эй ту сонии маи канъонӣ

ای تو ثانی مه کنعانی

На , ту аввал , маи канъони сонӣ !

نه، تو اول، مه کنعان ثانی!

эй ки эзади бтў ва хубон дод

ای که ایزد بتو و خوبان داد

Рутба ӣ Юсуфӣу ихвонӣ

رتبه ی یوسفی و اخوانی

эй ғамат , моя ӣ ишқи абадӣ

ای غمت، مایه ی عشق ابدی

Ваии харобии ту ободонӣ

وی خرابی تو آبادانی

эй ғубори қидмат , кӯҳли ғизол ;

ای غبار قدمت، کحل غزال؛

Ваии ғизоли ҳурмати қурбонӣ

وی غزال حرمت قربانی

эй ки аз рӯй туу мӯӣ ту шуд

ای که از روی تو و موی تو شد

Рӯзи нӯронӣ ва , шаби зулмоне

روز نورانی و، شب ظلمانی

Гашта бар рӯй ту волаи Аржанг

گشته بر روی تو واله ارژنگ

Монда аз нақши ту ҳайрони Монӣ

مانده از نقش تو حیران مانی

Дид то партави хуршеди рахт

دید تا پرتو خورشید رخت

Об шуд оина аз ҳайронӣ

آب شد آینه از حیرانی

Нест ҳамтои туу ҳамсари ту

نیست همتای تو و همسر تو

Сарви боғӣу гули бастоне

سرو باغی و گل بستانی

Лаъли лаб , гавҳари дандон , будат ;

لعل لب، گوهر دندان، بودت؛

Ин бадахшонӣ ва , он Аммонӣ

این بدخشانی و، آن عمانی

Васфи ҳасанат , бҳқиқт натавон

وصف حسنت، بحقیقت نتوان

Кончаҳ аз васф фузунаст , онӣ

کآنچه از وصف فزون است، آنی

Ҷузи вафо , нест марои тақсирӣ ;

جز وفا، نیست مرا تقصیری؛

Ҷузи ҷафо , нест туро нақсоне

جز جفا، نیست تو را نقصانی

Он қадри сабри ман ва , раҳми ту кам

آنقدر صبر من و، رحم تو کم

Шуд кигар фош вагар пинҳонӣ

شد که گر فاش وگر پنهانی

Шиква хоҳам накунам , натавонам ;

شکوه خواهم نکنم، نتوانم؛

Ҷавр хоҳӣ накунӣ , натавонӣ !

جور خواهی نکنی، نتوانی!

Он қадри дард ту дорам ки агар

آنقدر درد تو دارم که اگر

Аз ту дармони талабам , дармонӣ

از تو درمان طلبم، درمانی

Аз нигоҳӣ , дилу дайни бохтмт !

از نگاهی، دل و دین باختمت!

эй ту тарсое ва ман сунъоне

ای تو ترسایی و من صنعانی

Гирди ҳам ҷон , хаҷал аз ман нашӯй ;

گرد هم جان، خجل از من نشوی؛

Ки ту худ дархури сад чандоне

که تو خود درخور صد چندانی

Бандаи ?ути ман , ки марои хоҷаи туе ;

بنده ات من، که مرا خواجه تویی؛

Бшкри ханда чу лаби ҷанбоне

بشکر خنده چو لب جنبانی

Банда ӣӣ ғайри миннат , дар ҳамаи шаҳр

بنده یی غیر منت، در همه شهر

Нафурӯшанд бойени арзонӣ !

نفروشند باین ارزانی!

Халқро , банда харидани мушкил ;

خلق را، بنده خریدن مشکل؛

Бтўи осону бойени осонӣ

بتو آسان و باین آسانی

эй ҷавон , чун з ғамам кардӣ пер ;

ای جوان، چون ز غمم کردی پیر؛

Накунӣ каз дар хешами ронӣ !

نکنی کز در خویشم رانی!

Аз ҷавонон , бабрами гӯии ҳамон ;

از جوانان، ببرم گوی همان؛

Кард агар қомати ман чавгонӣ

کرد اگر قامت من چوگانی

Ҳон дъоӣӣ кунамат перона

هان دعائی کنمت پیرانه

Ки шӯии перу ғами ман доне

که شوی پیر و غم من دانی

Перам ва , одат Тифлон дорам ;

پیرم و، عادت طفلان دارم؛

Бмни ин шухии табъи арзонӣ !

