Ҳамди пок аз ҷони поки он пок ро
حمد پاک از جان پاک آن پاک را
Кӯ хилофат дод муштии хок ро
کو خلافت داد مشتی خاک را
Он хиради бахше ки одам хок ӯст
آن خرد بخشی که آدم خاک اوست
Ҷузву кули бурҳони зот пок ӯст
جزو و کل برهان ذات پاک اوست
Офтоби рӯҳро тобон кунад
آفتاب روح را تابان کند
Дар гули одами чунин пинҳон кунад
در گِل آدم چنین پنهان کند
Чун гули одам бсҳро оварад
چون گل آدم به صحرا آورَد
ӣнҳамаи ӯъҷуба пайдо оварад
اینهمه اعجوبه پیدا آورد
Чун даруни нутфаи ҷонӣ наад
چون درون نطفهای جانی نهد
Офтобӣ дар сапандоне наад
آفتابی در سپندانی نهد
Кулбаи рӯҳи алқудс қалбӣ кунад
کلبه روح القدس قلبی کند
Қолабаш чун дҳиаҳ алклбӣ кунад
قالبش چون دَحیة الکلبی کند
Аз бен ангушти айн ӯ оварад
از بن انگشت عین او آورد
Баҳри дил дар асбъин ӯ оварад
بحر دل در اصبعین او آورد
Кӯҳро чун зиллаи осон ӯ кунад
کوه را چون ظله آسان او کند
Баҳрро гаҳвораи ҷунбон ӯ кунад
بحر را گهواره جنبان او کند
Шер аз ангушти халил ӯ оварад
شیر از انگشت خلیل او آورد
Ъисӣӣ аз Ҷабраил ӯ оварад
عیسئی از جبرئیل او آورد
Тифлро дар маҳд пайғомбар кунад
طفل را در مهد پیغامبر کند
Вази ҳамаи перонаши болиғ тар кунад
وز همه پیرانش بالغتر کند
Кӯҳро дар гардани ъўҷи афканд
کوه را در گردن عوج افکند
Шӯр дар иأҷўҷу мأҷўҷи афканд
شور در یأجوج و مأجوج افکند
Ширхориро бтқрир оварад
شیرخواری را به تقریر آورد
Вази миёни Фрсу дам шер оварад
وز میان فرث و دم شیر آورد
Хокро маҳд банӣ одам кунад
خاک را مهد بنی آدم کند
Бодро на моҳа Марям кунад
باد را نُه ماههٔ مریم کند
Оби мавҷи орандаро пул созад ӯ
آب موج آرنده را پل سازد او
Ваоташ сӯзандаро гул созад ӯ
وآتش سوزنده را گل سازد او
Гургро бар перҳан гуё кунад
گرگ را بر پیرهن گویا کند
Вази дами пероҳанӣ бино кунад
وز دم پیراهنی بینا کند
Бандаро мансаб шоҳӣ диҳад
بندهای را منصب شاهی دهد
Аз чунон чоҳии чунон ҷоҳӣ диҳад
از چنان چاهی چنان جاهی دهد
Аз ъсоӣии сангро замзам кунад
از عصائی سنگ را زمزم کند
Гандумии тухми ъсӣ одам кунад
گندمی تخم عصی آدم کند
Мурдаро аз зинда пайдо оварад
مرده را از زنده پیدا آورد
Зинда аз мурда бсҳро оварад
زنده از مرده به صحرا آورد
Барфу оташи ҷуфт якдигар кунад
برف و آتش جفت یکدیگر کند
То з ҳар дўқди сиӣии сар бар кунад
تا ز هر دو قدسیی سر برکند
Гурбаро аз атса шер оварад
گربه را از عطسهٔ شیر آورد
Говро аз гурба дар зер оварад
گاو را از گربه در زیر آورد
Ангабинро парда кофурӣ кунад
انگبین را پرده کافوری کند
Вонгҳши он парда занбӯрӣ кунад
وانگهش آن پرده زنبوری کند
Моҳро бар рухи сиёҳии аўнҳд
ماه را بر رخ سیاهی او نهد
Говро бар пушти моҳӣ ӯ наад
گاو را بر پشت ماهی او نهد
Сангро аз бими хеш обӣ кунад
سنگ را از بیم خویش آبی کند
Обро аз хавф симобӣ кунад
آب را از خوف سیمابی کند
Садҳазорони роз дар мӯрӣ наад
صدهزاران راز در موری نهد
Дар дилаш аз шавқи худ шурӣ наад
در دلش از شوق خود شوری نهد
Гуҳи маликро гирад ва сулбаш кунад
گه ملک را گیرد و صلبش کند
Гуҳи чноҳши бишиканад қалбаш кунад
گه جناحش بشکند قلبش کند
Ҷаъфари тайёрро пар бар наад
جعفر طیار را پر برنهد
Шаҳри дайнро аз алӣ дар бар наад
شهر دین را از علی در بر نهد
Гуҳи зании оради зи мардӣ бе занӣ
گه زنی آرد ز مردی بی زنی
Гоҳи мардӣ аз занӣ бе бизнӣ
گاه مردی از زنی بی بیزنی
Гоҳ аз мурғӣ кунад хунёгарӣ
گاه از مرغی کند خنیاگری
Гоҳ аз наҳиллӣ кунад ҳалвогарӣ
گاه از نحلی کند حلواگری
ӯ диҳад сангӣу Карамӣ дар майонаш
او دهد سنگی و کرمی در میانش
Аўнҳди Карамӣу баррагии дрдҳонш
او نهد کرمی و برگی دردهانش
Дӯдро беоташӣ анҷум кунад
دود را بی آتشی انجم کند
Санги оташи орад ва ҳизум кунад
سنگ آتش آرد و هیزم کند
