣ чун пери худ маст
بیکباره شدی چون پیر خود مست
Чунон михўостм эй дил ки ӣнҷоам
چنان میخواستم ای دل که اینجام
Банушӣ то чаҳ бинӣ дар саранҷом
بنوشی تا چه بینی در سرانجام
Саранҷоми ту дар кажаст монда
سرانجام تو در کژ است مانده
Ҳақиқати ёри сӯии хеши хонда
حقیقت یار سوی خویش خوانده
Ту чун бад Зуҳра хӯрдӣ шаробӣ
تو چون بد زهرهٔ خوردی شرابی
Тўӣӣ ки монда дар айни саробӣ
توئی که مانده در عین سرابی
Басӣ хӯрданд аз ин ҷоми саранҷом
بسی خوردند از این جام سرانجام
Гузаштаи ҳамчуи ту азннги вази ном
گذشته همچو تو ازننگ وز نام
Вале Мансур агарчӣ ҷом хӯрд аст
ولی منصور اگرچه جام خورد است
Миёни ошиқон ӯ номи брдост
میان عاشقان او نام برداست
Вале Мансур шуд дилдор аз ин ҷом
ولی منصور شد دلدار از این جام
Ҷӯии бад назд ваии оғозу анҷом
جوی بُد نزد وی آغاز و انجام
Чўшди Мансур дар сӯии харобот
چوشد منصور در سوی خرابات
Гузашт аз зуҳду тазвири муноҷот
گذشت از زهد و تزویر مناجات