بمن این شوخی طبع ارزانی!

Гоҳ аз ханда кунам гулрезӣ

گاه از خنده کنم گلریزی

Гоҳ аз гиряи гулоби афшонӣ

گاه از گریه گلاب افشانی

Кардам аз ханда , на аз бихрдӣ буд ;

کردم از خنده، نه از بیخردی بود؛

Ва охирам , гиряи зи бидрмонӣ !

و آخرم، گریه ز بیدرمانی!

Рози ман , каши ҳама кас медонад ;

راز من، کش همه کس میداند؛

Кош донам ки ту ҳам майдонӣ

کاش دانم که تو هم میدانی

эй хуши он базм каз ағёри ниҳон

ای خوش آن بزم کز اغیار نهان

Биншинӣ ва маро бинишонӣ

بنشینی و مرا بنشانی

Гоҳи ҷомии зи ту ман бустонам

گاه جامی ز تو من بستانم

Гуҳи ту аз ман қадаҳии бастоне

گه تو از من قدحی بستانی

Гуҳи шаробии диҳем , бешару шӯр ;

گه شرابی دهیم، بی شر و شور؛

Гоҳи роҳии даҳумати райҳонӣ

گاه راحی دهمت ریحانی

Гоҳи ман лолаи зи боғати чинам

گاه من لاله ز باغت چینم

Гуҳи ту гул бар сари ман афшонӣ

گه تو گل بر سر من افشانی

Сухании гоҳи ман аз ту пурсам

سخنی گاه من از تو پرسم

Ғазалии гоҳи ту аз ман хуоне

غزلی گاه تو از من خوانی

Ман туро хоҷа ӣӣ аз худ донам

من تو را خواجه یی از خود دانم

Ту марои банда ӣӣ аз худ доне

تو مرا بنده یی از خود دانی

Фош гӯйем баҳами рози ниҳон

فاش گوییم بهم راز نهان

Вораем аз сухани пинҳонӣ

وارهیم از سخن پنهانی

На ки нодидаи хтоӣӣ аз ман

نه که نادیده خطائی از من

Дилами озорӣу ҷони ранҷоне

دلم آزاری و جان رنجانی

Бесабаб , чашм бмн нагушойӣ

بی سبب، چشم بمن نگشایی

Бигнаҳ рӯй змни гирдоне

بیگنه روی زمن گردانی

эй причҳраҳ , надорад тоқат ;

ای پریچهره، ندارد طاقت؛

Беш азин ҳавсила ӣ инсонӣ

بیش ازین حوصله ی انسانی

Макун озорам , аз он рӯз битарс

مکن آزارم، از آن روز بترس

Ки нмонми ман ва , танҳо Монӣ !

که نمانم من و، تنها مانی!

Додӣ эй дӯсти бадӯрии фармон

دادی ای دوست بدوری فرمان

Чаканам ? ! оҳи зи саргардонӣ !

چکنم؟! آه ز سرگردانی!

Тоқатам нест ки фармони брмт

طاقتم نیست که فرمان برمت

Қудратам нест бноФрмонӣ

قدرتم نیست بنافرمانی

Ман бўсл ва ту бҳҷрони моил ;

من بوصل و تو بهجران مایل؛

Чехияанд то карами яздоне ? !

چکند تا کرم یزدانی؟!

Чанд чанд , аз сухани рангомез ? !

چند چند، از سخن رنگ آمیز؟!

Чанд чанд , аз сифати шайтонӣ ? !

چند چند، از صفت شیطانی؟!

Орзӯӣ дигарам нест дило

آرزوی دگرم نیست دلا

Ғайри азин каз карами субҳонӣ

غیر ازین کز کرم سبحانی

Рӯй бар хок нуҳум биншинам

روی بر خاک نهم بنشینم

Ҳамнишин бо малики рӯҳонӣ

همنشین با ملک روحانی

Дар ҷавори набии матлабӣ

در جوار نبی مطلبی

ё мазори алии умронӣ

یا مزار علی عمرانی

Каз шаби мурдан , то рӯз нашӯр

کز شب مردن، تا روز نشور

Шинавами роиҳа ӣ райҳонӣ

شنوم رایحه ی ریحانی

Гоҳ гӯям , бачаи сомони озар

گاه گویم، بچه سامان آذر

Пар , на ; парвоз ҳарам натавонӣ !

