Яке кӯҳ дидам ҳам аз дасти рост

یکی کوه دیدم هم از دست راست

Ки аз доманаш ҳар ғуборӣ ки хост

که از دامنش هر غباری که خاست

Бар орост гесуии ҳури биҳишт

بر آراست گیسوی حور بهشت

Сари зулфи ғулмон ба анбари сиришт

سر زلف غلمان به عنبر سرشت

бадахшонау баҳрмони кони лаъл

بدخشانه و بهرمان کان لعل

Ба конӯн хуршед афганда наъл

به کانون خورشید افگنده نعل

Ба пои гулу лолааш сабзаи фарш

به پای گل و لاله‌اش سبزه فرش

Сари сабзааш , суда бар пои арш

سر سبزه‌اش، سوده بر پای عرش

зи абрӣ ки бархесташ аз камар

ز ابری که برخاستش از کمر

Лаболаби з гавҳар шудӣ ҳар шимур

لبالب ز گوهر شدی هر شَمَر

Уқобу палангаши пару сари Фгнд

عقاب و پلنگش پر و سر فگند

зи насрину шери сипеҳри баланд

ز نسرین و شیر سپهر بلند

Чаро гоҳи савру ҳамли доманаш

چرا‌گاه ثور و حمل دامنش

Ба бозигар ӣ ҷаддӣ , пиромнш

به بازی‌گر‌ی جُدی، پیرامنش

Камари банд ҷавзо шуд ӯро натоқ

کمر‌بند جوزا شد او را نطاق

Қамар аз камаргоҳи он дар муҳоқ

قمر از کمرگاه آن در محاق

Гавазнӣ ки дар доманаш дошт гашт

گوزنی که در دامنش داشت گشت

Шудаш обгоҳи ин зарандӯд ташт

شدش آبگاه این زر‌اندود تشت

Намӯдораш аз як тарафи беша Эй

نمودارش از یک طرف بیشه‌ای

Нахурда ба нахлӣ аз он теша Эй

نخورده به نخلی از آن تیشه‌ای

Дарахташи ҳамаи миваи рези ани зи шох

درختش همه میوه‌ریز‌ان ز شاخ

Аз он рӯзии тангдастони фарох

از آن روزی تنگدستان فراخ

Гирифта ба каф ҳар гиёҳаши чароғ

گرفته به کف هر گیاهش چراغ

Ки гирад зи дидори Мӯсои суроғ

که گیرد ز دیدار موسی سراغ

На тавру климии з ҳар гӯша ҳаст

نه طور و کلیمی ز هر گوشه هست

Бар оварда баҳри муноҷоти даст

بر آورده بهر مناجات دست

Фурӯзони з ҳар даст ӯ офтоб

فروزان ز هر دست او آفتاب

Аёни дидаи ҳасани азал бе ҳиҷоб

عیان‌دیده حسن ازل بی‌حجاب

Гилаи ронда аз хонадони Шуайб

گله رانده از خاندان شعیب

Ба дунбол аз асҳоби Каҳфаши клиб

به دنبال از اصحاب کهفش کلیب

Асо бар наёварда сар аз шаҷар

عصا بر نیاورده سر از شجر

Ъиўн мунфаҷир карда аз ҳар ҳаҷар

عیون منفجر کرده از هر حجر

Равони чашмаҳо бо ҳам омехта

روان چشمه‌ها با هم آمیخته

Ба ҳар санг аз он қатраҳо рехта

به هر سنگ از آن قطره‌ها ریخته

Ту гуфтӣ магари дарҷи гавҳари шикаст

تو گفتی مگر درج گوهر شکست

Ва ё бар фалаки ақд гавҳар гусаст

و یا بر فلک عقد گوهر گسست

Аз он чашмаҳо кобши оғози кор

از آن چشمه‌ها کآبش آغاز کار

Ба дарёи ҳамеи рехти зи он кӯҳсор

به دریا همی‌ریخت ز آن کوهسار

Яке равад бархест чун зинда равад

یکی رود برخاست چون زنده‌رود

Ки аз Миср , нилаши расонадии дуруд

که از مصر، نیلش رساندی درود

Ба дашт омад аз кӯҳи домани кашон

به دشت آمد از کوه دامن‌کشان

Бар он , хайл Мурғобён пурфишон

بر آن، خیل مرغابیان پرفشان

Ҷудо гашта з он равад баси наҳрҳо

جدا گشته ز آن رود بس نهرها

Шуд ин достони шуҳра дар шаҳрҳо

شد این داستان شهره در شهرها

Замин ёфт з он равад баси хуррамӣ

زمین یافت ز آن رود بس خرمی

з ҳар шаҳр гирд омадаш одамӣ

ز هر شهر گرد آمدش آدمی

Дар онҷои яке шаҳр обод шуд

در آنجا یکی شهر آباد شد

Ки бунёди он муҳкам аз дод шуд

که بنیاد آن محکم از داد شد

Ба дашт аз лаб равад то пои кӯҳ

به دشت از لب رود تا پای کوه

Фароҳам шудаи мардум аз ҳар гуруҳ

فراهم شده مردم از هر گروه

Милал сар напечида аз дайни худ

ملل سر نپیچیده از دین خود

Ба сари барда бо ҳам ба ойини худ

به‌سر برده با هم به‌آیین خود

Ҷаҳон куҳан ёфт аз сар навай

جهان کهن یافت از سر نوی

Дар он ҳам нишин , тозӣу паҳлавӣ

در آن هم نشین، تازی و پهلوی

Басии боғу бустони дилкаш дар он

بسی باغ و بستان دلکش در آن

Басии коху қасри мунаққаш дар он

بسی کاخ و قصر منقش در آن

Ба ҳар кӯчааш ҷӯии оби равон

به‌هر کوچه‌اش جوی آب روان

Ба ранг май аз соя ӣӣ арғавон

به رنگ می از سایه یی ارغوان

зи гармобааш пок , чаҳ тан чаҳ дил

ز گرمابه‌اش پاک، چه تن چه دل

Ки будяш обу ҳавои муътадил

که بودیش آب و هوا معتدل

Дар онҷои нишоне на зи олӯдагӣ

در آنجا نشانی نه ز آلودگی

зи покии тан , дил дар осӯдагӣ

ز پاکی تن، دل در آسودگی

Баннои вай аз санг ва , санги рухом ;