Санги сард аз оташи дил гарм азуаст
سنگ سرد از آتش دل گرم ازوست
Чӯби хушк аз миватар нарм азуаст
چوب خشک از میوهٔ تر نرم ازوست
Гуҳи зодаам ашҳбӣ меоварад
گه ز ادهم اشهبی میآورد
Гоҳ аз рӯзӣ шабӣ меоварад
گاه از روزی شبی میآورد
Нешро дар нӯши шамъ ӯ минҳд
نیش را در نوش شمع او مینهد
Моҳро бо меҳри ҷамъи аўминҳд
ماه را با مهر جمع او مینهد
Пашшаро саф шикан меоварад
پشهای را صف شکن میآورد
Дар масофаши пел тан меоварад
در مصافش پیل تن میآورد
То сар яҳёаст ғорат мекунад
تا سر یحیی است غارت میکند
Пас бҳии мондан ишорат мекунад
پس به حی ماندن اشارت میکند
Малик дар дасти шабонеи минҳд
ملک در دست شبانی مینهد
Миннати аўбри ҷаҳонии минҳд
منت او بر جهانی مینهد
Девро ангуштарӣ дар мекунад
دیو را انگشتری در میکند
Деви мардумро парӣ дар мекунад
دیو مردم را پری در میکند
Садҳазорони солаи тоъат карданӣ
صدهزاران ساله طاعت کردنی
Тавқ лаънат мекунад дар гарданӣ
طوق لعنت میکند در گردنی
Зоти Юнусро чу сар ҳут дод
ذات یونس را چو سِرّ حوت داد
Дар даруни батни ҳуташ қӯт дод
در درون بطن حوتش قوت داد
Обро дар пои исо хок кард
آب را در پای عیسی خاک کرد
Вази дамаш дар хоки ҷон пок кард
وز دمش در خاک جان پاک کرد
Он чунон ғайбии ниҳон пайдо намӯд
آنچنان غیبی نهان پیدا نمود
Аз бен ҷайбии яд Байзо намӯд
از بن جیبی ید بیضا نمود
Гуҳи ду хокиро бболо роҳ дод
گه دو خاکی را به بالا راه داد
Гуҳи се қудсиро бшиби чоҳи ад
گه سه قدسی را به شیب چاه داد
Шодии рӯҳонӣон аз меҳр ӯст
شادی روحانیان از مهر اوست
Гиряи Каррӯбӣон аз қаҳр ӯст
گریهٔ کروبیان از قهر اوست
Қатраро дар макнун медиҳад
قطرهای را دُرّ مکنون میدهد
Нуқтаро давр гардун медиҳад
نقطهای را دور گردون میدهد
Ҳам зхўнии мунъақид дил мекунад
هم ز خونی منعقد دل میکند
Ҳам Халифа аз кафӣ гул мекунад
هم خلیفه از کفی گل میکند
Ақли саркашро бшръ афканда кард
عقل سرکش را به شرع افکنده کرد
Тани бҷону ҷон боямон зинда кард
تن به جان و جان به ایمان زنده کرد
Хон гардуни пеши даргоҳи аўнҳод
خوان گردون پیش درگاه او نهاد
Қурси мҳрўи косаи моҳи аўнҳод
قرص مهر و کاسهٔ ماه او نهاد
Чун дар оби баҳри мавҷ оғоз кард
چون در آب بحر موج آغاز کرد
Ҳар дуро з омад шудан ҳам боз кард
هر دو را زآمد شدن هم باز کرد
Аздрхти сабз шамъӣ барфурӯхт
از درخت سبز شمعی برفروخت
То чу парвонаи климш пар бсухт
تا چو پروانه کلیمش پر بسوخت
Оташӣ дар дасти душман дар гирифт
آتشی در دست دشمن درگرفت
То халилаши табъ асмндр гирифт
تا خلیلش طبع اَسمندر گرفت
Клбро дар Каҳфи клб рӯм кард
کلب را در کهف کلب روم کرد
Оҳану пӯлодро чун мум кард
آهن و پولاد را چون موم کرد
Караи гардун баҳақ меоварад
کرهای گردون به حق میآورد
Дар раҳ ӯгар тибқ меоварад
در ره او گر طبق میآورد
Гирди хоки исрнгўнши дркшид
گرد خاکی سرنگونش درکشید
Вази шафақи домани бхўнши дркшид
وز شفق دامن به خونش درکشید
Дрғмши роҳӣ ки гардун меравад
در غمش راهی که گردون میرود
Срнгўндрхок ва дар хӯн меравад
سرنگون در خاک و در خون میرود
Сангроу мурғро ҳам нолаи сохт
سنگ را و مرغ را همناله ساخت
Мурғи оўрдўзснгши жолаи сохт
مرغ آورد و زسنگش ژاله ساخت
Мурғи масташи ҳарби пел оғоз кард
مرغ مستش حرب پیل آغاز کرد
Дар миёни каъбаи санги андозкрд
در میان کعبه سنگ انداز کرد
Мӯри роҳаш аз камар чустӣ гирифт
مور راهش از کمر چستی گرفت
Бо сулаймони лоҷарам кстӣ гирифт
با سلیمان لاجرم کستی گرفت
Наҳл ӯ чун ваҳй ӯ маълум кард
نحل او چون وحی او معلوم کرد
Бас ки ширини корӣӣ чун мум кард
بس که شیرین کارئی چون موم کرد
Анкабут ӯ чу дом андоз шуд
عنکبوت او چو دام انداز شد
Он чунон мурғии бдомш боз шуд
آنچنان مرغی به دامش باز شد
ӯст он як каз ддўи ҳарфи номдор
اوست آن یک کز دو حرف نامدار
