Андарин фатрати баромади роят солор занад

اندرین فترت برآمد رایت سالار زند

Мамлакатро кард мстхлси пас аз пайкор чанд

مملکت را کرد مستخلص پس از پیکار چند

Буд султонии Кариму шаҳриёрии ҳӯшманд

بود سلطانی کریم و شهریاری هوشمند

Давҳаи некии нишонду решаи зиштии бикунад

دوحهٔ نیکی نشاند و ریشهٔ زشتی بکند

Пойгоҳи маликро биниҳод бар чархи баланд

پایگاه ملک را بنهاد بر چرخ بلند

Хусравонро шояд аз рафтор ӯ гиранд панд

خسروان را شاید از رفتار او گیرند پند

Кишвари андари аҳд ӯ осоиш ва ором ёфт

کشور اندر عهد او آسایش و آرام یافت

Зердастонро ба некӣ ком дод ва ком ёфт

زیردستان را به نیکی کام داد و کام یافت

Чун ҳасани шоҳи қаҷари Мозандаронро ром ёфт

چون حسن شاه قجر مازندران را رام یافت

Хон занад аз ӯ шикастии сахт бдФрҷом ёфт

خان زند از او شکستی سخت بدفرجام یافت

Ҳила ҳо ангехт чун худро ба банд ва дом ёфт

حیله‌ها انگیخت چون خود را به بند و دام یافت

То ки кори душман аз тадбир ӯ анҷом ёфт

تا که کار دشمن از تدبیر او انجام یافت

Алғрз бо зердастони гашти чандон созгор

الغرض با زیردستان گشت چندان سازگار

Кон нетанд меҳрбони модар ба Тифли ширхор

کان نتاند مهربان مادر به طفل شیرخوار

Шаб шудӣ бар бому афкандии назар бар ҳар канор

شب شدی بر بام و افکندی نظر بر هر کنار

Гар нишони айши ҷустӣ шукр кардӣ бишмор

گر نشان عیش جستی شکر کردی بیشمار

Вари нишони бонгу ромиш кам шунидӣ шаҳриёр

ور نشان بانگ و رامش کم شنیدی شهریار

Носазо гуфтӣ басӣ бар посбонони диёр

ناسزا گفتی بسی بر پاسبانان دیار

Худ шабии базмӣ бпо кард аз занони моҳрӯ

خود شبی بزمی بپا کرد از زنان ماهرو

Дид як тан зон миёни афкандаи чин андар бирав

دید یک تن زان میان افکنده چین اندر برو

Гуфт ин аз чист ? гуфт эй шаҳриёри комҷу

گفت این از چیست‌؟ گفت ای شهریار کامجو

Карда бо ман чанд гуҳи сабзии фурӯшии дили накӯ

کرده با من چند گه سبزی فروشی دل نکو

Низ ман имшаби қарори васли додстми бадв

نیز من امشب قرار وصل دادستم بدو

Чун ҳадис ӯ ба поён рафт , шоҳи никхў

چون حدیث او به پایان رفت‌، شاه نیکخو

Бо чунин ободии малику хушӣу кару фар

با چنین آبادی ملک و خوشی و کر و فر

Бо хўдороӣӣ ва ороиш набӯд ӯро назар

با خودآرائی و آرایش نبود او را نظر

Ҷомае аз пунба будаш ҳар ду равияи остар

جامه‌ای از پنبه بودش هر دو رویه آستر

Вони ҳам оринҷаш ҳамеша пинаи дору нима дар

وآن هم آرنجش همیشه پینه‌دار و نیمه‌در

Лек гоҳи ҷӯад ва бахшиш дошт дар пеши назар

لیک گاه جود و بخشش داشت در پیش نظر

Сангро ҳамтои гавҳари хоки ҳамсанги зар

سنگ را همتای گوهر خاک همسنگ زر

Бории андари малики дорӣ дар адл ва дод сифт

باری اندر ملک داری درّ عدل و داد سفت

Ҳам ба номи нек , тахту тоҷро бадрӯд гуфт

هم به نام نیک‌، تخت و تاج را بدرود گفت

Ҷонишинон варо шуд ҷаҳлу истибдоди ҷуфт

