Баъд аз он мурғони дигари сар ба сар

بعد از آن مرغانِ دیگر سر به سر

Узрҳо гуфтанд муштӣ бе хабар

عذرها گفتند، مشتی بی‌خبر

Ҳар яке аз ҷаҳли узрӣ низ гуфт

هر یکی از جهل عذری نیز گفت

Гар нагуфт аз садр каз даҳлез гуфт

گر نگفت از صدر، کز دهلیز گفت

Гар бигӯям узри як як бо ту боз

گر بگویم عذر یک‌یک با تو باز

Дори маъзӯрам ки мегардад дароз

دار معذورم که می‌گردد دراز

Ҳар касеро буд узрии тангу ланг

هر کسی را بود عذری تنگ و لنگ

Ин чунин кас кӣ кунад анқо ба чанг

این چنین کس کی کند عنقا به چنگ؟

Ҳрки анқои рост аз ҷони хостор

هرک عنقا راست از جان خواستار

Чанг аз ҷон боз дорад мрдўор

چنگ از جان باز دارد مردوار

Ҳаркиро дар ошёни сӣ дона нест

هر که را در آشیان سی‌دانه نیست

Шояд аз симурғ агар девона нест

شاید از سیمرغ اگر دیوانه نیست

Чун надории донаеро ҳавсила

چون نداری دانه‌ای را حوصله

Чун ту бо симурғ бошӣ ҳам чилла

چون تو با سیمرغ باشی هم چله؟

Чун тиҳӣ кардӣ ба як май паҳлавон

چون تهی کردی به یک می پهلوان

Дўстконӣ чун хурӣ бо паҳлавон

دوسْتکانی چون خوری با پهلوان؟

Чун надории зарраеро ганҷу тоб

چون نداری ذرّه‌ای را گنج و تاب

Чун туоне ҷусти ганҷ аз офтоб

چون توانی جُست گنج از آفتاب؟

Чун шудӣ дар қатраи ночизу ғарқ

چون شدی در قطره‌ای ناچیز غرق

Чун рӯй аз пои дарё то ба фарқ

چون روی از پای دریا تا به فرق؟

Зончи он худҳаст бӯе нест ин

زآنچ آن خود هست بویی نیست این

Кор ҳар ношстаҳ рӯе нест ин

کار هر ناشسته‌رویی نیست این

Ҷумлаи мурғон чу бишуниданд ҳол

جملهٔ مرغان چو بشنیدند حال

Сар ба сар карданд аз ҳудҳуди савол

سر به سر کردند از هدهد سؤال

К-эии сабақи бардаи зи мо дар раҳи барӣ

کای سبق بُرده ز ما در ره‌بری

Хатм карда беҳтарӣу меҳтарӣ

ختم کرده بهتری و مهتری

Мо ҳамаи муштии заъифу нотавон

ما همه مشتی ضعیف و ناتوان

Бепар ва бебол ва на тан на тавон

بی‌پر و بی‌بال، نه تن، نه توان

Кӣ расем охир ба симурғи рафеъ

کی رسیم آخر به سیمرغ رفیع؟

Гар расад аз мо касе , бошад бадеъ

گر رسد از ما کسی، باشد بدیع

Нисбат мо чист бо ӯ бозгуӣ

نسبت ما چیست با او؟ بازگوی

Зонк натавон шуд ба ъмёи розҷўӣ

زآنک نتوان شد به عمیا رازجوی

Гар миёни мо ва ӯ нисбати бадӣ

گر میان ما و او نسبت بُدی

Ҳар якеро сӯй ӯ рағбати бадӣ

هر یکی را سوی او رغبت بُدی

ӯ сулаймонаст мо мӯрии гадо

او سلیمان‌ست و ما موری گدا

Дрнгри кӯ аз куҷои мо аз куҷо

درنگر کو از کجا، ما از کجا

Карда мӯриро миёни чоҳи банд

کرده موری را میان چاه بند

Кӣ расад дар гирди симурғи баланд

کی رسد در گرد سیمرغ بلند؟

Хусравии кори гадоӣ кӣ буд

خسروی کار گدایی کی بود؟

Ин ба бозуӣ чу моӣӣ кӣ буд

این به بازوی چو مایی کی بود؟

Ҳудҳуд онгаҳ гуфт к-эй бе ҳосилон

هدهد آن گه گفت: کای بی‌حاصلان!

