Солики роҳати талаби райҳони роҳ

سالک راحت طلب ریحان راه

Пеш рӯҳ омад бсди дили рӯҳи хоҳ

پیش روح آمد به صد دل روح‌خواه

Гуфт эй аксии зи хуршеди ҷалол

گفت ای عکسی ز خورشید جلال

Пуртӯй аз офтоби лоязол

پرتوی از آفتاب لایزال

Ҳарчӣ дар тавҳид мутлақ омадаст

هرچه در توحید مطلق آمده‌ست

Он ҳама дар ту муҳаққиқ омадаст

آن همه در تو محقق آمده‌ست

Чун бурунии ту зи ақлу маърифат

چون برونی تو ز عقل و معرفت

На ту дар шарҳи оӣии вена дар сифат

نه تو در شرح آیی ونه در صفت

Чун ту безот ва сифат бошӣ мудом

چون تو بی ذات و صفت باشی مدام

Ҳам сифати ҳам зоти ҷовидати тамом

هم صفت هم ذات جاویدت تمام

Бе нишонеи пок ва беномӣ турост

بی‌نشانی پاک و بی‌نامی توراست

Ҳаст бар қади ту ғайби алғиби рост

هست بر قد تو غیب الغیب راست

Нест болои ту махлуқӣ дигар

نیست بالای تو مخلوقی دگر

Нест беруни ту маъшӯқӣ дигар

نیست بیرون تو معشوقی دگر

Дар фурӯғи офтоби маърифат

در فروغ آفتاب معرفت

Кӣ чароғиро тавон кардани сифат

کی چراغی را توان کردن صفت

Маҳв дар маҳвии туу гум дар гумӣ

محو در محوی تو و گم در گمی

Вази гумии тести пайдои одамӣ

وز گمی توست پیدا آدمی

Чун ҳамаи дорӣ ва ҳастӣ ҳеҷ ту

چون همه داری و هستی هیچ تو

Чун ҳамаи ҳайчии надории печи ту

چون همه هیچی نداری پیچ تو

На ки аз ҳеҷ ваҳмаи покии мудом

نه که از هیچ وهمه پاکی مدام

Ваии аҷаб аз поки покии бардавом

وی عجب از پاک پاکی بردوام

Соликонро охирин манзили тўӣӣ

سالکان را آخرین منزل تویی

Сад ҷаҳон дар сад ҷаҳони ҳосили тўӣӣ

صد جهان در صد جهان حاصل تویی

Сад ҷаҳон дар сад ҷаҳони брсргзшт

صد جهان در صد جهان بر سر گذشت

Дар ҷаҳонҳои ту мехоҳанд гашт

در جهان‌های تو می‌خواهند گشت

Ҳар нафас дар сад ҷаҳон хоҳанд тохт

هر نفس در صد جهان خواهند تاخت

Дар тамошои ту ҷон хоҳанд бохт

در تماشای تو جان خواهند باخت

Чун ту ҳам ҷони ҳам ҷаҳони мутлақӣ

چون تو هم جان هم جهان مطلقی

Ҳам дами рҳмн ва ҳам нафхи ҳақӣ

هم دم رحمان و هم نفخ حقی

Ман дарони вусъати бўосъи раҳ барам

من در آن وسعت به واسع ره برم

Рифъатами даҳ то ба рофеъи раҳ барам

رفعتم ده تا به رافع ره برم

Ҷони ман як шуъба аз дарёии тест

جان من یک شعبه از دریای توست

Май бимирами рой акнӯн рои тест

می بمیرم رای اکنون رای توست

Гар маро дар зиндагии вусъати диҳӣ

گر مرا در زندگی وسعت دهی

Ҳамчуи хешами ҷовдони рифъати диҳӣ

همچو خویشم جاودان رفعت دهی

Рӯҳ гуфт эй солики шӯридаи ҷон

روح گفت ای سالک شوریده جان

Гарчи гардидӣ басии гирди ҷаҳон

گرچه گردیدی بسی گرد جهان