جانشینان ورا شد جهل و استبداد جفت

Толеъи бедорашон аз ҷаҳл ва истибдод хуфт

طالع بیدارشان از جهل و استبداد خفت

Сарсари бидўлтии шани хирман омол рафт

صرصر بیدولتی‌شان خرمن آمال رفت

Пас гули қоҷорёни азглшни иззати шкФт

پس گل قاجاریان ازگلشن عزت شکفت

Бар дар Широз бо халқии гарони мейри далер

بر در شیراز با خلقی گران میر دلیر

Тохт бар лшкргаҳи оқои Муҳамади хон чу шер

تاخت بر لشکرگه آقا محمد خان چو شیر

Меҳтари қоҷор мардӣ карду бози устоди дайр

مهتر قاجار مردی کرد و باز استاد دیر

Зини сабот ва прдлӣ шуд бар амир занад чир

زین ثبات و پردلی شد بر امیر زند چیر

Ҷанг ҳо карданд то шуд рӯзгор аз ҷанги сайр

جنگ‌ها کردند تا شد روزگار از جنگ سیر

Паҳлавон занад омад оқибати зини ҷанги зер

پهلوان زند آمد عاقبت زین جنگ زیر

ӯст андари подшоҳии мағзу ӣнони ҷумлаи пӯст

اوست اندر پادشاهی مغز و اینان جمله پوست

Як тани азоинон агар шоён таҳсин аст ӯст

یک تن ازاینان اگر شایان تحسین است اوست

Бе дўрнгии бад , ба душмани душман ва бо дӯсти ди вест

بی‌دورنگی بد، به ‌دشمن ‌دشمن ‌و با دوست‌ د‌وست

Офарин бар шаҳриёрӣ кинаш табъ ва инаш хуаст

آفرین بر شهریاری کاینش طبع و اینش خوست

Гоҳи кӯшиш рост гуфтӣ сохта аз санг рӯаст

گاه کوشش راست گفتی ساخته از سنگ روست

Гоҳи тадбир ончӣ гуфтӣ халқ гуфтандӣ накӯаст

گاه تدبیر آنچه گفتی خلق گفتندی نکوست

Фирқаи қоҷор аз ҷони банда дарга шуданд

فرقهٔ قاجار از جان بندهٔ درگه شدند

Мардуми кӯҳи птшхўорши зи ҷон ҳамраҳ шуданд

مردم کوه پتشخوارش ز جان همره شدند

Алғрзи нимӣ зи Эрони бандагон шаҳ шуданд

الغرض نیمی ز ایران بندگان شه شدند

Душманони хонагӣ чун зини хабар огаҳ шуданд

دشمنان خانگی چون زین خبر آگه شدند

Ҷангҷӯеро ҳамаи тани сӯй мидонгаҳ шуданд

جنگجویی را همه تن سوی میدانگه شدند

Лек дар майдони он шери жён рӯбаҳ шуданд

لیک در میدان آن شیر ژیان روبه شدند

Борӣ ӯро буд дар шоҳии ду хуии нописанд

باری او را بود در شاهی دو خوی ناپسند

Хаст бисёр ва бе инсофии болоблнд

خست بسیار و بی‌انصافی بالابلند

Нимаи мардони Кирмонро ба хорӣ чашм кунад

نیمهٔ مردان کرمان را به خواری چشم کند

Духтаронишонро ба зли бардагӣ андар фиканд

دخترانشان را به ذل بردگی اندر فکند

Пас бикунадаши чашм ва оварадаш ба раии баста ба банд

پس بکندش چشم و آوردش به ری بسته به‌بند

Ронад ҳукмии зишт бар лутфалии хон . Шоҳ занад

راند حکمی زشت بر لطفعلی خان. شاه زند

Мирзои шҳрх ки буд андари хуросони ҳукмрон

میرزا شهرخ که بود اندر خراسان حکمران

Пӯри нодири шаҳи бад ва будаш ҷавоҳирҳо ниҳон

پور نادر شه بد و بودش جواهرها نهان

Буд нобӣно ва шуд таслими хоқони ҷаҳон

بود نابینا و شد تسلیم خاقان جهان

Вази шиканҷаи марди мискин , инат хасмӣ бе амон

وز شکنجه مرد مسکین‌، اینت خصمی بی‌امان

Шуд ба разми рӯсёни зони пас сӯии Тифлис , хон

شد به رزم روسیان زآن‌ پس سوی تفلیس‌، خان

