Хӯрд айёрӣ бидон дили хастаи боз

خورد عیاری بدان دل‌خسته باز

Бо всоқши баради дасташи бастаи боз

با وثاقش برد دستش بسته باز

Шуд ки теғ орад занад дар гарданаш

شد که تیغ آرد زند در گردنش

Пора нон дод он соъати занаш

پارهٔ نان داد آن ساعت زنش

Чун биёмад мард бо теғи он замон

چون بیامد مرد با تیغ آن زمان

Дид он дили хастаро дар дасти нон

دید آن دل‌خسته را در دست نان

Гуфт ин нонет ки дод эй ҳеҷ кас

گفت این نانت که داد ای هیچ کس

Гуфт ин нонро аёлат доду бас

گفت این نان را عیالت داد و بس

Мард чун бишунид он посухи тамом

مرد چون بشنید آن پاسخ تمام

Гуфт бар мо шуд турои куштани ҳаром

گفت بر ما شد ترا کشتن حرام

Зонк ҳар мардӣ ки нони мо шикаст

زانک هر مردی که نان ما شکست

Сӯй ӯ бо теғ натавон баради даст

سوی او با تیغ نتوان برد دست

Нест аз нони хораи мо ҷони дареғ

نیست از نان خوارهٔ ما جان دریغ

Ман чигуна хӯн ӯ резам ба теғ

من چگونه خون او ریزم به تیغ

Холқои сар то ба роҳ оварда ам

خالقا سر تا به راه آورده‌ام

Нони ҳама бар хон ту мехӯрда ам

نان همه بر خوان تو می‌خورده‌ام

Чун касе май бишиканади нон касе

چون کسی می‌بشکند نان کسی

Ҳақ гузорӣ мекунад он каси басӣ

حق گزاری می‌کند آن کس بسی

Чун ту баҳри ҷӯади дории сад ҳазор

چون تو بحر جود داری صد هزار

Нони ту бисёр хӯрдам ҳақи гузор

نان تو بسیار خوردم حق گزار

ё илоҳи Алъоламин дармонда ам

یا اله العالمین درمانده‌ام

Ғарқи хӯн бар хушки киштӣ ронда ам

غرق خون بر خشک کشتی رانده‌ام

Дасти ман гиру марои фарёди рас

دست من گیر و مرا فریاد رس

Даст бар сар чанд дорам чун магас

دست بر سر چند دارم چون مگس

эй гуноҳи омрзу ъзромўзи ман

ای گناه آمرز و عذرآموز من

Сӯхтами сад раҳ чаҳ хоҳии сӯзи ман

سوختم صد ره چه خواهی سوز من

Хӯнам аз тшўир ту омад ба ҷӯш

خونم از تشویر تو آمد به جوش

Ноҷавони мардӣ басӣ кардам бапуш

ناجوان مردی بسی کردم بپوش

Ман зи ғифлати сад гунаҳро карда соз

من ز غفلت صد گنه را کرده ساز

Ту ивази сад гӯна раҳмат дода боз

تو عوض صد گونه رحمت داده باز

Подшоҳо дар ман мискини нигар

پادشاها در من مسکین نگر

Гар зи ман бад дидӣ он шуд ин нигар

گر ز من بد دیدی آن شد این نگر

Чун надонистам хато кардам бубахш

چون ندانستم خطا کردم ببخش

Бар дил ва бар ҷони пар дардам бубахш

بر دل و بر جان پر دردم ببخش

Чашми ман гар менигаред ошкор

چشم من گر می‌نگرید آشکار

Ҷон ниҳон мегиряд аз шавқи ту зор

جان نهان می‌گرید از شوق تو زار

Холқогар нек вагар бад карда ам

خالقا گر نیک و گر بد کرده‌ام

Ҳарчӣ кардам бо тан худ карда ам

هرچه کردم با تن خود کرده‌ام

Афв кун дуни ҳимматӣҳои маро

عفو کن دون همتیهای مرا

Маҳв кун бе ҳрмтиҳои маро

محو کن بی‌حرمتیهای مرا

Сӯзанӣ чун дид бо исо ба ҳам

سوزنی چون دید با عیسی به هم

Бахя бо рӯй ӯ фикандаш лоҷарам

بخیه با روی او فکندش لاجرم

Теғро аз лола хӯн олуд кард

تیغ را از لاله خون آلود کرد

Гулшани нилӯфарӣ аз дӯд кард

گلشن نیلوفری از دود کرد

Пораи пораи хокро дар хӯн гирифт

پاره پاره خاک را در خون گرفت

То атиқу лаъл аз ва берун гирифт

تا عتیق و لعل از و بیرون گرفت

Дар суҷудаши рӯзу шаби хуршеду моҳ

در سجودش روز و شب خورشید و ماه

Кард пешонии худ бар хоки роҳ

کرد پیشانی خود بر خاک راه

Ҳаст симоеи эшон аз суҷуд

هست سیمایی ایشان از سجود

Кӣ буд бе саҷдаи симоро вуҷӯд

