Буд брноӣии бғоити моҳрӯ

بود برنائی بغایت ماهرو

Пеши халқи олимии пари обу рӯ

پیش خلق عالمی پر آب و رو

Мол ва мулкӣ дошт бе ҳади он ғулом

مال و ملکی داشت بی‌حد آن غلام

Дар ншобўрши бадӣ ӯро мақом

در نشابورش بدی او را مقام

Буд як хеле ҳамаи хуишон ӯ

بود یک خیلی همه خویشان او

Доимои хуишони дили пишон ӯ

دائماً خویشان دل پیشان او

Рӯзу шаб дар хизматаш буданд шод

روز و شب در خدمتش بودند شاد

Ҷумла ҳамчун чокарони киқбод

جمله همچون چاکران کیقباد

Моҳрӯёни хтоӣӣу сарой

ماهرویان خطائی و سرای

Буд андари хизмати он покроӣ

بود اندر خدمت آن پاکرای

Рӯзу шаб дар ғарқи шодӣу тараб

روز و شب در غرق شادی و طرب

Бад нишаста фориғ аз роҳи талаб

بد نشسته فارغ از راه طلب

Ногаҳон дардӣ даромад дар дилаш

ناگهان دردی درآمد در دلش

Дар хаёл кор шуд баси мушкилаш

در خیال کار شد بس مشکلش

Азм каъба кард Андами он ғулом

عزم کعبه کرد آندم آن غلام

Пас видоъӣ кард хуишонро тамом

پس وداعی کرد خویشان را تمام

Зоди раҳи бардошти сӯии қофила

زاد ره برداشت سوی قافله

Қофила мерафт ҳар дами марҳала

قافله می‌رفت هر دم مرحله

Он ҷавон мерафт дар раҳи шодшод

آن جوان می‌رفت در ره شادشاد

То расед он қофила дар боғдод

تا رسید آن قافله در باغداد

Чун даромад он ҷавон дар боғдод

چون درآمد آن جوان در باغداد

Дар тафарруҷи гашт ҳаҷ рафташ зиёд

در تفرج گشت حج رفتش زیاد

Ҳар замон дар иктрФ май гашт ӯ

هر زمان در یکطرف می‌گشت او

Ҷумла халқон бидида гашт ӯ

جملهٔ خلقان بدیده گشت او

Ҳар яке саргаштаи кирдори хеш

هر یکی سرگشتهٔ کردار خویش

Дили ниҳодаи кори худ дар кори хеш

دل نهاده کار خود در کار خویش

Ҳар тарафи ҳангома истода дид

هر طرف هنگامهٔ ایستاده دید

Баҳри назораи заҳри сӯ май давид

بهر نظاره زهر سو می‌دوید

Баси аҷоибҳои гӯногӯн бидид

بس عجایبهای گوناگون بدید

Хештани роҳри замон маҷнӯн бидид

خویشتن راهر زمان مجنون بدید

Ҳамчунон мерафт то диҷла расед

همچنان می‌رفت تا دجله رسید

Дар таъаҷҷуб монад киштиро бидид

در تعجب ماند کشتی را بدید

Гуфт як млоҳ ӯро эй писар

گفت یک ملاح او را ای پسر

Андро дар киштии вазони сӯи гузар

اندرآ در کشتی وزان سو گذر

Андари он дар киштӣу Бағдоди байн

اندر آن در کشتی و بغداد بین

Садҳазорони қомати шамшоди байн

صدهزاران قامت شمشاد بین

Андро дар киштӣ эй сарви равон

اندرآ در کشتی ای سرو روان

То бибинӣ он тарафи он сарварон

تا ببینی آن طرف آن سروران

Андро дар киштӣ эй марди ҳазин

اندرآ در کشتی ای مرد حزین

То бибинӣ он тарафи сад нозанин

تا ببینی آن طرف صد نازنین

Андро дар киштӣ эй ху биравӣ

اندرآ در کشتی ای خو بروی

То бибинӣ он тарафи сад моҳрӯӣ

تا ببینی آن طرف صد ماهروی

Андро дар киштӣ эй марди латиф

اندرآ در کشتی ای مرد لطیف

То бибинӣ он тарафи ҳасани зариф

تا ببینی آن طرف حسن ظریف

