Зикри ваҳшатӣ ки афтод миёни амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу ,у бғрохон ва фиристодани амири бўсодқи табониро , раҳмаи аллоҳи алайҳ , брсолти сӯии Кошғару тарози туркистон то он ваҳшати бтўсти Арсалон хон бархест .

ذکر وحشتی‌ که افتاد میان امیر مسعود، رضی اللّه عنه، و بغراخان‌ و فرستادن امیر بوصادق تبّانی را، رحمة اللّه علیه، برسالت سوی کاشغر و طراز ترکستان تا آن وحشت بتوسّط ارسلان خان‌ برخاست.

Ва биоварадаам дар рӯзгори амири мозӣ , разии аллоҳи анҳу , ки бғрохон дар рӯзгори падараш -у онгоҳ ӯро лақаби иғони тагин буд - бблх омад ки бғзнин ояд , бҳкми онкии домод буд баҳраи зайнаби духтари амири мозӣ , разии аллоҳи анҳу , ки баном ӯ шуда буд то бмъўнти мо Бухороу Самарқанд ва он навоҳӣ аз алӣ тагин бастанд , чунонкӣ аз мо умед ёфта буд , ва ҷавоб ёфт ки « боз бояд гашту даст яке кард ки мо қасд сўмнот дорем , чун аз он фориғ шавем ва шумо низ хонӣ туркистон бигирифтед , онгоҳи тадбири ин сохта ояд . »у боз - гаштани иғони тагин мутаваҳҳиши гӯна аз Балх ва пас аз он бозомадан мо аз ғзў ва гирифтан эшон хонӣ ва омадан баҷанг алии тагин , чун бародараши тғон хон барофтод ва фиристодан аз ӣнҷои фақиҳи бўбкри ҳасириро бмрў ва ҷангҳо ки рафту бслҳ ки бозгаштанд ки нахост Арсалони хон ки бародараши бғрохони муҷовир мо бошаду навмидӣ ки афзуди бғрохонро , чунонкӣ дар бобии муфради дарин тасниф биёмадааст . Ва пас аз он ФронрФт ки ҳураи зайнабро фиристода омадӣ ки амири Маҳмӯд гузашта шуду амири масъӯди бтхт малик нишаст . Ва қадар - хони пас азин бики сол гузашта шуд , Арсалони хон ки вале аҳд буд хони туркистони гашту вилояти тарозу аспиҷоб ва он навоҳии ҷумлаи бғрохони бародарашро доду вайро ин лақаби ниҳоду миёни эшон бзоҳри неку бботни бад буд .

و بیاورده‌ام در روزگار امیر ماضی‌، رضی اللّه عنه، که بغراخان در روزگار پدرش- و آنگاه او را لقب یغان تگین بود- ببلخ آمد که بغزنین آید، بحکم آنکه داماد بود بحرّه‌ زینب دختر امیر ماضی، رضی اللّه عنه، که بنام او شده بود تا بمعونت‌ ما بخارا و سمرقند و آن نواحی از علی تگین‌ بستاند، چنانکه از ما امید یافته بود، و جواب یافت که «باز باید گشت و دست یکی کرد که ما قصد سومنات‌ داریم، چون از آن فارغ شویم و شما نیز خانی ترکستان بگرفتید، آنگاه تدبیر این ساخته آید.» و باز- گشتن یغان تگین متوّحش‌گونه‌ از بلخ و پس از آن بازآمدن ما از غزو و گرفتن ایشان خانی و آمدن بجنگ علی تگین، چون برادرش طغان‌خان برافتاد و فرستادن از اینجا فقیه بوبکر حصیری را بمرو و جنگها که رفت و بصلح که بازگشتند که نخواست ارسلان خان که برادرش بغراخان مجاور ما باشد و نومیدی که افزود بغراخان را، چنانکه در بابی مفرد درین تصنیف بیامده است. و پس از آن فرانرفت‌ که حرّه زینب را فرستاده آمدی که امیر محمود گذشته شد و امیر مسعود بتخت ملک نشست. و قدر- خان پس ازین بیک سال‌ گذشته شد، ارسلان خان که ولی عهد بود خان ترکستان گشت و ولایت طراز و اسپیجاب‌ و آن نواحی جمله بغراخان برادرش را داد و وی را این لقب نهاد و میان ایشان بظاهر نیک و بباطن بد بود.

