Ҳамду саноу офарин бе мунтаҳои офаридагориро ки бтдбири ҳикмати азалӣу таъсири қудрати лами излӣ аз нобӯди маҳз буд ду олами ғайбу шаҳодат пайдо кард ; ва аз издивоҷи ғайбу шаҳодати чандини ҳазор олами мухталиф аз амру халқ падед оварад ;у шахси инсониро зубдаи ҷумлагии аволими мухталифи амр ва халқ гардонид « أлои ?лаи алхлқу аламри табораки аллоҳи раби Алъоламин . »у дуруд беғояту Муҳамадат бе ниҳояти мрҷмлгии анбёءу русулро ки бар шахси инсонии аъзоъ раиса буданд ва дарин садафи дрри нафиса хусусан бар Сайиди валади одаму хулосаи офариниши олами Муҳамади Мустафои слии аллоҳи алайҳ ки дили шахси инсонӣ буду инсони алъайни мусулмонӣ .

حمد و ثنا و آفرین بی منتها آفریدگاری را که بتدبیر حکمت ازلی و تأثیر قدرت لم یزلی از نابود محض بود دو عالم غیب و شهادت پیدا کرد؛ و از ازدواج غیب و شهادت چندین هزار عالم مختلف از امر و خلق پدید آورد؛ و شخص انسانی را زبدهٔ جملگی عوالم مختلف امر و خلق گردانید «ألا له الخلق و الامر تبارک الله ربّ العالمین.» و درود بی غایت و محمدت بی نهایت مرجملگی انبیاء و رسل را که بر شخص انسانی اعضاء رئیسه بودند و درین صدف دُرَر نفیسه خصوصاً بر سیّد ولد آدم و خلاصهٔ آفرینش عالم محمّد مصطفی صلی الله علیه که دل شخص انسانی بود و انسان العین مسلمانی.

Ва аммо баъд « аиҳо алсдиқи алсдиқу алрФиқи алшФиқи зкии аллоҳи нФски ани днси алоўсоФи алзмимаҳу ҳлоҳои бҳлиаҳи алохлоқи алкримаҳу сафии қблки ани шини табъи алтбъ ва [ рин ] нафаси алнФсу нураи бأнўори таҷаллии сифотаи бмнаҳу карама » илтимосӣ ки аз ин заъифи фармӯдае ва истидъо намӯда дар тақрири шарҳи камоли ишқу камоли ақл то ҳеҷ мзодтӣ ме тавон буд дар камолят ҳар ду ё на ;у фармӯдае ки мо ҳар куҷои ақли бештар ва шарифтар ёфтем дар ҷумла ӣ мавҷӯдоти ишқ бар ӯ собити трўи зарифтар буду чунонкии Сайиди коиноти алайҳи алслоаҳу ассалом ки оқилтарину ошиқтарин мавҷӯдот бўдў намӯдае ки ақл на қисмӣаст аз ақсоми мавҷӯдот балки ақли худ ҷумла мавҷӯдотасту вуҷӯд ӯ рост аз онкии бъқл бар ҳамаи ақсоми вуҷӯди муҳӣт тавон шуду бҳичи қисм аз ақсоми мавҷӯдот бар ақли муҳӣт наметавон шуд .

و امّا بعد «ایّها الصّدیق الصّدیق و الرّفیق الشّفیق زکی الله نفسک عن دنس الاوصاف الذّمیمه و حلاها بحلیهٔ الاخلاق الکریمهٔ و صفی قبلک عن شین طبع الطّبع و [رین] نفس النّفس و نوّره بأنوار تجلّی صفاته بمنّه و کرمه» التماسی که از این ضعیف فرموده ای و استدعا نموده در تقریر شرح کمال عشق و کمال عقل تا هیچ مضادتی می توان بود در کمالیّت هر دو یا نه؛ و فرموده ای که ما هر کجا عقل بیشتر و شریفتر یافتیم در جمله ی موجودات عشق بر او ثابت ترو ظریف تر بود و چنانکه سید کائنات علیه الصلاة و السلام که عاقل‌ترین و عاشق‌ترین موجودات بودو نموده ای که عقل نه قسمی است از اقسام موجودات بلکه عقل خود جمله موجودات است و وجود او راست از آنکه بعقل بر همه اقسام وجود محیط توان شد و بهیچ قسم از اقسام موجودات بر عقل محیط نمی توان شد. 

Инаст маҷмӯи саволот «у аллоҳи аълам ва ба алҳўлу алқўаҳ » .

اینست مجموع سؤالات «و الله اعلم و به الحول و القوهٔ ».