Андрои дркштӣ ва биншин ту хуш

اندرآ درکشتی و بنشین تو خوش

То бибинӣ он тарафи сад моҳўш

تا ببینی آن طرف صد ماهوش

Андро дар киштии вмикни нзор

اندرآ در کشتی ومیکن نظار

То бибинӣ он тарафи сад глъзор

تا ببینی آن طرف صد گلعذار

Андро дар киштӣ эй марди ҷавон

اندرآ در کشتی ای مرد جوان

То бибинӣ он тарафи тири вкмон

تا ببینی آن طرف تیر وکمان

Андро дар киштӣу шӯ дар паноҳ

اندرآ در کشتی و شو در پناه

То бибинӣ он тарафи зулфи сиёҳ

تا ببینی آن طرف زلف سیاه

Андро дар киштӣ ва мезан ду даст

اندرآ در کشتی و میزن دو دست

То бибинӣ он тарафи чашмони маст

تا ببینی آن طرف چشمان مست

Андрои дркштӣ ва биншин биханд

اندرآ درکشتی و بنشین بخند

То бибинӣ он тарафи лабҳо чу қанд

تا ببینی آن طرف لبها چو قند

Андро дар киштии ин дами биқрор

اندرآ در کشتی این دم بیقرار

То бибинӣ он тараф рӯй нигор

تا ببینی آن طرف روی نگار

Андро дар киштӣ ва биншин хамӯш

اندرآ در کشتی و بنشین خموش

То бибинӣ он тарафи сад бодаи нӯш

تا ببینی آن طرف صد باده نوش

Васваса кардаш басии он бўолФзўл

وسوسه کردش بسی آن بوالفضول

То Фрибонид ӯро ҳамчуи ғӯл

تا فریبانید او را همچو غول

Рафт дар киштӣ ва шуд зонсўии шат

رفت در کشتی و شد زانسوی شط

Шуд з гуфт он лъин ӯро ғалат

شد ز گفت آن لعین او را غلط

Ҳар канори шати яке қасрӣ бидид

هر کنار شط یکی قصری بدید

Чашм ӯ ҳаргизи чунон қасрӣ надид

چشم او هرگز چنان قصری ندید

Бар сари он қасри як духтар чу моҳ

بر سر آن قصر یک دختر چو ماه

Бад нишаста чашм чун холи сиёҳ

بد نشسته چشم چون خال سیاه

Дар замон омад ҳамон озоди мард

در زمان آمد همان آزاد مرد

Дили бадаст ӯ бидоду хок ва хӯрд

دل بدست او بداد و خاک و خورد

Дил ба даст ӯ бидод он биқрор

دل به دست او بداد آن بیقرار

Гашти ошиқ бар рухи он глъзор

گشت عاشق بر رخ آن گلعذار

Дар миён омад зи дасти глъзор

در میان آمد ز دست گلعذار

Ҷомаи родрид бар тани тори тор

جامه رادرید بر تن تار تار

Хок бар сар кард ва ӯ дар хӯн фитод

خاک بر سر کرد و او در خون فتاد

Ишқи он духтар чу он маҷнӯн фитод

عشق آن دختر چو آن مجنون فتاد

Зоди худро пеши он маъшуқаи барад

زاد خود را پیش آن معشوقه برد

Гуфт ҷонам аз ғами ишқи ту мард

گفت جانم از غم عشق تو مرد

Зоди роҳ ӯ бихӯрад он ҳечкас

زاد راه او بخورد آن هیچکس

Муфлис ва бечора монад аз ҳамнафас

مفلس و بیچاره ماند از همنفس

Духтараш гуфт он замон зарҳо биор

دخترش گفت آن زمان زرها بیار

То намоям рӯй худ эй глъзор

تا نمایم روی خود ای گلعذار

Гуфт васли вшодӣӣ май боядат

گفت وصل وشادئی می‌بایدت

Бе зарии ин ҳосилат кӣ оядат

بی‌زری این حاصلت کی آیدت

Баъд аз онаш гуфт бархез ва бирав

بعد از آنش گفت برخیز و برو

То нагардад моли вмлкт дар гарав

تا نگردد مال وملکت در گرو

Пас хаҷал шуд он ҷавон зрмӣ надошт

پس خجل شد آن جوان زرمی‌نداشت