بنای وی از سنگ و، سنگ رخام؛

Гулаш аз зари пухтаи вази сими хом

گلش از زر پخته وز سیم خام

Аёни равзан аз сақф чун ахтараш

عیان روزن از سقف چون اخترش

Равони об аз ҷӯй чун кавсараш

روان آب از جوی چون کوثرش

зи хокистар , гулханаши рехта

ز خاکستر‌، گلخنش ریخته

Ба чашми ахтарони серума ӣ бихтаҳ

به چشم اختران سرمه‌ی بیخته

Аёни чори бозораш аз чорсў

عیان چار بازارش از چارسو

Ба он халқӣ аз чор сӯ карда рӯ

به‌آن خلقی از چار سو کرده رو

Маҳаллоти беруни зи андоза аш

محلات بیرون ز اندازه‌اش

Кушода ба фирдавси дарвоза аш

گشاده به فردوس دروازه‌اش

зи ишби вази мармари сқўФу фуруш

ز یشب وز مرمر سقوف و فروش

Ҳамаи мардумаш дар хариду фуруш

همه مردمش در خرید و فروش

зи сармояи худ тавонгари ҳама

ز سرمایهٔ خود توانگر همه

зи ҳамсояи худ ғанитар ҳама

ز همسایهٔ خود غنی‌تر همه

Дар онҷои ду ёри мувофиқи басӣ

در آنجا دو یار موافق بسی

Ба ҳар хонаи маъшӯқу ошиқи басӣ

به هر خانه معشوق و عاشق بسی

Ба тифлии ҳам аз ҳасани мисатони яке

به طفلی هم از حسن مستان یکی

Ба ишқи ошно дар дабистони яке

به عشق آشنا در دبستان یکی

Яке огаҳ аз кори меҳру вафо

یکی آگه از کار مهر و وفا

Яке воқиф аз расми ҷавру ҷафо

یکی واقف از رسم جور و جفا

Ба ҳар сӯ дар он шаҳри ороста

به هر سو در آن شهر آراسته

Ки огндаҳ будӣ з ҳар хоста

که آگنده بودی ز هر خواسته

Аммороти олии нӯъмони писанд

عمارات عالی نعمان‌پسند

Чу айвони баҳрому касрии баланд

چو ایوان بهرام و کسری بلند

Аз онҳо яке чун қусӯри биҳишт

از آنها یکی چون قصور بهشت

зи анбари гулаш , вази зару сими хишт

ز عنبر گلش، وز زر و سیم خشت

Муҳандис , ба ашколи Уқлӣдусӣ

مهندس، به اشکال اقلیدسی

Ниҳодаши банноҳо ҳамаи ҳандасӣ

نهادش بناها همه هندسی

Содиру хўрнқ аз он гашта паст

سدیر و خورنق از آن گشته پست

Ваз он ёфта тоқи касрии шикаст

وز آن یافته طاق کسری شکست

Банно карда ҳаҷҷору наҷҷори рӯс

بنا کرده حجار و نجار روس

Ба девори мармар , ба дар обнӯс

به دیوار مرمر، به در آبنوس

з ҳар сӯ ба он соҳати дили писанд

ز هر سو به آن ساحت دل‌پسند

Қалам бар каф омад басии нақши банд

قلم بر کف آمد بسی نقش‌بند

