Ҳадиси аҳд ва вафо шуд фасонаи даркишвар

حدیث عهد و وفا شد فسانه درکشور

Зкси дурустии аҳду вафои мҷўӣ дигар

زکس درستی عهد و وفا مجوی دگر

Ба корномаи ман байну неки ибрати гир

به کارنامهٔ من بین و نیک عبرت گیر

Ки корнома аҳрор ҳаст пари зи ъбр

که کارنامهٔ احرار هست پر ز عبر

Ман он касам ки чиҳил сола хизматам бошад

من آن کسم که چهل ساله خدمتم باشد

Бар осмони ватани зи офтоби равшан тар

بر آسمان وطن ز آفتاب روشن‌تر

зи назму нсркс ар поя вар шудӣ будӣ

ز نظم و نثر کس ار پایه‌ور شدی بودی

Маро ба конгресси тоҷи офтоб , мақар

مرا به کنگرهٔ تاجِ آفتاب‌، مقر

Баҳоии хизмату саъии худ ар бхўостмӣ

بهای خدمت و سعی خود ار بخواستمی

Ба кӯҳи зрбн боистмӣ намӯд гузар

به کوه زربن بایستمی نمود گذر

Ҷаҳону неъмат ӯ пеши чашми ҳиммати ман

جهان و نعمت او پیش چشم همت من

Чунон бўдкаҳи пашизӣ ба чашми млиўни вар

چنان بودکه پشیزی به چشم ملیون‌ور

На чашм дорам азбни мардумони кӯтаҳи байн

نه چشم دارم ازین مردمان کوته‌بین

На бим дорам азин рӯзгори мрдшгр

نه بیم دارم ازین روزگارِ مردشِکَر

Ба зибри миннати каси як нафаси бсрнбрд

به زبر منت کس یک نفس بسر نبرد

Касе ки шаст хазону баҳори бардаи басар

کسی که شصت خزان و بهار برده بسر

Вале дрбғ ки хӯрдам зи фарти содаи дилӣ

ولی دریغ که خوردم ز فرط ساده‌دلی

Фиреби дӯстии андари сиёсати кишвар

فریب دوستی اندر سیاست کشور

зи бас ки будам навмед аз авлиёии умӯр

ز بس که بودم نومید از اولیای امور

Ки ҷузи авом фиребӣ надоштанд ҳунар

که جز عوام‌فریبی نداشتند هنر

Яке нагуфта сариҳ вики нарафта саҳеҳ

یکی نگفته صریح و یکی نرفته صحیح

Яке надода масоф ва яке накарда хатар

یکی نداده مصاف و یکی نکرده خطر

Бар он шудам ки зи соҳибдилони бадасти орм

بر آن شدم که ز صاحبدلان بدست آرم

Бзргмрдии бсёркору ном овар

بزرگمردی بسیارکار و نام‌آور

Ки бо ҳуҷуми мухолиф муқовимат гирад

که با هجوم مخالف مقاومت گیرد

НиФкнд бар ҳар ҳамла дар масоф , сипар

نیفکند بر هر حمله در مصاف‌،‌ سپر

Ба хоҷа аз сари сидқу хулӯси дили бастам

به خواجه‌ از سر صدق و خلوص دل بستم

зи пеши онкии ризои шаҳ ба сар наад афсар

ز پیش آنکه رضاشه به سر نهد افسر

Ману мударрису Темуру довару фирӯз

من و مدرس و تیمور و داور و فیروز

Збҳри хоҷа ба маҷлиси бсохтими маҳшар

زبهر خواجه به مجلس بساختیم محشر

Ба ҳафт нома навиштам мқолтии ҳршб

به هفت نامه نوشتم مقالتی هرشب

Чунон ки аз пас онам на хоб монад ва на хур

چنان که از پس آنم نه خواب ماند و نه خور

Басо шбокаҳ нишастам зи шом то гуҳи бом

بسا شبا که نشستم ز شام تا گه بام

Ба нӯк хома намудем зи хоҷаи дафъи хатар

