Бдонкаҳи аснофи мавҷӯдот бо касрати танаввуъи он мнқсмаст ба ду қисми рӯҳонӣу ҷисмонӣ ва аз он дунёу охират иборат кунанду малик ва малакӯт гӯйанду ғайб ва шаҳодат хонанду сӯрату маънӣ тасаввур кунанду халқу амри ҳамин маънӣ дорад .

بدانکه اصناف موجودات با کثرت تنوع آن منقسم است به دو قسم روحانی و جسمانی و از آن دنیا و آخرت عبارت کنند و ملک و ملکوت گویند و غیب و شهادت خوانند و صورت و معنی تصوّر کنند و خلق و امر همین معنی دارد.

Қисм рӯҳонӣ онаст ки ҳавоси хумса чун самъу басару шаму завқу ламси онро идрок натавонад карду қобили қисмату тҷзӣ ва тҳиз набошад .

قسم روحانی آنست که حواس خمسه چون سمع و بصر و شم و ذوق و لمس آن را ادراک نتواند کرد و قابل قسمت و تجزّی و تحیّز نباشد.

Ва қисм ҷисмонӣ онаст ки ҳавоси хумсаи онро идрок кунаду қобили қисмату тҷзӣ ва тҳиз бошаду рӯҳониро бмносбти он олами алавӣ ва суфло ҳаст чунонкии ҷисмониро бмносбти ин олами алавӣ ва суфло ҳасту рӯҳонӣ ба нисбати нӯронӣу алавӣ латиф омаду ҷисмонӣ ба нисбати зулмонеи пас бҳсби издивоҷи рӯҳонӣу ҷисмонӣу тадбир « субҳони алзии халқи алозўоҷи кулҳо » чандини ҳазор аволими мухталифу маротибу мадориҷу мадорики мутанаввиъи бзҳўри пайвасти бдоити издивоҷ аз алавӣоти рӯҳонӣ ва ҷисмонӣ кард ки афлоку анҷум натиҷа онаст пас он мартаба аз рӯҳонӣ ки боФлок таъаллуқ гирифт онро нуфус самовӣ гуфтанд ва он мартаба аз ҷисмонӣ ки нуфус бидон таъаллуқ гирифт онро аҷром самовӣ гуфтанд пас аз нури олами самовии боздўоҷи назари арвоҳи алавӣ дар табақоти осмони малоикаи мутанаввиъи муносиб ҳар табақае синфии малики бёФрид ки « хилқати алмлоӣкаҳи ман нур » пас аз адвори фалакии боздўоҷи назари нуфуси самовии аносири арбаъа чун оташу ҳавоу обу хоки бёФрид ва аз маркази оташии боздўоҷи назари нуфуси кавокиби анвоъи ҷину шаётини бёФрид ки «у халқи алҷони ман морҷи ман нор » ва ҳамчунин бҳсб улуввау сФли рӯҳонӣ ва улуввау сФли ҷисмонӣу издивоҷи сФли рӯҳонии бсФли ҷисмонӣ аз анвоъу аснофи набототу ҳайвоноти офарид ки ҳасру ҳади он ҷузи офаридагори ҷл ва ъз надонад ки « ва мо иълми ҷунуди рбки алои ҳў » ва аз издивоҷи рӯҳонии чунин хабар дод ки « аввалами инзрўои фии малакӯти алсмўоту аларз » .

و قسم جسمانی آنست که حواس خمسه آن را ادراک کند و قابل قسمت و تجزّی و تحیّز باشد و روحانی را بمناسبت آن عالم علوی و سفلی هست چنانکه جسمانی را بمناسبت این عالم علوی و سفلی هست و روحانی به نسبت نورانی و علوی لطیف آمد و جسمانی به نسبت ظلمانی پس بحسب ازدواج روحانی و جسمانی و تدبیر «سبحان الّذی خلق الازواج کلّها» چندین هزار عوالم مختلف و مراتب و مدارج و مدارک متنوّع بظهور پیوست بدایت ازدواج از علویّات روحانی و جسمانی کرد که افلاک و انجم نتیجهٔ آنست پس آن مرتبه از روحانی که بافلاک تعلق گرفت آن را نفوس سماوی گفتند و آن مرتبه از جسمانی که نفوس بدان تعلق گرفت آن را اجرام سماوی گفتند پس از نور عالم سماوی بازدواج نظر ارواح علوی در طبقات آسمان ملائکه متنوّع مناسب هر طبقه ای صنفی ملک بیافرید که «خلقت الملائکهٔ من نور» پس از ادوار فلکی بازدواج نظر نفوس سماوی عناصر اربعه چون آتش و هوا و آب و خاک بیافرید و از مرکز آتشی بازدواج نظر نفوس کواکب انواع جن و شیاطین بیافرید که «و خلق الجان من مارج من نار» و همچنین بحسب علو و سفل روحانی و علو و سفل جسمانی و ازدواج سفل روحانی بسفل جسمانی از انواع و اصناف نباتات و حیوانات آفرید که حصر و حدّ آن جز آفریدگار جلّ و عزّ نداند که «و ما یعلم جنود ربک الاّ هو» و از ازدواج روحانی چنین خبر داد که «اولم ینظروا فی ملکوت السّموات و الارض».

Чунонкии осмонро малакӯт исбот кард заминро малакӯт исбот кард балки ҳар чизеро малакӯтии муносиби он исбот кард ки : « Фсбҳони алзии бедаи малакӯти кули шайъ » .

چنانکه آسمان را ملکوت اثبات کرد زمین را ملکوت اثبات کرد بلکه هر چیزی را ملکوتی مناسب آن اثبات کرد که: «فسبحان الذّی بیده ملکوت کل شی ».