Сад ҷаҳони гаштии ту дар савдои ман

صد جهان گشتی تو در سودای من

То раседӣ бар лаби дарёии ман

تا رسیدی بر لب دریای من

Гар сӯй ҳар зарраи хоҳӣ шудан

گر سوی هر ذره‌ای خواهی شدن

Нест роҳ аз моҳи томоҳӣ шудан

نیست راه از ماه تا ماهی شدن

Ончии ту гум кардае гар карда

آن‌چه تو گم کرده‌ای گر کرده‌ای

Ҳаст он дар ту ту худро парда

هست آن در تو تو خود را پرده‌ای

Одами аввали сӯй ҳар зарраи шитофт

آدم اول سوی هر ذره شتافت

То бахуд дар раҳ наёфт ӯ раҳ наёфт

تا به خود در ره نیافت او ره نیافت

Гарчи бисёре бгштии пеш ва пас

گرچه بسیاری بگشتی پیش و پس

Дрнҳодти раҳи набардии як нафас

درنهادت ره نبردی یک نفس

Ин замон коинҷо раседӣ мард бош

این زمان کاینجا رسیدی مرد باش

Ғарқаи дарёии ман шӯ фард бош

غرقهٔ دریای من شو فرد باش

Ман чу баҳрии байнҳояти омадам

من چو بحری بی‌نهایت آمدم

То абади биҳду ғояти омадам

تا ابد بی‌حد و غایت آمدم

Бар лаби баҳрами қадам аз фарқ кун

بر لب بحرم قدم از فرق کن

Дили з ҷон баргир ва худро ғарқ кун

دل ز جان برگیر و خود را غرق کن

Чун дар ин дарёи шӯии ғарқаи тамом

چون در این دریا شوی غرقه تمام

Ҳар замонии ғарқ тар мешӯ мудом

هر زمانی غرق‌تر می‌شو مدام

Зонкаҳи ҳаргиз то ки мебошӣ ҷудоӣ

زآن‌که هرگز تا که می‌باشی جدای

Ту азин дарё на сари бинӣ на пой

تو ازین دریا نه سر بینی نه پای

То бад-ӣни дарёӣ бе поёни дарӣ

تا بدین دریای بی‌پایان دری

эй аҷаб то ғарқатар ташна тарӣ

ای عجب تا غرقه‌تر تشنه‌تری

Қатраро пайвастаи истисқо буд

قطره را پیوسته استسقا بود

Зонкаҳ мехоҳад ки чун дарё буд

زآن‌که می‌خواهد که چون دریا بود

Қатра каз баҳр берун меравад

قطره‌ای کز بحر بیرون می‌رود

Дар чаро ва дар чаҳ ва чун меравад

در چرا و در چه و چون می‌رود

Лек чун он қатраи Ҷайҳун буд

لیک چون آن قطرهٔ جیحون بود

На чаро ва на чаҳ ва на чун буд

نه چرا و نه چه و نه چون بود

То ту аинҷоӣӣ чроӣӣ меравад

تا تو این‌جایی چرایی می‌رود

Дар фузулӣ моҷроӣӣ меравад

در فضولی ماجرایی می‌رود

Чун ба дрёӣӣ раседӣ покбоз

چون به دریایی رسیدی پاک باز

Кӣ тавон ҷустани туро аз хоки боз

کی توان جستن تو را از خاک باز

Гар ҳамаи олами ббизии пеш ва пас

گر همه عالم ببیزی پیش و پس

Бо сар ғарбол ноед ҳечкас

با سر غربال ناید هیچ‌کس

Ҳарки шуд чун қатра дарёст ӯ

هرکه شد چون قطره‌ای دریاست او

Ончӣ буд ӯ ҳам дарон савдост ӯ

آن‌چه بود او هم در آن سوداست او

Дар хаёли хеши як як мераванд

در خیال خویش یک یک می‌روند

Хоҳи перу хоҳ кӯдак мераванд

خواه پیر و خواه کودک می‌روند

