Шабӣ май гузаштами зи вайрона Эй
شبی میگذشتم ز ویرانهای
з по дидам афтодаи девона Эй
ز پا دیدم افتاده دیوانهای
На девона , фарзонае ҳақи шинос
نه دیوانه، فرزانهای حقشناس
Чаҳ дев ва чаҳ девона , зу дар ҳарос
چه دیو و چه دیوانه، زو در هراس
Ҷаҳон гаштае , Хизраш аз ҳамРаҳон ;
جهان گشتهای، خضرش از همرهان؛
Ҷаҳони дидае , бастаи чашм аз ҷаҳон
جهان دیدهای، بسته چشم از جهان
На ҷузи зи осмон , соя эй бар сараш
نه جز ز آسمان، سایهای بر سرش
На ҷузи мӯии сар , ҷомае дар буриш
نه جز موی سر، جامهای در برش
Раҳи фақри паймӯда бо пои ланг
ره فقر پیموده با پای لنگ
Фарох остин бӯда бо дасти танг
فراخآستین بوده با دست تنگ
Ба шайдоеи осӯдаи хотир з шед
به شیدایی آسودهخاطر ز شید
Ҳамаи умри озод аз Амру зайд
همه عمر آزاد از عمرو و زید
Дилаши ганҷи асрори ҳақро амин
دلش گنج اسرار حق را امین
На ӯ аз касе на касе зу ғамин
نه او از کسی نه کسی زو غمین
Ба хўдгФтӣ , аз худ шнФтии басӣ ;
بهخودگفتی، از خود شنفتی بسی؛
« маранҷон касеро , маранҷ аз касе »
«مرنجان کسی را، مرنج از کسی»
На бо осмони кинӣ аз ваии гумон
نه با آسمان کینی از وی گمان
На з ӯ кӣнае дар дили осмон
نه ز او کینهای در دل آسمان
Ҳам ӯ гардани аҷзи афрошта
هم او گردن عجز افراشته
Ҳам аз ваии фалак даст бардошта
هم از وی فلک دست برداشته
Гурусна , вале сайр аз нозу нӯш
گرسنه، ولی سیر از ناز و نوش
Бараҳна , вале халқро айби пӯш
برهنه، ولی خلق را عیبپوش
Тиҳии даст ва , по бар сари ганҷ ҳоаш
تهیدست و، پا بر سر گنجهاش
зи фоқаи дили осӯда аз ранҷ ҳоаш
ز فاقه دلآسوده از رنجهاش
Ду газ бӯрё карда бар хоки фарш
دو گز بوریا کرده بر خاکِ فرش
Зада дасти кӯтоҳ , бар соқи арш
زده دست کوتاه، بر ساقِ عرش
Иқомат гузин дар мақоми ризо
اقامت گزین در مقام رضا
Ризо дода ҷонаш ба ҳукми қазо
رضا داده جانش بهحکم قضا
Сараши масти ишқ ва , дилаши ҳӯшёр
سرش مست عشق و، دلش هوشیار
Лабаши хандаи резу мижаи ашки бор
لبش خندهریز و مژه اشکبار
Гуҳӣ ханда мекард ва гуҳ мегирист !
گهی خنده میکرد و گه میگریست!
Ба ӯ гуфтам : ин ханда ва гиря чист ?
بهاو گفتم: این خنده و گریه چیست؟
Чаҳ дидӣ ? бигӯ гарнае зи аҳли зарқ
چه دیدی؟ بگو گرنهای ز اهل زرق
Ки гирён чу абрӣу хандон чу барқ ? !
که گریان چو ابری و خندان چو برق؟!
Чу девонаи афсонаи ман шнФт
چو دیوانه افسانهٔ من شنفت
Фишонд ашк чун шамъи хандон ва гуфт :
فشاند اشک چون شمع خندان و گفت:
Чаҳ пурсӣ ? ! ки гар гӯямат саргузашт
چه پرسی؟! که گر گویمت سرگذشت
зи айши ҷаҳон боядат дар гузашт !
ز عیش جهان بایدت در گذشت!
Туро коми ширин , марои бодаи талх ;
تو را کام شیرین، مرا باده تلخ؛
Ту аз ғарраи гӯйии сухани ман зи слх !
تو از غَرّه گویی سخن من ز سَلخ!