Ишқ духтар рафту кораш сар надошт

عشق دختر رفت و کارش سر نداشت

Чун писар зонҳол бозомад бидид

چون پسر زانحال بازآمد بدید

Пераи золӣ дар баробар шуд падед

پیره زالی در برابر شد پدید

Ҳар ду чашмаш аз рқи вдндони дароз

هر دو چشمش از رق ودندان دراز

Чун бидид онро ва шуд андари гудоз

چون بدید آن را و شد اندر گداز

Ёдаш омад он замон аз қофила

یادش آمد آن زمان از قافله

Дар дилаш афтод он дами валвала

در دلش افتاد آن دم ولوله

Сари бараҳнаи по бараҳна шуд бурун

سر برهنه پا برهنه شد برون

Аз дилаш мерафт он дами мавҷи хӯн

از دلش می‌رفت آن دم موج خون

Ҳар киро медид ӯ аз мардумон

هر که را می‌دید او از مردمان

намебипурсед он замон аз корвон

می‌بپرسید آن زمان از کاروان

Ҳотифаши гуфто ки эй ҷони падар

هاتفش گفتا که ای جان پدر

Қофила рафт ва ту будӣ бихбр

قافله رفت و تو بودی بیخبر

Бишинав ин аҳвол аз ман эй фақир

بشنو این احوال از من ای فقیر

Васфи ҳоли тест гар бошӣ басир

وصف حال تست گر باشی بصیر

Қофиларо раҳравон дайн бидон

قافله را رهروان دین بدان

Роҳи рафтанду расиданд дар ҷинон

راه رفتند و رسیدند در جنان

Дар биҳиштанд он азизон дар висол

در بهشتند آن عزیزان در وصال

Маҳв гашта дар ҷамоли зулҷалол

محو گشته در جمال ذوالجلال

Шаҳри Бағдодат дар ӣнҷои куни дон

شهر بغدادت در اینجا کون دان

Дар таъаҷҷуби монда дар лавни он

در تعجب ماندهٔ در لون آن

Ҳаст он диҷлаи туро ин дами хаёл

هست آن دجله تو را این دم خیال

Ҷисми ту киштӣу ғарқӣ дар залол

جسم تو کشتی و غرقی در ضلال

эй писари млоҳро ту деви дон

ای پسر ملاح را تو دیو دان

Васваса карда турои андари ҷаҳон

وسوسه کرده ترا اندر جهان

Баҳри дунёи он шайтон омада аст

بحر دنیا آن شیطان آمده است

Бишкӣ дар бҳркштибони бдост

بیشکی در بحرکشتیبان بداست

Дар тилисми киштии он деви палид

در طلسم کشتی آن دیو پلید

Садҳазорони халқро дрхўн кашид

صدهزاران خلق را درخون کشید

Дар тилисми киштии он деви нижанд

در طلسم کشتی آن دیو نژند

Соликонро кард ҳар дами пои банд

سالکان را کرد هر دم پای بند

Дар тилисми киштии он деви лъин

در طلسم کشتی آن دیو لعین

Золимонро боз дошт аз роҳи дайн

ظالمان را باز داشت از راه دین

Дар тилисми киштӣ ва шуд ҳам зи сар

در طلسم کشتی و شد هم ز سر

Зишт бинмуда ба пешат чун қамар

زشت بنموده به پیشت چون قمر

Дар тилисми киштӣу лоўаҳ гарӣ

در طلسم کشتی و لاوه گری

Девро бинмуда пешат чун парӣ

دیو را بنموده پیشت چون پری

Чун буд роҳи тўдри киштии ҷисм

چون بود راه تودر کشتی جسم

Қасрро бинмуда он дам дар тилисм

قصر را بنموده آن دم در طلسم

Духтари зебои рухро вонамӯд

دختر زیبای رخ را وانمود

Буд дунё ва надонистӣ чаҳ суд

بود دنیا و ندانستی چه سود

Дили зи даст худ бидодӣ эй ғулом

دل ز دست خود بدادی ای غلام

ҲамРаҳон рафтанд дар хобии мудом