به نوک خامه نمودم ز خواجه دفع خطر

На моҳу ҳафта , гуҳ бигузашт солиёни комрўз

نه ماه و هفته‌، که بگذشت سالیان کامروز

Ба ном хоҷа намудем ҳазор гӯнаи асар

به نام خواجه نمودم هزارگونه اثر

зи хоҷаи нафъи набардам ба умри хеш валек

ز خواجه نفع نبردم به عمر خویش ولیک

з душманонаш бидидам ҳазор гӯнаи зарар

ز دشمنانش بدیدم هزار گونه ضرر

Чаҳ душманони ҳамаи афсуни тарозу ҳарза дароӣ

چه دشمنان همه افسون‌طراز و هرزه‌درای

Чаҳ душманони ҳамаи найранги созу ҳиялат гар

چه دشمنان همه نیرنگ‌ساز و حیلت گر

Ҳама ба нафаси хабиси ваҳма ба табъи шарир

همه‌ به نفس‌، خبیث‌ و همه‌ به‌طبع‌، شریر

Ҳама ба кизби мисолу ҳама ба лؤми смр

همه به کذب، مثال و همه به لُوم، سمر

Ба роҳи хоҷаи зи ҷони азизи шастами даст

به راه خواجه ز جان عزیز شستم دست

Агарчӣ нест зи ҷон дар ҷаҳони гиромӣ тар

اگرچه نیست ز جان در جهان گرامی‌تر

Ҳамин на рӯзи амал дар вафои фишурдами пой

همین نه روز عمل در وفا فشردم پای

Ки ҳам ба азли нпичидм аз влоиши сар

که هم به عزل نپیچیدم از ولایش سر

Қавом , хона нишин буду мнъзли он рӯз

قوام‌، خانه‌نشین بود و منعزل آن روز

Ки бонги силӣ ман кард гӯши хасмаши кар

که بانگ سیلی من کرد گوش خصمش کر

Қавом буд ба зиндону душманаши бркор

قوام بود به زندان و دشمنش برکار

Ки баст аз паии озодяши баҳори камар

که بست از پی آزادیش بهار کمر

Сипас ки сӯии сФршди зи банда ёд накард

سپس که سوی سفرشد ز بنده یاد نکرد

Ки чун ҳаме гузарад рӯзгори мо эдар

که چون همی گذرد روزگار ما ایدر

Ба ҷурми дӯстии хоҷаи нафй ва тард шудам

به جرم دوستی خواجه نفی و طرد شدم

Азон сипас ки ба ҳрлҳзаҳ буд ҷон ба хатар

ازآن سپس که به هرلحظه بود جان به خطر

Чу хоҷа омад ва он об аз осиёб афтод

چو خواجه آمد و آن آب از آسیاب افتاد

Ба кӯй Меҳдӣа омад фурӯду ҷусти мақар

به کوی مهدیه آمد فرود و جست مقر

Шудам ба дидан ва додам нишону ном вале

شدم به دیدن و دادم نشان و نام ولی

Ба расм урф наомад зхўоҷаҳи ҳеҷ хабар

به رسم عرف نیامد زخواجه هیچ خبر

На навбатӣ тлФўн зад на боздид омад

نه نوبتی تلفون زد نه بازدید آمد

На ёд кард ки сӯяши рӯм ба вақт дигар

نه یاد کرد که سویش روم به وقت دگر

Ба худгуфтам каз бими шоҳ паҳлавӣ аст

به خویش گفتم کز بیم شاه پهلوی است

Ки хоҷа менакунад ёд аз ин ситойишгар

که خواجه می‌نکند یاد از این ستایشگر

Балӣ чу хоҷа бидидаст ҳабсу нафии маро

بلی چو خواجه بدیدست حبس و نفی مرا

зи бим шоҳ бишуста сети номам аз дафтар

ز بیم شاه بشسته‌ست نامم از دفتر

Гузашт бар ман ва бар хоҷаи қурби ҳаждаҳи сол

گذشت بر من و بر خواجه قرب هجده سال