Роҳату меҳнат азинҷо мебаранд

راحت و محنت از این‌جا می‌برند

Дӯзаху ҷинат азинҷо мебаранд

دوزخ و جنت از این‌جا می‌برند

Ту дар он соъат ки берун мерӯй

تو در آن ساعت که بیرون می‌روی

Дрнгр то он замон чун мерӯй

درنگر تا آن زمان چون می‌روی

Гар ту зинҷо бар сар тоъат шудӣ

گر تو زاین‌جا بر سر طاعت شدی

Ҳамчунон бошӣ ки он соъат шудӣ

هم‌چنان باشی که آن ساعت شدی

Вари ту дар исёни зи олами рафта

ور تو در عصیان ز عالم رفته‌ای

Ҳамчунон бошӣ ки он дами рафта

هم‌چنان باشی که آن دم رفته‌ای

Бозгаштат сӯй дарёст эй писар

بازگشتت سوی دریاست ای پسر

Ин чаҳ бошад кор онҷост эй писар

این چه باشد کار آن‌جاست ای پسر

Қатрагар болиғ вагар ноболиғ аст

قطره گر بالغ و گر نابالغ است

Аз бад ва аз неки дарё фориғ аст

از بد و از نیک دریا فارغ است

Қатрагар муъмин будгар бути параст

قطره گر مؤمن بود گر بت‌پرست

Доимои дарё чунон бошад ки ҳаст

دایماً دریا چنان باشد که هست

Неку бад дар ту падед ояд ҳама

نیک و بد در تو پدید آید همه

Ҳам зи ту пок ва палид ояд ҳама

هم ز تو پاک و پلید آید همه

Қатраи барандозаи дидори хеш

قطره بر اندازهٔ دیدار خویش

Мекунад бар рӯй дарёи кори хеш

می‌کند بر روی دریا کار خویش

Ҳркҷои конҷои назари зоил буд

هرکجا کآن‌جا نظر زایل بود

Қатраро онҷоигаҳи соҳил буд

قطره را آن‌ جای‌گه ساحل بود

Чун надорад ҳеҷ ин дарёи канор

چون ندارد هیچ این دریا کنار

Қатра чун бинад каноряши ошкор

قطره چون بیند کناریش آشکار

Гар канорӣ бинад он тасвир ӯст

گر کناری بیند آن تصویر اوست

Вар хаёлӣ бинад он тақдир ӯст

ور خیالی بیند آن تقدیر اوست

Мӯрро бар кӯҳ агар роҳӣ буд

مور را بر کوه اگر راهی بود

Кӯҳ дар чашмаш кам аз коҳӣ буд

کوه در چشمش کم از کاهی بود

Гар бидидӣ пашшаи миқдори пел

گر بدیدی پشهٔ مقدار پیل

Хӯн ӯ брхўиш кӣ кардӣ сиблат

خون او برخویش کی کردی سبیل

Гар бақадр худ намӯдӣ офтоб

گر به قدر خود نمودی آفتاب

Кӣ шудӣ ҳрбои зи ишқ ӯ хароб

کی شدی حربا ز عشق او خراب

Басти ҳрборо зи нодонии хаёл

بست حربا را ز نادانی خیال

КоФтоб аз баҳр ӯ кард интиқол

کآفتاب از بهر او کرد انتقال

Чун равад дар айни мағриби офтоб

چون رود در عین مغرب آفتاب

Дар равад аз рашки нилӯфар дар об

در رود از رشک نیلوفر در آب

Гуяд ӯ чун гашти хуршедами ниҳон

گوید او چون گشت خورشیدم نهان

Ман чаҳ хоҳам кард бе рӯйиши ҷаҳон

من چه خواهم کرد بی رویش جهان

эй шуда ҳам дар ҷуволи хештан

ای شده هم در جوال خویشتن

Мепарастӣ ҳам хаёли хештан

میپرستی هم خیال خویشتن