کی بود بی‌سجده سیما را وجود

Рӯз аз басташи сипеди афрӯхта

روز از بسطش سپید افروخته

Шаби зи қабзаш дар сиёҳии сӯхта

شب ز قبضش در سیاهی سوخته

Тӯтӣиро тавқ аз зари сохта

طوطیی را طوق از زر ساخته

Ҳудҳудиро пайки раҳи барсохта

هدهدی را پیک ره برساخته

Мурғи гардун дар раҳаш пар ме занад

مرغ گردون در رهش پر می‌زند

Бар дараш чун ҳалқае сар ме занад

بر درش چون حلقه‌ای سر می‌زند

Чархро даври шубон рӯзӣ диҳад

چرخ را دور شبان‌روزی دهد

Шаби барад рӯз оварад рӯзӣ диҳад

شب برد روز آورد روزی دهد

Чун дамӣ дар гули дамад одам кунад

چون دمی در گل دمد آدم کند

Вази кафу дӯдии ҳама олам кунад

وز کف و دودی همه عالم کند

Гуҳи сегиро раҳ диҳад дар пешгоҳ

گه سگی را ره دهد در پیشگاه

Гуҳ кунад аз гурбае макшуфи роҳ

گه کند از گربه‌ای مکشوف راه

Чун сегиро марди он қурбат кунад

چون سگی را مرد آن قربت کند

Шермардиро ба саг нисбат кунад

شیرمردی را به سگ نسبت کند

ӯ наад аз баҳри суккони фалак

او نهد از بهر سکان فلک

Гардаи хуршед бар хон фалак

گردهٔ خورشید بر خوان فلک

Гуҳи ъсоӣиро сулаймонӣ диҳад

گه عصائی را سلیمانی دهد

Гоҳи мӯриро сухан доне диҳад

گاه موری را سخن دانی دهد

Аз Асое оварад събони падед

از عصایی آورد ثعبان پدید

Ваз танурӣ оварад тӯфони падед

وز تنوری آورد طوفان پدید

Чун фалакро карае саркаш кунад

چون فلک را کره‌ای سرکش کند

Аз ҳилолаши наъл дар оташ кунад

از هلالش نعل در آتش کند

Ноқа аз сангӣ падедор оварад

ناقه از سنگی پدیدار آورد

Гови зар дар нола зор оварад

گاو زر در نالهٔ زار آورد

Дар зимистони сими орад дар нисор

در زمستان سیم آرد در نثار

Зар фишонд дар хазон аз шохсор

زر فشاند در خزان از شاخسار

Гар касе пайкон ба хӯн пинҳон кунад

گر کسی پیکان به خون پنهان کند

ӯ зи ғунчаи хӯн дар пайкон кунад

او ز غنچه خون در پیکان کند

Ёсаминро чори туркии брнҳд

یاسمین را چار ترکی برنهد

Лоларо аз хӯни калла бар сар наад

لاله را از خون کله بر سر نهد

Гуҳ наад бар фарқи наргиси тоҷи зар

گه نهد بر فرق نرگس تاج زر

Гуҳ кунад дар тоҷаш аз шабнами гуҳар

گه کند در تاجش از شبنم گهر

Ақли кори афтодаи ҷон дил дода зуаст

عقل کار افتاده جان دل داده زوست

Осмони гардони замин устода зуаст

آسمان گردان زمین استاده زوست

Кӯҳ чун сангӣ шуд аз тақдир ӯ

کوه چون سنگی شد از تقدیر او

Баҳри обии гашт аз тшўир ӯ

بحر آبی گشت از تشویر او

Ҳам заминаши хок бар сар монда аст

هم زمینش خاک بر سر مانده است

Ҳам фалак чун ҳалқа бар дар монда аст

هم فلک چون حلقه بر در مانده است

Ҳашт хулдаши як сетона беш нест

هشت خلدش یک سَتانه بیش نیست

Ҳафт дӯзахи як забона беш нест

هفت دوزخ یک زبانه بیش نیست

Ҷумла дар тавҳид ӯ мустағриқ анд

جمله در توحید او مستغرق‌اند

Чист мустағриқ ки саҳар мутлақ анд

چیست مستغرق که سحر مطلق‌اند

Гарчи ҳаст аз пушти моҳӣ то ба моҳ

گرچه هست از پشت ماهی تا به ماه

Ҷумлаи заррот бар зотши гувоҳ

جملهٔ ذرات بر ذاتش گواه

Пастии хоку баландии фалак

پستی خاک و بلندی فلک

Ду гувоҳаши бас буд бар як ба як

دو گواهش بس بود بر یک به یک

Боду хоку оташ ва хӯн оварад

باد و خاک و آتش و خون آورد

Сари хеш аз ҷумла берун оварад

سر خویش از جمله بیرون آورد

Хоки мо гул кард дар чли бомдод

خاک ما گل کرد در چل بامداد

Баъд аз он ҷонро дарав ором дод

بعد از آن جان را درو آرام داد