Амири масъӯд , чунонкӣ бознамӯдаам пеш аз ин , хоҷаи абӯи алқосми ҳасирироу қозии бӯи тоҳири табониро , хеши ин эмоми бўсодқи табонӣ , брсўлӣ фиристод наздики Арсалон - хону бғрохон то ақду аҳд тоза карда ояд . Ва эшон бирафтанду муддатӣ дароз бимонаданд то кор рост шуд ва бар мурод бозгаштанд бо як хотуни духтари қдрхон ки номзади султони масъӯд буду дигари хотуни духтари Арсалони хон ки номзади амири мўдўд буд . Ва ин хотун ки номзади амири мўдўд буд дар роҳ гузашта шуду қозии табонӣ низ бпрўон фармон ёфту бӯи алқосм бо хадаму маҳд бғзнин омад ва он ърс карда шуд . Бғрохон бо расӯлони мо ҳоҷибиро брсўлии фиристода буд бо донишмандӣу дархоста то ҳураи зайнабро фиристода ояду Арсалони хони дарин боб сухан гуфта ; ва гусел хостанд кард , аммо бигӯаш амири расониданд ки бғрохони сухан ноҳамвор гуфтааст бҳдиси мирос ки « зайнабро насибаст бҳкми хоҳарӣу бародарӣ » , амири азин ҳадиси сахти бёзрду расӯли бғрохонро беқзоء ҳоҷат бозгардонед бо ваъдаи хуб ва меодӣ ва боРуслан хони бшкоити номаи набшат ва дарин хоми тамаъӣ сухан гуфт ;у Арсалони хон бо бародар итоб кард то чаро чунин сухани ёва ноандешӣда гуфт , бғрои хони неки бёзрду тамом аз даст бишуд , чунонкии душмани бҳқиқти гашти ҳам бародарро ва ҳам моро , ва ҳол бидон манзалат расед ки чун салҷӯқиён бхросон омаданду бгтғдиро бишикастанд ва он хабар бтркстон расед , манеҳён бознамуданд ки бғрохон шамотат карда буд ва шодмонгӣ намӯда яке онкӣ бо мо бад буду дигари онкии туғрули дӯст ва баркашида вай буд ва дар ниҳони эшонро ағро карду қавӣ дил гардонид ва гуфт ки ҷанг бояд кард ки чандон мардум ки хоҳанд аз хонён бар шабаҳ тркмонон бифиристанд . Ва амир битоза гаштани ин ахбори сахт ғамнок шуд ки на хиради ҳадисӣ буд ин .

امیر مسعود، چنانکه بازنموده‌ام پیش از این‌، خواجه ابو القاسم حصیری را و قاضی بو طاهر تبّانی را، خویش این امام بوصادق تبّانی، برسولی فرستاد نزدیک ارسلان- خان و بغراخان تا عقد و عهد تازه کرده آید. و ایشان برفتند و مدّتی دراز بماندند تا کار راست شد و بر مراد بازگشتند با یک خاتون دختر قدرخان که نامزد سلطان مسعود بود و دیگر خاتون دختر ارسلان خان که نامزد امیر مودود بود. و این خاتون که نامزد امیر مودود بود در راه گذشته شد و قاضی تبّانی نیز بپروان‌ فرمان یافت و بو القاسم با خدم‌ و مهد بغزنین آمد و آن عرس‌ کرده شد. بغراخان با رسولان ما حاجبی را برسولی فرستاده بود با دانشمندی‌ و درخواسته تا حرّه زینب را فرستاده آید و ارسلان خان درین باب سخن گفته؛ و گسیل خواستند کرد، امّا بگوش امیر رسانیدند که بغراخان سخن ناهموار گفته است بحدیث میراث که «زینب را نصیب است بحکم خواهری و برادری‌ »، امیر ازین حدیث سخت بیازرد و رسول بغراخان را بی‌قضاء حاجت‌ بازگردانید با وعده خوب‌ و میعادی‌ و بارسلان خان بشکایت نامه نبشت و درین خام طمعی‌ سخن گفت؛ و ارسلان خان با برادر عتاب‌ کرد تا چرا چنین سخن یاوه نااندیشیده گفت، بغرا خان نیک بیازرد و تمام از دست بشد، چنانکه دشمن بحقیقت‌ گشت هم برادر را و هم ما را، و حال بدان منزلت رسید که چون سلجوقیان بخراسان آمدند و بگتغدی را بشکستند و آن خبر بترکستان رسید، منهیان‌ بازنمودند که بغراخان شماتت‌ کرده بود و شادمانگی‌ نموده یکی آنکه با ما بد بود و دیگر آنکه طغرل‌ دوست و برکشیده وی بود و در نهان ایشان را اغرا کرد و قوی‌دل گردانید و گفت که جنگ باید کرد که چندان مردم که خواهند از خانیان بر شبه ترکمانان بفرستند. و امیر بتازه گشتن این اخبار سخت غمناک شد که نه خرد حدیثی بود این‌ .

