Боязид омад шабии беруни зи шаҳр

بایزید آمد شبی بیرون ز شهر

Аз хурӯши халқ холӣ дид шаҳр

از خروش خلق خالی دید دهر

Моҳтобӣ буд бас олам фурӯз

ماهتابی بود بس عالم‌فروز

Шаб шуда аз партав ӯ мисли рӯз

شب شده از پرتو او مثل روز

Осмони пари анҷуми ороста

آسمان پر انجم آراسته

Ҳар яке кор дигарро хостаҳ

هر یکی کار دگر را خاسته

Шайхи чандоне ки дар саҳрои бгшт

شیخ چندانی که در صحرا بگشت

Кас намеҷанбед дар саҳроу дашт

کس نمی‌جنبید در صحرا و دشت

Шӯришӣ бар вай падед омад ба зӯр

شورشی بر وی پدید آمد به زور

Гуфт ё раб дар дилам афтод шӯр

گفت یا رب در دلم افتاد شور

Бо чунин дарга ки дар рифъат тар аст

با چنین درگه که در رفعت تو‌راست

Ин чунин холии з муштоқон чарост

این چنین خالی ز مشتاقان چراست

Ҳотифӣ гуфташ ки эй ҳайрони роҳ

هاتفی گفتش که ای حیران راه

Ҳар касеро роҳи надиҳади подшоҳ

هر کسی را راه ندهد پادشاه

Иззати ин дар чунин кард иқтизо

عزت این در چنین کرد اقتضا

Каз дар мо давр бошад ҳар гадо

کز در ما دور باشد هر گدا

Чун ҳарими ъзи мо нури афканд

چون حریم عز ما نور افکند

Ғофилони хуфтаро даври афканд

غافلان خفته را دور افکند

Солҳо буданд мардони интизор

سالها بودند مردان انتظار

То якеро бор буд аз сад ҳазор

تا یکی را بار بود از صد هزار

Ҷумлаи мурғони зи ҳавлу бими роҳ

جملهٔ مرغان ز هول و بیم راه

Болу пари пурхӯн , бароварданд ба моҳ

بال و پر پرخون، برآوردند آه

Роҳ май диданди поёни нопадид

راه می‌دیدند پایان ناپدید

Дард май диданди дармони нопадид

درد می‌دیدند درمان ناپدید

Боди истиғнои чунон ҷустии дарав

باد استغنا چنان جستی درو

Космонро пушт бишикастӣ дарав

کاسمان را پشت بشکستی درو

Дар биёбоне ки тоўси фалак

در بیابانی که طاووس فلک

Ҳеҷ май синҷиди дарав бе ҳеҷ шак

هیچ می‌سنجد درو بی‌هیچ شک

Кӣ буд мурғӣ дигарро дар ҷаҳон

کی بود مرغی دگر را در جهان

Тоқати он роҳи ҳаргизи як замон

طاقت آن راه هرگز یک زمان‌؟

Чун бтрсиднди он мурғони зи роҳ

چون بترسیدند آن مرغان ز راه

Ҷамъи гаштанди он ҳамаи як ҷойгоҳ

جمع گشتند آن همه یک جایگاه

Пеш ҳудҳуд омаданд аз худ шуда

پیش هدهد آمدند از خود شده

Ҷумла толиб гашта ва ба хирад шуда

جمله طالب گشته و بی‌خود شده

Пас бадв гуфтанд эй донои роҳ

پس بدو گفتند ای دانای راه

Беадаб натавон шудан дар пеши шоҳ

بی‌ادب نتوان شدن در پیش شاه

Ту басии пеш сулаймон бӯда Эй

تو بسی پیش سلیمان بوده‌ای

Бар бисоти малик султон бӯда Эй

بر بساط ملک سلطان بوده‌ای

Расми хизмати сар ба сари дониста Эй

رسم خدمت سر به سر دانسته‌ای

Мавзеи амну хатари дониста Эй

موضع امن و خطر دانسته‌ای

Ҳам фарозу шеби ин раҳи дида Эй

هم فراز و شیب این ره دیده‌ای

Ҳам басии гирд ҷаҳон гардӣда Эй

هم بسی گرد جهان گردیده‌ای

Рой мо онаст кини соъат ба нақд

رای ما آنست کاین ساعت به نقد

Чун туе моро эмоми ҳалу ақд

چون تویی ما را امام حل و عقد

Бар сари минбари шӯии ин ҷойгоҳ

بر سر منبر شوی این جایگاه

Пас бисоз ин қавми худро сози роҳ

پس بساز این قوم خود را ساز راه

Шарҳи гӯйии расму одоби мулӯк

شرح گویی رسم و آداب ملوک

Зонк натавон кард бар ҷаҳли ин сулӯк