Ҷон чу дар тан рафту тан зу зинда шуд

جان چو در تن رفت و تن زو زنده شد

Ақл додаш то ба ду бинанда шуд

عقل دادش تا به دو بیننده شد

Ақлро чун дид бенаӣ гирифт

عقل را چون دید بینایی گرفت

Илм додаш то шиносоӣ гирифт

علم دادش تا شناسایی گرفت

Чун шносо шуд ба ақл иқрор дод

چون شناسا شد به عقل اقرار داد

Ғарқи ҳайрати гашту тан дар кор дод

غرق حیرت گشت و تن در کار داد

Хоҳи душмани гири ӣнҷои хоҳи дӯст

خواه دشمن گیر اینجا خواه دوست

Ҷумларо гардан ба зер бор ӯст

جمله را گردن به زیر بار اوست

Ҳикмат ӯ бар наад бори ҳама

حکمت او بر نهد بار همه

Вои аҷаб ӯ худ нигаҳи дори ҳама

وای عجب او خود نگه دار همه

Кӯҳро мех замин кард аз нахуст

کوه را میخ زمین کرد از نخست

Пас заминро рӯй аз дарё бишуст

پس زمین را روی از دریا بشست

Чун замин бар пушти гови устоди рост

چون زمین بر پشت گاو استاد راست

Гов бар моҳӣу моҳӣ дар ҳавост

گاو بر ماهی و ماهی در هواست

Пас ҳама бар чист бар ҳеҷасту бас

پس همه بر چیست بر هیچ است و بس

Ҳеҷ ҳеҷаст ин ҳама ҳеҷасту бас

هیچ هیچست این همه هیچست و بس

Фикр кун дар санъати он подшоҳ

فکر کن در صنعت آن پادشاه

Кини ҳама бар ҳеҷ медорад нигоҳ

کین همه بر هیچ می‌دارد نگاه

Чун ҳама бар ҳеҷ бошад аз яке

چون همه بر هیچ باشد از یکی

Ин ҳамаи пас ҳеҷ бошад бе шаккӣ

این همه پس هیچ باشد بی‌شکی

Ҷузву кули бурҳони зот пок ӯст

جزو و کل برهان ذات پاک اوست

Аршу фарши иқтоъи муштӣ хок ӯст

عرش و فرش اقطاع مشتی خاک اوست

Арш бар обасту олам бар ҳавост

عرش بر آبست و عالم بر هواست

Бигузар аз обу ҳаво ҷумла худост

بگذر از آب و هوا جمله خداست

Аршу олами ҷузи тилисмӣ беш нест

عرش و عالم جز طلسمی بیش نیست

ӯсту баси ин ҷумлаи исмӣ беш нест

اوست و بس این جمله اسمی بیش نیست

Дрнгри кини олам ва он олам ӯст

درنگر کین عالم و آن عالم اوست

Нест ғайр ӯ вагар ҳаст он ҳам ӯст

نیست غیر او وگر هست آن هم اوست

Ҷумла як зотаст аммо муттасиф

جمله یک ذاتست اما متصف

Ҷумлаи як ҳарфу иборати мухталиф

جمله یک حرف و عبارت مختلف

Мард май бояд ки бошад шаҳи шинос

مرد می‌باید که باشد شه شناس

Гар бибинад шоҳро дар сад либос

گر ببیند شاه را در صد لباس

Дар ғалат набӯд ки медонад ки кист

در غلط نبود که می‌داند که کیست

Чун ҳама ӯст ин ғалат кардан з чист

چون همه اوست این غلط کردن ز چیست

Дар ғалати афтодани аҳвалро буд

در غلط افتادن احول را بود

Ин назари мардии маъатталро буд

این نظر مردی معطل را بود

эй дариғо ҳеҷ кас ронӣаст тоб

ای دریغا هیچ کس رانیست تاب

Дидҳо кӯру ҷаҳони пари зи офтоб

دیدها کور و جهان پر ز آفتاب

Гар набинӣ ин хирадро гум кунӣ

گر نبینی این خرد را گم کنی

Ҷумла ӯ бинӣ ва худро гум кунӣ

جمله او بینی و خود را گم کنی

Ҷумла доранд эй аҷаби доман ба даст

جمله دارند ای عجب دامن به دست

Ваз ҳама давранд ва бо ӯ ҳам нишаст

وز همه دورند و با او هم‌نشست

эй зи пайдоеи худ баси нопадид

ای ز پیدایی خود بس ناپدید

Ҷумлаи олами туу каси нопадид

جملهٔ عالم تو و کس ناپدید

Ҷони ниҳон дар ҷисм ва ту дар ҷони ниҳон

جان نهان در جسم و تو در جان نهان

эй ниҳони андари ниҳон эй ҷони ҷон

ای نهان اندر نهان ای جان جان

эй зи ҷумлаи пеш ва ҳам пеш аз ҳама

ای ز جمله پیش و هم پیش از همه

Ҷумла аз худ дидау хеш аз ҳама

جمله از خود دیده و خویش از همه

Боми ту пари посбон , дар пари асас