Кард пайдо дар се баъди арқони чор
کرد پیدا در سه بعد ارکان چار
Панҷ ҳис дар шаш ҷиҳат солор кард
پنج حس در شش جهت سالار کرد
Ҳафтро дар ҳаштумин дўоркрд
هفت را در هشتمین دوار کرد
На фалак чун даҳ яке хост аз дарс
نُه فلک چون ده یکی خواست از درش
Аз ду олам ҷой омад бар турш
از دو عالم جای آمد بر ترش
Чун биҳиштам дар ду шашро бор дод
چون بهشتم در دو شش را بار داد
Чорро на дод венаро чор дод
چار را نُه داد و نُه را چار داد
Мардумӣ дар оби шӯру гӯша
مردمی در آب شور و گوشهای
Каз ҷаҳони пиҳи оба будаш тӯша
کز جهان پیه آبه بودش توشهای
Оби ҳайвон буд дар торикяш
آب حیوان بود در تاریکیاَش
Тези рӯи оўрддри борӣкяш
تیز رو آورد در باریکیاَش
Бар сиёҳ ва бар сипедаш шоҳ кард
بر سیاه و بر سپیدش شاه کرد
Равшанаш дар тирагӣ чун моҳ кард
روشنش در تیرگی چون ماه کرد
Ҳамчуи моҳии чарх бар тоқаши нишонд
همچو ماهی چرخ بر طاقش نشاند
Халқро дар аҳду мисоқаши нишонд
خلق را در عهد و میثاقش نشاند
Гуҳи чароғу гоҳи чашмаш ном кард
گه چراغ و گاه چشمش نام کرد
Дар чароғаши равған бодом кард
در چراغش روغن بادام کرد
Дар хилофати ҷомаи пӯшедаши сиёҳ
در خلافت جامه پوشیدش سیاه
Кард дебои сипедаши боргоҳ
کرد دیبای سپیدش بارگاه
зи абрувони кажи ду ҳоҷиб рост кард
ز ابروان کژ دو حاجب راست کرد
Ҳар дуро пайвастагӣ дархост кард
هر دو را پیوستگی درخواست کرد
Зондрўн бинишонад фаррошии бакор
زاندرون بنشاند فراشی به کار
То здл обӣ занад вақти ғубор
تا ز دل آبی زند وقت غبار
Аз буруни ду пардаи дор турфа кард
از برون دو پرده دار طرفه کرد
Тонёрди ғӯли қасд ғурфа кард
تا نیارد غول قصد غرفه کرد
Саф кашид аз мижаи вбри дрншонд
صف کشید از مژه و بر در نشاند
То касе ки ӯ бош буд аз дар баранд
تا کسی کهاوباش بود از در براند
Ҳамчуи Юсуф гарчи ҷояш чоҳ дод
همچو یوسف گرچه جایش چاه داد
То ба ҳафтуми осмонаш роҳ дод
تا به هفتم آسمانش راه داد
Ҳар замонӣ дар тамошои назар
هر زمانی در تماشای نظر
Бар тибқи мирихтши нақд дигар
بر طبق میریختش نقد دگر
Дар саводаши мардумиро зин дод
در سوادش مردمی را زین داد
Бар тибқи нақдӣ ки додаш айн дод
بر طبق نقدی که دادش عین داد
Ваҳмро дар роҳ ӯ ҷосуси сохт
وهم را در راه او جاسوس ساخت
Тозномҳсўси сад маҳсуси сохт
تا ز نامحسوس صد محسوس ساخت
Дар хазина дорӣ оварадаш хаёл
در خزینهداری آوردش خیال
То ҳама чизе бисозад ҳасби ҳол
تا همه چیزی بسازد حسب حال
Кард мушаррафи ҳифзи чобуки кор ро
کرد مشرف حفظ چابک کار را
То нигаҳбонӣ кунад асрор ро
تا نگهبانی کند اسرار را
Дар дилаши ганҷии ниҳод аз маърифат
در دلش گنجی نهاد از معرفت
Додаш аз ҷони ҷоми ҷами исои сифат
دادش از جان جام جم عیسی صفت
Шоҳ чун дар садр ҳар кории бикрад
شاه چون در صدر هر کاری بکرد
Ҳалу ақди малик бисёре бикрад
حل و عقد ملک بسیاری بکرد
Дар даруни пардаи мФрши сохташ
در درون پرده مفرش ساختش
Хобро ҳмхўобаҳи хуши сохташ
خواب را همخوابهٔ خَوش ساختش
Хоб чун дар шоҳи шоҳид кор кард
خواب چون در شاه شاهد کار کرد
Аз синони мижа дар мсмор кард
از سنانِ مژه در مسمار کرد
Ду садафро рӯй бар рӯ баргушод
دو صدف را روی بر رو برگشاد
Ҳуққаи сӣ ва ду лؤлؤ баргушод
حقهٔ سی و دو لؤلؤ برگشاد
Бист венаи чашма дар афшон боз кард
بیست و نه چشمه دُر افشان باز کرد
Рустаи сӣ ва ду дар оғоз кард
رستهٔ سی و دو در آغاز کرد
Аз садафи лоро наҳанг осо намӯд
از صدف لا را نهنگ آسا نمود
То даҳан бикшод ало аллоҳ намӯд
تا دهن بگشاد الا اللّه نمود
Шуд наҳанги лои бсрҳнгии азиз
شد نهنگ لا به سرهنگی عزیز
Зон камар додаш чу қофу теғ низ
زان کمر دادش چو قاف و تیغ نیز
Кард зоҳири қофро анқои навоз
کرد ظاهر قاف را عنقا نواز
Токанд симурғи маънии боли боз
تا کند سیمرغ معنی بال باز