Кор берунаст аз тасвири ту

کار بیرون است از تصویر تو

Чанд ҷунбонам бигӯ занҷири ту

چند جنبانم بگو زنجیر تو

Пашша ту мекунӣ бар пели ҷой

پشه‌ای تو می‌کنی بر پیل جای

То бадаст хешаш андозӣ бпоӣ

تا به دست خویشش اندازی به پای

Съўаҳ ту мерӯй бар кӯҳи қоф

صعوه‌ای تو می‌روی بر کوه قاف

То бмнқор ту бишкофад чу коф

تا به منقار تو بشکافد چو کاف

Зарра ту мешӯй аз ҷои биҷой

ذرهٔ تو میشوی از جا بجای

То наҳй хуршедро дар зери пой

تا نهی خورشید را در زیر پای

Қатра ту мезанӣ чун чашмаи ҷӯш

قطرهٔ تو میزنی چون چشمه جوش

То кунӣ дарёии аъзами ҷумлаи нӯш

تا کنی دریای اعظم جمله نوش

Ин суханҳо рӯҳ чун тақрир кард

این سخنها روح چون تقریر کرد

Зоди раҳи солики азу тадбир кард

زاد ره سالک ازو تدبیر کرد

Сар ба қаъри баҳр бипоёнш дод

سر به قعر بحر بیپایانش داد

Марди ҷонаши дидаи рӯ дар ҷонаш дод

مرد جانش دیده رو در جانش داد

Солики алқсаҳ чу дар дарёии ҷон

سالک القصه چو در دریای جان

Ғӯта хӯрду гашти нопарвои ҷон

غوطه خورد و گشت ناپروای جان

Ҷонаши чандон каз пас ва аз пеш дид

جانش چندان کز پس و از پیش دید

Ҳрдўъолми зилли зот хеш дид

هردوعالم ظل ذات خویش دید

Ҳар талаб ҳар ҷад ва ҳар ҷаҳдӣ ки буд

هر طلب هر جد و هر جهدی که بود

Ҳар вафо ҳар шавқ ва ҳар аҳдӣ ки буд

هر وفا هر شوق و هر عهدی که بود

Он ҳамаи саргаштагӣ ҳар дамаш

آن همه سرگشتگی هر دمش

Вони ҳамаи фарёду оҳу мотамаш

وآن همه فریاد و آه و ماتمش

На зтн дид ӯ ки аз ҷон дид ӯ

نه زتن دید او که از جان دید او

Не надид аз ҷон ва ҷонон дид ӯ

نی ندید از جان و جانان دید او

Дар таҳайюр монад шаст аз хеши даст

در تحیر ماند شست از خویش دست

Поки гашт аз хеш ва дар гӯша нишаст

پاک گشت از خویش و در گوشه نشست

Гарчи худ родри талаб пурпеч ёфт

گرچه خود رادر طلب پرپیچ یافت

Он талаб аз хеши ҳеҷ ҳеҷ ёфт

آن طلب از خویش هیچ هیچ یافت

Гуфт эй ҷон чун ту будӣ ҳарчӣ ҳаст

گفت ای جان چون تو بودی هرچه هست

Худ балӣ гуфтӣ ва башнавадӣ аласт

خود بلی گفتی و بشنودی الست

Чун ту будӣ ҳар ду куни муътабар

چون تو بودی هر دو کون معتبر

Аз чаҳ гардонидем чандини басар

از چه گردانیدیم چندین بسر

Гуфт то қадарами бадонеи андакӣ

گفت تا قدرم بدانی اندکی

Зонкаҳ чун ганҷии бадасти оради яке

زآنکه چون گنجی بدست آرد یکی

Гар диҳад он ганҷи дасташи ройгон

گر دهد آن گنج دستش رایگان

Зарра ҳаргиз надонад қадари он

ذرهٔ هرگز نداند قدر آن

Қадар он донад агар ганҷӣ буд

قدر آن داند اگر گنجی بود

Кони бадаст оварданаши ранҷӣ буд

کان بدست آوردنش رنجی بود