همرهان رفتند در خوابی مدام

Ошиқи дунёии дун рафтани зи даст

عاشق دنیای دون رفتن ز دست

Дар бало ва ранҷ монадӣ пои баст

در بلا و رنج ماندی پای بست

Духтарӣ бинмуд дунёи баси зариф

دختری بنمود دنیا بس ظریف

Дар яқини бади пераи золии баси хриФ

در یقین بد پیره زالی بس خریف

ҲамРаҳон рафтанд ва ҳаҷ дарёфтанд

همرهان رفتند و حج دریافتند

Коми худ аз роҳ ҳақ дарёфтанд

کام خود از راه حق دریافتند

Ту бимонадӣ андарин куни вФсод

تو بماندی اندرین کون وفساد

Ҳар дамии каъба ҳаме додӣ ба бод

هر دمی کعبه همی دادی به باد

Май рӯй ҳар сӯй ва май пурсӣ хабар

می‌روی هر سوی و می‌پرسی خبر

Қофилаи рафтанд ва монадӣ кӯру кар

قافله رفتند و ماندی کور و کر

Ҳар ки аўдр кун монад ҳамчунин

هر که اودر کون ماند همچنین

Кӣ расад дар қурби раби Алъоламин

کی رسد در قرب رب العالمین

Ҳар ки ӯ дар банди дунёи бозмонд

هر که او در بند دنیا بازماند

Бишкӣ аз роҳи мавло боз монад

بیشکی از راه مولا باز ماند

Ҳар киро рўӣӣ дар ин олам буд

هر که را روئی در این عالم بود

ӯ колонъомаст кӣ одам буд

او کالانعام است کی آدم بود

Ҳар ки андари олам фонӣ бимонад

هر که اندر عالم فانی بماند

Дар азоби ҷовдонӣ боз монад

در عذاب جاودانی باز ماند

Ҳар ки дар дунёии дун вомонда аст

هر که در دنیای دون وامانده است

Аз лақои ҳии бичўн монда аст

از لقای حی بیچون مانده است

Ҳар ки дар гирдоби дунёи аўФтод

هر که در گرداب دنیا اوفتاد

Бешаккӣ аз роҳи уқбои аўФтод

بی‌شکی از راه عقبی اوفتاد

Ҳар ки аз дунёии дуни шодон буд

هر که از دنیای دون شادان بود

Бешаккӣ дар оташи сӯзон буд

بی‌شکی در آتش سوزان بود

Ҳар киро маҳбӯби аўднё буд

هر که را محبوب اودنیا بود

Дар ҷаҳаннами доимаши маъво буд

در جهنم دائمش ماوا بود

Ҳар ки дар дунё ба ҳирсии бозмонд

هر که در دنیا به حرصی بازماند

Ту яқин май дон каз ин раҳи бозмонд

تو یقین می‌دان کز این ره بازماند

Ҳар ки дар дунё кунад ёва гарӣ

هر که در دنیا کند یاوه گری

Бешаккӣ бошад чу қавми сомрӣ

بی‌شکی باشد چو قوم سامری

Ҳар ки дар дунё ба комдл нишаст

هر که در دنیا به کامدل نشست

Ҳаст ӯ дар роҳи дунёи бути параст

هست او در راه دنیا بت پرست

Ҳар киро шуд қиблаи дунё эй ғулом

هر که را شد قبله دنیا ای غلام

Монад андари оташи сӯзони мудом

ماند اندر آتش سوزان مدام

Ҳар ки ӯ дунёии дун ротрк кард

هر که او دنیای دون راترک کرد

Гирди нълинши шараф бар ҷумлаи мард

گرد نعلینش شرف بر جمله مرد

Ҳар ки аз дунёӣ дун монад халос

هر که از دنیای دون ماند خلاص

ӯ буд дар роҳи ҳақи хоси алхўос

او بود در راه حق خاص الخواص

Ҳар ки банди ин ҷаҳон бар ҳам шикаст

هر که بند این جهان بر هم شکست

Дар раҳ таҳқиқ бошад ҳақи параст

در ره تحقیق باشد حق پرست

Ҳар ки аз дунёии дуни озоди гашт

هر که از دنیای دون آزاد گشت

Дар Наими ҷовдонии шоди гашт

در نعیم جاودانی شاد گشت