Ганҷау Тифлис бастад шуд сӯии шӯшии равон

گنجه و تفلیس بستد شد سوی شوشی روان

Андари урдӯгоҳи перомуни шӯшии нимшб

اندر اردوگاه پیرامون شوشی نیمشب

Кард аз ду ходими деринаи хрбўзаҳи талаб

کرد از دو خادم دیرینه خربوزه طلب

Баҳраш овараданд ва шаҳ бинмуд бар онони ғазаб

بهرش آوردند و شه بنمود بر آنان غضب

Кафати азин хрбўзаҳи хўрдстид бе шарти адаб

کفت ازین خربوزه خوردستید بی‌شرط ادب

Бомдодони чашмҳоатон бркнм то зон сабаб

بامدادان چشم‌هاتان برکنم تا زان سبب

Ибрат афзойед зеро ибрат афзоед тъб

عبرت افزایید زیرا عبرت افزاید تعب

Шуд сипас фатҳъалии шаҳи андари Эрони подшо

شد سپس فتحعلی شه اندر ایران پادشا

Буд султонии раҳиму шаҳриёрӣ бо ҳаё

بود سلطانی رحیم و شهریاری با حیا

Лутф ҳо фармуд бар фатҳъалии хони сабо

لطف‌ها فرمود بر فتحعلی خان صبا

Шеър ва санъат ёфт аз ташвиқ ӯ қадару баҳо

شعر و صنعت یافت از تشویق او قدر و بها

Ҳам дар он айёми ҷанги рӯс ва Эрон шуд бпо

هم در آن ایام جنگ روس و ایران شد بپا

Англисони ваъда ҳо карданд бе шарти вафо

انگلیسان وعده‌ها کردند بی‌شرط وفا

Басти ноплиўн бо фатҳъалии аҳди вдод

بست ناپلیون با فتحعلی عهد وداد

Зон бритонӣ ба бим афтоду баргашт аз ъинод

زان بریتانی به بیم افتاد و برگشت از عناد

Баст бо қайсар , алии рағми Бонапарти иттиҳод

بست با قیصر، علی‌رغم بناپارت اتحاد

Кард андари бораи Қафқози вгрҷстони фасод

کرد اندر بارهٔ قفقاز وگرجستان فساد

Низ бо фатҳъалии шаҳ дам зад аз сулҳу сдод

نیز با فتحعلی شه دم زد از صلح و سداد

Зон миёни фатҳъалӣ шаҳ кард бар ваии эътимод

زان میان فتحعلی شه کرد بر وی اعتماد

Рӯс бо мо ҷанг кард ва дар гулистони аҳди баст

روس با ما جنگ کرد و در گلستان عهد بست

Лек ногуҳи аҳдҳои бастаро дар ҳам шикаст

لیک ناگه عهدهای بسته را در هم شکست

Ҳамла бар табриз кард ва дод ҷангии тозаи даст

حمله بر تبریز کرد و داد جنگی تازه دست

Оқибат дар таркмони чойии зи нав паймон бибаст

عاقبت در ترکمان‌چایی ز نو پیمان ببست

Вони қарори ҷобирона ҳамчунон барҷоӣ ҳаст

وآن قرار جابرانه همچنان برجای هست

Чанд шаҳр аз мо гирифту номи моро кард паст

چند شهر از ما گرفت و نام ما را کرد پست

Шоҳи аббос аз пас он аҳду паймон хор шуд

شاه‌عباس از پس آن عهد و پیمان خوار شد

Нойиби шаҳ буд лекини ронда дарбор шуд

نایب شه بود لیکن راندهٔ دربار شد

Муттаҳам шуд дар шикасти рӯс ва бемиқдор шуд

متهم شد در شکست روس و بی‌مقدار شد

Дар хуросон рафту онҷои зондҳон бемор шуд

در خراسان رفت و آنجا زاندهان بیمار شد

Хоки Тӯс аз он қади боланда бархӯрдор шуд

خاک طوس از آن قد بالنده برخوردار شد

Шоҳи ҳам дар Исфаҳон аз зиндагӣ безор шуд

شاه هم در اصفهان از زندگی بیزار شد

Ҷонишини бади шаҳи Муҳамади зодаи аббоси шоҳ

جانشین بد شه محمد زادهٔ عباس شاه

Зонка аҳди рӯсу Эрони бад бар ин маънии гувоҳ

