Баноми онкии ганҷи ҷисму ҷони сохт
بنام آنکه گنج جسم و جان ساخت
Тилисми ганҷи ҷони ҳардуи ҷаҳони сохт
طلسم گنج جان هردو جهان ساخت
Ҷҳондорӣ ки пайдо ва ниҳонаст
جهانداری که پیدا و نهانست
Ниҳон дар ҷисму пайдо дар ҷаҳонаст
نهان در جسم و پیدا در جهانست
Чу зоҳир шуд зуҳӯр ӯ ҷаҳон буд
چو ظاهر شد ظهور او جهان بود
Чу ботин шуд бутунаши нури ҷон буд
چو باطن شد بطونش نور جان بود
Зпнҳониш дар ботин чу ҷони сохт
زپنهانیش در باطن چو جان ساخت
зи пидоииш дар зоҳири ҷаҳони сохт
ز پیداییش در ظاهر جهان ساخت
Чаҳ зоҳири онкӣ аз ботин зуҳӯраст
چه ظاهر آنکه از باطن ظهورست
Чаҳ ботини онкии зоҳиртар з нураст
چه باطن آنکه ظاهر تر ز نورست
Заминро ҷуфти тоқи осмони сохт
زمین را جفت طاق آسمان ساخت
Худовандӣ ки ҷон доду ҷаҳони сохт
خداوندی که جان داد و جهان ساخت
Тани торики нури ҷон азу ёфт
تن تاریک نور جان ازو یافت
Хиради нўбоўаҳи имон азу ёфт
خرد نوباوهٔ ایمان ازو یافت
Чу кофи тоқ ва навенро ҷуфт ҳам кард
چو کاف طاق و نون را جفت هم کرد
Басии фарзанди мавҷӯд аз адам кард
بسی فرزند موجود از عدم کرد
зи кФкии модари аздўдии падари сохт
ز کفکی مادر ازدودی پدر ساخت
з ҳар ду ҳар замони наслӣ дигар сохт
ز هر دو هر زمان نسلی دگر ساخت
Чу тифлии сохт шаш рӯзи ин ҷаҳон ро
چو طفلی ساخت شش روز این جهان را
Чу Меҳдӣ , дод ҷунбиши осмон ро
چو مهدی، داد جنبش آسمان را
Сари чархи фалак дар чанбар оварад
سر چرخ فلک در چنبر آورد
Бсди дасташи фурӯи барад ва баровард
بصد دستش فرو برد و برآورد
Шаби торикро обистанӣ дод
شب تاریک را آبستنی داد
зи абтонши фалакро равшанӣ дод
ز ابطانش فلک را روشنی داد
Шабонгаҳ чун тилисми шаб аён кард
شبانگه چون طلسم شب عیان کرد
Буқати субҳдами ганҷӣ равон кард
بوقت صبحدم گنجی روان کرد
Чу содиқ кард субҳи гавҳарӣ ро
چو صادق کرد صبح گوهری را
Бирав ифшоанд зари ҷаъфарӣ ро
برو افشاند زرّ جعفری را
Чу оташи гарм дар роҳаш қадам зад
چو آتش گرم در راهش قدم زد
Фурӯ кард оби рӯйиш то илм зад
فرو کرد آب رویش تا علم زد
Чу бод аз меҳр ӯ раҳи зуди бардошт
چو باد از مهر او ره زود برداشت
Гараш аз хоки гардӣ буд бардошт
گرش از خاک گردی بود برداشت
Чу об аз сӯзи шавқаши чошнии барад
چو آب از سوز شوقش چاشنی برد
Бики оташи азутар домании барад
بیک آتش ازو تر دامنی برد
Агарчӣ хок омад хоксораш
اگرچه خاک آمد خاکسارش
зи раҳи бардошт аз бодии ғубораш
ز ره برداشت از بادی غبارش
Чаҳ гӯямгар замин гар осмонаст
چه گویم گر زمین گر آسمانست
Яке лаби хушки вдигр ташна ҷонаст
یکی لب خشک ودیگر تشنه جانست
Ҳама дар роҳ ӯ сргштгоннд
همه در راه او سرگشتگانند
Бадви ташнаи бадви оғштгоннд
بدو تشنه بدو آغشتگانند
Кафии хок аз дар ӯ одам омад
کفی خاک از در او آدم آمد
Ғуборӣ аз раҳ ӯ олам омад
غباری از ره او عالم آمد
Худованди ҷаҳону нур ҷон ӯст
خداوند جهان و نور جان اوست
Падеди оранда ҳар дўҷҳон ӯст
پدید آرندهٔ هر دوجهان اوست
Ҷаҳони як қатра аз дарёии ҷўдш
جهان یک قطره از دریای جودش
Вале ҷони ғарқаи нури вуҷӯдаш
ولی جان غرقهٔ نور وجودش
Бики ҳарф аз ду ҳарф эҷод карда
بیک حرف از دو حرف ایجاد کرده
Бшши рӯзи ин сипеҳри ҳафт парда
بشش روز این سپهر هفت پرده
Фалаки густарда ва анҷум намӯда
فلک گسترده و انجم نموده
Ду гетӣ дар вуҷӯдаш гум намӯда
دو گیتی در وجودش گم نموده
На бе ӯ ҷоизи онро худ Фноӣӣ
نه بی او جایز آن را خود فنائی
На бе ӯ ҳеҷ мумкинро бқоӣӣ
نه بی او هیچ ممکن را بقائی
На ҳаргизи ҷунбишаш буд венаи ором
نه هرگز جنبشش بود ونه آرام
На омад шуд на оғоз ва на анҷом