Ҳар ки азднёу шуғл ӯ бараст

هر که ازدنیا و شغل او برست

Бар сарири ҷинат алмأўо нишаст

بر سریر جنت المأوا نشست

Ҳар ки дунёро ба чашмаш нанигарад

هر که دنیا را به چشمش ننگرد

Аз Наими ҷовдонӣ бар хӯрд

از نعیم جاودانی بر خورد

Хона нафасаст дунёи сари басар

خانهٔ نفس است دنیا سر بسر

Бигузар аз дунёу шӯи соҳиби назар

بگذر از دنیا و شو صاحب نظر

Ҳар ки ӯ дар роҳи шайтонӣ буд

هر که او در راه شیطانی بود

Бешаккӣ дар кеши нафсонӣ буд

بی‌شکی در کیش نفسانی بود

Ҳар ки раҳмонӣ буд андари ҷаҳон

هر که رحمانی بود اندر جهان

Хок ӯ беҳтари зи хӯни дигарон

خاک او بهتر ز خون دیگران

Толиби роҳ худо бош эй писар

طالب راه خدا باش ای پسر

Аз раҳи шайтон малъун кун ҳазар

از ره شیطان ملعون کن حذر

Дар раҳи ҳақи доимо мардона бош

در ره حق دائماً مردانه باش

Ҳамчуи маҷнӯн дар талаб девона бош

همچو مجنون در طلب دیوانه باش

Роҳи рӯ аз ҷонўи дил эй марди кор

راه رو از جانو دل ای مرد کار

То шӯй дар ҳар ду олами Бахтиёр

تا شوی در هر دو عالم بختیار

Бигузар аз нафаси бҳимӣ эй фақир

بگذر از نفس بهیمی ای فقیر

Ошиқонаи доман мардон бигир

عاشقانه دامن مردان بگیر

Нафаси сагро андари ин раҳ хор кун

نفس سگ را اندر این ره خوار کن

Ҷони худ дар роҳи ҳақ эсор кун

جان خود در راه حق ایثار کن

Ҷаҳд кун то дар раҳи маънии рисӣ

جهد کن تا در ره معنی رسی

Дар ҳарими васли он мавлои рисӣ

در حریم وصل آن مولی رسی

Дар биҳишти адани доими ҷовдон

در بهشت عدن دائم جاودان

Бош андари суҳбати он шодмон

باش اندر صحبت آن شادمان

Гар Бамонеи андари ин раҳ эй ҷавон

گر بمانی اندر این ره ای جوان

Дар балоу дарди Монии ҷовдон

در بلا و درد مانی جاودان

Панд ман бишинав бирав ин роҳ ро

پند من بشنو برو این راه را

То бибинӣ ҳазрати аллоҳ ро

تا ببینی حضرت الله را

Панд ман бишинав вуҷӯд худ бибоз

پند من بشنو وجود خود بباز

Ишқ ту ояд дар ин раҳи шоҳбоз

عشق تو آید در این ره شاهباز

Ишқ чун хонд турои ҷонони шӯй

عشق چون خواند ترا جانان شوی

Он замони шоистаи рҳмни шӯй

آن زمان شایستهٔ رحمن شوی

Ишқи онҷои раҳи намояди мари туро

عشق آنجا ره نماید مر ترا

Ишқи онҷо дар кушояди мари туро

عشق آنجا در گشاید مر ترا

Гар ту андари роҳи ҳақи ошиқи шӯй

گر تو اندر راه حق عاشق شوی

Роҳи ҳақро он замони лоиқи шӯй

راه حق را آن زمان لایق شوی

Андари ин раҳи ишқ бояд эй писар

اندر این ره عشق باید ای پسر

То шӯй дар роҳи маънӣ бо хабар

تا شوی در راه معنی با خبر

Ишқро дардӣ бибояд эй фақир

عشق را دردی بباید ای فقیر

Дард бошад дар ду олами дастгир

درد باشد در دو عالم دستگیر

Рўдроини раҳи дарди хоҳ эй марди кор

رودراین ره درد خواه ای مرد کار

Дард бошад андари ин раҳи Бахтиёр

درد باشد اندر این ره بختیار

Дард шуд дармони ҷони ошиқон

درد شد درمان جان عاشقان

