Бигуфт ин ва додаш ба шавҳари хабар

بگفت این و دادش به شوهر خبر

Куҷо варақа карда сети қасди сафар

کجا ورقه کرده‌ست قصد سفر

Бар ҳар ду омад сабки шоҳи шом

بر هر دو آمد سبک شاه شام

Шудаи чашмаш аз ғам чу чашми ғмом

شده چشمش از غم چو چشم غمام

Ба глшоаҳ гуфт : эй длорому дӯст

به گلشاه گفت: ای دلارام و دوست

Чаро рафт бояд ? ки хон он ӯст !

چرا رفت باید؟ که خان آن اوست!

Бигӯ то ббошди ?бирти ибн ъам

بگو تا بباشد برت ابن عم

Ки ҳаргизи ҷудо тон надорам зи ҳам

که هرگز جدا تان ندارم ز هم

Нашуд ҳаргизами худ гаронии азуӣ

نشد هرگزم خود گرانی ازوی

Нахоҳам ҷуз аз зиндагонии ӯй

نخواهم جز از زندگانی اوی

Ба посух чунин гуфт глшаҳи бадавӣ

به پاسخ چنین گفت گلشه بدوی

Ки ӯ шармгинасту озарми ҷӯй

که او شرمگین است و آزرم جوی

Шаҳ шом гуфт : ин чаҳ бегонагии сет ?