زانکه نتوان کرد بر جهل این سلوک

Ҳар яке роҳаст дар дили мушкилӣ

هر یکی را هست در دل مشکلی

Май бибояд роҳро фориғи дилӣ

می‌بباید راه را فارغ‌دلی

Мушкили дилҳои мо ҳал кун нахуст

مشکل دل‌های ما حل کن نخست

То кунем аз баъди он азмии дуруст

تا کنیم از بعد آن عزمی درست

Чун бипурсем аз ту мушкилҳои хеш

چون بپرسیم از تو مشکل‌های خویش

Бистарем ин шабаҳат аз дилҳои хеш

بستریم این شبهت از دلهای خویش

Зонк медонем кини роҳи дароз

زآنک می‌دانیم کاین راه دراز

Дар миёни шубҳаи надиҳади нури боз

در میان شبهه ندهد نور باز

Дил чу фориғи гашт , тан дар раҳи диҳем

دل چو فارغ گشت، تن در ره دهیم

Бедилу тан сар бидон дарга наҳем

بی‌دل و تن سر بدان درگه نهیم

Баъд аз он ҳудҳуди суханро соз кард

بعد از آن هدهد سخن را ساز کرد

Бар сар курсӣ шуду оғозкрд

بر سر کرسی شد و آغازکرد

Ҳудҳуд бо тоҷ чун бар тахт шуд

هدهد‌ِ با تاج چون بر تخت شد

Ҳрк рӯйиш дид олӣ бахт шуд

هرکه رویش دید عالی‌بخت شد

Пеши ҳудҳуди сад ҳазорон бештар

پیش هدهد صد هزاران بیشتر

Саф заданд аз хайли мурғони сар ба сар

صف زدند از خیل مرغان سر به سر

Пеш омад булбулу қамарӣ ба ҳам

پیش آمد بلبل و قمری به هم

То кунанд он ҳар ду тани мақарӣ ба ҳам

تا کنند آن هر دو تن مقری به هم

Ҳар ду онҷо баркашиданд он замон

هر دو آنجا برکشیدند آن زمان

Ғулғулӣ афтод азишон дар ҷаҳон

غلغلی افتاد ازیشان در جهان

Лаҳни эшон ҳаркиро дар гӯш шуд

لحن ایشان هرکه را در گوش شد

Беқарор омад вале мадҳуш шуд

بی‌قرار آمد ولی مدهوش شد

Ҳар якеро ҳолатӣ омад падед

هر یکی را حالتی آمد پدید

Кас на бохуд буд ва на бе худ падед

کس نه باخود بود و نه بی‌خود پدید

Баъд аз он ҳудҳуди сухани оғозкрд

بعد از آن هدهد سخن آغازکرد

Парда аз рӯй маъонии бозкрд

پرده از روی معانی بازکرد

Соилӣ гуфташ ки эй бардаи сабақ

سایلی گفتش که‌ای برده سبق

Ту бача аз мосбқи барадӣ ба ҳақ

تو به‌چه از ماسبق بردی به حق‌؟

Чун ту ҷӯёеу моҷўёни рост

چون تو جویایی و ما جویان راست

Дар миёни мо тафовут аз чаҳ хост

در میان ما تفاوت از چه خاست

Чаҳ гунаҳ омад зи ҷисму ҷони мо

چه گنه آمد ز جسم و جان ما

Қисми ту софӣу дардии он мо

قسم تو صافی و دُردی آن ما

Гуфт эй соили сулаймонро ҳаме

گفت ای سایل سلیمان را همی

Чашм афтодаст бар мо як дамӣ

چشم افتادست بر ما یک دمی

На ба сим ин ёфтам ман не ба зар

نه به سیم این یافتم من نی به زر

Ҳаст ин давлати маро зон як назар

هست این دولت مرا زان یک نظر

Кӣ ба тоъати ин бадасти орад касе

کی به طاعت این به‌دست‌آرد کسی

Зонк кард Иблиси ин тоъати басӣ

زانکه کرد ابلیس این طاعت بسی

Вар касе гуяд набояд тоъатӣ

ور کسی گوید نباید طاعتی

Лаънатӣ борад бирав ҳар соъатӣ

لعنتی بارد برو هر ساعتی

Ту макун дар як нафаси тоъати раҳо

تو مکن در یک نفس طاعت رها

Пас манеҳ тоъат чу кардӣ бар баҳо

پس منه طاعت چو کردی بر بها

Ту ба тоъати умри худ май бар ба сар

تو به طاعت عمر خود می‌بر به سر

То сулаймон бар ту андозад назар

تا سلیمان بر تو اندازد نظر

Чун ту мақбул сулаймон омадӣ

چون تو مقبول سلیمان آمدی

Ҳарч гӯям бештар зон омадӣ

هرچ گویم بیشتر زان آمدی