Ало эй шоҳбози соиди шоҳ
الا ای شاهباز ساعد شاه
Кулоҳат чист , аз моҳӣаст то моҳ
کلاهت چیست، از ماهیست تا ماه
Ту бозӣу кулоҳ ту чунонаст
تو بازی و کلاه تو چنانست
Ки таркиши ним тарк осмонаст
که ترکش نیم ترک آسمانست
Агар аз сари барандозии кулоҳат
اگر از سر براندازی کلاهت
Наёяд ҳеҷ чизеи банди роҳат
نیاید هیچ چیزی بند راهت
Кунун аз ҳарчӣ май донеи буруни ой
کنون از هرچه میدانی برون آی
Чу бо ҳеҷ омадӣ онгаҳ даруни ой
چو با هیچ آمدی آنگه درون آی
Агар бо ҳеҷ ое эй ҳамаи чиз
اگر با هیچ آیی ای همه چیز
Ту бошӣ ҳамчуи ман ҳеҷу ҳама низ
تو باشی همچو من هیچ و همه نیز
Зиҳии аттор каз машки маъонӣ
زهی عطّار کز مشک معانی
Агар сад нофа бигушое туоне
اگر صد نافه بگشایی توانی
Забон дар фишон ту марезод
زبان در فشان تو مریزاد
Биҷуз дар аз забон ту марезод
بجز دُر از زبان تو مریزاد
Суханро соя бар арш Маҷидаст
سخن را سایه بر عرش مجیدست
Ки чун хуршед равшан офаридаст
که چون خورشید روشن آفریدست
Сухани болои ин имкон надорад
سخن بالای این امکان ندارد
Касе мункир шавад кӯ ҷон надорад
کسی منکر شود کو جان ندارد
Китоби ман тамошогоҳ ҷонаст
کتاب من تماشاگاه جانست
Намӯдор ҷаҳон ҷовдонаст
نمودار جهان جاودانست
Тамошои хиради гашти ин маъонӣ
تماشای خرد گشت این معانی
Тамошо кун бар оби зиндагонӣ
تماشا کن بر آب زندگانی
Хушии назораи ин достон кун
خوشی نظّارهٔ این داستان کن
Тамошои гули ин бӯстон кун
تماشای گل این بوستان کن
Сухани гӯйони сухан бисёр гуфтанд
سخن گویان سخن بسیار گفتند
Вале на шева аттор гуфтанд
ولی نه شیوهٔ عطّار گفتند
Ҷаҳон чун ман сухан гӯйӣ надидаст
جهان چون من سخن گویی ندیدست
Ки дар шърдгр бӯе надидаст
که در شعردگر بویی ندیدست
Азон дар шеъри ман асрор ёбанд
ازان در شعر من اسرار یابند
Ки буи аз кулба аттор ёбанд
که بوی از کلبهٔ عطّار یابند
Чу атторами ҷаҳон пурмашк кардам
چو عطّارم جهان پرمشک کردم
зи шеър тар намад зин хушк кардам
ز شعر تر نمد زین خشک کردم
зи дасти рӯҳи ҷом ҷам чашидам
ز دست روح جام جم چشیدم
Заҳр навъе сухан дарҳам кашидам
زهر نوعی سخن درهم کشیدم
Заҳр дар гуфтаму бсёргФтм
زهر در گفتم و بسیارگفتم
Чу зери чанги шеърӣ зор гуфтам
چو زیر چنگ شعری زار گفتم
Бмънии шеъри ман шеърӣ ва моҳаст
بمعنی شعر من شعری و ماهست
Хаташ чун бурқаъӣ шеър сиёҳаст
خطش چون برقعی شعر سیاهست
Касе каз рӯй зоҳир шеър бинад
کسی کز روی ظاهر شعر بیند
зи баҳри шеъри ман кӣ қаър бинад
ز بحر شعر من کی قعر بیند
Буруни гир аз сухани рози куҳан ро
برون گیر از سخن راز کهن را
Збўр порсӣ хон ин сухан ро
زبور پارسی خوان این سخن را
Агар оҳистаи фикр ин кунӣ ту
اگر آهسته فکر این کنی تو
Бҷон ҳар байтро таҳсин кунӣ ту
بجان هر بیت را تحسین کنی تو
Бибин то соҳирӣ ба зин тавон кард