شه شام گفت: این چه بیگانگی ست؟

На ҳушёрӣаст ин ки девонагии сет

نه هشیاری است این که دیوانگی ست

Сарои он ӯйасту ҷой он ӯст

سرا آن اوی است و جای آن اوست

Муроди он ӯйаст вароӣ он ӯст

مراد آن اوی است ورای آن اوست

Ба ҷаббори додару парвардгор

به جبار دادار و پروردگار

Ба Аҳмади паёмовар кирдигор

به احمد پیام آور کردگار

Ки гар оядам зу гаронӣ ба дил

که گر آیدم زو گرانی به دل

Взоидўн бидам зу гаронӣ ба дил

وزایدون بدم زو گرانی به دل

Набояд Марвро азидр шудан

نباید مرو را ازیدر شدن

Ба малики худ андар бибояд бадан

به ملک خود اندر بباید بدن

Чунин гуфт варақа ба солори шом

چنین گفت ورقه به سالار شام

Ки Эй дод даҳ хусрави неки ном

که ای داد ده خسرو نیک نام

Ҳамаи солаи малик аз ту ободи бод

همه ساله ملک از تو آباد باد

Дилати ҷовдон аз ғами озоди бод

دلت جاودان از غم آزاد باد

Ту аз фазл боқӣ наМонӣ ҳаме

تو از فضل باقی نمانی همی

Ба ҷуз меҳрбонӣ ндонӣ ҳаме

به جز مهربانی ندانی همی

Валикин ҳаме рафт бояд маро

ولیکن همی رفت باید مرا

Бад-ӣни ҷой бӯдан нишоед маро

بدین جای بودن نشاید مرا

Шавам гӯри Бобак зиёрат кунам

شوم گور بابک زیارت کنم

Вагар кард бояд иморат кунам

وگر کرد باید عمارت کنم

Фаровон набошам бидон ҷойгоҳ

فراوان نباشم بدان جایگاه

Чу рафтам сабки бози гирдами зи роҳ

چو رفتم سبک باز گردم ز راه

зи гуфтор ӯ ҳар ду ғамгин шуданд

ز گفتار او هر دو غمگین شدند

Барра рафт ӯ зард ва заррин шуданд

بره رفت او زرد و زرین شدند

Чу огаҳ шуданд он ду нахли бабр

چو آگه شدند آن دو نخل ببر

Ки бибаред хоҳанд аз як дигар

که ببرید خواهند از یک دگر

Дил ҳар ду бечора мастӣ гирифт

دل هر دو بیچاره مستی گرفت

Тан ҳар ду аз ранҷ сустӣ гирифт

تن هر دو از رنج سستی گرفت

Ҷигари хастаи глшоаҳи эзади параст

جگر خسته گلشاه ایزد پرست

Сӯии пухти тӯшаи бёзиди даст

سوی پُختِ توشه بیازید دست

Ҳамеи пухти он тӯшаро бо шитоб

همی پُخت آن توشه را با شتاب

Ҳаме ронад аз дидагони сайли об

همی راند از دیدگان سیل آب

Ғаривон бар он сони вафодори духт

غریوان بر آن سان وفادار دخت

Ҳамаи тӯша аз оби дидаи бпхт

همه توشه از آب دیده بپُخت

Чу варақаи сӯй роҳ кардаш бсич

چو ورقه سوی راه کردش بسیچ

зи тимори глшоаҳи носуди ҳеҷ

ز تیمار گلشاه ناسود هیچ

Ба глшаҳ чунин гуфт фархундаи шӯй

به گلشه چنین گفت فرخنده شوی

Ки мрўрқаҳи хастаи дилро бигӯӣ

که مرورقهٔ خسته دل را بگوی

Ки имрӯз бошад абои ту баҳам

که امروز باشد ابا تو بهم

Нишинед шод ва гусоред ғам

نشینید شاد و گسارید غم

Гусастӣ куниши фардои бсди ъзу ноз

گسستی کنش فردا بصد عز و ناز

Абои зару симу абои аспу соз

ابا زر و سیم و ابا اسپ و ساز

Бишуд шоди глшоаҳ ва бо варақа гуфт

بشد شاد گلشاه و با ورقه گفت

Ки имшаби ббош эй сазовори ҷуфт

که امشب بباش ای سزاوار جفت

Нишондаш ба меҳри дили он дили фиреб

نشاندش به مهر دل آن دل فریب

Ки аз ошиқии бади дилаши ношикеб

که از عاشقی بد دلش ناشکیب