Айнро нўнӣ дар ӯ пайдо намӯд
عین را نونی در او پیدا نمود
То садафро чашма зебо намӯд
تا صدف را چشمهٔ زیبا نمود
Баст бар фитроки мӯрии тоўсин
بست بر فتراک موری طاوسین
Дод аҳли сари худро ёўсин
داد اهل سِرّ خود را یا و سین
Чун садафро пардагӣ бисёр буд
چون صدف را پردگی بسیار بود
Пардагиро пардаи фарзи кор буд
پردگی را پرده فرض کار بود
Пас даҳ ва ду пардаро бикшод ҷой
پس ده و دو پرده را بگشاد جای
То касе наниҳад бурун аз пардаи пой
تا کسی ننهد برون از پرده پای
Басти лоиқи пардаи ушшоқ ро
بست لایق پردهٔ عشاق را
То нўоӣӣ медиҳад офоқ ро
تا نوائی میدهد آفاق را
Чун мухолиф дид азўўо хост кард
چون مخالف دید ازو واخواست کرد
То пас пардаи мухолиф рост кард
تا پس پرده مخالف راست کرد
Он яке родри Наҳованди аўФкнд
آن یکی را در نهاوند اوفکند
Ваон дигарро бастаи дарбанди аўФкнд
وان دگر را بسته دربند اوفکند
Пас зФони ботеғу бонги роҳи зан
پس زفان با تیغ و بانگ راه زن
Бар ҳусайнӣ зад боўози ҳасан
بر حسینی زد به آواز حسن
Оқибати сӯз фироқ омад падед
عاقبت سوز فراق آمد پدید
Аз сипоҳон ва Ироқ омад падед
از سپاهان و عراق آمد پدید
Дар садафи теғи зФон бар кор кард
در صدف تیغ زفان بر کار کرد
То калла биниҳод ҳар ки инкор кард
تا کُله بنهاد هرکه انکار کرد
Бе чунин теғӣ ки донистӣ бааш
بی چنین تیغی که دانستی به هُش
Шӯру тезу талху ширину турш
شور و تیز و تلخ و شیرین و ترش
Гар турш тезӣ кунад воед бзўр
گر ترش تیزی کند وآید به زور
Талхяш накунад зи ширинӣу шӯр
تلخیش نکند ز شیرینی و شور
Дар гуҳар афшодан овезаш намӯд
در گهر افشاندن آویزش نمود
Бо сари тез ӯ сар тезаш намӯд
با سر تیز او سر تیزش نمود
Нутқ агар будаш дурушту лафзи гарм
نطق اگر بودش درشت و لفظ گرم
Хуш хӯрам комд чу теғии чарби внрм
خوش خورم کآمد چو تیغی چرب و نرم
Чун садаф шуд рости гардони гашти теғ
چون صدف شد راست گردان گشت تیغ
Гавҳари афшонии баромад бе дареғ
گوهر افشانی برآمد بی دریغ
Чўр агар шукри нчинди гӯи мучин
چور اگر شکر نچیند گو مچین
Кӯр агргўҳр набинад гӯи мубин
کور اگر گوهر نبیند گو مبین
эй шуда ҳар ду ҷаҳон аз ту падед
ای شده هر دو جهان از تو پدید
Нопадид аз ҷону ҷон аз ту падед
ناپدید از جان و جان از تو پدید
эй даруни ҷони буруни ноомада
ای درون جان برون ناآمده
Ваии буруни ҷони даруни ноомада
وی برون جان درون ناآمده
Ту бурунӣу дарун дар тўӣӣ
تو برونی و درونِ در توئی
На буруни венаи даруни бал ҳар дўӣӣ
نه برون و نه درون بل هر دوئی
Чун бзоти хеш бичўн омадӣ
چون به ذات خویش بیچون آمدی
На дарун рафтӣ на берун омадӣ
نه درون رفتی نه بیرون آمدی
Ҳар ду олами қудрат бе чун тест
هر دو عالم قدرت بی چون تست
Ҳам тўӣии чизе агар беруни тест
هم توئی چیزی اگر بیرون تست
Чун ҷаҳонро аввали вохри тўӣӣ
چون جهان را اول و آخر توئی
Ҷузву кулро ботини взоҳри тўӣӣ
جزو و کل را باطن و ظاهر توئی
Пас тўбошии ҷумлаи дигари ҳеҷ чиз
پس تو باشی جمله دیگر هیچ چیز
Чун ту бошӣ худ набошад ҳеҷ низ
چون تو باشی خود نباشد هیچ نیز
эй зи ҷисму ҷони ниҳони дидори ту
ای ز جسم و جان نهان دیدار تو
Гум шудаи ақлу хирад дар кори ту
گم شده عقل و خرد در کار تو
Ҳаст ақлу ҷони вдли маҳдӯди хеш
هست عقل و جان و دل محدود خویش
Кӣ расад маҳдӯд дар маъбуди хеш
کی رسد محدود در معبود خویش
эй зи пидоӣии худ баси ошкор
ای ز پیدائی خود بس آشکار
Чун ту ҳастӣ чун буд каси ошкор
چون تو هستی چون بود کس آشکار
Ҳам хиради бахши хирадмандони тўӣӣ
هم خرد بخش خردمندان توئی
Ҳам худованди худовандони тўӣӣ
هم خداوند خداوندان توئی
Ҷумларо дрхок андозӣ нахуст
جمله را در خاک اندازی نخست
Пас ббодишон кунӣ охири дуруст
پس به بادیشان کنی آخر درست
Бар дар ҳикмати зи моҳӣ то бмоаҳ