Дар он нақшҳои фарибанда кард

در آن نقش‌های فریبنده کرد

зи меҳру сипеҳраши зару лоҷувард

ز مهر و سپهرش زر و لاجورد

Фуруши млўн , нишеман фурӯз

فروش ملون، نشیمن‌فروز

Қнодили равшан , шубон карда рӯз

قنادیل روشن، شبان کرده روز

Нишаста дар он қасри шоҳии бузург

نشسته در آن قصر شاهی بزرگ

Ки ш аз адл хӯрдӣ барраи шери гург

که‌ش از عدل خوردی بره شیر گرگ

Ҷаҳонии з инсоф побаст ӯ

جهانی ز انصاف پابست او

з ҳақ ёфта рӯзӣ аз даст ӯ

ز حق یافته روزی از دست او

Ҳама аз забони дор ва аз бе забон

همه از زبان‌دار و از بی‌زبان

Дар он хонаи меҳмону шаҳи мизбон

در آن خانه مهمان و شه میزبان

Ҳамаш тавқ бар гардани меҳру моҳ

همش طوق بر گردن مهر و ماه

Ҳамаш ҳалқа бар гӯши дарвешу шоҳ

همش حلقه بر گوش درویش و شاه

Ҷаҳонаш , ба даргоҳ оварда боҷ

جهانش، به درگاه آورده باج

Шаҳонаш , ба гардани гирифтаи хароҷ

شهانش، به گردن گرفته خراج

зи адлу карам , хусравони банда аш

ز عدل و کرم، خسروان بنده‌اش

Сипоҳу раият , сар афганда аш

سپاه و رعیت، سر افگنده‌اش

Фитодӣ чу бӯседяш пои рикоб

فتادی چو بوسیدیش پا رکاب

зи зини рустам , аз тахти афросйоб

ز زین رستم، از تخت افراسیاب

з дод ва диҳиш карда он шаҳриёр

ز داد و دهش کرده آن شهریار

зи мазлӯми мискин , тиҳии он диёр

ز مظلوم مسکین، تهی آن دیار

Ҳазораш бути мшкбў дар ҳарам

هزارش بت مشکبو در حرم

Хромндаҳ чун сарви боғи Ирам

خرامنده چون سرو باغ ارم

Ҳамаш пойдории озодагон

همش پایداری آزادگان

Ҳамаш дастгирии афтодагон

همش دستگیری افتادگان

Ҳазораш сеӣ сарв дар остон

هزارش سهی سرو در آستان

Ба ҳушу ҳунар ҳар яке достон

به هوش و هنر هر یکی داستان

Гуҳӣ то кунад тоза ватар димоғ

گهی تا کند تازه و تر دماغ

Барафрӯхтӣ шаби зи минои чароғ

برافروختی شب ز مینا چراغ

Нишастӣ ва бо мардуми ҳӯшманд

نشستی و با مردم هوشمند

Гирифтӣ май аз соқии нӯшханд

گرفتی می از ساقی نوشخند

Валикин , на чандон ки гардад хароб

ولیکن، نه چندان که گردد خراب

Ҷаҳон аз ғам ӯ , чу ӯ аз шароб

جهان از غم او، چو او از شراب

Шаҳии кови ғами зер дастон хӯрд

شهی کاو غم زیر دستان خورد

Чаҳ ғамгар май аз даст мисатон хӯрд ?