Пас кафшгариро бигузар Омуӣ бигирифтанд муттаҳами гӯна ва матолибат карданд , мақар омад ки ҷосус бғрохонасту наздик тркмонон мераваду нома ҳо дорад сӯии эшон ва ҷое пинҳон кардааст . ӯро бадаргоҳ фиристоданду устодами бўнср бо вай холӣ карду аҳвол тафаҳҳус кард ӯ мӯътариф шуду олати кФшдўзон аз тубра берун кард ,у миёни чӯбҳо тиҳӣ карда буданду млтФаҳҳои хиради онҷои ниҳода , пас битароша чӯби онро устувор кардау ранги чӯб гаван карда то биҷой наёранд , ва гуфт : ин бғрои хони пеш хеш кардааст . Мардро пӯшида баҷое бинишонаду млтФаҳҳоро наздики амири барад , ҳамаи нишон тмғо дошту бтғрлу Довӯду ибғўу инолён буд , ағроӣ тамом карда буду кори моро дар чашму дили эшон сабк карда ва гуфта ки пой Афшоред ва ҳар чанд мардум бибояд , бихоҳед то бифиристем . Амир аз ин сахт дар хатар шуд ва гуфт нома бояд набшати сӯии Арсалони хону расӯли мсръ бояд фиристод ва ин млтФаҳҳо бФрстод ва гуфт ки ин некӯ набошад ки чунин раваду хон ризо диҳад . Бўнср гуфт : зиндагонии худованди дарози бод , таркони ҳаргизи моро дӯст надоранд , ва бисёр бор аз амири Маҳмӯди шунӯдам ки гуфтӣ « ин мқорбт бо мо таркон аз зарурат мекунанду ҳаргоҳ ки даст ёбанд , ҳеҷ абқоء ва мҷомлт накунанд » ва савоб онаст ки ин ҷосусро бҳндўстон фиристода ояд то дар шаҳри Лоҳур кор мекунад , ва ин млтФаҳҳоро бмҳр ҷое ниҳода ояд , онгоҳ расӯл равад наздики Арсалони хону бғрои хон , чунонкии бтлтФ сухан гуфта ояд то мкошФт бархезад бтўсти Арсалони хону фасодӣ дигар накунад бғрохон . Амир гуфт « сахт савоб мегӯйӣ »у млтФаҳҳо меҳр кард ва ниҳода омаду ҷосусро сад динор доду устодам бадв гуфт « ҷонати бхўостим , блўҳўри рӯу онҷои кафш май дуз . » мардро онҷои бурданд .

پس کفشگری‌ را بگذر آموی‌ بگرفتند متّهم گونه‌ و مطالبت کردند، مقرّ آمد که جاسوس بغراخان است و نزدیک ترکمانان میرود و نامه‌ها دارد سوی ایشان و جایی پنهان کرده است. او را بدرگاه فرستادند و استادم بونصر با وی خالی کرد و احوال تفحّص‌ کرد او معترف شد و آلت کفشدوزان از توبره بیرون کرد، و میان چوبها تهی کرده بودند و ملطّفه‌های خرد آنجا نهاده، پس بتراشه چوب آنرا استوار کرده و رنگ چوب‌گون‌ کرده تا بجای نیارند، و گفت: این بغرا خان پیش خویش‌ کرده است. مرد را پوشیده بجایی بنشاند و ملطّفه‌ها را نزدیک امیر برد، همه نشان طمغا داشت و بطغرل و داود و یبغو و ینالیان بود، اغرای تمام کرده بود و کار ما را در چشم و دل ایشان سبک کرده و گفته که پای افشارید و هر چند مردم بباید، بخواهید تا بفرستیم. امیر از این سخت در خطر شد و گفت نامه باید نبشت سوی ارسلان خان و رسول مسرع‌ باید فرستاد و این ملطّفه‌ها بفرستاد و گفت که این نیکو نباشد که چنین رود و خان رضا دهد. بونصر گفت: زندگانی خداوند دراز باد، ترکان هرگز ما را دوست ندارند، و بسیار بار از امیر محمود شنودم که گفتی «این مقاربت‌ با ما ترکان از ضرورت میکنند و هرگاه که دست یابند، هیچ ابقاء و مجاملت‌ نکنند» و صواب آنست که این جاسوس را بهندوستان فرستاده آید تا در شهر لاهور کار میکند، و این ملطّفه‌ها را بمهر جایی نهاده آید، آنگاه رسول رود نزدیک ارسلان خان و بغرا خان، چنانکه بتلطّف‌ سخن گفته آید تا مکاشفت‌ برخیزد بتوسّط ارسلان خان و فسادی دیگر نکند بغراخان. امیر گفت «سخت صواب میگویی» و ملطّفه‌ها مهر کرد و نهاده آمد و جاسوس را صد دینار داد و استادم بدو گفت «جانت بخواستیم‌، بلوهور رو و آنجا کفش می‌دوز.» مرد را آنجا بردند.