Сару пои варақа ба обу гулоб

سر و پای ورقه به آب و گلاب

Бишуст он шукри посуху хуши ҷавоб

بشست آن شکر پاسخ و خوش جواب

Бидодаш яке хуби дастии силеҳ

بدادش یکی خوب دستی سلیح

Яке теғи ҳиндӣ ва яке рмиҳ

یکی تیغ هندی و یکی رمیح

Яке хуби мураккаби бостоми зар

یکی خوب مرکب باستام زر

Бигуфт : ин бибояд зи баҳри сафар

بگفت: این بباید ز بهر سفر

Ғуломии накӯи қаду покиза рӯй

غلامی نکو قد و پاکیزه روی

Ҳам аз баҳри халъати супурдаши бадавӣ

هم از بهر خلعت سپردش بدوی

Нишастанд як рӯз ва як шаби баҳам

نشستند یک روز و یک شب بهم

НхФтнди як соъат аз дарду ғам

نخفتند یک ساعت از درد و غم

Гуҳ аз ҳиҷр ва тимор карданд ёд

گه از هجر و تیمار کردند یاد

Гуҳӣ барзаданд аз ҷигари сарди бод

گهی برزدند از جگر سرد باد

Гуҳи он бади зи бечорагии бохурӯш

گه آن بد ز بیچارگی باخروش

Гуҳии ин з бетоқатӣ шуд зи ҳуш

گهی این ز بی طاقتی شد ز هوش

Бад-ӣни сахтӣ ва дард ме зистанд

بدین سختی و درد می زیستند

Абри як дигар зор бигиристанд

ابر یک دگر زار بگریستند

Гуҳи он аз туф дил шудӣ хушки лаб

گه آن از تف دل شدی خشک لب

Гуҳ ин кардӣ аз хӯни дидаи салб

گه این کردی از خون دیده سلب

Бад-ӣн ҳол буданд то буд рӯз

بدین حال بودند تا بود روز

Падед омад он шамъ гетӣ фурӯз

پدید آمد آن شمع گیتی فروز

Чу бигузашт шаб варақа омад бпоӣ

چو بگذشت شب ورقه آمد بپای

Сросимаҳ , аз меҳр гум карда рой

سرآسیمه، از مهر گم کرده رای

Баромади зи глшаҳи яке боди сард

برآمد ز گلشه یکی باد سرد

Ки аз варақаи бахташи ҷудо хост кард

که از ورقه بختش جدا خواست کرد

Бпо омаду ҳол бар ваии бгшт

بپا آمد و حال بر وی بگشت

БиФтод беҳаш бар он содаи дашт

بیفتاد بی هش بر آن ساده دشت

Дил ҳар ду мискин бесабру ҳуш

دل هر دو مسکین بی صبر و هوش

Чу дарёӣ ҷӯшон баровард ҷӯш

چو دریای جوشان برآورد جوش

з ғам гашта мар ҳар дуро гўжпшт

ز غم گشته مر هر دو را گوژپشت

Сари шамъашони бод ҳиҷрон бикушт

سر شمعشان باد هجران بکشت

Гуҳ ин гуфт : эй дӯсти бдрўдбош

گه این گفت: ای دوست بدرودباش

Гуҳ он гуфт : эй банда хушнӯд бош

گه آن گفت: ای بنده خشنود باش

Ба глшоаҳ бар варақаи боФрин

به گلشاه بر ورقهٔ بآفرین

Ҳаме гуфт эй дӯст сайрам бибин

همی گفت ای دوست سیرم ببین

Ки фарсӯда кардӣ дили зори ман

که فرسوده کردی دل زار من

Бросўди гӯшти зи озори ман

برآسود گوشت ز آزار من

Чу гирдами турои ғоиб аз чашми сар

چو گردم ترا غایب از چشم سر

зи гуми гаштанами зуди ёбии хабар

ز گم گشتنم زود یابی خبر

Чу бар ман аҷали бугсалади банди сахт

چو بر من اجل بگسلد بند سخت

Бидор албқои афканами зуди рахт

بدار البقا افکنم زود رخت

Барам меҳр рӯй туу хуии ту

برم مهر روی تو و خوی تو

Бар офаринанда рӯй ту

بر آفرینندهٔ روی تو

Ту аз ҳолам ар ҳеҷ ёбии хабар

تو از حالم ار هیچ یابی خبر

Ҳақи дӯстиро ба ман бргзр

حق دوستی را به من برگذر

Замонӣ бар он хок ман кун диранг

زمانی بر آن خاک من کن درنگ

Ки аз куштаи хеши ноидти нанг