بام تو پر پاسبان، در پر عسس

Сӯии ту чун роҳ ёбад ҳеҷ кас

سوی تو چون راه یابد هیچ کس

Ақлу ҷонро гирди зотат роҳ нест

عقل و جان را گرد ذاتت راه نیست

Вази сифотати ҳеҷ кас огоҳ нест

وز صفاتت هیچ کس آگاه نیست

Гарчи дар ҷони ганҷи пинҳони ҳам туе

گرچه در جان گنج پنهان هم تویی

Ошкоро бар тану ҷони ҳам туе

آشکارا بر تن و جان هم تویی

Ҷумлаи ҷонҳо зи канаат бе нишон

جملهٔ جانها ز کنهت بی‌نشان

Анбиё бар хоки роҳат ҷон фишон

انبیا بر خاک راهت جان فشان

Ақл агар аз ту вуҷӯдии паии барад

عقل اگر از تو وجودی پی برد

Лек ҳаргизи раҳ ба канаат кӣ барад

لیک هرگز ره به کنهت کی برد

Чун туе ҷовид дар ҳастӣ тамом

چون تویی جاوید در هستی تمام

Дастҳо куллӣ фурӯи бастии тамом

دستها کلی فرو بستی تمام

эй даруни ҷони буруни ҷони туе

ای درون جان برون جان تویی

Ҳарчӣ гӯям он на ҳам он туе

هرچه گویم آن نه‌ای هم آن تویی

эй хиради саргаштаи даргоҳи ту

ای خرد سرگشتهٔ درگاه تو

Ақлро сари риштаи гум дар роҳи ту

عقل را سر رشته گم در راه تو

Ҷумлаи олам ба ту байнами аён

جملهٔ عالم به تو بینم عیان

Вази ту дар олам наме байнами нишон

وز تو در عالم نمی‌بینم نشان

Ҳаркасӣ аз ту нишоне дод боз

هرکسی از تو نشانی داد باز

Худ нишон нест аз ту эй донои роз

خود نشان نیست از تو ای دانای راز

Гарчи чандини чашми гардуни бозкрд

گرچه چندین چشم گردون بازکرد

Ҳам надид аз роҳи ту як зарраи гирд

هم ندید از راه تو یک ذره گرد

На замин ҳам дид ҳаргизи гирди ту

نه زمین هم دید هرگز گرد تو

Гарчи бар сркрди хок аз дарди ту

گرچه بر سرکرد خاک از درد تو

Офтоб аз шавқи ту рафтаи зи ҳуш

آفتاب از شوق تو رفته ز هوش

Ҳар шабӣ дар рӯй мемолида гӯш

هر شبی در روی می‌مالید گوش

Моҳ низ аз баҳри ту бгдохтаҳ

ماه نیز از بهر تو بگداخته

Ҳар ма аз ҳайрати спрондохтаҳ

هر مه از حیرت سپرانداخته

Баҳр дар шӯрати срондози омада

بحر در شورَت سرانداز آمده

Доманитар хушки лаби бози омада

دامنی تر خشک‌لب باز آمده

Кӯҳро сад ақаба бар раҳи монда

کوه را صد عقبه بر ره مانده

Пой дар гул то камари гуҳи монда

پای در گل تا کمرگه مانده

Оташ аз шавқи ту чун оташ шуда

آتش از شوق تو چون آتش شده

Пой бар оташи чунин саркаш шуда

پای بر آتش چنین سرکش شده

Бод бе ту бесару пои омада

باد بی تو بی سر و پای آمده

Бод дар кафи боди паймои омада

باد در کف بادپیمای آمده

Обро номондаи обӣ бар ҷигар

آب را نامانده آبی بر جگر

Вобш аз шавқ ту бигузашта зи сар

وآبش از شوق تو بگذشته ز سر

Хок дар кӯии ту бар дар монда

خاک در کوی تو بر در مانده

Хоксории хок бар срмондаҳ

خاکساری خاک بر سرمانده

Чанд гӯям чун ниёе дар сифат

چند گویم چون نیایی در صفت

Чун кунам чун ман надорам маърифат

چون کنم چون من ندارم معرفت

Гар ту эй дили толибӣ дар роҳи рӯ

گر تو ای دل طالبی در راه رو

Май нигар аз пеш ва пас огоҳи рӯ

می‌نگر از پیش و پس آگاه رو

Соликонро байн ба даргоҳи омада

سالکان را بین به درگاه آمده

Ҷумлаи пштопшти ҳамроҳи омада

جمله پشتاپشت همراه آمده

Ҳаст бо ҳар зарраи даргоҳӣ дигар

هست با هر ذره درگاهی دگر

Пас з ҳар зарраи бадви роҳӣ дигар

پس ز هر ذره بدو راهی دگر

Ту чаҳ доне то кадомин раҳ рӯй

تو چه دانی تا کدامین ره روی

Вази кадомин раҳ бидон дарга рӯй

وز کدامین ره بدان درگه روی

Он замони кўрои аён ҷӯӣ ниҳонаст

آن زمان کورا عیان جویی نهانست