زانکه عهد روس و ایران بد بر این معنی گواه

Лек фарзандон шаҳ буданд андари иштибоҳ

لیک فرزندان شه بودند اندر اشتباه

Ҳарякии худро шаҳии хонданд бо хайлу сипоҳ

هریکی خود را شهی خواندند با خیل و سپاه

Зилл султон шуд алии шоҳ ва ба раии буришад ба гоҳ

ظل سلطان شد علی‌شاه و به‌ری برشد به گاه

Ҷонишини берун аз Озарбойҷон шуд кӣнаи хоҳ

جانشین بیرون از آذربایجان شد کینه‌خواه

Зодагони шоҳи мозӣ ҳар яке шоҳӣ баданд

زادگان شاه ماضی هر یکی شاهی بدند

Ҳар яке дар малик чун шер джокоҳӣ баданд

هر یکی در ملک چون شیر دژآکاهی بدند

Лек бо таҳдиди қайсари ҷумла рӯбоҳӣ баданд

لیک با تهدید قیصر جمله روباهی بدند

Мари Муҳамади шоҳро худоам ҳамроҳӣ баданд

مر محمد شاه را خدام همراهی بدند

Тобеъи астораҳи кушта арча худ моҳӣ баданд

تابع استاره کشته ارچه خود ماهی بدند

Дар бар қоими мақомаши абд даргоҳӣ баданд

در بر قائم مقامش عبد درگاهی بدند

Хоҷаи бўолқосм ба кори рӯсу Эрон даст дошт

خواجه‌بوالقاسم به کار روس و ایران دست داشت

Дар муназзам кардани Эрони басӣ ҳиммат гумошт

در منظم کردن ایران بسی همت گماشت

Дар фани иншои зи нави тухмӣ ба боғ фазл кошт

در فن انشا ز نو تخمی به باغ فضل کاشت

Шеърро некӯи сурӯду номаро некӯи нигошт

شعر را نیکو سرود و نامه را نیکو نگاشت

Дар умӯри малики ройоти аввалии аламрии фаррошат

در امور ملک رایات اولی‌الامری فراشت

Зон сабаби афкори дарбори шаҳ аз вай рӯй кошт

زان سبب افکار دربار شه از وی روی کاشت

Мирзои оқосии андари фатҳи иқлӣми Ҳирот

میرزا آقاسی اندر فتح اقلیم هرات

Ҷанб ва ҷӯшӣ кард лекин пеш омад мушкилот

جنب‌ و جوشی کرد لیکن پیش آمد مشکلات

Сохт баҳри худ зёъи вофир аз малику қанот

ساخت بهر خود ضیاع وافر از ملک و قنات

Даст ва пое кард то шаҳро падед омад вафот

دست و پایی کرد تا شه را پدید آمد وفات

Носириддини шаҳи барӣ рух кард чун шуд шоҳи мот

ناصرالدین‌شه بری رخ کرد چون شد شاه مات

Буд ҳамроҳаши вазирии доҳӣу олии сифот

بود همراهش وزیری داهی و عالی صفات

Чун ки ноплиўн ба сӯрӣ « сини Ҳелен » шуд раҳсипор

چون که ناپلیون به‌سوری «‌سن هلن‌» شد رهسپار

Баста шуд андари аврупои аҳдҳои устувор

بسته شد اندر اروپا عهدهای استوار

Ёфт луии ҳаждаҳум бар маснади шоҳии қарор

یافت لوی هجدهم بر مسند شاهی قرار

Ихтилофоти аврупо хатм шуд як рӯзгор

اختلافات اروپا ختم شد یک روزگار

Ваз дигар сӯи ҷунбиши илмӣ ба олам ёфт бор

وز دگر سو جنبش علمی به عالم یافت بار

Лек Эрон буд ғарқи хоби ҷаҳлу изтирор

لیک ایران بود غرق خواب جهل و اضطرار

Мардуми ҳушёри дунё дар хаёли сарварӣ

مردم هشیار دنیا در خیال سروری

Рӯзу шаби мустағриқи тадбиру ҳиялати густарӣ

روز و شب مستغرق تدبیر و حیلت گستری

Гарми нашри санъату илму раияти парварӣ

گرم نشر صنعت و علم و رعیت‌پروری

Баҳри колои ватан дар ҷустуҷӯии муштарӣ

