Зикри қиссаи вилояти макрону ончии брўзгори амири Маҳмӯд , разии аллоҳи анҳу , дар онҷои гузашт

ذکر قصّه ولایت مکران و آنچه بروزگار امیر محمود، رضی اللّه عنه، در آنجا گذشت‌

Чун мъдони волии макрон гузашта шуд , миёни ду писараши исоу бӯи алъскр мухолифат афтод , чунонкии кор аз дараҷаи сухани бдрҷаҳ шамшер кашиду лашкарӣу раияти майли сӯй исо карданд . Ва бӯ алъскр бигурехт бсистон омад - ва мо бсўмноти рафта будем - хоҷаи бӯи насри хофии он озоди марди баростии вайро некӯ фурӯд оварад ва назул бсзо доду мизбонӣ шигарф кард . Ва хоҷаи абӯи алФрҷи олии бен алмзФр , адоами аллоҳи ъзаҳ , ки имрӯз дар давлати фаррухи султони муаззами абӯи шуҷоъи фаррухи зоди ибни Носири аддӣн , атоли аллоҳи бқоءаҳу насри авлиёъа , шуғли ашрофи мамлакат ӯ дораду ноӣбон ӯ , ва ӯ мардӣаст дар фазлу ақлу илму адаби ягонаи рӯзгор , ин соли омада буд бсистон ,у онҷо ӯро бо хоҷаи падарам , раҳмаи аллоҳи алайҳ , суҳбат ва дӯстӣ афтоду зини ҳадис бисёр гуяд , имрӯзи дӯст манаст . Ва бародараши хоҷаи бӯи насри раҳмаи аллоҳи алайҳ , ҳам ин сол ба Қойин омад . Ва ҳар ду бғзнин омаданд ва бисёр хизмат карданд то чунин дараҷот ёфтанд , ки бӯи наср бар шуғли оризӣ буд ки фармон ёфт ,у мардии сахти фозилу зебоу адибу хирадманд буду писари нахусташ мондаасту ашрофи ғазнӣну навоҳии он мавсӯм ба вайаст . Ва бӯи насри хофии ҳоли бӯи алъскри бознамуд , ва чун аз ғзў сўмнот бозомадем , амири Маҳмӯд нома фиристод то [ вайро ] бар сиблати хӯбӣ бадаргоҳ фиристанд ,у бФрстод . Ва амири Маҳмӯди вайро бнўохту бадаргоҳ нигоҳ дошту хабари ббродрши волӣ макрон расед , хор дар музей аш афтод ва сахт битарседу қозии макронро бо раису чндтн аз слҳоу аъёни раият бадаргоҳ фиристод бо номаҳо ва маҳзарҳо ки : « вале аҳди падар вайаст , ва агар бародари роҳ мухолифат нагирифтӣу бсохтӣ ва бар фармони падараш кор кардӣ , ҳеҷ чиз аз неъмати азу дареғ набӯдӣ . Акнӯн агар худованд бинад , ин вилоят бар банда нигоҳ дораду бунаади ончӣ ниҳоданӣ бошад , чунонкии одили амири бузург бар падараши ниҳода буд ,у бФрст банда мефиристад бо хизмати наврӯзу меҳргон . Ва бародарро ончии дрбоист вай бошад ва худованд фармоед , миФрстд , чунонкии ҳеҷ бенўоӣӣ набошад ;у муътамади банда хат диҳад бидонча мавозиъат бар он қарор гирад то бандаи онро имзо кунад бФрмон бурдорӣ . Ва расӯлӣ номзад шавад аз даргоҳи олӣ ,у маншури вилоят - агар раъии олӣ арзонӣ дорад -у хлътӣ бо вай бошад , ки бандаи баноми худованд хутба кардааст , то қавӣ дил шавад ва ин ноҳит ки бандаи баноми худованд хутба кард , бтмомӣ қарор гирад . » амири Маҳмӯд , разии аллоҳи анҳу , иҷобат карду ончӣ ниҳоданӣ буд , биниҳоданду макронёнро бозгардонеданд . Ва ҳасани сипоҳонеи сорибонро брсўлӣ фиристоданд то моли хароҷи макрон ва қсдор биорад ,у хлътии сахти гарони мояу маншурӣ бо вай доданд .