نه آمد شد نه آغاز و نه انجام
Худованд ӯст аз ма то бмоҳӣ
خداوند اوست از مه تا بماهی
Зиҳии малику камолу подшоҳӣ
زهی ملک و کمال و پادشاهی
Бдонк ӯ дар ҳақиқат подшоҳаст
بدانک او در حقیقت پادشاهست
Ки мароинро ки гуфтам ду гувоҳаст
که مراین را که گفتم دو گواهست
Гувоҳӣ медиҳад бар ҳастӣ пок
گواهی میدهد بر هستی پاک
Баландии сипеҳру пастии хок
بلندی سپهر و پستی خاک
Ҳама ҷой ӯст ва ӯ аз ҷои холӣ
همه جای اوست و او از جای خالی
Таъолии аллоҳи зиҳии нури мъолӣ
تعالی اللّه زهی نور معالی
Чу ӯро нест ҷое дар сару пой
چو او را نیست جایی در سر و پای
Туоне ёфт ӯро дар ҳамаи ҷой
توانی یافت او را در همه جای
Ҷаҳон каз аввал ва каз охир омад
جهان کز اوّل و کز آخر آمد
Вагар ботин шуд вагар зоҳир омад
وگر باطن شد و گر ظاهر آمد
Дар асли кор чун ҳар ду ҷаҳон ӯст
در اصل کار چون هر دو جهان اوست
Чаҳ гардии гирди шабаҳати асл он ӯст
چه گردی گرد شبهت اصل آن اوست
Чаҳ мипрсӣ чаҳ ботин ё чаҳ зоҳир
چه میپرسی چه باطن یا چه ظاهر
Чаҳ мегӯйӣ чаҳ аввал ё чаҳ охир
چه میگویی چه اوّل یا چه آخر
Чу зотши ботин ва зоҳир надорад
چو ذاتش باطن و ظاهر ندارد
Сафоташи аввал ва охир надорад
صفاتش اوّل و آخر ندارد
Маконро ботину зоҳири намояд
مکان را باطن و ظاهر نماید
Замонро аввалу охири намояд
زمان را اوّل و آخر نماید
Адади грдри ҳақиқат аз аҳад хост
عدد گردر حقیقت از احد خاست
Вале онҷо наомад ҷузи аҳади рост
ولی آنجا نیامد جز احد راست
Яқини дони ин чаҳ рафт ва бе шаккии дон
یقین دان این چه رفت و بی شکی دان
Ҳазор ва як чўсд кам як яке дон
هزار و یک چوصد کم یک یکی دان
Вуҷӯдӣ бе ниҳояти сояи андохт
وجودی بی نهایت سایه انداخت
Нузули сояи чандини мояи андохт
نزول سایه چندین مایه انداخت
Вуҷӯди соя чун дар ёфт он хост
وجود سایه چون در یافت آن خواست
Ки худро бениҳоят оварад рост
که خود را بی نهایت آورد راست
Чу тоўси фалакро зарфишон кард
چو طاوس فلک را زرفشان کرد
Ҳазорон донаи заррин аён кард
هزاران دانهٔ زرّین عیان کرد
Либоси хур чу аз кофури пӯшед
لباس خور چو از کافور پوشید
зи анбар дар шаби диҷўри пӯшед
ز عنبر در شب دیجور پوشید
Зрўзу шаби ду ходим бар дар ӯст
زروز و شب دو خادم بر در اوست
Ки он кофур ва ин як анбар ӯст
که آن کافور و این یک عنبر اوست
Чу Мисри ҷомеъи олам аён кард
چو مصر جامع عالم عیان کرد
зи чархи нилгуни нилӣ равон кард
ز چرخ نیلگون نیلی روان کرد
зи обӣ дар зимистон нуқра ангехт
ز آبی در زمستان نقره انگیخت
зи бодӣ дар хазони зар бар замини рехт
ز بادی در خزان زر بر زمین ریخت
Сар ҳар маи маи навро ҷавон кард
سر هر مه مه نو را جوان کرد
БтФлии пушт ӯ ҳамчун камон кард
بطفلی پشت او همچون کمان کرد
Зираи пӯшед дар об аз насимӣ
زره پوشید در آب از نسیمی
Бмоҳӣ дод ҷавшани ҳамчуи симӣ
بماهی داد جوشن همچو سیمی
Чу қаҳраш аз шафақи хӯнӣ аҷаб кард
چو قهرش از شفق خونی عجب کرد
Ҳама дар гардани зангӣ шаб кард
همه در گردن زنگی شب کرد
Чу зангӣ бе гунаҳи баргашти хандон
چو زنگی بی گنه برگشت خندان
Зонҷми байн сифедаш кард дандон
زانجم بین سفیدش کرد دندان
зи Нӯҳи пок канъонӣ баровард
ز نوح پاک کنعانی برآورد
Халилӣ азглстонӣ баровард
خلیلی ازگلستانی برآورد
Баровард аз қадамгоҳии зулолӣ
برآورد از قدمگاهی زلالی
Ки шуд хушки он зи гармои ҳам ба солӣ
که شد خشک آن ز گرما هم به سالی
зи роҳи остин обистанӣ дод
ز راه آستین آبستنی داد
зи рӯҳи маҳзи тифлӣ бе манӣ дод
ز روح محض طفلی بی منی داد
зи Марям бепадар исо баровард
ز مریم بی پدر عیسی برآورد
зи шохи хушки хурмоеи троўрд