بهر کالای وطن در جستجوی مشتری

Дар ниҳон стўор карда пояи ҷанг оварӣ

در نهان ستوار کرده پایهٔ جنگ‌آوری

Лек Эрони зиндагониро шимурдаи срсрӣ

لیک ایران زندگانی را شمرده سرسری

Носириддини шаҳи ҷавонӣ буд нодонистаи кор

ناصرالدین شه جوانی بود نادانسته کار

Маҳди улёи модараши даркорҳо доири мадор

مهد علیا مادرش درکارها دایر مدار

Мардуми дарбор ҳар як нокасе мардуми шикор

مردم دربار هر یک ناکسی مردم‌شکار

Буд танҳо садри аъзам дар паии ислоҳи кор

بود تنها صدر اعظم در پی اصلاح کار

Фкртши он буд то бо рӯсён ояд канор

فکرتش آن بود تا با روسیان آید کنار

Ваз ҳарӣ орад ба каф то ғзнӣ ва то Қандаҳор

وز هری آرد به کف تا غزنی و تا قندهار

Андарин фикрати вазири шаҳи миёнро танги баст

اندرین فکرت وزیر شه میان را تنگ بست

Реша бедод кунаду гардани ришвати шикаст

ریشهٔ بیداد کند و گردن رشوت شکست

Дузду ҷосусу сухани чини зи эҳтисобаши гашти паст

دزد و جاسوس‌ و سخن‌چین ز احتسابش گشت‌ پست

Ҷамъу харҷи маликро танзим дод он ҳақи параст

جمع و خرج ملک را تنظیم داد آن حق‌پرست

Сахт бигирифт иқтидороти пароканда ба даст

سخت بگرفت اقتدارات پراکنده به دست

Лек ғофил буд ковро дар пайаст он пели маст

لیک غافل بود کاو را در پی است آن پیل مست

Модари шаҳ бо дигар дарборёни шӯрбахт

مادر شه با دگر درباریان شوربخت

Ҳамраҳи бегонагони гаштанд ва кӯшиданд сахт

همره بیگانگان گشتند و کوشیدند سخت

Шоҳро доданд бим аз интиқоли тоҷу тахт

شاه را دادند بیم از انتقال تاج و تخت

Чоҳ чрбк хӯрд ва биниҳод арра бар пои дарахт

چاه چربک خورد و بنهاد اره بر پای درخت

Хоҷа шдхлўт гузин ,у охир ба Кошони баради рахт

خواجه‌شدخلوت گزین‌،و‌ آخر به کاشان برد رخت

Шуд дили донишварони андари фироқаши лухти лухт

شد دل دانشوران اندر فراقش لخت لخت

Аз пас маргаш дар Эрони фикри ному нанги мард

از پس مرگش در ایران فکر نام و ننگ مرد

Хӯн ӯ гуфтӣ ки нақши иззат аз Эрони стрд

خون او گفتی که نقش عزت از ایران سترد

Монад Эрон дар шимури ҳамбози кишварҳои хирад

ماند ایران در شمر همباز کشورهای خرد

Англису рӯс аз он соъат дар Эрони дасти барад

انگلیس و روس از آن‌ ساعت در ایران دست برد

Қудрати ҳамсоягони яксони гулӯии мо фишурд

قدرت همسایگان یکسان گلوی ما فشرد

Гашти барпои фитнаи элоти тарку лур ва кард

گشت برپا فتنهٔ ایلات ترک و لر و کرد

Моу ҷопони ҳамсафар будем андари Асия

ما و ژاپن همسفر بودیم اندر آسیا

ӯ сӯй мақсад шуд ва дар нима раҳ монадем мо

او سوی مقصد شد و در نیمه‌ره ماندیم ما

Малики Олмонро муназзами сохт бизморк аз вафо

ملک آلمان را منظم ساخت بیزمارک از وفا

Хӯрд ноплиўни сеюм зу шикасти андари вғо

خورد ناپلیون سوم زو شکست اندر وغا

Паҳна омрик шуд майдон ҳар зўрозмо

پهنهٔ آمریک شد میدان هر زورآزما

Ҳаркасӣ кард аз барои худ ба навъе дасту по

هرکسی کرد از برای خود به‌نوعی دست و پا