چون معدان‌ والی مکران گذشته شد، میان دو پسرش عیسی و بو العسکر مخالفت افتاد، چنانکه کار از درجه سخن بدرجه شمشیر کشید و لشکری و رعیّت میل سوی عیسی کردند. و بو العسکر بگریخت‌ بسیستان آمد- و ما بسومنات‌ رفته بودیم- خواجه بو نصر خوافی آن آزاد مرد براستی‌ وی را نیکو فرود آورد و نزل بسزا داد و میزبانی شگرف کرد. و خواجه ابو الفرج عالی بن المظفّر، ادام اللّه عزّه‌، که امروز در دولت فرّخ سلطان معظّم ابو شجاع فرخ زاد ابن ناصر الدّین، اطال اللّه بقاءه و نصر اولیاءه‌، شغل اشراف مملکت‌ او دارد و نائبان او، و او مردی است در فضل و عقل و علم و ادب یگانه روزگار، این سال آمده بود بسیستان، و آنجا او را با خواجه پدرم‌، رحمة اللّه علیه، صحبت و دوستی افتاد و زین حدیث بسیار گوید، امروز دوست من است. و برادرش خواجه بو نصر رحمة اللّه علیه، هم این سال به قاین‌ آمد. و هر دو بغزنین آمدند و بسیار خدمت کردند تا چنین درجات یافتند، که بو نصر بر شغل عارضی‌ بود که فرمان یافت، و مردی سخت فاضل و زیبا و ادیب و خردمند بود و پسر نخستش مانده است و اشراف غزنین و نواحی آن موسوم به وی است‌ . و بو نصر خوافی حال بو العسکر بازنمود، و چون از غزو سومنات بازآمدیم، امیر محمود نامه فرستاد تا [وی را] بر سبیل خوبی بدرگاه فرستند، و بفرستاد. و امیر محمود وی را بنواخت و بدرگاه نگاه داشت و خبر ببرادرش والی مکران رسید، خار در موزه‌اش افتاد و سخت بترسید و قاضی مکران را با رئیس و چندتن از صلحا و اعیان رعیّت بدرگاه فرستاد با نامه‌ها و محضرها که: «ولی‌عهد پدر وی است، و اگر برادر راه مخالفت نگرفتی و بساختی و بر فرمان پدرش کار کردی، هیچ چیز از نعمت ازو دریغ نبودی. اکنون اگر خداوند بیند، این ولایت بر بنده نگاه دارد و بنهد آنچه نهادنی باشد، چنانکه عادل امیر بزرگ بر پدرش نهاده بود، و بفرصت بنده می‌فرستد با خدمت‌ نوروز و مهرگان. و برادر را آنچه دربایست‌ وی باشد و خداوند فرماید، میفرستد، چنانکه هیچ بی‌نوائی نباشد؛ و معتمد بنده خط دهد بدانچه مواضعت‌ بر آن قرار گیرد تا بنده آن را امضا کند بفرمان‌برداری. و رسولی نامزد شود از درگاه عالی، و منشور ولایت- اگر رأی عالی ارزانی دارد- و خلعتی با وی باشد، که بنده بنام خداوند خطبه کرده است، تا قوی‌دل شود و این ناحیت که بنده بنام خداوند خطبه کرد، بتمامی قرار گیرد.» امیر محمود، رضی اللّه عنه، اجابت کرد و آنچه نهادنی بود، بنهادند و مکرانیان را بازگردانیدند. و حسن سپاهانی ساربان را برسولی فرستادند تا مال خراج مکران و قصدار بیارد، و خلعتی سخت گران‌مایه و منشوری با وی دادند.

Ва кори макрон рост шуду ҳасан сипоҳоне бозомад бо ҳамлҳои макрону қсдору расӯлии макронеи бовай ва молӣ оварда ҳадяи амиру аъёни даргоҳро аз зару марвориду анбар ва чизҳо , ки аз он диёри хезад ,у мавозиъати ниҳода ҳар солӣ ки хароҷӣ фиристад бародарро даҳ ҳазор динор ҳриўаҳ бошад берун аз ҷомау троиФ , ва як сол оварда буданд . Ва бад-ӣн ризо афтоду расӯлони макронеро бозгардонеданд .

و کار مکران راست شد و حسن سپاهانی بازآمد با حملهای‌ مکران و قصدار و رسولی مکرانی باوی و مالی آورده‌ هدیه امیر و اعیان درگاه را از زر و مروارید و عنبر و چیزها، که از آن دیار خیزد، و مواضعت نهاده هر سالی که خراجی فرستد برادر را ده هزار دینار هریوه‌ باشد بیرون از جامه و طرایف‌، و یک سال آورده بودند . و بدین رضا افتاد و رسولان مکرانی را بازگردانیدند.