Ва аммо алҷўоби бдонкаҳ дар шубаҳоти ин саволоту мақолот бисёре халқ аз Фзлоءу ҳкмоءу уламои мутақаддиму мтأхр саргардон бӯдаанд ва ҳастанд ва ҳар ихтилоф ки дар масоили усӯлӣ афтодааст маҳали ашколи ҳама аз ӣнҷо бӯдааст ва чун бҳқиқт дар ҷавоб беонешоФӣ уфтад басии мушкилот ки бъмрҳои дароз аз ҳукамои авоил дар он ранҷ бардаанд ва ҳал натавонистанд кард ҳал уфтад « ани шоءи аллоҳи вҳдаҳ » влкни назарӣ бояд мунсифона ки аз рмси ҳавоу табиат пок бошад ва аз Ромади ъиноду ҷадалу инкору ҷҳўду анФту тақлид мубарро то боз бинад ва инсоф диҳад ки то ғояти вақти дарин маънии ин тақриру баён дар шарҳи камоли ақлу ишқу фарқи миён ҳар ду дайгариро бӯдааст ё нау бҳқиқт бибояд донист ки ба муҷарради назари ақлу далоили ақлии ин мушкилотро ҳал натавон кард назарӣ бояд ки баъд аз нури имон муаййид бошад бтأииди хусусияти рӯҳи хос ки наси калом борӣ бидон мастураст ки « кутуби фии қлўбҳми алоямону идаам брўҳ манеҳ . »у бтшриФи ароӣт « снриҳми оётнои фии олоФоқу фии анФсҳм » аз мукошифоту мушоҳидоти ҳазратӣ мушарраф бошад то ҳақиқати ҳақят ҳар як аз ақлу ишқро баён тавонад кард ки ҳатто итбини ?лаами ана алҳақ ҳамчинонкии мубини ин калимоту мҷиби ин суолот май бояд ки аз таврӣ ба таврии варои ақли баҳра манд бошад то баёни ин ҳақоиқ тавонад кард мустамеъ низ май бояд ки азин олам баҳра дорад то нури ӣмонӣ ки бидон Мусаддиқу мадраки ин ҳақоиқ тавонад шуд .

و امّا الجواب بدانکه در شبهات این سؤالات و مقالات بسیاری خلق از فضلاء و حکماء و علمای متقدّم و متأخر سرگردان بوده اند و هستند و هر اختلاف که در مسائل اصولی افتاده است محلّ اشکال همه از اینجا بوده است و چون بحقیقت در جواب بیانی شافی افتد بسی مشکلات که بعمرهای دراز از حکمای اوائل در آن رنج برده اند و حل نتوانستند کرد حل افتد «ان شاء الله وحده» ولکن نظری باید منصفانه که از رمص هوا و طبیعت پاک باشد و از رمد عناد و جدل و انکار و جحود و انفت و تقلید مبرّا تا باز بیند و انصاف دهد که تا غایت وقت درین معنی این تقریر و بیان در شرح کمال عقل و عشق و فرق میان هر دو دیگری را بوده است یا نه و بحقیقت بباید دانست که به مجرّد نظر عقل و دلایل عقلی این مشکلات را حل نتوان کرد نظری باید که بعد از نور ایمان مؤیّد باشد بتأیید خصوصیت روح خاص که نص کلام باری بدان مستور است که «کتب فی قلوبهم الایمان و ایّدهم بروح منه.» و بتشریف ارائت «سنریهم آیاتنا فی آلافاق و فی انفسهم» از مکاشفات و مشاهدات حضرتی مشرّف باشد تا حقیقت حقیّت هر یک از عقل و عشق را بیان تواند کرد که حتی یتبین لهم انه الحق همچنانکه مبین این کلمات و مجیب این سئوالات می باید که از  طوری به طوری ورای عقل بهره مند باشد تا بیان این حقایق تواند کرد مستمع نیز  می باید که ازین عالم بهره دارد تا نور ایمانی که بدان مصدّق و مدرک این حقایق تواند شد.

Ва дар баёни ин ҳақоиқи бмқдмотӣ ҳоҷат уфтад ки мустамеъ бишнохт он муқаддамот бар тақрири баёни он ҳқоӣқ воқиф тавонад шуд ани шоءи аллоҳ ки чунон равшан ва мубарҳан намӯдаед ки бар моидаҳи фоидаи он хавосу авоми бҳсби истеъдоди хеши маҳзузу баҳра манд шаванд « аллоҳами аҷъли алтўФиқи рФиқноу алсроти алмстқими триқнои бҷўдку кирмак . »

و در بیان این حقایق بمقدماتی حاجت افتد که مستمع بشناخت آن مقدمات بر تقریر بیان آن حقائق واقف تواند شد ان شاء الله که چنان روشن و مبرهن نموده اید که بر مایدهٔ فایدهٔ آن خواص و عوام بحسب استعداد خویش محظوظ و بهره مند شوند «اللّهم اجعل التّوفیق رفیقنا و الصّراط المستقیم طریقنا بجودک و کرمک.»