پر، نه؛ پرواز حرم نتوانی!

Гоҳ гӯям ки : махӯр ғам чун нест

گاه گویم که: مخور غم چون نیست

Бесаронро , ғами бисомонӣ

بی سران را، غم بیسامانی

Ин раҳи ишқ буд , моя махоҳ ;

این ره عشق بود، مایه مخواه؛

Ошиқӣ нест чу бозаргонӣ !

عاشقی نیست چو بازرگانی!

Гоҳи андеша ва , гуҳ шавқ фузуд ;

گاه اندیشه و، گه شوق فزود؛

Инак аз васваса ӣ нафсонӣ

اینک از وسوسه ی نفسانی

Роҳ гум карда бсди андӯҳам

راه گم کرده بصد اندوهم

Монда дар зовия ӣ ҳайронӣ

مانده در زاویه ی حیرانی

Онкии боди илмаши наврӯзӣ

آنکه باد علمش نوروزی

Онкии абри карамаши Нитсаоне

آنکه ابر کرمش نیسانی

Онкӣ аз теғ кунад баҳромӣ

آنکه از تیغ کند بهرامی

Онкӣ аз ақл кунад кайвонӣ

آنکه از عقل کند کیوانی

Онкӣ брҷис кунад дмсозиш

آنکه برجیس کند دمسازیش

Онкӣ кайвон кунадаш дарбоне

آنکه کیوان کندش دربانی

Онкии бдмҳру ма ӯро ду ғулом

آنکه بدمهر و مه او را دو غلام

Баҳри зари пошӣу сими афшонӣ

بهر زر پاشی و سیم افشانی

Онкии тираши бдбирии машғӯл

آنکه تیرش بدبیری مشغول

Ҳамчуи ноҳиди бхўши алҳонӣ

همچو ناهید بخوش الحانی

Он казу адл буд бозорӣ

آن کزو عدل بود بازاری

Он казу зулм буд зиндонӣ

آن کزو ظلم بود زندانی

Онкӣ чун кард рақами дафтари адл

آنکه چون کرد رقم دفتر عدل

Насх шуд нусха ӣ нўшрўонӣ

نسخ شد نسخه ی نوشروانی

Онкии хашми вайу халқаши бҷҳон

آنکه خشم وی و خلقش بجهان

Ин кунад моликӣ , он ризвонӣ

این کند مالکی، آن رضوانی

Гулшани раҳмату барқи ғазабаш

گلشن رحمت و برق غضبش

Ин ҷиноне кунад , он ниронӣ

این جنانی کند، آن نیرانی

Рустами аҳд , бшмшири занӣ ;

رستم عهد، بشمشیر زنی؛

Ҷами гетӣ , ба баланди айвонӣ

جم گیتی، به بلند ایوانی

эй ғуломии сироят , шоҳӣ ;

ای غلامی سرایت، شاهی؛

Ваии гадоӣ дарат , султонӣ

وی گدایی درت، سلطانی

Рӯзу шаб , сарфа ӣӣ аз ҳам набаранд

روز و شب، صرفه یی از هم نبرند

Адлати онҷо ки кунад мизоне

عدلت آنجا که کند میزانی

Сабз гардад , ҳамаи гркшт ман аст

سبز گردد، همه گرکشت من است

Лутфати онҷо ки кунад деҳқонӣ

لطفت آنجا که کند دهقانی

Сайр гардад , ҳамагар чашм адуаст ;

سیر گردد، همه گر چشم عدوست؛

Ҷавдати онҷо ки кунад меҳмонӣ

جودت آنجا که کند مهمانی

Шер аз оҳӯи Ромад ва , гург аз мяш

شیر از آهو رمد و، گرگ از میش

Ҳифзати онҷо ки кунад чӯпонӣ

حفظت آنجا که کند چوپانی

Афганд баҳри сиёсат чун чин

افگند بهر سیاست چون چین

Шаҳна ӣ қаҳри ту бар пешонӣ

شحنه ی قهر تو بر پیشانی

Ҳеҷ асад , дам назд аз асадӣ ;

هیچ اسد، دم نزد از اسدی؛

Ҳеҷ срҳон накунад срҳонӣ

هیچ سرحان نکند سرحانی

Дили он ва , ҷигар ин гардад ;

دل آن و، جگر این گردد؛

Хӯни збидстӣ ва бед ндонӣ !