چه غم گر می از دست مستان خورد؟

Ҳамон май , ҳамон ғами гувороаши бод ;

همان می، همان غم گواراش باد؛

Чу Искандар , авранги дороаши бод

چو اسکندر، اورنگ‌ِ داراش باد

Шаҳии кӯ чаҳ соғар бадаст оварад

شهی کو چه ساغر بدست آورد

Ба номӯси шоҳӣ шикаст оварад

به ناموس شاهی شکست آورد

Диҳад нақди давлати зи кафи ройгон

دهد نقد دولت ز کف رایگان

Кашад ҷом май бо фурӯмоягон

کشد جام می با فرومایگان

Ҳамаш коми фархундагии талхи бод

همش کام فرخندگی تلخ باد

Ҳамаш ғарра ӣ зиндагии слхи бод

همش غره‌ی زندگی سلخ باد

Гуҳӣ бо далерони синон бар синон

گهی با دلیران سنان بر سنان

Гуҳӣ бо дабирони қалам дар бенон

گهی با دبیران قلم در بنان

Гуҳии ҳамдами гӯшаи гир ан шудӣ

گهی همدم گوشه‌گیر‌ان شدی

Гуҳии пандомӯз перон шудӣ

گهی پندآموز پیران شدی

Гуҳӣ бо ҷавонони шикори аФгнон

گهی با جوانان شکار افگنان

Ба саҳро шудӣ табли ъушрати занон

به صحرا شدی طبل‌ِ عشرت زنان

Ҳамаш зери пои боди рафтори Рахш

همش زیر پا باد رفتار رخش

Тани оҳан , самаши сангу наълаши дурахш

تن آهن، سمش سنگ و نعلش درخش

Ҳам аз сими чавгон ба каф чун ҳилол

هم از سیم چوگان به کف چون هلال

Вази он гӯии заррини хури поймол

وز آن گوی زرین‌ِ خوَر پایمال

Ҷҳондии зи ҷо ҳар як оҳӯи такӣ

جهاندی ز جا هر یک آهو تکی

Давон аз паии андохтӣ ҳар яке

دوان از پی انداختی هر یکی

Сагу юз , бабри аФгну шери гир

سگ و یوز، ببر افگن و شیر گیر

На аз дасташони бабри рстӣ , на шер

نه از دستشان ببر رستی، نه شیر

Гирифтандӣ аз бораи кӯҳи вазн

گرفتندی از بارهٔ کوه وزن

Ҳам аз дашти оҳӯ , ҳам аз ки гавазн

هم از دشت آهو، هم از کُه گوزن

зи чанголи шоҳину минқори боз

ز چنگال شاهین و منقار باز

Ба ҷои Кебек ва тиҳу намонданд боз

به‌جا کبک و تیهو نماندند باز

Тиҳӣ карда ҳар як зи наздику давр

تهی کرده هر یک ز نزدیک و دور

Замин аз вуҳушу ҳаво аз туюр

زمین از وحوش و هوا از طیور

Сар аз гӯр бар карда баҳроми гӯр

سر از گور بر کرده بهرام گور

Ки то бинад он сайди гуҳро зи давр

که تا بیند آن صید‌گه را ز دور

Магар шуд дар ин арсаи дору гир

مگر شد در این عرصهٔ دار و گیر

Шаҳонро шикор аз давраи ногузир

شهان را شکار از دوره ناگزیر

Яке онкӣ то дӯсти созанди ром

یکی آنکه تا دوست سازند رام

Чу мурғаш фишонданд дона ба дом

چو مرغش فشاندند دانه به‌دام

Дигар хасмро сар ба фитроки зин

دگر خصم را سر به فتراک زین

Бабанданд чун сайд ваҳшат гузин

ببندند چون صید وحشت گزین

зи ҳам шоди алқсаҳи шоҳу сипоҳ

ز هم شاد القصه شاه و سپاه

Маон дар рифоҳ ва кион дар паноҳ

مهان در رفاه و کهان در پناه

Зада дар дили мардум ҳар диёр

زده در دل مردم هر دیار

зи рашки оташи он шаҳр ва он шаҳриёр