ز شاخ خشک خرمایی ترآورد
Чу шоҳи субҳро заррин сипар дод
چو شاه صبح را زرّین سپر داد
Бмлки нимрўзши чатр зар дод
بملک نیمروزش چتر زر داد
Чу боло ёфт малики нимрўзш
چو بالا یافت ملک نیمروزش
Илм мезад рух олам фурӯзаш
علم میزد رخ عالم فروزش
Ҳамӯро дар заволи чархи андохт
همو را در زوال چرخ انداخت
Взўи андари тарозуи чашмаеи сохт
وزو اندر ترازو چشمهیی ساخت
Ки ҳон эй чашмаи хушки равона
که هان ای چشمهٔ خشک روانه
Чу чашма дар тарозуи зани забона
چو چشمه در ترازو زن زبانه
Ки то бинмое ӣнҷои зӯри бозу
که تا بنمایی اینجا زور بازو
Баҳои худ бибинӣ дар тарозу
بهای خود ببینی در ترازو
Бисоти осмон то ҳафтуминаш
بساط آسمان تا هفتمینش
Кунад тай чун сҷлӣ аз заминаш
کند طی چون سجلّی از زمینش
Кунад чун пашми кӯҳи оҳанӣн ро
کند چون پشم کوه آهنین را
Чунон кандар бадали фарши замин ро
چنان کاندر بدل فرش زمین را
Заминро ӯ бадал дар ҳол созад
زمین را او بدل در حال سازد
Ки аз аўтоди кӯҳ абдол созад
که از اوتاد کوه ابدال سازد
Чу оташи ҳафт дарёро таби орад
چو آتش هفت دریا را تب آرد
Заминро ларзаи доءи алсълби орад
زمین را لرزه داء الثَعلَب آرد
Диҳад ирқони асвади моҳу хур ро
دهد یرقان اسود ماه و خور را
Чу танагии нафаси субҳу саҳар ро
چو تنگی نفس صبح و سحر را
Чу ҳар шаб дар шабаҳи гавҳари нишонд
چو هر شب در شبه گوهر نشاند
Нигини рӯзро дар зари нишонд
نگین روز را در زر نشاند
Кушояди наргис аз пиҳии сияҳи пӯш
گشاید نرگس از پیهی سیه پوش
зи ъсФўрии براردи лолаи гӯш
ز عصفوری برآرد لالهٔ گوش
Гуҳ аз оташи гулистонии برارد
گه از آتش گلستانی برآرد
Гуҳ аздрё биёбоне برارد
گه ازدریا بیابانی برآرد
зи санги хораи уштур ӯ намояд
ز سنگ خاره اشتر او نماید
зи обии дона дар ӯ намояд
ز آبی دانهٔ دُرّ او نماید
Чу гулро маҳд аз зангор созад
چو گل را مهد از زنگار سازد
Бигардаш давр бош аз хор созад
بگردش دور باش از خار سازد
Чу лола май дароради сари броҳш
چو لاله می درآرد سر براهش
зи атлас бар камари дузади кулоҳаш
ز اطلس بر کمر دوزد کلاهش
Чу сари бунаади бунафша дар ҷавоняш
چو سر بنهد بنفشه در جوانیش
Диҳад хирқаи бпирии ҷовдоняш
دهد خرقه بپیری جاودانیش
Чу сӯсани даҳ забон шуд ёд кардаш
چو سوسن ده زبان شد یاد کردش
Ғулом хеш хонд озод кардаш
غلام خویش خواند آزاد کردش
Чу наргиси зори тан дар марг додаш
چو نرگس زار تن در مرگ دادش
Ҳам аз сим ва ҳам аз зар барг додаш
هم از سیم و هم از زر برگ دادش
Чу омад ёсамини ҳиндӯии роҳаш
چو آمد یاسمین هندوی راهش
Бшодӣ нек медорад нигоҳаш
بشادی نیک میدارد نگاهش
Чу аслаш бениҳоят буд ӯ низ
چو اصلش بی نهایت بود او نیز
Вуҷӯд бе ниҳояти хости як чиз
وجود بی نهایت خواست یک چیز
Вале бар бениҳоят ҳеҷ нарасад
ولی بر بی نهایت هیچ نرسد
Азин нуқсони бадви ҷуз печ нарасад
ازین نقصان بدو جز پیچ نرسد
з печидан набӯдаш ҳеҷ чора
ز پیچیدن نبودش هیچ چاره
Шуд алқсаҳи зи нуқсони пораи пора
شد القصه ز نقصان پاره پاره
Чу ҳар пораи баҳри сӯе бурун шуд
چو هر پاره بهر سویی برون شد
Чунин гашт ва чунон ва чанд ва чун шуд
چنین گشت و چنان و چند و چون شد
Агар ҳастӣ ту аҳли пардаи роз
اگر هستی تو اهل پردهٔ راز
Бигӯям аввали вохри бтўи боз
بگویم اوّل وآخر بتو باز
Вуҷӯдӣ дар заволи ҳаду ғоят
وجودی در زوال حدّ و غایت
Фурӯ шуд дар вуҷӯд бе наҳостаст
فرو شد در وجود بی نهاست
Чу буд ӯ рӯзи аввал дар фурӯғаш
چو بود او روز اوّل در فروغش
Дар охири сӯй ӯ омад руҷӯъаш
در آخر سوی او آمد رجوعش
Даромад пашшае аз лофи сармаст
درآمد پشهیی از لاف سرمست
Хушӣ бар фарқи кӯҳ қоф бинишаст