ببین تا ساحری به زین توان کرد
БонсоФии марои таҳсин тавон кард
بانصافی مرا تحسین توان کرد
Касе кӯ чун маниро айб ҷӯйаст
کسی کو چون منی را عیب جویست
Ҳамин гуяд ки ӯ бисёр гӯйаст
همین گوید که او بسیار گویست
Влкин чун басӣ дорам маъонӣ
ولکین چون بسی دارم معانی
Басӣ гӯям ту машну митўонӣ
بسی گویم تو مشنو میتوانی
Гуҳари охири бдидн низ арзад
گهر آخر بدیدن نیز ارزد
Чунин гуфтани шунидан низ арзад
چنین گفتن شنیدن نیز ارزد
Бирав бархон ва чун хондӣ дуо кун
برو برخوان و چون خواندی دعا کن
Замонии айби ин мискин раҳо кун
زمانی عیب این مسکین رها کن
Ҷаҳони пари айбу халқӣ айб ҷӯйаст
جهان پر عیب و خلقی عیب جویست
Ки беайбӣ , худоӣ ғайб гӯйаст
که بی عیبی، خدای غیب گویست
Чу ман гуфтам ту бархонаш тамомат
چو من گفتم تو برخوانش تمامت
Марост ин ёдгорӣ то қиёмат
مراست این یادگاری تا قیامت
Фасона гарчи розии муътабар буд
فسانه گرچه رازی معتبر بود
Вале мақсӯди ман чизе дигар буд
ولی مقصود من چیزی دگر بود
Нмидорми тамаъи мадҳу саное
نمیدارم طمع مدح و ثنایی
Валикин чашм медорам дуое
ولیکن چشم میدارم دعایی
Ту эй дил чанд гӯйӣ чанд ҷӯшӣ
تو ای دل چند گویی چند جوشی
Туро омад кунун вақт хамӯшӣ
ترا آمد کنون وقت خموشی
Ҷафоҳое ки дидӣ аз фалаки ту
جفاهایی که دیدی از فلک تو
Бики раҳи ҷамъи гардони як бики ту
بیک ره جمع گردان یک بیک تو
Ҳама бар коғазӣ банавис сарбоз
همه بر کاغذی بنویس سرباز
Вазони пас коғазат дар об андоз
وزان پس کاغذت در آب انداز
Надории тўхтӣ бар зиндагонӣ
نداری توخطی بر زندگانی
Ки мебояд ки ҷовидони Бамоне
که میباید که جاویدان بمانی
Ту чун ҳаргиз набӯдӣ баъди азин ҳам
تو چون هرگز نبودی بعد ازین هم
Агар ҳаргиз набошӣ нест зини ғам
اگر هرگز نباشی نیست زین غم
Бурун аз ҳади дарин водии пурчоҳ
برون از حد درین وادی پرچاه
Фурӯи рафтанду каси брномд аз роҳ
فرو رفتند و کس برنامد از راه
Раҳе даврасту манзили нопадедор
رهی دورست و منزل ناپدیدار
Хирад гум карда раҳи дили нопадедор
خرد گم کرده ره دل ناپدیدار
Марои бории дил аз ҳайбат ду нимаст
مرا باری دل از هیبت دو نیمست
Ки медонам ки ин корӣ азимаст
که میدانم که این کاری عظیمست
Басии сари риштаи ин кори ҷустам
بسی سر رشتهٔ این کار جستم
Басии сари нуқтаи паргори ҷустам
بسی سر نقطهٔ پرگار جستم
Маро накушод ҳайрати ин гиреҳи боз
مرا نگشاد حیرت این گره باز
Надидам шаҳи раҳ ва мондам зираи боз
ندیدم شه ره و ماندم زره باز
Кунун чун ман на дил дидам на дилдор
کنون چون من نه دل دیدم نه دلدار
Маро кор омад аз ноомад кор
مرا کار آمد از ناآمد کار
Дарин олам ки рӯй оўрдҳоми ман
درین عالم که روی آوردهام من
Ду олами бодўмўии оўрдҳоми ман
دو عالم بادوموی آوردهام من
Чу гардад рӯзи маргами дами гусаста
چو گردد روز مرگم دم گسسته
Шавад он ҳар ду мӯӣ аз ҳам гусаста