Ҷунбиш миллӣ бамурд андари дили эрониён

جنبش ملی بمرد اندر دل ایرانیان

Фикри басту иртиқо аскарӣ рафт аз миён

فکر بسط و ارتقاء عسکری رفت از میان

Буд Эрони амну давлати хуфтаи андари парниён

بود ایران امن و دولت خفته اندر پرنیان

Чун касе ков хусбад андари бешаи шери жён

چون کسی کاو خسبد اندر بیشهٔ شیر ژیان

Илми таъриху адабро гашти бозории аён

علم تاریخ و ادب را گشت بازاری عیان

Ҳам усӯлу ҳикмату фиқҳу маъонӣу баён

هم اصول و حکمت و فقه و معانی و بیان

ХўдкрФтми шофиӣу бўҳниФаҳи зиндаи гашт

خودکرفتم شافعی و بوحنیفه زنده گشت

ё сухан чун рӯзгори анварии арзандаи гашт

یا سخن چون روزگار انوری ارزنده گشت

Чист ҳосил гарна бехи фақру зиллати кандаи гашт

چیست حاصل گرنه بیخ فقر و ذلت کنده گشت

Бахт кишвар шуд сияҳ чун рахти лашкари жандаи гашт

بخت کشور شد سیه‌ چون ‌رخت لشکر ژنده گشت

Шаҳ ки дар маънӣ бар шоҳони олами бандаи гашт

شه که در معنی بر شاهان عالم بنده گشت

Маънавият нест дар маликаш вагар пояндаи гашт

معنویت نیست در ملکش وگر پاینده گشت

Гар таносубро бигирем аз мулӯки ғазнавӣ

گر تناسب را بگیریم از ملوک غزنوی

Носириддини шаҳ ба машриқ бӯда султонии қавӣ

ناصرالدین شه به مشرق بوده سلطانی قوی

Соҳиби тадбиру азму ройу табъи мстўӣ

صاحب تدبیر و عزم و رای و طبع مستوی

Ҷамъ дар ваии ҷумлаи одобу сифоти хусравӣ

جمع در وی جمله آداب و صفات خسروی

Кишвараши зи амну рифоҳу илму санъати муҳтавӣ

کشورش ز امن و رفاه و علم و صنعت محتوی

Дар қазоё карда аз фикри умумии пайравӣ

در قضایا کرده از فکر عمومی پیروی

Ин шунидам каз пас сӣ сол шоҳӣ гуфт шоҳ

این شنیدم کز پس سی سال شاهی گفت شاه

К-эй дариғо аз чаҳ рӯ кардам атобакро табоҳ

کای دریغا از چه رو کردم اتابک را تباه

Бод бар захмаши пас аз сӣ соли хуи рад ва кард оҳ

باد بر زخمش پس از سی سال خو‌رد و کرد آه

Вази ҳадис бе вазири як гашти хстў бар гуноҳ

وز حدیث بی‌وزیر یک گشت خستو بر گناه

Ёфт каз бизморк , зии пориси баради Олмони сипоҳ

یافت کز بیزمارک‌، زی پاریس برد آلمان سپاه

Ва Англия аз вазирон , зад ба марзи ҳинди роҳ

و انگلستان از وزیران‌، زد به مرز هند راه

Шуд Фароҳонии табоҳу гашти атобаки нопадид

شد فراهانی تباه و گشت اتابک ناپدید

Бар сипаҳсолори ҳам аз муфсидон офат расед

بر سپهسالار هم از مفسدان آفت رسید

Дайр шуд ҳангоми ислоҳот ва шуд мӯяши сипед

دیر شد هنگام اصلاحات و شد مویش سپید

Гашт аз дарборёни сифла яксар ноумед

گشت از درباریان سفله یکسر ناامید

Дар сиёсати чорае ҷузи рӯзи тай кардан надид

در سیاست چاره‌ای جز روز طی کردن ندید

Даст аз Марву Ҳироту Хива ва атрк кашид

دست از مرو و هرات و خیوه و اترک کشید

Дар мсили масканати бғнўд ва чанде бргзшт

در مسیل مسکنت بغنود و چندی برگذشت

Сари зи ҷои бардошти он соъат ки об аз саргузашт

سر ز جا برداشت آن‌ساعت که ‌آب از سرگذشت