خوشی بر فرق کوه قاف بنشست
Чу ӯ бархест зонҷо бо адам шуд
چو او برخاست زانجا با عدم شد
Чаҳ афзуди андарони кӯҳ ва чаҳ кам шуд
چه افزود اندران کوه و چه کم شد
Азонҷо кин ҳама омад бсди бор
ازانجا کاین همه آمد بصد بار
Бидонҷо бози грддохри кор
بدانجا باز گرددآخر کار
Ҳамаи ӣнҷои брнг пӯст ояд
همه اینجا برنگ پوست آید
Вале онҷои брнг дӯст ояд
ولی آنجا برنگ دوست آید
Каломи аллоҳи ӣнҷо сад ҳазораст
کلام اللّه اینجا صد هزارست
Вале онҷои бик рӯ ошкораст
ولی آنجا بیک رو آشکارست
Ҳамаи ӣнҷои брнг хеш бошад
همه اینجا برنگ خویش باشد
Вале онҷои ҳазорон беш бошад
ولی آنجا هزاران بیش باشد
Ҳамаи онҷоигаҳи яксони намояд
همه آنجایگه یکسان نماید
Ки ҳарч онҷоигаҳ шуд он намояд
که هرچ آنجایگه شد آن نماید
Агар ҷумлаи яке вар сад ҳазораст
اگر جمله یکی ور صد هزارست
Биҷуз ӯ нест ин худ ошкораст
بجز او نیست این خود آشکارست
Агар гӯйии адад пас чист охир
اگر گویی عدد پس چیست آخر
Шуд ва омад барои кист охир
شد و آمد برای کیست آخر
Ҷавоб ту басаст ин нуктаи пайваст
جواب تو بسست این نکته پیوست
Ки кӯрони пели мисўднд дар даст
که کوران پیل میسودند در دست
Яке хартум ӯ суд ва яке пой
یکی خرطوم او سود و یکی پای
Ҳамаи як чизро суданду якҷоӣ
همه یک چیز را سودند و یکجای
Чу васфаш кард ҳар як мухталиф буд
چو وصفش کرد هر یک مختلف بود
Вале дар асли зотии муттасиф буд
ولی در اصل ذاتی متّصف بود
Агар хоҳии ҷавобӣу далелӣ
اگر خواهی جوابی و دلیلی
Ҷаҳонии ҷумлаи пркўрнду пелӣ
جهانی جمله پرکورند و پیلی
Агар як чизи гӯногӯни намояд
اگر یک چیز گوناگون نماید
Аҷаб набӯд чу буқаламуни намояд
عجب نبود چو بوقلمون نماید
Адад гар менамояд ту яқини дон
عدد گر مینماید تو یقین دان
Ки тавҳидаст дар айни алиқини он
که توحیدست در عین الیقین آن
Ту ҳам як чизе ва ҳам сад ҳазорӣ
تو هم یک چیزی و هم صد هزاری
Далел аз хеши равшантар надорӣ
دلیل از خویش روشنتر نداری
Ададгар ғайр худбинӣ равонӣаст
عدد گر غیر خودبینی روانیست
Вале чун айни худ бинӣ хато нест
ولی چون عین خود بینی خطا نیست
Ҳазорон қатра чун дар чашмам ояд
هزاران قطره چون در چشمم آید
Агрдрё набинам хашмам ояд
اگردریا نبینم خشمم آید
зи борони қатрагар пайдои намояд
ز باران قطره گر پیدا نماید
Чу дар дарё равад дарёи намояд
چو در دریا رود دریا نماید
Вагар ту оташ вагар барфи бинӣ
وگر تو آتش وگر برف بینی
Ҳама қуръонастгар сад ҳарфи бинӣ
همه قرآنست گر صد حرف بینی
Агар бар ҳар фалаки сад гӯна шамъанд
اگر بر هر فلک صد گونه شمعند
Брнги офтоби он ҷумла ҷамъанд
برنگ آفتاب آن جمله جمعند
Маротиби кон дар арвоҳаст ҷовид
مراتب کان در ارواحست جاوید
Чу сад шамъаст пеши қурси хуршед
چو صد شمعست پیش قرص خورشید
Агар рӯҳӣ буд маъюби монда
اگر روحی بود معیوب مانده
Бимонад ҳамчунон маҳҷӯби монда
بماند همچنان محجوب مانده
Ҳазорон хона дар шаҳдаст аммо
هزاران خانه در شهدست امّا
Яқини дон кон тилисмасту муаммо
یقین دان کان طلسمست و معمّا
Ҳамеи он хонҳо ҳргаҳ ки ҳали гашт
همی آن خانها هرگه که حل گشت
Адад шуд нопадид ва як асали гашт
عدد شد ناپدید و یک عسل گشت
Ҳазорон нақш бар як наҳли бастанд
هزاران نقش بر یک نحل بستند
Вале ҷузи он ҳамаи дарҳами шикастанд
ولی جز آن همه درهم شکستند
Агар сангии Неи нақши ор дар санг
اگر سنگی نیی نقش آر در سنگ
Бибин он нақшҳо як рӯ ва як ранг
ببین آن نقشها یک رو و یک رنگ
Ҳамаи чизе чу икрнгсти ӣнҷо
همه چیزی چو یکرنگست اینجا
Агар ҷамъ оварӣ сангаст ӣнҷо
اگر جمع آوری سنگست اینجا
Дарон ваҳдати ду оламро шаккӣ нест