شود آن هر دو موی از هم گسسته
Ман он хоҳам зи ишқ бе нишоне
من آن خواهم ز عشق بی نشانی
Ки номам маҳв гардад ҷовдонӣ
که نامم محو گردد جاودانی
Агар номи ман аз девон бар ояд
اگر نام من از دیوان بر آید
Куҷои тан дар даҳумгар ҷон барояд
کجا تن در دهم گر جان برآید
Танами гуми гашт чун ҷон буд ғолиб
تنم گم گشت چون جان بود غالب
Шудам мағлуб чун он буд ғолиб
شدم مغلوب چون آن بود غالب
Азин вайрона берун мерӯм ман
ازین ویرانه بیرون میروم من
Нмидонм ки то чун мерӯм ман
نمیدانم که تا چون میروم من
Чўмрдн буд ин зодан чаро буд
چومردن بود این زادن چرا بود
Чу рафтан буд астодн чаро буд
چو رفتن بود استادن چرا بود
Чроҷон бо ҷсдонбоз мегашт
چراجان با جسدانباز میگشت
Чу бар ҳасрати бонҷо боз мегашт
چو بر حسرت بآنجا باز میگشت
Касе кӯи мурғи доми об ва гул шуд
کسی کو مرغ دام آب و گل شد
Барон каси срнгўнсорӣ сҷл шуд
بران کس سرنگونساری سجل شد
Ҷаҳонии халқи байни ношоди монда
جهانی خلق بین ناشاد مانده
Ҳама аз хеш дар фарёди монда
همه از خویش در فریاد مانده
Гар осонӣ талаб кардем модом
گر آسانی طلب کردیم مادام
Бдшўорӣ басар барадем ноком
بدشواری بسر بردیم ناکام
Бзири соя сар дорем ҷумла
بزیر سایه سر داریم جمله
Ки сари сӯии фанои ореми ҷумла
که سر سوی فنا آریم جمله
Дило чандини мадам чун кор афтод
دلا چندین مدم چون کار افتاد
Ки ҳамчун сари туро бисёр афтод
که همچون سر ترا بسیار افتاد
Бирав кунҷӣ гузину раҳи бадар бар
برو کنجی گزین و ره بدر بر
Бмҷҳўлии фурӯи шӯи раҳи басар бар
بمجهولی فرو شو ره بسر بر
Касонеи кофт шаҳват бидиданд
کسانی کافت شهوت بدیدند
Бзри маҷҳӯлии худро хариданд
بزر مجهولی خود را خریدند
Касе дорад бъолми кору борӣ
کسی دارد بعالم کار و باری
Ки дар олам надорад ҳеҷ корӣ
که در عالم ندارد هیچ کاری
Фароғати ҷӯй то бошӣ дамии хуш
فراغت جوی تا باشی دمی خوش
Ки то осонгузорӣ олимии хуш
که تا آسان گذاری عالمی خوش
Чу зид дар зид бибинӣ ту дар оғоз
چو ضد در ضد ببینی تو در آغاز
Бадонеи қадари ҷисми хештани боз
بدانی قدر جسم خویشتن باز
зи оламгар касе фориғ буд нек
ز عالم گر کسی فارغ بود نیک
Азуи машғӯл тар бошад баҳақ лек
ازو مشغول تر باشد بحق لیک
Касе донад дарин раҳи қадари дида
کسی داند درین ره قدر دیده
Ки нобӣно буд кунҷии гузида
که نابینا بود کنجی گزیده
Чу мебинӣ казин тоси нигунсор
چو میبینی کزین طاس نگونسار
Балои миборд аз сад гӯнаи ҳамвор
بلا میبارد از صد گونه هموار
Агар дар офият эй мӯр дар тос
اگر در عافیت ای مور در طاس
Бшби ореи ту қадар рӯз бишнос
بشب آری تو قدر روز بشناس
Худовандо балои чархи гардон
خداوندا بلای چرخ گردان
Азин саргашта гардон бигардон
ازین سرگشتهٔ گردان بگردان
Худовандо басӣ беҳуда гуфтам
خداوندا بسی بیهوده گفتم
Фаровон бӯда ва нобӯда гуфтам