Ки ҳар ду будем андари мзони хавфу хатар

که هر دو بودیم اندر مظان خوف و خطر

Чу шоҳ рафт шудам мӯътакиф ба дарга ӯ

چو شاه رفت شدم معتکف به درگه او

Миён бибастау бозуи кушодаи шому саҳар

میان ببسته و بازو گشاده شام و سحر

Ба разми душман ӯ бо гуруҳе аз ёрон

به رزم دشمن او با گروهی از یاران

зи хома пайкон оварадам аз забони ханҷар

ز خامه پیکان آوردم از زبان خنجر

Навиштаҳои ман андари санои ҳазрат ӯ

نوشته‌های من اندر ثنای حضرت او

Чу бшмрӣ буд аз сад мақолати афзӯн тар

چو بشمری بود از صد مقالت افزون‌تر

Яке китоби нбштм кигар накӯ нигарӣ

یکی کتاب نبشتم که گر نکو نگری

Ҳамаи мҳомди ин хоҷааст сартосар

همه محامد این خواجه است سرتاسر

Гар аз шикасти дили мо баромадии овоз

گر از شکست دل ما برآمدی آواز

Шудӣ зи чашми ту хоби ғуруру ишваи бадар

شدی ز چشم تو خواب غرور و عشوه بدر

Касе нбўдкаҳи торбхи рафтаи ёди орад

کسی نبودکه تاریخ رفته یاد آرد

Шуд азгзштаҳи мақолоти бандаи ёдовар

شد ازگذشته مقالات بنده یادآور

зи фари хомау саҳари бенону кӯшиши ман

ز فر خامه و سحر بنان و کوشش من

Ба хоҷа рӯй ниҳоданд дӯстон дигар

به خواجه روی نهادند دوستان دگر

Чу ёфт маснади давлати зи хоҷаи зебу ҷамол

چو یافت مسند دولت ز خواجه زیب و جمال

зи дӯстон ба баҳораши ниўФтоди назар

ز دوستان به بهارش نیوفتاد نظر

Ба шеъри бандаи яке нахли соя густар шуд

به شعر بنده یکی نخل سایه گستر شد

Вале дареғ ки аз баҳр ман надошт самар

ولی دریغ که از بهر من نداشت ثمر

зи хоҷа дил нагирифтам ту ин шигифтии байн

ز خواجه دل نگرفتم تو این شگفتی بین

Ки буд оташи меҳраши маро ба ҷони андар

که بود آتش مهرش مرا به جان اندر

Бадем ҳамдами рӯзу шабаши ману ёрон

بدیم همدم روز و شبش من و یاران

Ба фитнае ки илми гашт дар маи озар

به فتنه‌ای که علم گشت در مه آذر

Сипас ки хона нишин шуд ба қасдаш аз ҳар сӯ

سپس که خانه‌نشین شد به قصدش از هر سو

Бсохтнди ҳасудону душманони лашгар

بساختند حسودان و دشمنان لشگر

Бузурги сингарии андари ҳарими ҳурмат ӯ

بزرگ سنگری اندر حریم حرمت او

Бсохтми ман ва бинишастам андари он сангар

بساختم من و بنشستم اندر آن سنگر

Дртни ҳаводиси азуи ҳеҷам интизор набӯд

درتن حوادث ازو هیچم انتظار نبود

На поймардии кор ва на дастгирии зар

نه پایمردی کار و نه دستگیری زر

Басои шбо ки шикоят намӯду навмидӣ

بسا شبا که شکایت نمود و نومیدی

Каш аз умед гушӯдам ба рухи ҳазорон дар

کش از امید گشودم به رخ هزاران در

Чаҳ нақши ҳокаҳ нишон додам аз тариқи савоб

چه نقش‌هاکه نشان دادم از طریق صواب

Чаҳ розҳокаҳ аён кардам аз мизоҷи башар