بر درِ حکمت ز ماهی تا به ماه
Дар камари байнами зи кӯҳӣ то бакоҳ
در کمر بینم ز کوهی تا به کاه
Арш чун бӯе наёфт аз ҳеҷ ҷой
عرش چون بویی نیافت از هیچ جای
Аршро курсӣ бишуд дар зери пой
عرش را کرسی بشد در زیر پای
Курсӣ аз худ маҳв шуд аз бскаҳи ҷуст
کرسی از خود محو شد از بس که جُست
Сабти алърш асл мебояд нахуст
ثبت العرش اصل میباید نخست
Лавҳро чун бе ту ҷони пар сӯз шуд
لوح را چون بی تو جان پر سوز شد
Бо сари лавҳи нахустин рӯз шуд
با سر لوح نخستین روز شد
То қалам бшикофт аз олой ту
تا قلم بشکافت از آلای تو
Чун қалам дар хат шуд аз савдои ту
چون قلم در خط شد از سودای تو
Мезанад чархи осмон аз шавқи ин
میزند چرخ آسمان از شوق این
Мингнҷд дар ҳама рӯй замин
مینگنجد در همه روی زمین
Аз паии гирдати заминро ҳар замон
از پی گردت زمین را هر زمان
Даст монадаст аз дуо бар осмон
دست ماندهست از دعا بر آسمان
Меҳр аз баҳри саги Кувайти зи шарм
مهر از بهر سگِ کویت ز شرم
Шуд зи ранг ва гарда оварад гарм
شد ز رنگ و گردهای آورد گرم
Ма ки дар аввал чу наалӣ зотш аст
مه که در اول چو نعلی زآتش است
Чун зтсти он наъл дар оташ хуш аст
چون ز تست آن نعل در آتش خَوش است
Субҳдами брёди ту як ханда кард
صبحدم بر یاد تو یک خنده کرد
Халқро аз дам чу исо зинда кард
خلق را از دم چو عیسی زنده کرد
Рӯз ёфт азтўи бнўи ҷонӣ дигар
روز یافت از تو به نو جانی دگر
Зонка ҳар рӯзии ту дар шоне дигар
زانکه هر روزی تو در شانی دگر
Зангии шаб чун нузулат ҳар шабаст
زنگی شب چون نزولت هر شبست
Хандаи зани дандони сипед аз кавкабаст
خنده زن دندان سپید از کوکبست
Абрро бе тести дили пари барқи рашк
ابر را بی تست دل پر برق رشک
Рӯй ӯу садҳазорони донаи ашк
روی او و صدهزاران دانه اشک
Раъдро тасбеҳ оварда Биҷӯш
رعد را تسبیح آورده به جوش
Оби барда барқаш оварда хурӯш
آب برده برقش آورده خروش
Барқро чун бе ту софии дрдбўд
برق را چون بی تو صافی دُرد بود
Лоҷарам то зоди ҳолеи мрдзўд
لاجرم تا زاد حالی مُرد زود
Оташ аз сӯзи ту оби хеши барад
آتش از سوز تو آب خویش برد
То чу оташи ташнаи оби андеши мард
تا چو آتش تشنه آب اندیش مرد
Бод омад хоксории пои баст
باد آمد خاکساری پای بست
Хоки поши кӯии ту бодии бадаст
خاکپاش کویِ تو بادی به دست
Абрро чун шавқи ту оташ фурухт
ابر را چون شوق تو آتش فروخت
Обрӯяши рехт чун оташ бсухт
آبرویش ریخت چون آتش بسوخت
Хоки раҳро боди сард аз баҳри тест
خاک ره را باد سرد از بهر تست
Хок бар сари сари ббод аз қаҳри тест
خاک بر سر سر به باد از قهر تست
Кӯҳи родл хӯн шуд аз тақрири ту
کوه را دل خون شد از تقریر تو
Оби азуи миризд аз тшўири ту
آب ازو میریزد از تشویر تو
Баҳр чун азоб шуд лаб хушк монад
بحر چون از آب شد لب خشک ماند
Киштӣ аз шавқати ҳама бар хушк ронад
کشتی از شوقت همه بر خشک راند
Ҷумлаи гулҳои рангоранги пок
جملهٔ گلهای رنگارنگ پاک
Май фурӯи резади зи шавқи ту бхок
میٖ فرو ریزد ز شوق تو به خاک
Чун шукуфа аз шукуфтани сиршд
چون شکوفه از شکفتن سیر شد
зи иштиёқати рӯзи тифлӣ пер шуд
ز اشتیاقت روز طفلی پیر شد
Ҷоми зар бар даст наргис менаҳй
جام زر بر دست نرگس مینهی
Нуқраро мейр маҷлис менаҳй
نقرهای را میر مجلس مینهی
Лоларо бар кӯҳ кардӣ дар камар
لاله را بر کوه کردی در کمر
То кулоҳи афканд дар хӯни ҷигар
تا کلاه افکند در خون جگر
Ёсамин чун бар заминати сари ниҳод
یاسمین چون بر زمینت سر نهاد
Чори туркии осмони гаван бар ниҳод
چار ترکی آسمان گون برنهاد
Шуд бунафшаи хирқаи пӯши кӯии ту
شد بنفشه خرقه پوش کوی تو
Сари ббрдрмстҳоиу ҳўии ту
سر به بر در مستِ های و هوی تو
Сӯсанат чун шукр гуфт аз даҳ забон
سوسنت چون شُکر گفت از ده زبان
Бандаи гашти озод аз ҳафт осмон
بنده گشت آزاد از هفت آسمان
Ғунчаи пайкони бўдгли лаъл эй аҷаб