Ва он замони кўрои ниҳон ҷӯӣ аёнаст

و آن زمان کورا نهان جویی عیانست

Гар аёни ҷӯии ниҳон онгаҳ буд

گر عیان جویی نهان آنگه بود

Вари ниҳони ҷӯии аён онгаҳ буд

ور نهان جویی عیان آنگه بود

Вари баҳами ҷӯӣ чу бе чунаст ӯ

ور بهم جویی چو بی‌چونست او

Он замон аз ҳар ду берунаст ӯ

آن زمان از هر دو بیرونست او

Ту накардӣ ҳеҷ гуми чизеи мҷўӣ

تو نکردی هیچ گم چیزی مجوی

Ҳарчӣ гӯйӣ нест он чизе магӯӣ

هرچه گویی نیست آن چیزی مگوی

Ончи гӯйӣу анчи донеи он туе

آنچ گویی و انچ دانی آن تویی

Хеш рошинос сад чандон туе

خویش رابشناس صد چندان تویی

Ту бадв бишнос ӯро на ба худ

تو بدو بشناس او را نه به خود

Роҳи азуи хезади бадв , на аз хирад

راه ازو  خیزد بدو، نه از خرد

Восифонро васф ӯ дархурад нест

واصفان را وصف او درخَورد نیست

Лоиқ ҳар мард ва ҳар номард нест

لایق هر مرد و هر نامرد نیست

Аҷз аз он ҳамшира шуд бо маърифат

عجز از آن همشیره شد با معرفت

Кӯ на дар шарҳ ояд ва на дар сифат

کو نه در شرح آید و نه در صفت

Қисми халқ аз ваии хаёлӣ беш нест

قسم خلق از وی خیالی بیش نیست

Зу хабар додани маҳолӣ беш нест

زو خبر دادن محالی بیش نیست

Кӯ ба ғояти нек вагар бад гуфта анд

کو به غایت نیک و گر بد گفته‌اند

Ҳарч азу гуфтанд аз худ гуфта анд

هرچ ازو گفتند از خود گفته‌اند

Бартар аз илмасту берун аз аёнаст

برتر از علمست و بیرون از عیانست

Зонк дар қуддусии худ бе нишонаст

زانک در قدوسی خود بی‌نشانست

Зу нишони ҷуз бенишоне кас наёфт

زو نشان جز بی‌نشانی کس نیافت

Чорае ҷуз ҷон фишонӣ кас наёфт

چاره‌ای جز جان فشانی کس نیافت

Ҳеҷ касро дар худӣ ва бе худӣ

هیچ کس را در خودیّ و بی‌خودی

Зу насибӣ нест алои алзӣ

زو نصیبی نیست الا الذی

Зарраи зарра дар ду гетии ваҳми тест

ذره ذره در دو گیتی وهم تست

Ҳарчи доне на худост он фаҳми тест

هرچ دانی نه خداست آن فهم تست

Нест ӯ он касе онҷо ки ӯст

نیست او آن کسی آنجا که اوست

Кӣ расад ҷон касе онҷо ки ӯст

کی رسد جان کسی آنجا که اوست

Сад ҳазорон тавр аз ҷон бар тараст

صد هزاران طور از جان بر ترست

Ҳарч хоҳам гуфт ӯ зон бртрост

هرچ خواهم گفت او زان برتراست

Ақл дар савдоӣ ӯ ҳайрон бимонад

عقل در سودای او حیران بماند

Ҷони зи аҷзи ангушт дар дандон бимонад

جان ز عجز انگشت در دندان بماند

Ақлро бар ганҷи васлаш даст нест

عقل را بر گنج وصلش دست نیست

Ҷони поки онҷоигаҳ кӯ ҳаст нест

جان پاک آنجایگه کو هست نیست

Чист ҷон дар кор ӯ саргашта Эй

چیست جان در کار او سرگشته‌ای

Дили ҷигари хорӣ ба хӯни оғишта Эй

دل جگر خواری به خون آغشته‌ای

намемакун чандини қиёс эй ҳақи шинос

می مکن چندین قیاس ای حق شناس

Зонк ноед кор бе чун дар қиёс

زانک ناید کار بی چون در قیاس

Дар ҷалолаши ақлу ҷон фартут шуд

در جلالش عقل و جان فرتوت شد

Ақли ҳайрони гашту ҷон мабҳут шуд

عقل حیران گشت و جان مبهوت شد

Чун набӯд аз анбёء ва аз русул

چون نبود از انبیاء و از رسل

Ҳеҷ каси як ҷузве аз кули кул

هیچ کس یک جزویی از کل کل

Ҷумлаи оҷиз рӯй бар хок омаданд

جمله عاجز روی بر خاک آمدند

Дар хитоб моърФнок омаданд

در خطاب ماعرفناک آمدند

Ман ки бошам то занами лофи шинохт

من که باشم تا زنم لاف شناخت

ӯ шносо шуд ки ҷуз бо ӯ насохт

او شناسا شد که جز با او نساخت

Чун ҷуз ӯ дар ҳар ду олам нест кас

چون جز‌او در هر دو عالم نیست کس

Бо ки созад инат савдоу ҳавас