چه رازهاکه عیان کردم از مزاج بشر

Ҳама шунид ва писандиду корбаст ва расед

همه شنید و پسندید و کاربست و رسید

Бидон мақом ки ҷузи ваии нбўдкси дархур

بدان مقام که جز وی نبودکس درخور

Дар бағу дард ки ҳам хоҷаи андарин навбат

در‌بغ و درد که هم خواجه اندرین نوبت

Ба рағми ман ба дигар қавми гашти мстзҳр

به‌ رغم من به دگر قوم گشت مستظهر

Маро ба шуғл вазорат бихонад хоҷа вале

مرا به شغل وزارت بخواند خواجه ولی

Ба сӯратӣ ки аз онам фитод хӯн ба ҷигар

به صورتی که از آنم فتاد خون به جگر

Сариҳ гуфт ки шаҳро вазорати ту бад аст

صریح گفت که شه را وزارت تو بد است

Аз он вазир нагаштӣ ва монадӣ аз пас дар

از آن وزیر نگشتی و ماندی از پس در

Чу назд шоҳ барои муаррифӣ рафтем

چو نزد شاه برای معرفی رفتیم

Бикради дрҳқи ман хоҷаи знтии бимр

بکرد درحق من خواجه ضنتی بیمر

Надошт ҳурмат перӣ надошт ҳурмати ном

نداشت حرمت پیری نداشت حرمت نام

Надид қадар шарофат надид қадари ҳунар

ندید قدر شرافت ندید قدر هنر

Зимоми кори ҷаҳонро ба сифла Эй биспурад

زمام کار جهان را به سفله‌ای بسپرد

Ки каси бадви нспрдии зимоми астару хар

که کس بدو نسپردی زمام استر و خر

Сафеҳу ғаррау ноэътимоду ҷоҳи талаб

سفیه و غره و نااعتماد و جاه‌طلب

Ҳасуду сифлау найранги созу афсунгар

حسود و سفله و نیرنگ‌ساز و افسونگر

Бар он шуд аз сари номардумӣ ки ёрон ро

بر آن شد از سر نامردمی که یاران را

зи гирд хоҷа кунад давр аз эмину аиср

ز گرد خواجه کند دور از ایمن و ایسر

Сипас чу гашти муваффақ ба хоҷаи ёзди даст

سپس چو گشت موفق به خواجه یازد دست

Шавад ба бозии бегона дар ҷаҳони сарвар

شود به بازی بیگانه در جهان سرور

Чу майли хоҷаи бадв буд банда тоб надошт

چو میل خواجه بدو بود بنده تاب نداشت

Канораи ҷуст ва ба азлат фитод дар бистар

کناره جست و به عزلت فتاد در بستر

Гузашти шаш ма ва аз бандаи хоҷа ёд накард

گذشت شش مه و از بنده خواجه یاد نکرد

Дрбғ аз он ҳамаи савдо ки пухтами андари сар

دربغ از آن ‌همه سودا که پختم اندر سر

Худо нахост ки Эрон шавад зи хоҷаи тиҳӣ

خدا نخواست که ایران شود ز خواجه تهی

Вагарнаи сифлаи бснҷидаҳ буд ин мункир

وگرنه سفله بسنجیده بود این منکر

Бар он шудам ки аз Эрони буруни рӯм чанде

بر آن شدم که از ایران برون روم چندی

Мгркаҳи ин тани ранҷур тӯша ёбаду фар

مگرکه این تن رنجور توشه یابد و فر

Ба назд хоҷа шудам рухсатами надоду ҷавоз

به نزد خواجه شدم رخصتم نداد و جواز

Бигуфт бош ва ба маҷлиси шӯу мсози сафар

بگفت باش و به مجلس شو و مساز سفر

Ба амр хоҷа бимонадам вале азин мондан

به امر خواجه بماندم ولی ازین ماندن

Ҳамеи ту гӯйӣ афтодаам ба қаъри сқр