که از کشتهٔ خویش نایدت ننگ

Чунин гӯй кӣ куштаи зори ман

چنین گوی کی کشتهٔ زار من

Ситами дидаи ёри вафодори ман

ستم دیده یار وفادار من

Аё хастаи бастаи меҳри ман

ایا خستهٔ بستهٔ مهر من

Шудӣ сайри нодида аз чеҳри ман

شدی سیر نادیده از چهر من

Бигӯ ин ва бар ман бзории бмўӣ

بگو این و بر من بزاری بموی

Кушандаи тӯй , ҷуз шаҳидам магӯӣ

کشنده توی، جز شهیدم مگوی

Ки ман аз ту дар меҳри гуми раҳи терм

که من از تو در مهر گم ره ترم

Ба ҳоли дили хеши огаҳи терм

به حال دل خویش آگه ترم

Чу рафтан буд маргро банда ам

چو رفتن بود مرگ را بنده ام

зи дидор рӯй ту ман зинда ам

ز دیدار روی تو من زنده ام

Бигуфт ин ва аз ҳардуон бе диранг

بگفت این و از هردوان بی درنگ

Баромади хурӯшӣ ки хӯни гашти санг

برآمد خروشی که خون گشت سنگ

Шаҳи шом аз ғами фурӯи пжмрид

شه شام از غم فرو پژمرید

Чу бечорагии он ду мискин бидид

چو بیچارگی آن دو مسکین بدید

Абои он ду ошиқи баҳам ёр шуд

ابا آن دو عاشق بهم یار شد

Қарини ғаму нола зор шуд

قرین غم و نالهٔ زار شد

Ҳаме бе муроди вай аз чашми ӯй

همی بی مراد وی از چشم اوی

Баборед сайлу ббди зард рӯй

ببارید سیل و ببد زرد روی

Ҳаме гуфт кини ҷавр ман карда ам

همی گفت کین جور من کرده ام

Ки ду хастаи дилро бёзрдаҳ ам

که دو خسته دل را بیازرده ام

Аё кошки зини ғами буруни ҷстмӣ

ایا کاشک زین غم برون جستمی

Абои меҳри глшаҳи нпиўстмӣ

ابا مهر گلشه نپیوستمی

Ки андари бало ба буд зистан

که اندر بلا به بود زیستن

Ки дар дӯст бегона нигаристан

که در دوست بیگانه نگریستن

Бигуфт ин ва пас дасти варақа ба даст

بگفت این و پس دست ورقه به دست

Гирифт ва ба савганди худро бибаст

گرفت و به سوگند خود را ببست

Ки хоҳӣ ба глшоаҳ агар ҳамтанӣ

که خواهی به گلشاه اگر همتنی

Талоқаши даҳум то кунӣ барзанӣ

طلاقش دهم تا کنی برزنی

Вагар ин нахоҳӣ ббоши аидро

وگر این نخواهی بباش ایدرا

Нахоҳам ҷудоатони зи як дгаро

نخواهم جداتان ز یک دیگرا

Ншстнгаҳи худ шуморо даҳум

نشستنگه خود شما را دهم

Ки покаст вази ростии гавҳарам

که پاکست وز راستی گوهرم

Ба посухи варои варақаи неки рой

به پاسخ ورا ورقهٔ نیک رای

Чунин гуфт : кати ёри бодои худоӣ

چنین گفت: کت یار بادا خدای

Ту кардӣ ҳамаи мардумӣҳо тамом

تو کردی همه مردمیها تمام

Ҷазоят ба некии дҳодои аном

جزایت به نیکی دهادا انام

зи глшаҳи марои ному дидори бас

ز گلشه مرا نام و دیدار بس

Ҳавоӣ наҷӯям ки нишнид кас

هوایی نجویم که نشنید کس

Ту бадрӯд бош эй гарони мояи мард

تو بدرود باش ای گران مایه مرد

Ки бад бӯданӣу қазо кор кард

که بد بودنی و قضا کار کرد

Ба глшаҳ нигаҳ кард ва гуфташ зи ғам

به گلشه نگه کرد و گفتش ز غم

Ту бадрӯд бош эй марои бинт ъам

تو بدرود باش ای مرا بنت عم

Бурун кард пероҳании ёдгор

برون کرد پیراهنی یادگار

Бадв дод гуфтои марои ёди дор

بدو داد گفتا مرا یاد دار

Пас онгоҳ гуфт эй дилу ҷони ман

پس آنگاه گفت ای دل و جان من