ز رشک آتش آن شهر و آن شهریار

Ки каси шаҳриёрӣ чу ӯ додгар

که کس شهریاری چو او دادگر

Надид ва чу он шаҳр , шаҳрӣ дигар

ندید و چو آن شهر، شهری دگر

Заминӣ ба шарқии он шаҳр буд

زمینی به شرقی آن شهر بود

Ки хокаш ба ҳар заҳри позҳр буд

که خاکش به‌هر زهر پازهر بود

Раседӣ аз он турбатам бар машом

رسیدی از آن تربتم بر مشام

Шамемии дили овез ҳар субҳу шом

شمیمی دل‌آویز هر صبح و شام

Наруста , гулаши чидмии ранги ранг

نرسته، گلش چیدمی رنگ رنگ

Чу дил , ғунча аш дидамӣ танги танг

چو دل، غنچه‌اش دیدمی تنگ تنگ

Ннолидаҳ , мурғонаши овозҳо

ننالیده، مرغانش آوازها

Ба гӯшами расонданди баси розҳо

به گوشم رساندند بس رازها

Наруста , дар он хок дидам нахуст

نرسته، در آن خاک دیدم نخست

Ҳар он сабзаи кохр аз он хок раст

هر آن سبزه کآخر از آن خاک رست

Набаста , аён дидам оғози кор

نبسته، عیان دیدم آغاز کار

Ҳар он нақш ки анҷом шуд ошкор

هر آن نقش که‌انجام شد آشکار

зи покии магари хоки он буд об

ز پاکی مگر خاک آن بود آب

Ки рози дилашро надидам ҳиҷоб

که راز دلش را ندیدم حجاب

Намудем ба дили ганҷи нодидаи кас

نمودم به دل گنج نادیده کس

зи мардум ниҳон гуфтамаш ҳар нафас

ز مردم نهان گفتمش هر نفس

Ки : хез эй дили оқибати байни ман

که: خیز ای دل‌ِ عاقبت‌بین من

Ҳам ойӣнаи ман , ҳам ойини ман

هم آیینهٔ من، هم آیین من

Накушта бибин то аз ин хоки нағз

نکِشته ببین تا از این خاک نغز

Чаҳ равед ки аз ҳушати огндаҳи мағз ? !

چه روید که از هوشت آگنده مغز؟!

Фитодаи ману дил ба паҳлавии ҳам

فتاده من و دل به پهلوی هم

Ниҳодаи сари худ ба зонуии ҳам

نهاده سر خود به زانوی هم

Дар он анҷумани хилватии сохтам

در آن انجمن خلوتی ساختم

Назари сӯии он дашти андохтам

نظر سوی آن دشت انداختم

Дар он хитта дидам ман аз хишти хом

در آن خطه دیدم من از خشت خام

Ҳамонҷо ки Кайхусрав аз хати ҷом

همانجا که کیخسرو از خط جام

зи сангаши дили он низ дар сина дид

ز سنگش دل آن نیز در سینه دید

Ки Искандар аз лавҳ ойӣна дид

که اسکندر از لوح آیینه دید

Аҷаби мондаи зи он дашти нокошта

عجب مانده ز آن دشت ناکاشته

Ки хокаш чаҳҳо зер сар дошта ? !

که خاکش چه‌ها زیر سر داشته؟!

Ба ногоҳ дидем каз моҳу меҳр

به ناگاه دیدیم کز ماه و مهر

Бар оварад дастӣ ба бозии сипеҳр

بر آورد دستی به بازی سپهر

Яке парда бар гирд ҳомӯн кашид

یکی پرده بر گرد هامون کشید

Басии лаъибат аз парда берун кашид

بسی لعبت از پرده بیرون کشید

Ҳам аз нури анҷуми ҳаво гарм кард

هم از نور انجم هوا گرم کرد

Ҳам аз гармии он замин нарм кард

هم از گرمی آن زمین نرم کرد

Саропардаи абр боло кашонад

سراپردهٔ ابر بالا کشاند

Вази он пардаи лؤлؤ ӣ лоло фишонд

وز آن پرده لؤلؤ‌ی لالا فشاند