Қисматӣ аз рӯзаши андари ҳоҷати кишвари гузашт

قسمتی از روزش اندر حاجت کشور گذشت

Боқии авқот ӯ дар зин ва дар бистари гузашт

باقی اوقات او در زین و در بستر گذشت

Вази паии гардиши яке сӯии аврупои бргзшт

وز پی گردش یکی سوی اروپا برگذشت

Монадаш аз панҷоҳ солаи хусравии ин саргузашт

ماندش از پنجاه ساله خسروی این سرگذشت

Маргаши оғози ғамони давра қоҷор шуд

مرگش آغاز غمان دورهٔ قاجار شد

Вози қазои таърихи маргаши ҳам « ғам бисёр » шуд

واز قضا تاریخ مرگش هم «‌غم بسیار» شد

Шаҳи Музаффари андакӣ аз малик бархӯрдор шуд

شه مظفر اندکی از ملک برخوردار شد

Зонка ӯ ҳам зи аввали шоҳаншаҳӣ бемор шуд

زانکه او هم ز اول شاهنشهی بیمار شد

Инқилоби фикрии андари аҳд ӯ бркор шуд

انقلاب فکری اندر عهد او برکار شد

Ҷаласаҳо эҷоди гашт ва фикрҳо бедор шуд

جلسه‌ها ایجاد گشت و فکرها بیدار شد

Аз фаранг омад ба Эрони турфаҳои ранги ранг

از فرنگ آمد به ایران طرفه‌های رنگ‌رنگ

Шоҳро маҷзӯб кард овозаи шаҳри фаранг

شاه را مجذوب کرد آوازهٔ شهر فرنگ

Зии Фрнгстони се Крети шоҳ Эрон ронад хинг

زی فرنگستان سه کرت شاه ایران راند خنگ

Хост то Эрони шӯи д ҳамчун Фрнгстони қашанг

خواست تا ایران شو‌د همچون فرنگستان قشنگ

Зон сабаб кард аз аҷониби қарзҳоӣ бидрнг

زان سبب کرد از اجانب قرض‌هایی بیدرنگ

Шуд харидорӣ аз он зари андакии тӯбу туфанг

شد خریداری از آن زر اندکی توپ و تفنگ

Тилигрофи андари замон Носириддин шуд дуруст

تلگراف اندر زمان ناصرالدین شد درست

Пас Музаффари шоҳи гумрукро намӯд ислоҳу паст

پس مظفر شاه گمرک را نمود اصلاح و پست

Мардум аз Белгия оварад ва ба кори андохти чуст

مردم از بلژیک آورد و به کار انداخت چست

Бо атобак дод ӯ кори садоратро нахуст

با اتابک داد او کار صدارت را نخست

Пас амини аддавларо овараду з ӯ ислоҳи ҷуст

پس امین‌الدوله را آورد و ز او اصلاح جست

Лек бо дарбори фосид кӣ шавад кории дуруст

لیک با دربار فاسد کی شود کاری درست

Кар ва фарӣ кард айни аддавлаи андари кори малик

کر و فری کرد عین‌الدوله اندر کار ملک

Лек аз он печида тар шуд уқдаи душвори малик

لیک از آن پیچیده تر شد عقده دشوار ملک

Кӣ ба зӯри ҳоиҳўи равнақи пазиради кори малик

کی به زور هایهو رونق پذیرد کار ملک

Кӣ шавад идбори малики ислоҳ аз дарбори малик

کی شود ادبار ملک اصلاح از دربار ملک

Шоҳи худ бемору монда бе давои бемори малик

شاه خود بیمار و مانده بی‌دوا بیمار ملک

Ришвату тазвиру дуздии роиҷи бозори малик

رشوت و تزویر و دزدی رایج بازار ملک

Рафта рафта шуд зи айни аддавлаи дилҳо пургазанд

رفته رفته شد ز عین‌الدوله دل‌ها پرگزند

Дар маҷолис гуфтугӯҳо шуд барзидаши баланд

در مجالس گفتگوها شد برضدش بلند

Кард айни аддавлаи ҷамъиро зи доноён ба банд

کرد عین‌الدوله جمعی را ز دانایان به بند

Чанд танро дар калоту Ардабӣл андар фиканд