Машав давр аз аҳду паймони ман

مشو دور از عهد و پیمان من

Ки моро басӣ бад нахоҳад диранг

که ما را بسی بد نخواهد درنگ

Аҷал бар танам тез карда сети чанг

اجل بر تنم تیز کرده‌ست چنگ

Ҳама орзӯҳо шавад дар дилам

همه آرزوها شود در دلم

Бимонад чу рой аз ҷаҳони бугсалам

بماند چو رای از جهان بگسلم

Ҳамеи меҳри ту ҳар замонии фузун

همی مهر تو هر زمانی فزون

Шавад то шавад ҷонам аз тани бурун

شود تا شود جانم از تن برون

Бигуфт ин ва кардаш нишоти сафар

بگفت این و کردش نشاط سفر

Нишаст аз бар бораи роҳ бар

نشست از بر بارهٔ راه بر

Дили озурдаи глшаҳи давид эй шигифт

دل آزرده گلشه دوید ای شگفت

Ба наздики варақа ва дасташ гирифт

به نزدیک ورقه و دستش گرفت

Брх барниҳоду бимолиди сахт

به رخ برنهاد و بمالید سخت

Бигуфто ки фарёди азин тираи бахт !

بگفتا که فریاد ازین تیره بخت!

Шаҳи шом бо ваии басӣ ҷаҳд кард

شه شام با وی بسی جهد کرد

Ки эдар ббош эй дили озурдаи мард

که ایدر بباش ای دل آزرده مرد

Бадв гуфт варақа ки эй неки рой

بدو گفت ورقه که ای نیک رای

МкоФои дҳодт ба некии худоӣ

مکافا دهادت به نیکی خدای

Бигуфт ин ва пас рӯй додаш ба роҳ

بگفت این و پس روی دادش به راه

Ҳаме ронад ва мекард аз пас нигоҳ

همی راند و می کرد از پس نگاه

Чу навмед шуд глшаҳ аз рӯй ёр

چو نومید شد گلشه از روی یار

Баборед ашк ва бинолед зор

ببارید اشک و بنالید زار

Чу бечораи варақаи барраи додрўӣ

چو بیچاره ورقه بره دادروی

Гуҳӣ на?ил на?илу гуҳии мӯии мӯӣ

گهی نال نال و گهی موی موی

Бишуд зори он ошиқи мстҳом

بشد زار آن عاشق مستهام

Шуд андари саройу баромад ба бом

شد اندر سرای و برآمد به بام

Пас варақаи чандон ҳаме бингаред

پس ورقه چندان همی بنگرید

Ки то ӯ зи чашмаши ббди нопадид

که تا او ز چشمش ببد ناپدید

Ҳаме ронад варақа чу ошуфтагон

همی راند ورقه چو آشفتگان

Чу меҳри озмоёну дили рафтагон

چو مهر آزمایان و دل رفتگان

Чу як рӯзаи раҳро бпимўд беш

چو یک روزه ره را بپیمود بیش

Пизишкӣ хирадмандаш омад ба пеш

پزشکی خردمندش آمد به پیش

Ба тибу нуҷуми андаруни бади тамом

به طب و نجوم اندرون بد تمام

Ҷавон буд ва пас « боалӣ » ӯ ба ном

جوان بود و پس «باعلی» او به نام

« ғроби алимонӣ » бад ӯро лақаб

«غراب الیمانی» بد او را لقب

Чу рухсора варақа дид , эй аҷаб

چو رخسارهٔ ورقه دید، ای عجب

Ҳамеи хост бо варақа рондани сухан

همی خواست با ورقه راندن سخن

Ки бар варақаи нави гашти ранҷи куҳан

که بر ورقه نو گشت رنج کهن

зи глшоаҳ ёд омадаш дар замон

ز گلشاه یاد آمدش در زمان

Бибасташ даму сусти гашташи забон

ببستش دم و سست گشتش زبان

Тапида шудаш дили бабр дар зи ҷӯш

تپیده شدش دل ببر در ز جوش

БиФтоди вази ваии ҷудои гашти ҳуш

بیفتاد وز وی جدا گشت هوش

Ғулом аз ғам хоҷа бигирист зор

غلام از غم خواجه بگریست زار

Баборед хўнобаҳро дар канор

ببارید خونآبه را در کنار

Ғроб ямонӣ бигуфт : эй ғулом

غراب یمانی بگفت: ای غلام

Ки бад кард бо варақаи ибни алҳмом ?