Ва бӯи алъскр бадаргоҳ бимонаду бхдмти машғӯли гашт . Ва амир Маҳмӯд фармуд то ӯро мшоҳраҳ карданд ҳар моҳии панҷ ҳазор дирам , ва дар солии ду халъати бёФтӣ . Ва надидам ӯро бҳичи вақт дар маҷлиси амири бхўрдни шаробу бчўгону дигари чизҳо , чунонкии абӯи тоҳири симҷўрӣу табақоти эшонро дидам , ки бӯи алъскри мардии гиронмояи гӯна ва бо ҷуссаи қавӣ буд ,у гоҳ аз гоҳи банодир чун маҷлисии азим будӣ , ӯро низ бихон фурӯд - оўрдндӣ ва чун хон брчидндӣ , рухсаташ додандӣу бозгаштӣ . Ва бсФрҳо бо мо будӣ . Ва дар он сол ки бхросон рафтему сӯй рай кашида омаду сафари дароз - оҳанг тар шуд , умарои атроф ҳар кас хўобкӣ дид , чунонкӣ чун бедор шуд , хештанро бесар ёфт ва бевилоят - ки амир аз заъфи перӣ сахт менолиду кораши бохри омада буд -у исои макронеи яке азинҳо буд ки хоб диду амири Маҳмӯди бӯи алъскрро умед дод ки чун бғзнини бозрасад , лашкар диҳад ва бо ваии солории муҳташам ҳамроҳ бошад ки бародарашро баранду вилоят бадв сипорад . Ва чун бғзнин бозомад , рӯзгор наёфт ва аз кор фурӯд монад . Ва амири Муҳамадро дар муддати вилояташ мумкин нашуд ин васиятро биҷой овардан ки муҳиммии бзрк пеш дошт , ҳам абӯи алъскрро навохт ва халъат фармуд вазин умед бидод ; ва нарасед , ки он афтод ки афтод . Ва амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу , чун баҳроти кор икрўиаҳ шуд , чунонкӣ дар муҷаллади панҷум аз таърих ёд карда омад , ҳоҷиби ҷомаи дорро , ёрқи тғмш , номзад кард бо фавҷии қавии сипоҳи даргоҳӣу тркмонони қизилу буқау кўктош ки дар зинҳор хизмат омада буданд , ва бсистон фиристод ва аз онҷои бмкрони рафтанд . Ва амири Юсуфро бо фавҷии лашкари қавӣ бқсдор фиристод ва гуфт :

و بو العسکر بدرگاه بماند و بخدمت مشغول گشت. و امیر محمود فرمود تا او را مشاهره‌ کردند هر ماهی پنج هزار درم، و در سالی دو خلعت بیافتی. و ندیدم او را بهیچ وقت در مجلس امیر بخوردن شراب و بچوگان و دیگر چیزها، چنانکه ابو طاهر سیمجوری‌ و طبقات ایشان را دیدم، که بو العسکر مردی گرانمایه گونه‌ و با جثه قوی بود، و گاه از گاه‌ بنادر چون مجلسی عظیم بودی، او را نیز بخوان فرود- آوردندی و چون خوان برچیدندی، رخصتش دادندی و بازگشتی. و بسفرها با ما بودی. و در آن سال که بخراسان رفتیم و سوی ری کشیده آمد و سفر دراز- آهنگ‌تر شد، امرای اطراف هر کس خوابکی‌ دید، چنانکه چون بیدار شد، خویشتن را بی‌سر یافت‌ و بی‌ولایت- که امیر از ضعف پیری سخت می‌نالید و کارش بآخر آمده بود- و عیسی مکرانی یکی ازینها بود که خواب دید و امیر محمود بو العسکر را امید داد که چون بغزنین بازرسد، لشکر دهد و با وی سالاری محتشم همراه باشد که برادرش را براند و ولایت بدو سپارد. و چون بغزنین بازآمد، روزگار نیافت‌ و از کار فرود ماند. و امیر محمد را در مدّت ولایتش ممکن نشد این وصیّت را بجای‌ آوردن که مهمّی بزرک پیش داشت، هم ابو العسکر را نواخت و خلعت فرمود وزین امید بداد؛ و نرسید، که آن افتاد که افتاد . و امیر مسعود، رضی اللّه عنه، چون بهرات کار یکرویه شد، چنانکه در مجلّد پنجم از تاریخ یاد کرده آمد، حاجب جامه‌دار را، یارق تغمش، نامزد کرد با فوجی قوی سپاه درگاهی و ترکمانان قزل و بوقه و کوکتاش‌ که در زینهار خدمت‌ آمده بودند، و بسیستان فرستاد و از آنجا بمکران رفتند. و امیر یوسف را با فوجی لشکر قوی بقصدار فرستاد و گفت:

« пштиўон шумост то агар бмдд ҳоҷат ояд , мардум фиристад ва агар худ бояд омад , бияёд » ,у солори ин лашкарро пинҳон мисол дода буд то Юсуфро нигоҳ дорад . Ва ғараз аз фиристодан ӯ бқсдори он буд то як чанд аз чашми лашкар давр бошад ки номи сипоҳи солорӣ бар вай буд .