همی تو گویی افتاده‌ام به قعر سقر

Фитодаам ба муғокии даруни каждуму мор

فتاده‌ام به مغاکی درون کژدم و مار

На роҳи чораи ҳамеи байнам ва на роҳи мФр

نه راه چاره همی بینم و نه راه مفر

Ҷаҳонёнро ҳаргиз нарафтааст аз ёд

جهانیان را هرگز نرفته است از یاد

Ки бист сол бидам хоҷаро ҳимоятгар

که بیست سال بدم خواجه را حمایتگر

Впр хоҷа бидам ҳам вакили ҳизби вебам

وپر خواجه بدم هم وکیل حزب وبم‌

Вазин ду рутба чаҳ болотараст ва волотар ?

وزین دو رتبه چه بالاتر است و والاتر؟

Вале ндонанд ӣнон ки байни хоҷа ва ман

ولی ندانند اینان که بین خواجه و من

Фитодаи фосилае сахт беҳаду бимр

فتاده فاصله‌ای سخت بی‌حد و بیمر

Гирифтаанд гуруҳеи ҳарими ҳазрат ӯ

گرفته‌اند گروهی حریم حضرت او

Ки раҳи наёбад аз онҷои насими ҷон парвар

که ره نیابد از آنجا نسیم جان‌ پرور

Ҳама ба табъи лӣими ваҳма ба нафаси хабис

همه به طبع لئیم وهمه به نفس خبیث

Ҳама ба маънии аблаҳи ҳама ба ҷинси абтар

همه به معنی ابله همه به جنس ابتر

Ҳам аз фазилати давр ва ҳам аз шарофати ъўр

هم از فضیلت دور و هم از شرافت عور

Ҳам аз дақоиқи кӯр ва ҳам аз ҳақоиқи кар

هم از دقایق کور و هم از حقایق کر

Дурӯғгӯӣ чу шайтон , дасисаи кор чу дев

دروغگوی چو شیطان‌، دسیسه کار چو دیو

Фарохи рӯда чу ёбў , чмўш чун астар

فراخ‌روده چو یابو، چموش چون استر

Муовинанду взбру комитеи созу вакил

معاونند و وزبر و کمیته‌ساز و وکیل

Гуҳии зи тубра тановул кунанду гуҳи зи охур

گهی ز توبره تناول کنند و گه ز آخور

Касони зи фарти гаронӣу қиллати марсум

کسان ز فرط گرانی و قلت مرسوم

Кунанд нолау ӣнон ба айшу ъушрат дар

کنند ناله و اینان به عیش و عشرت در

Ман ин миёна нигаҳ мекунам бар ин узамо

من این میانه نگه می کنم بر این عظما

Чу уштурӣ ки буд нълбндши андар бар

چو اشتری که بود نعلبندش اندر بر

Аҷабтар онкии бад-ӣни ҳолу рӯз ва ин паку пўз

عجب‌تر آنکه بدین حال و روز و این پک و پوز

Ба назд хоҷаи бади мо ҳаме кунанд аз бар

به نزد خواجه بد ما همی کنند از بر

Гумон баранд ки мо фурсатӣ ҳаме ҷӯйем

گمان برند که ما فرصتی همی جوییم

Ки ҷой эшон гирем втӣ шавад чрчр

که جای ایشان گیریم وطی شود چرچر

Дрбғ аз онкӣ ндонанд кошёни уқоб

دربغ از آنکه ندانند کاشیان عقاب

Ба кӯҳсор баландаст не дар охури хар

به کوهسار بلند است نی در آخور خر

Дрбғ аз онкии ндонндкаҳи ифтихор ҳамЭй

دربغ از آنکه ندانندکه افتخار همای

Ба хрдкрдни стхўон буд на қанди вшкр

به خردکردن ستخوان بود نه قند وشکر

Дрбғ аз онкӣ ндонанд кин сиҳкорӣ

دربغ از آنکه ندانند کاین سیهکاری

Ба ҳеҷ рӯй наёбади халоси азкиФр

به هیچ روی نیابد خلاص ازکیفر