با که سازد اینت سودا و هوس

Ҳаст дарёии зи ҷавҳари мавҷи зан

هست دریایی ز جوهر موج زن

Ту ндонӣ ин сухани шаш панҷ зан

تو ندانی این سخن شش پنج زن

Ҳарки ӯ он ҷавҳар ва дарё наёфт

هرکه او آن جوهر و دریا نیافت

Ло шуду алоء лооло наёфт

لا شد و الاء لاالا نیافت

Ҳарчи он мавсуф шуд он кӣ буд

هرچ آن موصوف شد آن کِی بود

Бо миннати ин гуфтани осон кӣ буд

با منت این گفتن آسان کی بود

Он магӯ чун дар ишорати ноидт

آن مگو چون در اشارت نایدت

Дам мазан чун дар иборати ноидт

دم مزن چون در عبارت نایدت

На ишорат май пазирад на баён

نه اشارت می‌پذیرد نه بیان

На касе зу илм дорад на нишон

نه کسی زو علم دارد نه نشان

Ту мабош Аслан , камол инасту бас

تو مباش اصلا، کمال اینست و بس

Ту зи ту лои шӯ , висол инасту бас

تو ز تو لا شو، وصال اینست و بس

Ту дарави гуми шӯи ҳулӯлии ин буд

تو درو گم شو حلولی این بود

Ҳарч ин набӯд фузулии ин буд

هرچ این نبود فضولی این بود

Дар яке рӯ ва аз дуӣ як сӯй бош

در یکی رو و از دوی یک سوی باش

Як дил ва як қибла ва як рӯй бош

یک دل و یک قبله و یک روی باش

эй Халифаи зода бе маърифат

ای خلیفه‌زادهٔ بی معرفت

Бо падар дар маърифати шӯи ҳам сифат

با پدر در معرفت شو هم صفت

Ҳарч оварад аз адами ҳақ дар вуҷӯд

هرچ آورد از عدم حق در وجود

Ҷумлаи афтоданди пешаш дар суҷуд

جمله افتادند پیشش در سجود

Чун расед охир ба одами фитраташ

چون رسید آخر به آدم فطرتش

Дар пас сад пардаи барад аз ғайраташ

در پس صد پرده برد از غیرتش

Гуфт эй одами ту баҳр ҷӯад бош

گفت ای آدم تو بحر جود باش

Соҷднди он ҷумлаи ту масҷуд бош

ساجدند آن جمله تو مسجود باش

Ва он яке каз саҷда ӯ србтоФт

و آن یکی کز سجدهٔ او سربتافت

Масху малъуни гашт ва он сари дрнёФт

مسخ و ملعون گشت و آن سر درنیافت

Чун сияҳи рӯ гашт гуфт эй бе ниёз

چون سیه رو گشت گفت ای بی‌نیاز

Зойеъам магузору кор ман бисоз

ضایعم مگذار و کار من بساز

Ҳақ таъолӣ гуфт эй малъуни роҳ

حق تعالی گفت ای ملعون راه

Ҳам хлиФсти одам ва ҳам подшоҳ

هم خلیفست آدم و هم پادشاه

Бош чшморўӣ ӯ имрӯзи ту

باش چشماروی او امروز تو

Баъди азин фардои сапандаши сӯзи ту

بعد ازین فردا سپندش سوز تو

Ҷузв кул шуд чун фурӯ шуд ҷон ба ҷисм

جزْوِ کل شد چون فرو شد جان به جسم

Кас насозад зини аҷоибтар тилисм

کس نسازد زین عجایب‌تر طلسم

Ҷон баландӣ дошт тани пастии хок

جان بلندی داشت تن پستی خاک

Муҷтамаъ шуд хоки пасту ҷони пок

مجتمع شد خاک پست و جان پاک

Чун баланду паст бо ҳам ёр шуд

چون بلند و پست با هم یار شد

Одамии ӯъҷуба асрор шуд

آدمی اعجوبهٔ اسرار شد

Лек кас воқиф нашуд зи асрор ӯ

لیک کس واقف نشد ز اسرار او

Нест кор ҳар гадои кор ӯ

نیست کار هر گدایی کار او

На бдонстим ва на бишнохтем

نه بدانستیم و نه بشناختیم

На замонӣ низ дил пардохтем

نه زمانی نیز دل پرداختیم

Чанд гӯйӣ ҷуз хамӯшӣ роҳ нест

چند گویی جز خموشی راه نیست

Зонк касро Зуҳраи як оҳ нест

زانک کس را زهرهٔ یک آه نیست

Огаҳанд аз рӯй ин дарёи басӣ

آگهند از روی این دریا بسی

Лек огаҳ нест аз қаъраш касе

لیک آگه نیست از قعرش کسی

Ганҷ дар қаъраст гетӣ чун тилисм

گنج در قعرست گیتی چون طلسم

Бишиканади охири тилисму банди ҷисм

بشکند آخر طلسم و بند جسم

Ганҷи ёбӣ чун тилисм аз пеш рафт

گنج یابی چون طلسم از پیش رفت

Ҷон шавад пайдо чу ҷисм аз пеш рафт

جان شود پیدا چو جسم از پیش رفت