دران وحدت دو عالم را شکی نیست
Ки мавҷӯди ҳақиқии ҷуз яке нест
که موجود حقیقی جز یکی نیست
Худосту халқи ҷузи нур худо нест
خداست و خلق جز نور خدا نیست
Вале зу нур ӯ ҳаргизи ҷдонист
ولی زو نور او هرگز جدانیست
Ҳақаст внўри ҳақи чизе дигар нест
حقست ونور حق چیزی دگر نیست
Бибояд гуфт ҳақи ҷузи ҳақ дигар кист
بباید گفت حق جز حق دگر کیست
Агар он нурро сӯрат ҳазораст
اگر آن نور را صورت هزارست
Вале дар пардаи як сӯрат нигораст
ولی در پرده یک صورت نگارست
Агар бошад дар олам вар набошад
اگر باشد در عالم ور نباشد
Ҳама ӯ бошад ва дигар набошад
همه او باشد و دیگر نباشد
Набӯд ин ҳар ду олам буд ӯ кард
نبود این هر دو عالم بود او کرد
На худ розони зиён на суд ӯ кард
نه خود رازان زیان نه سود او کرد
Чунон кӯ буд агарчӣ сад ҷаҳонаст
چنان کو بود اگرچه صد جهانست
Кунун бо он ва ин ӯ ҳамчунонаст
کنون با آن و این او همچنانست
Дар аввали тани сиришту ҷонат ӯ дод
در اوّل تن سرشت و جانت او داد
Хирад бахшедату имонат ӯ дод
خرد بخشیدت و ایمانت او داد
Дар охири ҷону тан аз ҳам ҷудо кард
در آخر جان و تن از هم جدا کرد
Туро дар хоки раҳ чун тўтё кард
ترا در خاک ره چون توتیا کرد
Чу марг омад туро бинмуд боту
چو مرگ آمد ترا بنمود باتو
Надонистӣ ки он ӯ буд ё ту
ندانستی که آن او بود یا تو
Кигар ӯ боту чандинӣ набӯдӣ
که گر او باتو چندینی نبودی
Турои ҷону дил ва динӣ набӯдӣ
ترا جان و دل و دینی نبودی
Чу ту бе ӯ Не ту кистӣ ӯст
چو تو بی او نیی تو کیستی اوست
Ҳама ӯст эй ту дар маънии ҳамаи пӯст
همه اوست ای تو در معنی همه پوست
Чу зу дории ту доими ҷону тан ро
چو زو داری تو دایم جان و تن را
Чаҳ хоҳӣ кард бо ӯ хештан ро
چه خواهی کرد با او خویشتن را
Чу ту боқии бадве ин биандеш
چو تو باقی بدویی این بیندیش
Бадв бояд ки менозӣ на бар хеш
بدو باید که مینازی نه بر خویش
Ту мегӯйӣ ки хуш бошам ман ӣнҷо
تو میگویی که خوش باشم من اینجا
Чигуна хуш буд бо душмани ӣнҷо
چگونه خوش بود با دشمن اینجا
Турои душмани туе аз худҳазар кун
ترا دشمن تویی از خودحذر کن
Агар хокӣаст дар кони ту зар кун
اگر خاکیست در کان تو زر کن
Чу ту кам митўонии гашти ҷовид
چو تو کم میتوانی گشت جاوید
Дар он нурӣ ки акс ӯст хуршед
در آن نوری که عکس اوست خورشید
Чу охир зар тавонад шуд ҳамаи хок
چو آخر زر تواند شد همه خاک
Намонад хок ва набӯд марди ғамнок
نماند خاک و نبود مرد غمناک
Чу дории офтобӣ соя бигзор
چو داری آفتابی سایه بگذار
Чу шер модар ояд доя бигзор
چو شیر مادر آید دایه بگذار
Бақадр зарраегар дар ҳисобӣ
بقدر ذرّهیی گر در حسابی
зи хуршеди илоҳӣ дар ҳиҷобӣ
ز خورشید الهی در حجابی
Бик зарра надорад ҳеҷ тобӣ
بیک ذرّه ندارد هیچ تابی
Касе аз дасти ту ҷузи офтобӣ
کسی از دست تو جز آفتابی
Касе кӯ дар ғалат монадаст аз онаст
کسی کو در غلط ماندست از آنست
Ки дар баҳри шак ва тӣа гумонаст
که در بحر شک و تیه گمانست
Валикин ҳар ки дорад каъбаи даргоҳ
ولیکن هر که دارد کعبه درگاه
Нагардад дар миёни каъбаи гумроҳ
نگردد در میان کعبه گمراه
Касе кӯ дар миёни каъба дргшод аст
کسی کو در میان کعبه درگشاد است
Ҳама сӯе бирав каъба кушодаст
همه سویی برو کعبه گشادست
зи нури маърифати таҳқиқи мобс
ز نور معرفت تحقیق مابس
Взўи роҳи ҳудои тавфиқи мо бас
وزو راه هدی توفیق ما بس
Балии қавмӣ ки гуми гаштанд азон зот
بلی قومی که گم گشتند ازان ذات
Фқолўои рбнои раби алсмўот
فقالوا ربّنا ربّ السّموات
Вале қавмӣ ки дар раҳи хираи гаштанд
ولی قومی که در ره خیره گشتند
Бадви чашми ҷаҳони байни тираи гаштанд
بدو چشم جهان بین تیره گشتند