چند تن را در کلات و اردبیل اندر فکند

Тоҷирони ҳам ранҷа аз лат хӯрдани туҷҷори қанд

تاجران هم رنجه از لَت خوردن تجار قند

Зини сабаб бозорҳо шуд бастаи зини озор чанд

زین سبب بازارها شد بسته زین آزار چند

Сайидӣ шуд куштаи вази ғўғоиён фарёд хост

سیدی شد کشته وز غوغاییان فریاد خاست

Марду зан аз боргоҳи шаҳи Музаффари додхост

مرد و زن از بارگاه شه‌مظفر دادخواست

Лек айни аддавлаи андаркори худ устоди рост

لیک عین‌الدوله اندرکار خود استاد راست

Гуфт бояд коқтдори пашшаро аз боди кост

گفت باید کاقتدار پشه را از باد کاست

Подшаҳ гуфташ ки дарбор шҳншаҳ дод ҷост

پادشه گفتش که دربار شهنشه داد جاست

Марҷаъ халқаст агар ҳафтод агар ҳаштод пост

مرجع خلقست اگر هفتاد اگر هشتاد پاست

Сайиди озодаи ъбдолаҳ ки буд аз беҳбаҳон

سیّد آزاده عبدالّه که بود از بهبهان

Ҳамчунин Сайиди Муҳамади олами бсёрдон

همچنین سید محمد عالم بسیاردان

Бо дигар донишварону фозилону олимон

با دگر دانشوران و فاضلان و عالمان

Ҷумлагии гаштанди сӯии масҷиди ҷомеъи равон

جملگی گشتند سوی مسجد جامع روان

Гашт дар раии инқилобии ошкори андари замон

گشت در ری انقلابی آشکار اندر زمان

Ҳарҷ ва мараҷ афтод дар бозору барзани ногаҳон

هرج و مرج افتاد در بازار و برزن ناگهان

Ҳайати рӯҳонӣони рафтанд аз раии сӯии Қум

هیئت روحانیان رفتند از ری سوی قم

То ки аз ин малик фармойанд ҳиҷрати каллаам

تا که از این ملک فرمایند هجرت کلهم

Садр аъзам кард бо мардуми з ҳар сӯи аштлм

صدر اعظم کرد با مردم ز هر سو اشتلم

Лек гуфташ ҷунбиши миллӣ ки , ҳон эй хоҷаи Қум !

لیک گفتش جنبش ملی که‌، هان ای خواجه قم‌!

Табл озодӣ кашид овоз чун рўиинаҳи хам

طبل آزادی کشید آواز چون رویینه خم

Халқ боз омад зи шаҳи Абдулазему шаҳри Қум

خلق باز آمد ز شه عبدالعظیم و شهر قم

Гашти айни аддавла аз кори садорати барканор

گشت عین‌الدوله از کار صدارت برکنار

Аз пас ӯ шуд Мушӣруддавларо оғози кор

از پس او شد مشیرالدوله را آغاز کار

Дод бар машрӯтаи фармони хусрави волотбор

داد بر مشروطه فرمان خسرو والاتبار

Мунтахаб шуд маҷлиси шурӣ дар аввали рӯзгор

منتخب شد مجلس شوری در اول روزگار

Ёфт қонӯни асосӣ дар вилояти интишор

یافت قانون اساسی در ولایت انتشار

Анҷуманҳо гашти барпо дар ҳамаи шаҳру диёр

انجمن‌ها گشت برپا در همه شهر و دیار

ӣнҳамаи осори шоҳони хсрўо , афсона нест

اینهمه آثار شاهان خسروا، افسانه نیست

Шоҳро шоҳо , гзир аз сират шоҳона нест

شاه را شاها، گزیر از سیرت شاهانه نیست

Хусравии андари хур ҳар маст ва ҳар девона нест

خسروی اندر خور هر مست و هر دیوانه نیست

Маҷлиси афрӯзии з шамъаст оре аз парвона нест

مجلس‌افروزی‌ز شمع‌است آری از پروانه نیست

Инак инак кадхудоеи ҷузи ту дар ин хона нест

اینک اینک کدخدایی جز تو در این خانه نیست

Хонае чун хонаи ту хсрўо вайрона нест

خانه‌ای چون خانهٔ تو خسروا ویرانه نیست