Ва амиру вазиру бўнср машкон бинишастанд холӣу ихтиёри дарин расӯлӣ бар эмоми бўсодқ табонӣ афтод , бҳкми онкии бўтоҳр хешовандаш бӯда буд дар миёни кор ,у вайро бихонаду бнўохт ва гуфт « ин як расӯлӣ бикун , чун бозоиии қазои ншобўри бтўи додем , онҷои рӯ »у ваии бсохт ва бо таҷаммулии афзӯн аз даҳ ҳазор динор бирафт аз ғазнӣни рӯзи се шанбеи ҳафтуми зўи алқъдаҳи санаи смон ва ъушрин . Ва як сол ва ним дарин ранҷ буд ва мунозира кард , чунонкӣ бғрохон гуфт « ҳамаи мунозирау кор бўҳниФаҳ меорад »у ҳамагон иқрор доданд ки чунин мард надидаанд баростӣу амонат , ва аҳдҳо устувор кард пас аз мунозира бисёр ки рафт ва илзом кард ҳамагонро бҷҳти дӯстӣ . Ва манеҳён ҳама бознамуданду амир бар он воқифи гашт ва чанд дафъати хоҷаи бузургу бўнсрро гуфт « на бғлти падари мо ин мардро нигоҳ медошт . » ва ин эмоми бозгашту волии ҷурм ӯро бигирифт дар роҳ ва ҳар чаҳ дошт бастад , ки волёни кӯҳи сар бароварда буданду бҳилт аз дасти он муфсидон биҷуст ки бими ҷон буд ва бғзнин омад ва дар санаи сулсину арбъмоӣаҳ ӣнҷо расед , рост дар он вақт ки мо ҳаракат хостем кард сӯй Балх бидиҳ рӯзи пеш ва аз султон аз ҳади васф гузашта навохт ёфт ва бар лафз амир рафт ки « ҳар чаҳ туро аз дуздони зиён шудааст , ҳамаи бтў боз дода ояду зиёдат аз ону қзоءи ншобўр ки гуфтаем .

و امیر و وزیر و بونصر مشکان بنشستند خالی‌ و اختیار درین رسولی‌ بر امام بوصادق تبّانی افتاد، بحکم آنکه بوطاهر خویشاوندش بوده بود در میان کار، و وی‌ را بخواند و بنواخت و گفت «این یک رسولی بکن، چون بازآیی قضای نشابور بتو دادیم‌، آنجا رو» و وی بساخت و با تجمّلی افزون از ده هزار دینار برفت از غزنین روز سه‌شنبه هفتم ذو القعده سنه ثمان و عشرین‌ . و یک سال و نیم درین رنج بود و مناظره کرد، چنانکه بغراخان گفت «همه مناظره و کار بوحنیفه میآرد » و همگان اقرار دادند که چنین مرد ندیده‌اند براستی و امانت، و عهدها استوار کرد پس از مناظره بسیار که رفت و الزام‌ کرد همگان را بجهت دوستی‌ . و منهیان همه بازنمودند و امیر بر آن واقف گشت و چند دفعت خواجه بزرگ و بونصر را گفت «نه‌ بغلط پدر ما این مرد را نگاه میداشت.» و این امام بازگشت و والی جرم‌ او را بگرفت در راه و هر چه داشت بستد، که والیان کوه سر برآورده بودند و بحیلت از دست آن مفسدان بجست‌ که بیم جان بود و بغزنین آمد و در سنه ثلثین و اربعمائه‌ اینجا رسید، راست در آن وقت که‌ ما حرکت خواستیم کرد سوی بلخ بده روز پیش و از سلطان از حدّ وصف گذشته‌ نواخت یافت و بر لفظ امیر رفت که «هر چه ترا از دزدان زیان شده است، همه بتو باز داده آید و زیادت از آن و قضاء نشابور که گفته‌ایم.