Касе хуршед агар бисёр бинад
کسی خورشید اگر بسیار بیند
Шавад хираи куҷо ағёр бинад
شود خیره کجا اغیار بیند
Вале чун офтоб ояд падедор
ولی چون آفتاب آید پدیدار
Намонад сояро дар дидаи миқдор
نماند سایه را در دیده مقدار
Ки донад кон чаҳ хуршедаст равшан
که داند کان چه خورشیدست روشن
Ки бар ҳар зарраеи тобади муайян
که بر هر ذرّهیی تابد معین
Агар бар заррае тобади замонӣ
اگر بر ذرّهایی تابد زمانی
Фурӯ гирад чу хуршедии ҷаҳонӣ
فرو گیرد چو خورشیدی جهانی
Раво бошад анооллаҳ аз дарахтӣ
روا باشد انااللّه از درختی
Чаро набӯд раво аз неки бахтӣ
چرا نبود روا از نیک بختی
Касе кӯи маҳви он хуршед гардад
کسی کو محو آن خورشید گردد
Фаное дар бақо ҷовид гардад
فنایی در بقا جاوید گردد
Агар хоҳӣ ки ёбии он гуҳари боз
اگر خواهی که یابی آن گهر باز
Чу парвонаи вуҷӯди хеш дар боз
چو پروانه وجود خویش در باز
Агар қўмипии ин роҳи бурданд
اگر قومیپی این راه بردند
Чу гуми гаштанди паии онгоҳи бурданд
چو گم گشتند پی آنگاه بردند
Туро бехеш ба бо дӯст бӯдан
ترا بی خویش به با دوست بودن
Ки бихўд бӯданат бо ӯст бӯдан
که بیخود بودنت با اوست بودن
Агар бо ӯ туоне буд икдм
اگر با او توانی بود یکدم
Баҳақ ӯ ки беҳтар аз ду олам
بحق او که بهتر از دو عالم
Чу мардон хуй кун бо ӯ ки пайваст
چو مردان خوی کن با او که پیوست
Нахоҳӣ буд бе ӯ то ки ӯ ҳаст
نخواهی بود بی او تا که او هست
Чу бояд буд бо ӯ ҷовдонат
چو باید بود با او جاودانت
Набояд буд бе ӯ як замонат
نباید بود بی او یک زمانت
Брнг ӯ шўўмндиш аз хеш
برنگ او شوومندیش از خویش
Казу андешии охир ба ки аз хеш
کزو اندیشی آخر به که از خویش
Чу қатра ҳеҷ нандешад зи худ боз
چو قطره هیچ نندیشد ز خود باز
Яқини майдон ки дарё шуд зи эъзоз
یقین میدان که دریا شد ز اعزاز
Чунин омад зи ҳақ кононкаҳ ҳастанд
چنین آمد ز حق کانانکه هستند
Чу ҷон дар роҳ ӯ бозанад растанад
چو جان در راه او بازند رستند
Чигуна нақд ҷон бозем бо ӯ
چگونه نقد جان بازیم با او
Ки аз худ минпрдозим бо ӯ
که از خود مینپردازیم با او
Чгўим чун нмидонм агар ҳеҷ
چگویم چون نمیدانم اگر هیچ
Ки ӯйасту ҳмўист ва дигар ҳеҷ
که اویست و همویست و دگر هیچ
Чаро гӯям ки чун ӯ ҳаст кас нест
چرا گویم که چون او هست کس نیست
Чу ӯ ҳаст вҷз ӯ нест инат бас нест
چو او هست وجز او نیست اینت بس نیست
Нмиоиди аҳад дар дидаи ту
نمیآید احد در دیدهٔ تو
Аҳад омад адад дар дидаи ту
احد آمد عدد در دیدهٔ تو
Чу ту бар қадар дид хеши бинӣ
چو تو بر قدر دید خویش بینی
Якеро сад ҳазорон беш бинӣ
یکی را صد هزاران بیش بینی
Ки дорад огаҳӣ то ин чаҳ кораст
که دارد آگهی تا این چه کارست
Таъаддуд ҳасту берун аз шумораст
تعدّد هست و بیرون از شمارست
Дарин раҳи ҷони покон чун гирифтаст
درین ره جان پاکان چون گرفتست
Ки роҳии мушкил ва корӣ шигифтаст
که راهی مشکل و کاری شگفتست
Ҳамаи олами тиҳии пар бар ҳам омехт
همه عالم تهی پر بر هم آمیخت
Таъаҷҷуб бо таҳайюр дар ҳам омехт
تعجّب با تحیر در هم آمیخت
Басии асҳоби дил андеша карданд
بسی اصحاب دل اندیشه کردند
Бохри аҷзу ҳайрат пеша карданд
بآخر عجز و حیرت پیشه کردند
Чу ту ҳастӣ худоёи мо ки бошем
چو تو هستی خدایا ما که باشیم
Камем аз қатра дар дарё ки бошем
کمیم از قطره در دریا که باشیم
Туе ҷумлаи туро аз ҷумлаи баси ту
تویی جمله ترا از جمله بس تو
Надории дӯстӣ бо ҳечкас ту
نداری دوستی با هیچکس تو
Аз он бокаси надории дӯстдорӣ
از آن باکس نداری دوستداری
Ки ту ҳам сунъи худро дӯсти дорӣ
که تو هم صنع خود را دوست داری
Чу сунъи тест агар ҷузи ту касе ҳаст