غنچه پیکان بود گل لعل ای عجب
Лаъл пайконяш додӣ зини сабаб
لعل پیکانیش دادی زین سبب
Дафтари гули байн ки мехонд баҳақ
دفتر گل بین که میخواند به حق
Ҳамди ту пари зари даҳон аз ҳар варақ
حمد تو پر زر دهان از هر ورق
Чанд гӯям кончаҳ гӯям он на
چند گویم کآنچه گویم آن نهای
Чанд ҷӯям кончаҳ ҷӯям он на
چند جویم کانچه جویم آن نهای
Чун нмидонм чигуна ман зтў
چون نمیدانم چگونه من ز تو
Чун нмиёбм чаҳ ҷӯям ман зи ту
چون نمییابم چه جویم من ز تو
Ҷумла як зотаст аммо муттасиф
جمله یک ذاتست اما متصف
Ҷумлаи як ҳарфу иборати мухталиф
جمله یک حرف و عبارت مختلف
Ҷумла як зотаст ман донои ним
جمله یک ذاتست من دانا نیَم
Гарчи икроҳсти ман биноним
گرچه یک راهست من بینا نیَم
Ҳар замони ин роҳ бепоён тараст
هر زمان این راه بی پایانتر است
Халқ ҳар соъат дар ӯ ҳайрон тараст
خلق هر ساعت در او حیرانتر است
То абади ин роҳи манзили рФтнист
تا ابد این راه منزل رفتنیست
Ҷумла дар хунобаи дили рФтнист
جمله در خونابهٔ دل رفتنیست
Қиссаи кон на дили венаи ҷони шинохт
قصهای کهان نه دل و نه جان شناخت
Кӣ тавон донист ва кӣ битавон шинохт
کی توان دانست و کی بتوان شناخت
Ҳарки ӯ ин рози мушкили паии барад
هرکه او این راز مشکل پی بَرَد
Гар буд сад ҷонаши як ҷон кӣ барад
گر بود صد جانش یک جان کی برد
Чора ин чист дар хӯн омадан
چارهٔ این چیست در خون آمدن
Вази вуҷӯди хеши берун омадан
وز وجود خویش بیرون آمدن
Чун нмиёбми сари ин риштаи боз
چون نمییابم سر این رشته باز
Ҳамчуи сӯзани мондҳоми саргаштаи боз
همچو سوزن ماندهام سرگشته باز
Нест ҷузи вомондагии бштоФтн
نیست جز واماندگی بشتافتن
Зонка ҳаст ин ёфтан ноёфтан
زانکه هست این یافتن نایافتن
Чарх мехоҳад ки ин сари паии барад
چرخ میخواهد که این سِر پی برَد
ӯ бсргрдонии ин раҳ кӣ барад
او به سرگردانی این ره کی برد
Ҳалу ақди ин чунин слтонӣӣ
حل و عقد اینچنین سلطانیی
Кӣ тавон кардани басари грдонӣӣ
کی توان کردن به سر گردانیی
Чист аз саргаштагӣ беш ин замон
چیست از سرگشتگی بیش این زمان
Гар намайдонӣ бидон аз осмон
گر نمیدانی بدان از آسمان
Гар фалакгар меҳру ма гар ахтараст
گر فلک گر مهر و مه گر اختر است
Ҳар шаб ва ҳар рӯз саргардон тараст
هر شب و هر روز سرگردانتر است
Дар тугар саргаштагиро роҳ нест
در تو گر سرگشتگی را راه نیست
Ҷони ту аз ҷони ман огоҳ нест
جان تو از جان من آگاه نیست
Нест осони васли ёри бинзир
نیست آسان وصل یار بی نظیر
Гар умеди васли дории худ бимир
گر امید وصل داری خود بمیر
Гар туоне ёфт бе ранҷии висол
گر توانی یافت بی رنجی وصال
Сидқи пешовар буруни рӯ аз хаёл
صدق پیش آور برون رو از خیال
Дар тариқи ишқ бе овези шӯ
در طریق عشق بی آویز شو
Хоки гирду ҳамчуи оташи тези шӯ
خاک گرد و همچو آتش تیز شو
Ту чу тини лозбӣ дар вақти кор
تو چو طین لازبی در وقت کار
Лоҷарами овези дории бишмор
لاجرم آویز داری بیشمار
Кори зотш боядат омухтан
کار زآتش بایدت آموختن
Мазҳабӣ дорад аҷаб дар сӯхтан
مذهبی دارد عجب در سوختن
Чун бисӯзад ҳарчӣ мехоҳад зи пеш
چون بسوزد هرچه میخواهد ز پیش
Ҷумла бигузорад шавад бо ҷои хеш
جمله بگذارد شود با جای خویش
Деви дил аз сим ва зар бардоштаст
دیو دل از سیم و زر برداشتهست
Симу зари ҷумлаи бтўи бгзоштст
سیم و زر جمله به تو بگذاشتهست
Зонка дев аз оташаст ва ту зхок
زآنکه دیو از آتشست و تو ز خاک
Ту бигирӣ ӯ бисӯзад ҷумлаи пок
تو بگیری او بسوزد جمله پاک
Гарчи дунёии ?данӣ иқтоъ ӯст
گرچه دنیای دنی اقطاع اوست
Оташаст ӯ зон надорад ҳеҷ дӯст
آتشست او زآن ندارد هیچ دوست
Он надидӣ ту ки Иблиси лъин
آن ندیدی تو که ابلیس لعین
Зотшӣ наниҳод рӯйиш бар замин
زآتشی ننهاد رویش بر زمین
Гуфт ман аз оташ аФрўзндаҳ ам
گفت من از آتش افروزندهام
Саҷда накунам зонка ман сӯзанда ам