Баъд аз он ҷонат тилисмӣ дигараст

بعد از آن جانت طلسمی دیگرست

Ғайбро ҷони ту ҷисмӣ дигараст

غیب را جان تو جسمی دیگرست

Ҳамчунин май рӯ ба пойонаш мапурс

همچنین می‌رو به پایانش مپرس

Дар чунин дардӣ ба дирамонаш мапурс

در چنین دردی به درمانش مپرس

Дар бен ин баҳр бе поёни басӣ

در بن این بحر بی پایان بسی

Ғарқаи гаштанд ва хабар нест аз касе

غرقه گشتند و خبر نیست از کسی

Дар чунин баҳрӣ ки баҳр аъзамаст

در چنین بحری که بحر اعظمست

Олимии зарраи сет ва зарра оламаст

عالمی ذره‌ست و ذره عالمست

Кўплаҳи сети ин баҳрро олам , бидон

کوپله ست این بحر را عالم، بدان

Зарраи ҳам кўплаҳи сети ин ҳам бидон

ذرهٔ هم کوپله ست این هم بدان

Кӯи намояди олам ва як зарраи ҳам

کو نماید عالم و یک ذره هم

Кам шавад ду кўплаҳи зини баҳр кам

کم شود دو کوپله زین بحر کم

Кас чаҳ донад то дарин баҳри амиқ

کس چه داند تا درین بحر عمیق

Санги реза қадар дорад ё ақиқ

سنگ ریزه قدر دارد یا عقیق

Ақлу ҷону дайну дили дрбохтм

عقل و جان و دین و دل درباختم

То камоли зарра Эй бишнохтам

تا کمال ذره‌ای بشناختم

Лаб бидӯз аз арши ваз курсӣ мапурс

لب بدوز از عرش وز کرسی مپرس

Гар ҳамаи як зарра мепурсӣ мапурс

گر همه یک ذره می‌پرسی مپرس

Ақли ту чун дар сар мӯе бсухт

عقل تو چون در سر مویی بسوخت

Ҳар ду лаб бояд з пурсидан бадухт

هر دو لب باید ز پرسیدن بدوخت

Кас надонад канаи як зарраи тамом

کس نداند کنه یک ذره تمام

Чанд пурсӣ чанд гӯйии вассалом

چند پرسی چند گویی والسلام

Чист гардуни сарнигӯни нопойдор

چیست گردون سرنگون ناپایدار

Бе қарории доимо бар як қарор

بی‌قراری دایما بر یک قرار

Дар раҳ ӯ поу сар гум карда Эй

در ره او پا و سر گم کرده‌ای

Парда дар парда дар парда Эй

پردهٔ در پردهٔ در پرده‌ای

Ҳалу ақди ин чунин султоне

حل و عقد این چنین سلطانیی

Кӣ тавон кардангар доне

کی توان کردن گر دانیی

Чарх мехоҳад ки ин сари паии барад

چرخ می‌خواهد که این سر پی برد

ӯ ба саргардонии ин сар кӣ барад

او به سرگردانی این سر کی برد

Чархи ҷузи саргашта ва пай карда чист

چرخ جز سرگشته و پی کرده چیست

Аўчаҳ донад то дарун парда чист

اوچه داند تا درون پرده چیست

ӯ ки чандини сол бар сар гашта аст

او که چندین سال بر سر گشته است

Бесар ва бен гирди ин дар гашта аст

بی سر و بن گرد این در گشته است

наменадонад дар даруни пардаи роз

می‌نداند در درون پرده راز

Кӣ шавад бар чун туе ин пардаи боз

کی شود بر چون تویی این پرده باز

Кори олам ибратаст ва ҳасратаст

کار عالم عبرت است و حسرتست

Ҳайрати андари ҳайрат андар ҳайратаст

حیرت اندر حیرت اندر حیرتست

Ҳар замони ин роҳ бепоён тар аст

هر زمان این راه بی‌پایان تر است

Халқ ҳар соъати дарави ҳайрон тар аст

خلق هر ساعت درو حیران تر است

Ҳеҷ донеи роҳи рӯ чун дид роҳ

هیچ دانی راه رو چون دید راه

Ҳарки афзӯн рафт афзӯн дид роҳ

هرکه افزون رفت افزون دید راه

Бениҳоят кард ва корӣ доштӣ

بی نهایت کرد و کاری داشتی

Бе адади ҳаср ва шуморӣ доштӣ

بی عدد حصر و شماری داشتی

Коргоҳи пари ъҷоӣб дида ам

کارگاه پر عجائب دیده‌ام

Ҷумларо аз хеши ғоиб дида ам

جمله را از خویش غایب دیده‌ام

Сӯии канаи хеши касро роҳ нест

سوی کنه خویش کس را راه نیست

Заррае аз заррае огоҳ нест

ذره‌ای از ذره‌ای آگاه نیست

Ҳаст кории пушту рӯ на сар на пой

هست کاری پشت و رو نه سر نه پای