Дард шуд маъшӯқи ҷон бе дилон

درد شد معشوق جان بی‌دلان

Даргузар аз роҳи тақлиду баён

درگذر از راه تقلید و بیان

Дард бояд то шавад роҳати аён

درد باید تا شود راهت عیان

Ҳар киро дар роҳи бениш дард нест

هر که را در راه بینش درد نیست

Хок бар фарқаш ки онкас мард нест

خاک بر فرقش که آنکس مرد نیست

Дард омад андари ин раҳи пери роҳ

درد آمد اندر این ره پیر راه

Ҳар ки бо дардаст огаҳ шуд зи шоҳ

هر که با درد است آگه شد ز شاه

Дардро багазину тарк қол кун

درد را بگزین و ترک قال کن

Ҷони худро бозу раҳ дар ҳол кун

جان خود را باز و ره در حال کن

Даргузар аз зикру зуҳду қилу қол

درگذر از ذکر و زهد و قیل و قال

Дардро багазин з бедардӣ бинол

درد را بگزین ز بی‌دردی بنال

Дарди дармони дили мо омада аст

درد درمان دل ما آمده است

Дард дар ҷони раҳбари мо омада аст

درد در جان رهبر ما آمده است

Дарди моро раҳ намӯд аз васли ёр

درد ما را ره نمود از وصل یار

Сар пинҳон кард бар моошкор

سر پنهان کرد بر ماآشکار

Дарди моро баради андари сари ҷон

درد ما را برد اندر سر جان

Дарди моро баради андари ломакон

درد ما را برد اندر لامکان

Дарди моро дод ҳар дами сад сафо

درد ما را داد هر دم صد صفا

Дарди моро дод ҳар дами сад ато

درد ما را داد هر دم صد عطا

Дарди моро дод ҳар дами хлътӣ

درد ما را داد هر دم خلعتی

Дарди моро дод ҳрдми неъматӣ

درد ما را داد هردم نعمتی

Дарди моро аз худии фонии бикрад

درد ما را از خودی فانی بکرد

Дар бақои ҳақ ба ҳақи боқии бикрад

در بقای حق به حق باقی بکرد

Дарди моро аз ҷаҳон озод кард

درد ما را از جهان آزاد کرد

Дард ҳар дами ҷони моро шод кард

درد هر دم جان ما را شاد کرد

Дарди моро кард бино дар ҷаҳон

درد ما را کرد بینا در جهان

То бидидам сари пинҳону аён

تا بدیدم سر پنهان و عیان

Дарди моро баради роҳи Мустафо

درد ما را برد راه مصطفی

Дарди моро дод сари авлиёъ

درد ما را داد سر اولیاء

Дарди моро дод ҳоли суфиён

درد ما را داد حال صوفیان

Дарди моро дод шавқи орифон

درد ما را داد شوق عارفان

Дарди моро баради андари пеши ҳақ

درد ما را برد اندر پیش حق

Ҳақ ба дарди мо ҳаме додӣ сабақ

حق به درد ما همی دادی سبق

Дарди моро аз худо огоҳ кард

درد ما را از خدا آگاه کرد

Дарди роҳи ҳақи бмо кӯтоҳ кард

درد راه حق بما کوتاه کرد

Дарди моро қурбати маснади ниҳод

درد ما را قربت مسند نهاد

Бар сарири шавқи он ҳазрати нишонд

بر سریر شوق آن حضرت نشاند

Дарди моро дар сафи ҷон бор дод

درد ما را در صف جان بار داد

Вонгаҳе дар тахти ҷонон бор дод

وانگهی در تخت جانان بار داد

Дарди моро кард роҳи ҳақи аён

درد ما را کرد راه حق عیان

Вонкаҳ бедардаст кӣ ёбад нишон

وانکه بی‌درد است کی یابد نشان

Дард ҳосил кун ки дармони дарди тест

درد حاصل کن که درمان درد تست

Мақсаду мақсӯди ҷонони дарди тест

مقصد و مقصود جانان درد تست