Хирадмандро , бехирад ёр нест
خردمند را، بیخرد یار نیست
Ба осӯда , фарсӯдаро кор нест
به آسوده، فرسوده را کار نیست
Задам бӯса бар дасташ онгаҳ ба пой
زدم بوسه بر دستش آنگه بهپای
Ки эй дониши орои фархундаи рой
که ای دانشآرای فرخندهرای
Манам ташнаи ком ва ту борандаи меғ ;
منم تشنهکام و تو بارنده میغ؛
зи ташна чаро оби дории дареғ ? !
ز تشنه چرا آب داری دریغ؟!
Маро аз карам бош омӯзгор
مرا از کرم باش آموزگار
Бигӯ то чаҳ ҳо дидӣ аз рӯзгор ? !
بگو تا چهها دیدی از روزگار؟!
зи вазъи ҷаҳон ҳар чаҳ дидӣ бигӯ
ز وضع جهان هر چه دیدی بگو
зи бинандаи ҳам гар шунидӣ бигӯ
ز بیننده هم گر شنیدی بگو
Дил аз аҷзи нолии ман сӯхташ
دل از عجز نالیِ من سوختش
Чу шамъи оташи ман рух афрӯхташ
چو شمع آتش من رخ افروختش
Ҳамашҳоиҳои ва , ҳамаш қоаҳи қоаҳ ;
همش های های و، همش قاه قاه؛
Ҳаме гуфт : эй Хизр гум карда роҳ
همیگفت: ای خضرِ گمکرده راه
Магӯ зини сарои сиёҳу сифед
مگو زین سرای سیاه و سفید
Ду чашм ва ду гӯшам чаҳ дид ва шунид ? !
دو چشم و دو گوشم چه دید و شنید؟!
Гар ончии шнидстм аз рӯзгор
گر آنچه شنیدستم از روزگار
Шуморам , кашад то ба рӯзи шумор
شمارم، کشد تا بهروز شمار
Чаҳ хуш гуфт пери писандидаи гӯ ӣ
چه خوش گفت پیر پسندیدهگوی
Сухан ҳар чаҳ май гӯйӣ аз дидаи гӯй
سخن هر چه میگویی از دیده گوی
Кунунам мазан таънаҳо , ҳуш бош
کنونم مزن طعنهها، هوش باش
Чу аз дида гӯям сухан , гӯш бош
چو از دیده گویم سخن، گوش باش
Бибин то чаҳ дидам зи даври сипеҳр
ببین تا چه دیدم ز دور سپهر
зи андӯҳу шодӣ , зи кину зи меҳр
ز اندوه و شادی، ز کین و ز مهر
Шавад то туро ҳам дили огаҳи зи роз
شود تا تو را هم دل آگه ز راز
На пурсӣ аз ин хандау гиряи боз
نه پرسی از این خنده و گریه باز
Ҳам ӣнҷо дар андаки замонӣ на дайр
هم اینجا در اندکزمانی نه دیر
Ки аз хўдпрстон шудам гӯшаи гир
که از خودپرستان شدم گوشهگیر
Яке жарф дарё бидидам нахуст
یکی ژرف دریا بدیدم نخست
Ки мавҷи ғубораши рухи абри шаст
که موج غبارش رخ ابر شست
СФоини хромндаҳ чун бти басаш
سفاین خرامنده چون بط بسش
Лаболаби з дар доман ҳар хасаш
لبالب ز در دامن هر خسش
Ба он лаҷаи резон басӣ шуд ба шат
بهآن لجهریزان بسی شد بهشط
Даруни пари зи моҳӣ , буруни пари зи бт
درون پر ز ماهی، برون پر ز بط
Дар асдоФи рахшон дар аз ҳар тараф
در اصداف رخشان دُر از هر طرف
Чу дарӣ дар ин лоҷувардии садаф
چو دری در این لاجوردی صدف
Ба ғаввосии Илёсӣ аз ҳар канор
به غواصی الیاسی از هر کنار
Бар оварда баси лؤлؤи шоҳвор
بر آورده بس لؤلؤ شاهوار
Кашида аз он дасти гавҳари фуруш
کشیده از آن دستِ گوهرفروش
Шаҳонро ба тоҷ ва батонро ба гӯш
شهان را بهتاج و بتان را بهگوش
Паии суҳбат Хизр гуфтӣ кулем
پی صحبت خضر گفتی کلیم
Бгстрдаҳ дар соҳили он гилӣм
بگسترده در ساحل آن گلیم
Фурӯзандаи моҳяш чун офтоб
فروزنده ماهیش چون آفتاب
Дар афтода аз дасти Мӯсо дар об
در افتاده از دست موسی در آب
Шиновари смкҳо ба пушту шикам
شناور سمکها به پشت و شکم
Зару сими резон ба домон ӣам
زر و سیمریزان بهدامان یم
Ба қаъри ши зи соҳили зари моҳён
بهقعرش ز ساحل زر ماهیان
Чу симини кавокиби зи гардуни аён
چو سیمین کواکب ز گردون عیان
Ҳамаи саргаронӣ ба ҳам доштанд
همه سرگرانی بههم داشتند
Магари Юнуси андар шикам доштанд ? !