سجده نکنم زآنکه من سوزندهام
Ҳақ чу оташро сарафрози офарид
حق چو آتش را سرافراز آفرید
Сари бсҷдаҳ чун тавонад оваред
سر به سجده چون تواند آورید
Дӯзах аз оташ чунин шуд събнок
دوزخ از آتش چنین شد صعبناک
Аз ки дорад оташ сӯзанда бок
از که دارد آتش سوزنده باک
Зиндагонигар хуш вагар нохўшст
زندگانی گر خوش و گر ناخوشست
Дар замину боду об ва оташаст
در زمین و باد و آب و آتشست
Дар миёни чори хасми мухталиф
در میان چار خصم مختلف
Кӣ туоне шуд ба ваҳдати муттасиф
کی توانی شد به وحدت متصف
Гармят дар хашм ва шаҳват мекашад
گرمیات در خشم و شهوت میکشد
Хушкят дар кибр ва нихват мекашад
خشکیات در کبر و نخوت میکشد
Сардят афсурда дорад бар давом
سردیات افسرده دارد بر دوام
Турбати ръноӣити оради мудом
تربت، رعنائیات آرد مدام
Ҳрчҳор аз икдгр пӯшида анд
هر چهار از یکدگر پوشیدهاند
Рӯзу шаб бо икдгр кӯшида анд
روز و شب با یکدگر کوشیدهاند
Гоҳи ин як ғолиб ояд гоҳи он
گاه این یک غالب آید گاه آن
Чун ту рафтӣ хоҳи ину хоҳи он
چون تو رفتی خواه این و خواه آن
Душман якдигаранд ин ҳар чаҳор
دشمن یکدیگرند این هر چهار
Кӣ шавандат ҳаргизи эшон дӯстдор
کی شوندت هرگز ایشان دوستدار
Ту баҳам бо душманон дар пӯстӣ
تو به هم با دشمنان در پوستی
Чашми мидории зи душмани дӯстӣ
چشم میداری ز دشمن دوستی
Гар ту хоҳӣ то з рӯй эминӣ
گر تو خواهی تا ز روی ایمنی
Пушти орад дар ту чандини душманӣ
پشت آرد در تو چندین دشمنی
Ҳамчунон каз чори хасми мухталиф
همچنان کز چار خصم مختلف
Шуд танати ҳам муътадили ҳам муттасиф
شد تنت هم معتدل هم متصف
Ҷонатро ишқӣ бибояд гарми гарм
جانت را عشقی بباید گرم گرم
Зикрро рутаби аллсонии чарбу нарм
ذکر را رطب اللسانی چرب و نرم
Зуҳди хушкат бояд аз тақвоу дайн
زهد خشکت باید از تقوی و دین
Воаҳи сардат бояд аз брдолиқин
وآه سردت باید از بَردالیقین
То чу гарму сарду хушк ватар буд
تا چو گرم و سرد و خشک و تر بود
Эътидоли ҷонати некӯтар буд
اعتدال جانت نیکوتر بود
Ҳар крои ҷон муътадил шуд инчунин
هرکه را جان معتدل شد اینچنین
Санги ҷисмаши лаъл дил шуд инчунин
سنگ جسمش لعل دل شد اینچنین
Вари бъкси ин буд нанагӣ буд
ور به عکسِ این بوَد ننگی بوَد
Нанг набӯд лаъл агар сангӣ буд
ننگ نبود لعل اگر سنگی بود
Ҷаҳд кун эй аз ръўнти роҳи байн
جهد کن ای از رُعونت راه بین
То нагардӣ ҳамчуи Иблиси лъин
تا نگردی همچو ابلیس لعین
Аз млоик бӯда шайтонии шӯй
از ملایک بوده شیطانی شوی
зи аҳримани гардӣу ҳомонии шӯй
ز اهرمن گردی و هامانی شوی
Аз мақоми балъамӣ клбт кунанд
از مقام بلعمی کلبت کنند
ӣона чун бар сисё сулбат кунанд
یا نه چون بر صیصیا صَلبت کنند
Ҷаҳд кун эй лаъл бӯда шоҳ ро
جهد کن ای لعل بوده شاه را
То нагардӣ масху малъуни роҳ ро
تا نگردی مسخ و ملعون راه را
Дар чунин раҳи қалб бисёре кунанд
در چنین ره قلب بسیاری کنند
Аз зарии мис аз гулӣ хорӣ кунанд
از زری مس از گُلی خاری کنند
Соҳирони дидаи ъсоӣиро амин
ساحران دیده عصائی را امین
Гуфта омнои брби Алъоламин
گفته آمنا برب العالمین
Пас ҷуҳудони кӯр дар пайғомбарӣ
پس جهودان کور در پیغامبری
Саҷда карда пеши говӣ аз харӣ
سجده کرده پیش گاوی از خری
Аз ъсоӣии соҳир имон ёфта
از عصائی ساحر ایمان یافته
Пас ҷуҳуд аз гов куфрон ёфта
پس جهود از گاو کفران یافته
Ту чунон доне ки ин бозори ишқ
تو چنان دانی که این بازار عشق
Ҳаст чун бозори Бағдоди вдмшқ
هست چون بازار بغداد و دمشق
Зинда аз бодии кафӣ хок одамаст
زنده از بادی کفی خاک آدمست
Гар ҷузи ин чизе дигар ҳаст он дамаст
گر جز این چیزی دیگر هست آن دمست
Ишқро имрӯзу фардо кӣ буд
عشق را امروز و فردا کی بوَد
Куфру дайни аинҷоўонҷо кӣ буд
کفر و دین اینجا و آنجا کی بود
Ёрб он худ чаҳ назар будаст пок