Ишқ кӣ некӯ буд аз баддилон

عشق کی نیکو بود از بددلان؟

эй гадоёни чндозин бе ҳосилӣ

ای گدایان! چند ازین بی‌حاصلی؟

Рост ноед ошиқӣу баддилӣ

راست ناید عاشقی و بددلی

Ҳаркиро дар ишқи чашмии бозшд

هر که را در عشق چشمی باز شد

Пой кӯбон омаду ҷони бозшд

پای‌کوبان آمد و جانباز شد

Ту бидон конгаҳ ки симурғ аз ниқоб

تو بدان کآن گه که سیمرغ از نقاب

Ошкоро кард рух чун офтоб

آشکارا کرد رخ چون آفتاب

Сад ҳазорон соя бар хок ӯ фиканд

صد‌هزاران سایه بر خاک او فکند

Пас назар бар сояи пок ӯ фиканд

پس نظر بر سایهٔ پاک او فکند

Соя худ кард бар олами нисор

سایهٔ خود کرد بر عالم نثار

Гашти чандини мурғ ҳар дами ошкор

گشت چندین مرغ هر دم آشکار

Сӯрати мурғони олами сар ба сар

صورت مرغانِ عالم سر به سر

Соя ӯст ин бидон эй бе ҳунар

سایهٔ اوست، این بدان ای بی‌هنر!

Ин бидон чун ин бдонстии нахуст

این بدان چون این بدانستی نخست

Сӯии он ҳазрат насаб кардӣ дуруст

سوی آن حضرت نسَب کردی درست

Ҳақ бдонстӣ бибин онгаҳ ббош

حق بدانستی ببین آن گه بباش

Чун бдонстӣ макун ин рози фош

چون بدانستی مکن این راز فاش

Ҳрк ӯ аз касби мустағриқ буд

هرک او از کسب مستغرق بوَد

Ҳоши ллаҳгар ту гӯйии ҳақ буд

حاش لله، گر تو گویی حق بوَد

Гар ту гаштӣ онч гуфтам на ҳақӣ

گر تو گشتی آنچ گفتم نه حقی

Лек дар ҳақи доимои мустағриқӣ

لیک در حق دائماً مستغرقی

Марди мустағриқи ҳулӯлӣ кӣ буд

مرد مستغرق حلولی کی بود؟

Ин сухани кори фузулӣ кӣ буд

این سخن کار فضولی کی بود؟

Чун бдонстӣ ки зилл кистӣ

چون بدانستی که ظلِ کیستی

Фориғигар мардӣ вагар зистӣ

فارغی گر مردی و گر زیستی

Гар нагаштӣ ҳеҷ симурғи ошкор

گر نگشتی هیچ سیمرغ آشکار

Нестии симурғи ҳаргизи сояи дор

نیستی سیمرغ هرگز سایه‌دار

Боз агар симурғ май гаштии ниҳон

باز اگر سیمرغ می‌گشتی نهان

Соя эй ҳаргизи нмондӣ дар ҷаҳон

سایه‌ای هرگز نماندی در جهان

Ҳарчи ӣнҷои соя эй пайдо шавад

هرچ این جا سایه‌ای پیدا شود

Аввали он чизи ошкор онҷо шавад

اول آن چیز آشکار آن جا شود

Дидаи симурғи байн гар нестат

دیدهٔ سیمرغ بین گر نیستت

Дил чу ойӣна мунаввар нестат

دل چو آیینه منور نیستت

Чун касеро нест чашми он ҷамол

چون کسی را نیست چشم آن جمال

Ваз ҷамолаш ҳаст сабри ломҳол

وز جمالش هست صبر لامحال

Бо ҷамолаш ишқ натавонист бохт

با جمالش عشق نتوانست باخت

Аз камоли лутфи худ ойӣнаи сохт

از کمال لطف خود آیینه ساخت

Ҳаст аз ойӣнаи дил дар дили нигар

هست از آیینه دل،در در دل نگر

То бибинӣ рӯй ӯ дар дили нигар

تا ببینی روی او در دل نگر