Рӯй дар девору пушти дасти хоӣ

روی در دیوار و پشت دست خای

Мубталои хешу ҳайрони туам

مبتلای خویش و حیران تواَم

Гар бидамгар неки ҳам зон туам

گر بدم گر نیک هم زان تواَم

Ним ҷузвам бе ту ман , дар ман нигар

نیم جزوم بی تو من، در من نگر

Кул шавамгар ту кунӣ дар ман назар

کل شوم گر تو کنی در من نظر

Як назари сӯии дили пари хӯнами ор

یک نظر سوی دل پر خونم آر

Вази миёни ин ҳамаи берунами ор

وز میان این همه بیرونم آر

Гар ту хуонеи нокаси хешами дамӣ

گر تو خوانی ناکس خویشم دمی

Ҳеҷ кас дар гирд ман нарасад ҳаме

هیچ کس در گرد من نرسد همی

Ман ки бошам то касе бошам туро

من که باشم تا کسی باشم ترا

Ин бисмигар нокасе бошам туро

این بسم گر ناکسی باشم ترا

Кӣ тавонам гуфт ҳиндӯии туам

کی توانم گفت هندوی توم

Ҳиндӯии хоки саги кӯии туам

هندوی خاک سگ کوی توم

Ҳиндӯии ҷон бар миён дорам зи ту

هندوی جان بر میان دارم ز تو

Доғ ҳамчун ҳабашён дорам зи ту

داغ همچون حبشیان دارم ز تو

Гар ним ҳиндӯат чун мқбл шудам

گر نیم هندوت چون مقبل شدم

То шудам ҳиндӯати зангӣ дил шудам

تا شدم هندوت زنگی دل شدم

Ҳиндӯӣ бо доғро мафруш ту

هندوی با داغ را مفروش تو

Ҳалқа Эй кун бандаро дар гӯши ту

حلقه‌ای کن بنده را در گوش تو

эй зи фазлат ношудаи навмеди кас

ای ز فضلت ناشده نومید کس

Ҳалқау доғи туам ҷовиди бас

حلقه و داغ توم جاوید بس

Ҳаркиро хуш нест дил дар дарди ту

هرکه را خوش نیست دل در درد تو

Хуш мабодаш зонк нест ӯ марди ту

خوش مبادش زانک نیست او مرد تو

Зарраи дардами даҳ эй дармони ман

ذره دردم ده ای درمان من

Зонк бе дардати бимиради ҷони ман

زانک بی دردت بمیرد جان من

Куфри кофарроу дайни дайни дор ро

کفر کافر را و دین دین‌دار را

Зарраи дардати дили аттор ро

ذرهٔ دردت دل عطار را

ё раби огоҳии з ё рабҳои ман

یا رب آگاهی ز یا ربهای من

Ҳозирӣ дар мотами шабҳои ман

حاضری در ماتم شبهای من

Мотамам аз ҳад бишуд сӯрӣ фирист

ماتمم از حد بشد سوری فرست

Дар миёни зулматам нурӣ фирист

در میان ظلمتم نوری فرست

Пои марди ман дар ин мотам ту бош

پای‌مرد من در این ماتم تو باش

Кас надорам дасти гирами ҳам ту бош

کس ندارم دست گیرم هم تو باش

Лиззат нур мусулмонем даҳ

لذت نور مسلمانیم ده

Нестии нафаси злмоними даҳ

نیستی نفس ظلمانیم ده

Зарраам ло шуда дар соя Эй

ذرهٔ‌ام لا شده در سایه‌ای

Нест аз ҳастӣ марои соя Эй

نیست از هستی مرا سایه‌ای

Соилм зон ҳазрат чун офтоб

سایلم زان حضرت چون آفتاب

Бўк аз он тобам расад як риштаи тоб

بوک از آن تابم رسد یک رشته تاب

То магар чун зарраи саргаштаи ман

تا مگر چون ذرهٔ سرگشته من

Дараҷаами дастии занам дар риштаи ман

درجهم دستی زنم در رشته من

Пас бурун оем аз ин равзан ки ҳаст

پس برون آیم از این روزن که هست

Пеши гирами олимии равшан ки ҳаст

پیش گیرم عالمی روشن که هست

То наомад бар лабами ин ҷон ки буд

تا نیامد بر لبم این جان که بود

Доштами охир касе зон сон ки буд

داشتم آخر کسی زان سان که بود

Чун барояд ҷон надорам ҷузи ту кас

چون برآید جان ندارم جز تو کس

Ҳамраҳи ҷонам ту бош охири нафас

همره جانم تو باش آخر نفس

Чун зи ман холӣ бимонад ҷои ман

چون ز من خالی بماند جای من

Гар ту ҳамроҳам набошӣ вои ман

گر تو همراهم نباشی وای من

Рӯй он дорад ки ҳамроҳӣ кунӣ

روی آن دارد که همراهی کنی

наметуоне кард агар хоҳӣ кунӣ

می‌توانی کرد اگر خواهی کنی