فراوان بوده و نابوده گفتم
Агарчӣ ҷурми осӣ сад ҷаҳонаст
اگرچه جرم عاصی صد جهانست
Вале як зарраи фазлат беш аз онаст
ولی یک ذرّه فضلت بیش از آنست
Чу мор а нест ҷузи тақсири тоъат
چو مار ا نیست جز تقصیر طاعت
Чаҳ вазни ореми муштӣ кам бизоъат
چه وزن آریم مشتی کم بضاعت
Чу аз мо аўФтоди ин кори мо ро
چو از ما اوفتاد این کار ما را
Худовандо бмо магузор мо ро
خداوندا بما مگذار ما را
Дареғи биксони хештани байн
دریغ بیکسان خویشتن بین
Ниёзи муфлисони мумтаҳани байн
نیاز مفلسان ممتحن بین
Гронборими моро ройгони бахш
گرانباریم ما را رایگان بخش
Зиёнкорӣ бе сармоягони бахш
زیانکاری بی سرمایگان بخش
Агар моро бихоҳӣ кард навмед
اگر ما را بخواهی کرد نومید
Карами пас бо ки хоҳӣ кард ҷовид
کرم پس با که خواهی کرد جاوید
Раҳимӣ , халқро маъсӯми гардон
رحیمی، خلق را معصوم گردان
зи лутфи хеши номаҳрӯми гардон
ز لطف خویش نامحروم گردان
Худоёгар басӯрат одмёим
خدایا گر بصورت آدمیایم
Наем огоҳи муштӣ аъҷмӣ ем
نه ایم آگاه مشتی اعجمی ایم
Чу мо ҳастем муштии нави мусулмон
چو ما هستیم مشتی نو مسلمان
Броўрдими ангуштӣ дар имон
براوردیم انگشتی در ایمان
зи муштии хок ангуштӣ тамомаст
ز مشتی خاک انگشتی تمامست
Манеҳ ангушт бар дигар ки хомаст
منه انگشت بر دیگر که خامست
Касе кӯи ғоиб аз ту икзмонст
کسی کو غایب از تو یکزمانست
Дар он дам кофараст аммо ниҳонаст
در آن دم کافرست اما نهانست
Агар худ ғоибӣ пайваста бошад
اگر خود غایبی پیوسته باشد
Дар ислом бар вай баста бошад
در اسلام بر وی بسته باشد
Ҳузурии бахш эй парвардгорам
حضوری بخش ای پروردگارم
Ки ман ғоиб шудан тоқат надорам
که من غایب شدن طاقت ندارم
Маро аз халқи бурҳонии туоне
مرا از خلق برهانی توانی
Чу корам бо ту уфтад он ту доне
چو کارم با تو افتد آن تو دانی
Худоё мерӯм ту раҳбарам бош
خدایا میروم تو رهبرم باش
Ҳақиқати бахши ҷон ғмхўрм бош
حقیقت بخش جان غمخورم باش
Чу гуфтам муддатии афсонаи ту
چو گفتم مدتی افسانهٔ تو
Бамурдам бо дилии девонаи ту
بمردم با دلی دیوانهٔ تو
Агар Тифлами марои ин баси балоғат
اگر طفلم مرا این بس بلاغت
Ки додем аз ҳамаи олами фароғат
که دادیم از همه عالم فراغت
Марогар буд инсӣ дар замона
مرا گر بود انسی در زمانه
Бмодр буд ва ӯ рафт аз миёна
بمادر بود و او رفت از میانه
Агарчӣ робиъаи сад Таҳамтан буд
اگرچه رابعه صد تهمتن بود
Валек ӯ сонии он шери зан буд
ولیک او ثانی آن شیر زن بود
Чунон пуштии қавӣ буд он заъифа
چنان پشتی قوی بود آن ضعیفه
Ки пушти шаръро рӯй Халифа
که پشت شرع را روی خلیفه
Агарчӣ анкабутии нотавон буд
اگرچه عنکبوتی ناتوان بود
Влкин бар сари ман пилбон буд
ولکین بر سر من پیلبان بود
На чандонаст бар ҷонами ғам ӯ
نه چندانست بر جانم غم او
Ки битавон кард ҳаргизи мотам ӯ
که بتوان کرد هرگز ماتم او