«پشتیوان‌ شماست تا اگر بمدد حاجت آید، مردم فرستد و اگر خود باید آمد، بیاید»، و سالار این لشکر را پنهان مثال داده بود تا یوسف را نگاه دارد. و غرض از فرستادن او بقصدار آن بود تا یک چند از چشم لشکر دور باشد که نام سپاه‌سالاری بر وی بود.

Ва охири дарин соли ФрўгрФтндш ба блқ дар пули хмортгин чун ба ғазнӣн меомадем ва он қиссаи пас азин дар муҷаллад ҳафтум бияёд .

و آخر درین سال فروگرفتندش‌ به بلق‌ در پل خمارتگین چون به غزنین میآمدیم و آن قصّه پس ازین در مجلّد هفتم بیاید.

Макроне чун хабари ин лашкарҳо ва бародар башнавад , кори ҷанги бсохту пиёда ӣӣ бист ҳазор кӣчиу Ригӣу макроне ва аз ҳар ноҳитӣ ва ҳар дастӣ фароз оварад ва шаш ҳазор савор . Ва ҳоҷиби ҷомаи дор бмкрон расед -у сахти ҳушёру бедори солорӣ буд ва муборизӣ омад номдор - ва бо вай мақдамон буданду лашкари ҳарису ороста . Ду - ҳазор савори султонӣу таркмон дар хрмостонҳошон камӣн нишонданду кӯси бзднду макроне берун омад , ва бар пел буду лашкарро пеш оварад : савору пиёда ва даҳ пели хиёра . Ҷангӣ пайвастанд , чунонкии Асия бар хӯни бгшт . Ва ҳар ду лашкари неки бкўшиднд ва дод бидоданд . Ва наздик буд ки халалӣ афтодӣ ҷомаи дорро , аммо пеш рафту бонг бар лашкари барзаду муборизону аъён ёрӣ доданду камӣни дргшоднду макронеи баргашти бҳзимт ,у бадви расиданд дар мзиқӣ ки мегурехт , бкштндш ва сараш бардоштанд ва бисёр мардуми вай кушта омад . Ва се рӯзи шаҳру навоҳӣ ғорат карданд ва бисёр мол ва чаҳор пои бадаст лашкар афтод . Пас бӯи алъскрро бомейрии бншонднд ва чун қарораш гирифту мардуми он навоҳӣ бар ваии бёромиднд , ҷомаи дор бо лашкари бозгашт , чунонкии пас азин ёд карда ояд . Ва вилояти макрон бар бӯи алъскр қарор гирифт то онгоҳ ки фармон ёфт , чунонкӣ оварда ояд дар ин таърих дар рӯзгори подшоҳон , худоӣ , ъзўҷл , бар эшон раҳмат куноду султони бузурги фаррухи зодро аз умру ҷавонӣу бахту малик бархӯрдор гардонод .

مکرانی چون خبر این لشکرها و برادر بشنود، کار جنگ بساخت و پیاده‌یی بیست هزار کیچی‌ و ریگی‌ و مکرانی و از هر ناحیتی و هر دستی فراز آورد و شش هزار سوار. و حاجب جامه دار بمکران رسید- و سخت هشیار و بیدار سالاری بود و مبارزی آمد نامدار- و با وی مقدّمان بودند و لشکر حریص و آراسته. دو- هزار سوار سلطانی و ترکمان در خرماستانهاشان کمین نشاندند و کوس بزدند و مکرانی بیرون آمد، و بر پیل بود و لشکر را پیش آورد: سوار و پیاده و ده پیل خیاره. جنگی پیوستند، چنانکه آسیا بر خون بگشت‌ . و هر دو لشکر نیک بکوشیدند و داد بدادند. و نزدیک بود که خللی افتادی جامه‌دار را، امّا پیش رفت و بانگ بر لشکر برزد و مبارزان و اعیان یاری دادند و کمین درگشادند و مکرانی برگشت بهزیمت، و بدو رسیدند در مضیقی‌ که میگریخت، بکشتندش و سرش برداشتند و بسیار مردم وی کشته آمد. و سه روز شهر و نواحی غارت کردند و بسیار مال و چهار پای بدست لشکر افتاد. پس بو العسکر را بامیری بنشاندند و چون قرارش گرفت و مردم آن نواحی بر وی بیارامیدند، جامه‌دار با لشکر بازگشت، چنانکه پس ازین‌ یاد کرده آید. و ولایت مکران بر بو العسکر قرار گرفت تا آنگاه که فرمان یافت، چنانکه آورده آید در این تاریخ در روزگار پادشاهان، خدای، عزّوجلّ، بر ایشان رحمت کناد و سلطان بزرگ فرّخ‌زاد را از عمر و جوانی و بخت و ملک برخوردار گرداناد.