مگر یونس اندر شکم داشتند؟!
Ба сайди бту моҳяши субҳу шом
بهصید بط و ماهیش صبح و شام
Ба ҳар гӯша сайёдӣ афганда дом
بههر گوشه صیادی افگنده دام
Магари нохудои худои ношинос
مگر ناخدای خدا ناشناس
НпзрФт аз ғарқае илтимос
نپذرفت از غرقهای التماس
Пас он ғарқаро мавҷ ҳар сӯ кашонад
پس آن غرقه را موج هر سو کشاند
Дар охири дам аз дида хӯнӣ фишонд
در آخر دم از دیده خونی فشاند
Бибин қатраи хӯнӣ ба дарё чаҳ кард ? !
ببین قطرهٔ خونی بهدریا چه کرد؟!
зи бунёди он чун баровард гирд ? !
ز بنیادِ آن چون برآورد گرد؟!
Чунон ногуҳи он баҳр тӯфон гирифт
چنان ناگه آن بحر طوفان گرفت
Ки монданд аз он файласуфони шигифт
که ماندند از آن فیلسوفان شگفت
Фурӯи басти дами он хурӯшанда ӣам
فرو بست دم آن خروشنده یم
На номӣ ба ҷо монад аз он ӣам , на нам
نه نامی بهجا ماند از آن یم، نه نم
Ҳам онҷо аён шуд яке паҳни дашт
هم آنجا عیان شد یکی پهن دشت
Парандаи пари афшон , чаранда ба гашт
پرنده پر افشان، چرنده بهگشت
СФоини зи гирдоб бар гул нишаст
سفاین ز گرداب بر گل نشست
Шудаш нохудои ғарқу лангари шикаст
شدش ناخدا غرق و لنگر شکست
Равон ҳар шикорӣ ба кафи теғи тез
روان هر شکاری بهکف تیغ تیز
Намӯда ба Мурғобёни растхез
نموده بهمرغابیان رستخیز
зи хӯни бтони батн ӣам шуд Яман
ز خون بطان بطن یم شد یمن
Дараш чун ақиқи Яман дар саман
درش چون عقیق یمن در ثمن
зи ғўку зи моҳии он баҳри шӯр
ز غوک و ز ماهی آن بحر شور
Шиками сохтаи пари вуҳушу туюр
شکم ساخته پر وحوش و طیور
Бар омад зтар домании хоки хушк
بر آمد ز تر دامنی خاک خشک
Раҳи гов анбар зад оҳӯии машк
ره گاو عنبر زد آهوی مشک
Фгндаҳ дар ин ҷодаҳо корвон
فگنده در این جادهها کاروان
Дар он ҷодаҳо корвонҳо равон
در آن جادهها کاروانها روان
Гадоёни муфлиси зи рухшанда дар
گدایان مفلس ز رخشنده در
Садаф карда холӣу занбили пар
صدف کرده خالی و زنبیل پر
Басо бе каллаи сарвар аҳд шуд
بسا بیکله سرور عهد شد
Басои пои бараҳна ки бар маҳд шуд
بسا پا برهنه که بر مهد شد
зи марҷон ва дар бардаи чандон ба дӯш
ز مرجان و دُر برده چندان بهدوش
Ки ҳар пелаи вари гашти гавҳари фуруш
که هر پیلهور گشت گوهرفروش
Кунун мондаи зи онҷои ду равшани смк
کنون مانده ز آنجا دو روشن سمک
Ба ҳафтуми замин ва ба ҳаштуми фалак
بههفتم زمین و بههشتم فلک