خون زبیدستی و بید ندانی!

зи кабоби дилу бирёни ҷигар

ز کباب دل و بریان جگر

Карда гову барраро меҳмонӣ

کرده گاو و بره را مهمانی

Он гёро , ки тусозӣ сероб ,

آن گیا را، که تو سازی سیراب،

Он банноро , ки ту бошӣ бонӣ

آن بنا را، که تو باشی بانی

Будаш солимӣ , аз боди хазон ;

بودش سالمی، از باد خزان؛

Будаш эминӣ , аз вайронӣ !

بودش ایمنی، از ویرانی!

Хоки роҳат , гуҳ танҳо гардӣ ;

خاک راهت، گه تنها گردی؛

Абри ҷавдат , гуҳи зри афшонӣ ;

ابر جودت، گه ذر افشانی؛

Кунадаш зарра , ҳамаи хуршедӣ ;

کندش ذره، همه خورشیدی؛

Кунадаш қатра , ҳамаи Аммонӣ !

کندش قطره، همه عمانی!

Маҳв кард ояти ҷавдати зи ҷаҳон

محو کرد آیت جودت ز جهان

Қисса ӣ ҳотамӣу Қоонӣ

قصه ی حاتمی و قاآنی

Ёфта маънии ҷӯади ту зиёд

یافته معنی جود تو زیاد

Мъни бен зоидаи шайбонӣ

معن بن زائده شیبانی

Ҳаст базми ту биҳиштӣ ва , дар он ;

هست بزم تو بهشتی و، در آن؛

Соқёнро ҳунари ғлмонӣ !

ساقیان را هنر غلمانی!

Ҳаст разми ту , ҷҳимӣ ва дар он ;

هست رزم تو، جحیمی و در آن؛

Лашкариро сифати събонӣ !

لشکری را صفت ثعبانی!

Хок бар фарқ аду афшонанд

خاک بر فرق عدو افشانند

Чун блшкри сари дасти афшонӣ

چون بلشکر سر دست افشانی

Рӯзи ҳиҷо ки заҳр сӯй кунанд

روز هیجا که زهر سوی کنند

Саракашон , майли ҷнибти ронӣ

سرکشان، میل جنیبت رانی

Саҳмгини теғи ту ва , хӯни аду ;

سهمگین تیغ تو و، خون عدو؛

Ин наҳангӣ кунад , он тӯфонӣ !

این نهنگی کند، آن طوفانی!

Кунӣ аз пайкари фарсони сипоҳ

کنی از پیکر فرسان سپاه

эй басои ҷонварони меҳмонӣ

ای بسا جانوران مهمانی

Фии алмисл , хасми тугар чу фиръавн

فی المثل، خصم تو گر چو فرعون

Саҳар созӣ кунад , афсуни хуоне

سحر سازی کند، افسون خوانی

Найза бар каф чу бмидони ое

نیزه بر کف چو بمیدان آیی

Ту климӣ кунӣ , он събонӣ !

تو کلیمی کنی، آن ثعبانی!

Гармии кашмакаши рӯзи вғо

گرمی کشمکش روز وغا

Чун диҳад теғи туро урёнӣ ;

چون دهد تیغ تو را عریانی؛

Кунад ар хасм буд рустами зол

کند ار خصم بود رستم زال

Кафани андари тан ӯ хуфтоне !

کفن اندر تن او خفتانی!

