Солик бигузашта аз хайли хаёл

سالک بگذشته از خیل خیال

Пеш ақл омад биҷуста аз ъқол

پیش عقل آمد بجسته از عقال

Гуфт эй дастури ҳалу ақди малик

گفت ای دستور حل و عقد ملک

Нест роиҷ бе ту ҳаргизи нақди малик

نیست رایج بی تو هرگز نقد ملک

Хирқаи таклифи дайн бар қади тест

خرقهٔ‌ تکلیف دین بر قد تست

То бҳди нестии сари ҳади тест

تا بحد نیستی سر حد تست

Заррагар нестӣ бигрифта Эй

ذرهٔ‌ گر نیستی بگرفته ای

Зарра таклиф напазируфта Эй

ذرهٔ تکلیف نپذیرفته ای

Ақблу адбри хитоби тести хос

اقبل و ادبر خطاب تست خاص

Гоҳ дар қайдӣ ва гоҳе дар халос

گاه در قیدی و گاهی در خلاص

Чун шавад дар нестии чашми ту боз

چون شود در نیستی چشم تو باز

Ақблт гирданд аз худ поки боз

اقبلت گرداند از خود پاک باز

Чун шӯй дар айн ҳастӣ дидаи вар

چون شوی در عین هستی دیده ور

Адбрт ҳар дам кунад қайдӣ дигар

ادبرت هر دم کند قیدی دگر

Ҳарчӣ ту дории зи нуқсону камол

هرچه تو داری ز نقصان و کمال

Ҳиси турои бахшида аз роҳи хаёл

حس ترا بخشیده از راه خیال

Ҳис адад омад басӯрат дар адад

حس عدد آمد بصورت در عدد

Пас хаёл омад адади андари аҳад

پس خیال آمد عدد اندر احد

Ту аҳад будӣ ададро маънавӣ

تو احد بودی عدد را معنوی

Каз замон ва аз макони даврии қавӣ

کز زمان و از مکان دوری قوی

Панҷ мадракро хаёл аз панҷ бор

پنج مدرک را خیال از پنج بار

Кард идроки ту икдми сад ҳазор

کرد ادراک تو یکدم صد هزار

Ту ҳама дар як нафаси донанда

تو همه در یک نفس دانندهٔ

Гарчи шогирдии зи худ хонанда

گرچه شاگردی ز خود خوانندهٔ

Гарчи ҳасан афтодат аввали Авестоад

گرچه حسن افتادت اول اوستاد

Зоўстодти кори бартари аўФтод

زاوستادت کار برتر اوفتاد

Ҳис ба маънӣ дар ҳақиқат аз ту хост

حس به معنی در حقیقت از تو خاست

Лек кори сӯратат ӯ кард рост

لیک کار صورتت او کرد راست

Чун ту ӯро зинда кардӣ дар сифат

چون تو او را زنده کردی در صفت

Дод ӯ дар сӯратати сад маърифат

داد او در صورتت صد معرفت

Чун туро дар зинда кардан даст ҳаст

چون ترا در زنده کردن دست هست

Дар дилами ин мурдагӣ пайваст ҳаст

در دلم این مردگی پیوست هست

Зиндагии бахш ва ба мақсӯдами расон

زندگی بخش و به مقصودم رسان

Дар убудийят ба маъбудами расон

در عبودیت به معبودم رسان

Ақл гуфташ ту надории ақли ҳеҷ

عقل گفتش تو نداری عقل هیچ

наменабинӣ ин ҳама дар ақли печ

می نبینی این همه در عقل پیچ

Кешу дайн аз ақл омад мухталиф

کیش و دین از عقل آمد مختلف

Бар дар ӯ чун тавон шуд мӯътакиф

بر در او چون توان شد معتکف

Сад ҳазорон ҳуҷҷати орад бе муҷоз

صد هزاران حجت آرد بی مجاز

Олимӣ шабаҳат фиристад пеши боз

عالمی شبهت فرستد پیش باز

Дар тазалзули доимои саргашта

در تزلزل دایماً سرگشتهٔ

Дар тараддуди толиби сари ришта

در تردد طالب سر رشتهٔ

Аз вуҷӯд ақл хост инкорҳо

از وجود عقل خاست انکارها

Ваз намӯд ақл буд иқрорҳо

وز نمود عقل بود اقرارها

Ақлрогар ҳеҷ будӣ иттифоқ

عقل را گر هیچ بودی اتفاق

Чун длстии пой то сари иштиёқ

چون دلستی پای تا سر اشتیاق

Ақли андари ҳақ шиносӣ комиласт

عقل اندر حق شناسی کاملست

Лек комилтар азуи ҷон ва диласт

لیک کاملتر ازو جان و دلست

Гар камол ишқ мебояд туро

گر کمال عشق میباید ترا

Ҷузи зи дили ин парда накушод туро

جز ز دل این پرده نگشاد ترا

Солик омад пеши пери номвар

سالک آمد پیش پیر نامور

Нома аз кашфи брхўондши зибр

نامهٔ از کشف برخواندش زبر

Пер гуфташ ақл аз ҳақ тарҷумонаст

پیر گفتش عقل از حق ترجمانست

Қозии адли замин ва осмонаст

قاضی عدل زمین و آسمانست

Нофиз омад ҳукм ӯ дар коинот

نافذ آمد حکم او در کائنات

Ҳаст ҳукм ӯ калиди мушкилот

هست حکم او کلید مشکلات

Бар дарахти ақл ҳар шохӣ ки ҳаст

بر درخت عقل هر شاخی که هست

Офтоб онҷо наёрад баради даст

آفتاب آنجا نیارد برد دست

Ҳарки ӯ аз ақл лофӣ мезанад

هرکه او از عقل لافی میزند

Аз сари кизб ва газофӣ мезанад

از سر کذب و گزافی میزند

Зонкаҳ ҳар касро ки гардад ақли соф

زآنکه هر کس را که گردد عقل صاف

Дар сараш на кизб монад на газоф

در سرش نه کذب ماند نه گزاف

Кӣ тавонад гашти мард аз қилу қол

کی تواند گشت مرد از قیل و قال

Дар мақоми ақли худ соҳиби камол

در مقام عقل خود صاحب کمال

Солҳо бояд ки то як никном

سالها باید که تا یک نیکنام

Ақлро беуқда гирданд тамом

عقل را بی عقده گرداند تمام