چو صنع تست اگر جز تو کسی هست
Асар нест аз касе гарчи басӣ ҳаст
اثر نیست از کسی گرچه بسی هست
Чу истеҳқоқ ҳастӣ нест дар кас
چو استحقاق هستی نیست در کس
Турои қиўмӣ ва ҳастӣ турои бас
ترا قیومی و هستی ترا بس
Камоли зоти ту донистан осонаст
کمال ذات تو دانستن آسانست
Вале аз ҷониб моҷмлаҳ нуқсонаст
ولی از جانب ماجمله نقصانست
Туе ҷумла вале мо ме ндонем
تویی جمله ولی ما می ندانیم
зи пинҳонят пайдо ме ндонем
ز پنهانیت پیدا می ندانیم
Ҷаҳон пар офтобаст ва ситам нест
جهان پر آفتابست و ستم نیست
Агар хафоаш нобӣност ғам нест
اگر خفّاش نابیناست غم نیست
Агар хафоашро чашмӣ набошад
اگر خفّاش را چشمی نباشد
Азуи хуршедро хашмӣ набошад
ازو خورشید را خشمی نباشد
Касе кўдондт берун пардааст
کسی کوداندت بیرون پردهست
Ки ҳар кӯ дар дарун шуд маҳв кардааст
که هر کو در درون شد محو کردهست
Хаёли маърифат дар мо аз онаст
خیال معرفت در ما از آنست
Ки он дарёи азин қатра ниҳонаст
که آن دریا ازین قطره نهانست
Чу дарёи қатраро айн алиқин шуд
چو دریا قطره را عین الیقین شد
Набӯдаш тоб то зер замин шуд
نبودش تاب تا زیر زمین شد
Шносои ту берун аз ту кас нест
شناسای تو بیرون از تو کس نیست
Чу ақлу ҷон ту майдонӣ ту бас нест
چو عقل و جان تو میدانی تو بس نیست
Туе донои он алои туе ту
تویی دانای آن الّا تویی تو
Чаҳ донад ақлу ҷони алои туе ту
چه داند عقل و جان الّا تویی تو
Чу ту ҳастӣ яке вена як тамомаст
چو تو هستی یکی وین یک تمامست
Буруни зини як яке дигар кадомаст
برون زین یک یکی دیگر کدامست
Агар аҳвали аҳадро дар адад нест
اگر احول احد را در عدد نیست
Ғалат дар дида ӯст аз аҳад нест
غلط در دیدهٔ اوست از احد نیست
Агар қибтӣ зулолӣ хӯрд ва хӯн шуд
اگر قبطی زلالی خورد و خون شد
Валикин ақл медонад ки чун шуд
ولیکن عقل میداند که چون شد
зи буқаламуни олам дар ғурурӣ
ز بوقلمون عالم در غروری
Саробӣ об мебинӣ ки даврӣ
سرابی آب میبینی که دوری
Чу даврии олами пурпечи бинӣ
چو دوری عالم پرپیچ بینی
Кигар наздики гардии ҳеҷ бинӣ
که گر نزدیک گردی هیچ بینی
Худовандо басӣ асрор гуфтам
خداوندا بسی اسرار گفتم
Чгўим низ чун бисёр гуфтам
چگویم نیز چون بسیار گفتم
Илоҳии сахти митрсми бғоит
الهی سخت میترسم بغایت
Ки дар пешаст роҳии байнҳоят
که در پیشست راهی بینهایت
зи торикӣ дар оварадӣ ту мо ро
ز تاریکی در آوردی تو ما را
Бторикии фурӯи барадии ту мо ро
بتاریکی فرو بردی تو ما را
Бахӯбӣ сӯратӣ пардохтӣ ту
بخوبی صورتی پرداختی تو
Бхўории сӯии хоки андохтии ту
بخواری سوی خاک انداختی تو
Қабои фаҳми ин бар қад мо нест
قبای فهم این بر قد ما نیست
Касеро Зуҳра чун ва чаро нест
کسی را زهرهٔ چون و چرا نیست
Ту майдонӣ ки ақлам давр байнаст
تو میدانی که عقلم دور بینست
Сари мӯе нмибинм яқинаст
سر مویی نمیبینم یقینست
Сари мӯеи марои маълуми гардон
سر مویی مرا معلوم گردان
Ки дар дасти туам чун муми гардон
که در دست توام چون موم گردان
Агар ман дўзхёмгар биҳиштӣ
اگر من دوزخیام گر بهشتی
Ту майдонӣ ту то чунам сириштӣ
تو میدانی تو تا چونم سرشتی
Маро чун дар адами мидидҳиии ту
مرا چون در عدم میدیدهیی تو
Ки моли внФси ман бхридҳиии ту
که مال ونفس من بخریدهیی تو
зи ман айбӣ ки мебинӣ ризои даҳ
ز من عیبی که میبینی رضا ده
Чу бхридӣ макун айбами бҳодаҳ
چو بخریدی مکن عیبم بهاده
Мазан захмам ки ғФоро лзнўбӣ
مزن زخمم که غفّا را لذنوبی
Макун айбам чу саттори алъиўбӣ
مکن عیبم چو ستّار العیوبی
Чу баҳр кардани озод ё раб
چو بهر کردن آزاد یا رب
Фариза кардае моли макотиб
فریضه کردهیی مال مُکاتب