که بد کرد با ورقه ابن الهمام؟

Ҳаме аз чаҳ нолад ? бигӯӣ эй писар !

همی از چه نالد؟ بگوی ای پسر!

Ғуломаш бигуфто надорам хабар .

غلامش بگفتا ندارم خبر.

Пароканд бар рӯй ӯ сарди об

پراکند بر روی او سرد آب

Даромад аз он ранҷ ва аз тобу хоб

درآمد از آن رنج و از تاب و خواب

Ғроби алимонӣ забон баргушод

غراب الیمانی زبان برگشاد

зи ҳаргуна гуфторҳо кард ёд

ز هرگونه گفتارها کرد یاد

Ба варақа бигуфт : эй бахуди дурбин

به ورقه بگفت: ای بخود دوربین

Марои дард ва ғам кард ҷонами ҳазин .

مرا درد و غم کرد جانم حزین.

Ҷавонмард гуфташ ки эй варақаи бас !

جوانمرد گفتش که ای ورقه بس!

Ки аз ғам нагардад чунин ҳеҷ кас

که از غم نگردد چنین هیچ کس

Бадв варақа гуфташ ки эй пурҳунар

بدو ورقه گفتش که ای پرهنر

Ба бемории андари замонии нигар

به بیماری اندر زمانی نگر

Ғроб алимонӣ бигуфт : эй аҷаб

غراب الیمانی بگفت: ای عجب

Чу ту нест донандаи андари араб

چو تو نیست داننده اندر عرب

Туро нест иллат на дард ва на ғам

ترا نیست علت نه درد و نه غم

Ҳаме худ кунӣ бар тани худ ситам

همی خود کنی بر تن خود ستم

На таби мар туро карда дорад табоҳ

نه تب مر ترا کرده دارد تباه

На ғами мари туро барда дорад зи роҳ

نه غم مر ترا برده دارد ز راه

Бигӯ то турои дарду иллат з чист

بگو تا ترا درد و علت ز چیست

Бигӯ то турои ранҷу меҳнат з кист ?

بگو تا ترا رنج و محنت ز کیست؟

зи гуфтору кирдори донандаи мард

ز گفتار و کردار داننده مرد

Баромади зи варақаи яке боди сард

برآمد ز ورقه یکی باد سرد

Чунин гуфт ӯро ки эй пурҳунар

چنین گفت او را که ای پرهنر

Дарин кор акнӯн ки дории басар

درین کار اکنون که داری بصر

Агар ба кунӣ мари маро эй ҳабиб

اگر به کنی مر مرا ای حبیب

Набошад чу ту гирди гетии табиб

نباشد چو تو گرد گیتی طبیب

Ҷавобаш чунин дод к-эии хуб рӯй

جوابش چنین داد کای خوب روی

Ҳамоно шудӣ хастаи мҳрҷўӣ

همانا شدی خستهٔ مهرجوی

Дилӣ каз ғами ошиқии гашти суст

دلی کز غم عاشقی گشت سست

Ба тадбир ва ҳиялат нагардад дуруст

به تدبیر و حیلت نگردد درست

Бигуфто : сӯй ростӣ тофтӣ

بگفتا: سوی راستی تافتی

Бидиҳ доруам чун хабар ёфтӣ

بده داروم چون خبر یافتی

Балии фурқатам баста дорад чунин

بلی فرقتم بسته دارد چنین

Дили озурда ва хаста дорад чунин

دل آزرده و خسته دارد چنین

Бигуфт : ину барзади яке боди сард

بگفت: این و برزد یکی باد سرد

Ба навҳаи яке шеър оғоз кард

به نوحه یکی شعر آغاز کرد

Бигуфто : дариғо шудам мустаманд

بگفتا: دریغا شدم مستمند

Бидодам дил аз дасту гаштами нижанд

بدادم دل از دست و گشتم نژند