Осмонии зи ғубори афрӯзад

آسمانی ز غبار افروزد

Чун шавад тез такат майдонӣ

چون شود تیز تکت میدانی

Марҳабо , мураккаби барқи ойинат ;

مرحبا، مرکب برق آیینت؛

Ки буд гарми сбкҷўлонӣ

که بود گرم سبکجولانی

Аз уфуқ , то ба уфуқи гртозиш ;

از افق، تا به افق گرتازیش؛

Вази раҳи рафтаи Аннани гирдоне ;

وز ره رفته عنان گردانی؛

Самаши он гирд , ки аввал ангехт

سمش آن گرد، که اول انگیخت

Гул шавад аз арақи пешонӣ !

گل شود از عرق پیشانی!

Ҳукми ҳукми ту , ки ҳоким кардат ;

حکم حکم تو، که حاکم کردت؛

Ҳикмати болиға ӣ раббонӣ !

حکمت بالغه ی ربانی!

Амр , амри ту ; комирт кардааст ;

امر، امر تو؛ کامیرت کرده است؛

Қудрати комила ӣ субҳонӣ !

قدرت کامله ی سبحانی!

Нест ёроии мдиҳи ту маро

نیست یارای مدیح تو مرا

эй ту рӯҳонӣ ва ман ҷисмонӣ !

ای تو روحانی و من جسمانی!

Мункири назми ман ва , давлати ту ;

منکر نظم من و، دولت تو؛

Ин маҷусӣ буд , он насронӣ

این مجوسی بود، آن نصرانی

Соҳбо , онкии зи аҳли суханаш

صاحبا، آنکه ز اهل سخنش

Ном шуд ҳотифи асФоҳонӣ

نام شد هاتف اصفاهانی

Сайиди Аҳмад , ки ҳамаи умри маро ,

سید احمد، که همه عمر مرا،

Буд аз ҳмнФсони ҷонӣ

بود از همنفسان جانی

Дар сафоҳон , ки фаромӯшаш буд ;

در صفاهان، که فراموشش بود؛

Булбули нотиқа , боли афшонӣ

بلبل ناطقه، بال افشانی

Назм , аз насри нмикрдми фарқ ;

نظم، از نثر نمیکردم فرق؛

Суханамро лақаби ҳазёнӣ

سخنم را لقب هذیانی

Зонўрӣ , Форси майдони сухан

زانوری، فارس میدان سخن

Ҳокими маҳкама ӣ юнонӣ

حاکم محکمه ی یونانی

Ин қасида , ки зи рӯзи аввал

این قصیده، که ز روز اول

Кас наёварда мар ӯро сонӣ

کس نیاورده مر او را ثانی

Хонд ва бар гуфтани ман фармон дод

خواند و بر گفتن من فرمان داد

Ҳоши ллаҳ , зи нофармонӣ !

حاش لله، ز نافرمانی!

Сохтам нома , гирифтам хома ;

ساختم نامه، گرفتم خامه؛

Дар ду рӯз аз мадади яздоне

در دو روز از مدد یزدانی

Бастами ин дастаи самани каши бинӣ

بستم این دسته سمن کش بینی

Гуфтам ин тозаи сухани каши хуоне

گفتم این تازه سخن کش خوانی

Шукри эзад , ки ним аз гуфтор

شکر ایزد، که نیم از گفتار

Оҷиз аз анварӣу хоқонӣ

عاجز از انوری و خاقانی

Надиҳӣ нисбати лофам , ин ман

ندهی نسبت لافم، این من

Венаи абивардӣ ва ин ширвонӣ

وین ابیوردی و این شروانی

Озар , аз раҳи Марв , ар доноӣ

آذر، از ره مرو، ار دانایی

Ки буд бирҳӣ аз нодонӣ

که بود بیرهی از نادانی

Анвариро чаҳ зиён аз суханат ? !

انوری را چه زیان از سخنت؟!

Арабиро чаҳ ғам аз ъбронӣ ? !

عربی را چه غم از عبرانی؟!

Бод то ҳаст лолии баҳрӣ

باد تا هست لآلی بحری

Бод то ҳаст ҷавоҳири конӣ

باد تا هست جواهر کانی

Ҳар ки соқят , нахоҳад махмур

هر که ساقیت، نخواهد مخمور

Ҳар ки боқӣат , нахоҳад фонӣ

هر که باقیت، نخواهد فانی