Басари синаи озоди мардон
بسرّ سینهٔ آزاد مردان
Ки куллӣ гарданами озоди гардон
که کلّی گردنم آزاد گردان
Худовандо басӣ тақсир кардам
خداوندا بسی تقصیر کردم
Шабаҳ дар маъсият чун шер кардам
شبه در معصیت چون شیر کردم
Ки ҳар козодӣ гардан надорад
که هر کازادی گردن ندارد
Қабули бандагӣ кардан надорад
قبول بندگی کردن ندارد
Надорам ҳеҷ ҷузи бечорагии ман
ندارم هیچ جز بیچارگی من
зи кори аФтодҳоми якборагии ман
ز کار افتادهام یکبارگی من
Марогар дастгирӣ ҷой он ҳаст
مرا گر دست گیری جای آن هست
Вагар дастам нагирӣ рафтам аздст
وگر دستم نگیری رفتم ازدست
Чу ҳастӣ ногузир эй дастгирам
چو هستی ناگزیر ای دستگیرم
Мазан дастам ки азтўи ногузирам
مزن دستم که ازتو ناگزیرم
Басӣ гарчи гуноҳ хеш донам
بسی گرچه گناه خویش دانم
Влкини раҳматат зон беш донам
ولکین رحمتت زان بیش دانم
Худовандо дилу дайнами нигаҳдор
خداوندا دل و دینم نگهدار
Ту додӣ онам райнами нигаҳдор
تو دادی آنم راینم نگهدار
Дар он соъат ки мо ва ман намонад
در آن ساعت که ما و من نماند
Чароғи умрро равған намонад
چراغ عمر را روغن نماند
Аз он зайтӯнаи водии эмин
از آن زیتونهٔ وادی ایمن
Ки на шарқӣ ва на ғарбӣаст равған
که نه شرقی و نه غربیست روغن
Чароғ ҷон бидон равған барафрӯз
چراغ جان بدان روغن برافروز
Чу ман мардуми маро бе ман барафрӯз
چو من مردم مرا بی من برافروز
Чу ҷонам бар лаб ояд митўонӣ
چو جانم بر لب آید میتوانی
Марои он дам наДоӣ бишинавоне
مرا آن دم ندایی بشنوانی
Ки то ман зон Нидо дар истиқомат
که تا من زان ندا در استقامت
Шавам дар хоб то рӯзи қиёмат
شوم در خواب تا روز قیامت
Кафии хокам чу хоками тираи дорӣ
کفی خاکم چو خاکم تیره داری
Магардон зери хоками хоксорӣ
مگردان زیر خاکم خاکساری
Чу дарбандади дарӣ аз хоку хиштам
چو دربندد دری از خاک و خشتم
Дарӣ бигушоӣ дар гӯр аз биҳиштам
دری بگشای در گور از بهشتم
Чу пеши ореи сироти бесару пой
چو پیش آری صراط بیسر و پای
Марои перии даҳу тифлии брондоӣ
مرا پیری ده و طفلی براندای
Агарчӣ бар амали хоҳии ҷзодод
اگرچه بر عمل خواهی جزاداد
Туоне дод беиллат ато дод
توانی داد بی علّت عطا داد
Амали кон аз ман ояд чун ман ояд
عمل کان از من آید چون من آید
Ки аз лоф ва манӣ обистан ояд
که از لاف و منی آبستن آید
Чу фазлат ҳаст бе иллати илоҳӣ
چو فضلت هست بی علّت الهی
Бҷрми иллатӣ аз ман чаҳ хоҳӣ
بجرم علّتی از من چه خواهی
Вале фазли ту чун биълт афтод
ولی فضل تو چون بیعلّت افتاد
Баҳр ки афтод соҳиб давлат афтод
بهر که افتاد صاحب دولت افتاد
Набувват беамал чун метавон дод
نبوّت بی عمل چون میتوان داد
Туоне биъмли хат амон дод
توانی بیعمل خط امان داد
Чунонам ройгон кардӣ падедор
چنانم رایگان کردی پدیدار
БФзлти ройгонами шӯи харидор
بفضلت رایگانم شو خریدار
Бурун бар аз ду кунам эй накукор
برون بر از دو کونم ای نکوکار
Даруни мақъади сидқами фурӯди ор
درون مقعد صدقم فرود آر
Биҷузи ту дараҷаони касро надонам
بجز تو درجهان کس را ندانم
Биҷузи ту ҷовдони касро нахонам
بجز تو جاودان کس را نخوانم
Туро хонам гарми хуонеи вагарна
ترا خوانم گرم خوانی وگرنه
Туро донам гарми донеи вагарна
ترا دانم گرم دانی وگرنه
Басии нами рехти ин чашмами ту доне
بسی نم ریخت این چشمم تو دانی
Бики шабнами гарми бахшеи туоне
بیک شبنم گرم بخشی توانی
Агар гӯям басӣ вагар нагӯям
اگر گویم بسی وگر نگویم
Чу майдонӣ ҳамаи дигари чгўим
چو میدانی همه دیگر چگویم
Ҳам аз худ сайрам ва ҳам аз ду олам
هم از خود سیرم و هم از دو عالم
Турои мибоидму аллоҳи аълам
ترا میبایدم و اللّه اعلم