یارب آن خود چه نظر بودهست پاک
Кошкоро кард одамро зи хок
کآشکارا کرد آدم را ز خاک
Ин ҳамаи ӯъҷубаи даравӣ гирд кард
این همه اعجوبه در وی گِرد کرد
Аршёнро бар дараш шогирд кард
عرشیان را بر درش شاگرد کرد
Он чаҳ хокӣ буд каз пастии фарш
آنچه خاکی بود کز پستی فرش
Чун гуҳар аз зери буришади фавқи арш
چون گهر از زیر بَر شد فوق عرش
Он бФўқи алърш аз он таҳвили хост
آن به فوق العرش از آن تحویل خواست
Каз ядуллоҳу прҷбрили хост
کز یداللّه و پر جبریل خواست
Осмону арш ва унсур чист пӯст
آسمان و عرش و عنصر چیست پوست
Хок алҳақ ҷумларо мағзӣ накӯаст
خاک الحق جمله را مغزی نکوست
Баъди хок аз қурби он комил тараст
بعد خاک از قرب آن کاملتر است
Конкаҳи он маҳҷӯртар вослтрст
کآنکه آن مهجورتر واصلتر است
Ҳар камон каз пас кашандаши бештар
هر کمان کز پس کشندش بیشتر
Тир ӯ бишк шавад дар пештар
تیر او بیشک شود در پیشتر
То з пас наравад барра дар ҳилаи соз
تا ز پس نرود به ره در حیله ساز
Кӣ тавонад ҷусти з об равад боз
کی تواند جست ز آب رود باز
зи иштиёқаши зарраи зарра буд хок
ز اشتیاقش ذره ذره بود خاک
Оташаш аз ҷони баровардаи ҳалок
آتشش از جان برآورده هلاک
Дӯзахаш дар мағзу тани зарра шуда
دوزخش در مغز و تن ذره شده
На бахуд чун дигарон ғарра шуда
نه به خود چون دیگران غره شده
Лоҷарами андари амонат пеш шуд
لاجرم اندر امانت پیش شد
Қурби ӯро ҳар ду олам беш шуд
قرب او را هر دو عالم بیش شد
Маликро султон ва молик омад ӯ
ملک را سلطان و مالک آمد او
Балки масҷуд млоик омад ӯ
بلکه مسجود ملایک آمد او
Ҷисми одами сӯрат ҷон омадаст
جسم آدم صورت جان آمده است
Гўҳрҷони ҷисм ҷонон омадаст
گوهر جان جسم جانان آمده است
Лоҷарам ӯ ҷон ҷон омад туро
لاجرم او جان جان آمد ترا
Бе ҷаҳони ҷон ва ҷаҳон омад туро
بی جهان جان و جهان آمد ترا
Чун буруни оӣии зи ҷисму ҷони тамом
چون برون آئی ز جسم و جان تمام
Ту наМонӣ ҳақ бимонад вассалом
تو نمانی حق بماند والسلام
Ганҷи худ дар қаър ҷон боист барад
گنج خود در قعر جان بایست بُرد
То касе онҷо наёрад дасти барад
تا کسی آنجا نیارد دست برد
Лек чун Иблиси буи ҷон наёфт
لیک چون ابلیس بوی جان نیافت
Баради дасти вдсти барад он наёфт
برد دست و دست بردِ آن نیافت
Ин чаҳ дргоҳисти қуфлаш бе калид
این چه درگاهیست قفلش بی کلید
Вена чаҳ дрёӣисти қаъраши нопадид
وین چه دریائیست قعرش ناپدید
Гар бад-ӣни дарёи дроӣии як дамӣ
گر بدین دریا درآئی یک دمی
Ҳайрати ҷонсӯзи бинии олимӣ
حیرت جانسوز بینی عالمی
Икдмтро сад ҷаҳон ҳайрат диҳанд
یک دمت را صد جهان حیرت دهند
Зарраи ҳайрати бсд ҳасрат диҳанд
ذرهٔ حیرت به صد حسرت دهند
Чун тўдрёӣӣ на назора кун
چون تو دریائی نهای نظاره کن
Грдхшкии грдўкштӣ пора кун
گرد خشکی گرد و کشتی پاره کن
Маърифат чаҳ лоиқ ҳар ноксст
معرفت چه لایق هر ناکس است
Калаками фии зота ҳмқӣ басаст
کلکم فی ذاته حمقی بس است
Ҳарчӣ донеи он ту бошӣ бишкӣ
هرچه دانی آن تو باشی بیشکی
Вар ндонӣ аз харон бошӣ яке
ور ندانی از خران باشی یَکی
Ҳо зи ботин ваов аз зоҳир буд
ها ز باطن واو از ظاهر بوَد
Маънии ҳўи аввали вохр буд
معنی هو اول و آخر بود
Гар баҳои ҳў ишорат мекунӣ
گر به های هو اشارت میکنی
Вари з ваов ӯ иборат мекунӣ
ور ز واو او عبارت میکنی
Ҳо бияфкан ваовро озод кун
ها بیفکن واو را آزاد کن
Бандаи шӯ беҳоу воўш ёд кун
بنده شو بی ها و واوش یاد کن
Чун бурунаст ӯ з ҳар чизе ки ҳаст
چون برونست او ز هر چیزی که هست
Ҷуз хаёлӣ нест зу чизеи бадаст
جز خیالی نیست زو چیزی به دست
То чунон кон ҳаст нанамояд туро
تا چنان کآن هست ننماید ترا
Дидаи вдонстаҳ чун ояд туро
دیده و دانسته چون آید ترا
Ҳарчӣ бинии ҷузи хаёлӣ беш нест
هرچه بینی جز خیالی بیش نیست
Ҳарчӣ донеи ҷзмҳолӣ беш нест
هرچه دانی جز محالی بیش نیست