Биё то оҳи азин ғами брнёрм
بیا تا آه ازین غم برنیارم
Ғамаш дар дили кашами дами брнёрм
غمش در دل کشم دم برنیارم
Чу муҳаррам нест ин ғам бо ки гӯям
چو محرم نیست این غم با که گویم
Маро ӯ буд муҳаррам бо ки гӯям
مرا او بود محرم با که گویم
Гар ӯро надиҳади ӣнҷо омадани даст
گر او را ندهد اینجا آمدن دست
Маро умрӣ намонад , онҷо шудан ҳаст
مرا عمری نماند، آنجا شدن هست
Агар бо ӯ расм бо ӯ бигӯям
اگر با او رسم با او بگویم
Ғамӣ каз марг ӯ омад биравем
غمی کز مرگ او آمد برویم
Набӯд ӯ зан ки марди маънавӣ буд
نبود او زن که مرد معنوی بود
Саҳаргоҳони дуоӣ ӯ қавӣ буд
سحرگاهان دعای او قوی بود
Аҷаби оҳи саҳаргоҳяш будӣ
عجب آه سحرگاهیش بودی
з ҳар оҳии баҳақи роҳяш будӣ
ز هر آهی بحق راهیش بودی
Чу солӣ бист ҳаст акнӯн зиёдат
چو سالی بیست هست اکنون زیادت
Ки на чодар на музей буд одат
که نه چادر نه موزه بود عادت
зи дунёи фориғу давлати гузида
ز دنیا فارغ و دولت گزیده
Гирифтаи гӯшау азлати гузида
گرفته گوشه و عزلت گزیده
Бтў оварда рӯй эй раҳнамояш
بتو آورده روی ای رهنمایش
Басӣ зад ҳалқа бар дар дргшоиш
بسی زد حلقه بر در درگشایش
Ту майдонӣ ки дар дарди ту чун буд
تو میدانی که در درد تو چون بود
Ки рӯйиш ҳар сҳрпри ашки хӯн буд
که رویش هر سحرپر اشک خون بود
Басӣ дар гиря ва дар биқрорӣ
بسی در گریه و در بیقراری
Шбонрўзии турои хондаи бзорӣ
شبانروزی ترا خوانده بزاری
Бпштии ту умрӣ кор карда
بپشتی تو عمری کار کرده
зи шавқат рӯй дар девор карда
ز شوقت روی در دیوار کرده
Ту будӣ аз ду олами ногузираш
تو بودی از دو عالم ناگزیرش
БФзлти дасти гир эй дастгираш
بفضلت دست گیر ای دستگیرش
Танишро хоби хуши даҳ дар саломат
تنش را خواب خوش ده در سلامت
Дилаши бедори гардон то қиёмат
دلش بیدار گردان تا قیامت
Даруни хок ӯ шамъӣ барафрӯз
درون خاک او شمعی برافروز
Ки на дар шаб фурӯ мерад на дар рӯз
که نه در شب فرو میرد نه در روز
зи пеши он биҳишти ҷовдонӣ
ز پیش آن بهشت جاودانی
Дарӣ дар гӯр ӯ кун митўонӣ
دری در گور او کن میتوانی
Агар гирдяш аз дунёсти қисмат
اگر گردیش از دنیاست قسمت
Башу аз ваии бики борони раҳмат
بشو از وی بیک باران رحمت
Ндокрдти басӣ ва ту шунӯдӣ
نداکردت بسی و تو شنودی
НаДоӣ бишинавонаш аз худ базӯдӣ
ندایی بشنوانش از خود بزودی
Кафан дар бар ҳарири хулди гирдонаш
کفن در بر حریر خلد گردانش
Лаҳад кун марғзорӣ бар тану ҷонаш
لحد کن مرغزاری بر تن و جانش
Бсдқи дил чу бисёрат вФодошт
بصدق دل چو بسیارت وفاداشت
Умед ӯ раво кун кӯ туро дошт
امید او روا کن کو ترا داشت
Магардон аз ман тимори дида
مگردان از من تیمار دیده
Мададҳои дуоӣ ӯ бурӣда
مددهای دعای او بریده
Касе кӯ дар дуои оради марои ёд
کسی کو در دعا آرد مرا یاد
Ҳама вақте нигаҳдораши худои бод
همه وقتی نگهدارش خدا باد