Қоли аллоҳи таъолӣ : « Фомои ман тғӣу осри алҳиўаҳи алднёи ?фони алҷҳими ҳаии алмоўӣ » .

قال الله تعالی: «فاما من طغی و آثر الحیوه الدنیا فان الجحیم هی الماوی».

Ва қоли таъолӣ . « лои ислиҳои алои алои шқии алзии кизбу тўлӣ » .

و قال تعالی. «لا یصلیها الا الا شقی الذی کذب و تولی».

Ва қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силам : « ҳФти алҷнаҳ бо лмкораҳу ҳФти алнори болшҳўот » .

و قال النبی صلی الله علیه و سلم: «حفت الجنه با لمکاره و حفت النار بالشهوات».

Бдонки рўндгони роҳи маъоди ду тайифаанд : съдоу ашқиё . Ва ҳар тайифаро қадамӣаст ки бидон қадам мераванду ҷода Эйаст ки барон ҷода сайр мекунанд . Ва ҳар якро маъодӣаст ки бидон қадам барон ҷода бидон маъоди мирснд .

بدانک روندگان راه معاد دو طایفه‌اند: سعدا و اشقیا. و هر طایفه را قدمی است که بدان قدم میروند و جاده‌ای است که بران جاده سیر میکنند. و هر یک را معادی است که بدان قدم بران جاده بدان معاد میرسند.

Фомои съдои ду тайифаанд : хавосу авом . Авоми бқдми мухолифати нафасу ҳавоу тарки шаҳавоту лаззот бар ҷодаи тоъату фармони шариъату мтобъти суннати бмъоди биҳишту дараҷоти он мирснд ки « Фомои ман хоФи мақоми раба ва наҳй алнФси ани алҳўии ?фони алҷнаҳи ҳаии алмоўӣ » . Ва хавоси бқдм « иҳбҳм » бар ҷода « иҳбўнаҳ » бмъод « мақъади сидқ » мирснд дар мақоми ъндит ки « ан аламтқин фии ҷиноту наҳр » олойа чунонк шарҳ он бирафтааст .

فاما سعدا دو طایفه‌اند: خواص و عوام. عوام بقدم مخالفت نفس و هوا و ترک شهوات و لذات بر جاده طاعت و فرمان شریعت و متابعت سنت بمعاد بهشت و درجات آن میرسند که «فاما من خاف مقام ربه و نهی النفس عن الهوی فان الجنه هی الماوی». و خواص بقدم «یحبهم» بر جاده «یحبونه» بمعاد «مقعد صدق» میرسند در مقام عندیت که «ان المتقین فی جنات و نهر» آلایه چنانک شرح آن برفته است.

Ва аммо ашқиёи ҳам ду тайифаанд : яке шқӣу дувуми ашқӣ .

و اما اشقیا هم دو طایفه‌اند: یکی شقی و دوم اشقی.

Шқии баъзе осӣон умматанд ки бар мувофиқати ҳавои нафаси собит қадаманд ва бар мухолифати фармони ҳақи Мисру бқдми истифои лаззоту шаҳавоти нафсонӣ бар ҷодаи исёни ҳақи бмъоди дӯзаху даракоти он мирснд ки « Фомои ман тғӣ » . Ва хоҷаи ҳам азинҷо фармуд ки : « ҳФти алнори болшҳўот » ва ҷое дигар фармуд ки . « аксари мо идхли умматии алнори алои ҷўФони алифаму алФрҷ » . Гуфт : бештари чизе ки уммати марои бдўзхи баради даҳон ва фараҷаст . Яъне бидиҳон ҳаром хӯрдан ва дар хӯрдани ҳалоли исроф кардану бФрҷи шаҳвати ҳаром рондан ва аз баҳри шаҳвати ҳалол дар ҳарому зулму фасоди гӯногӯни афтодан .

شقی بعضی عاصیان امت‌اند که بر موافقت هوای نفس ثابت قدم‌اند و بر مخالفت فرمان حق مصر و بقدم استیفای لذات و شهوات نفسانی بر جاده عصیان حق بمعاد دوزخ و درکات آن میرسند که «فاما من طغی». و خواجه هم ازینجا فرمود که: «حفت النار بالشهوات» و جایی دیگر فرمود که. «اکثر ما یدخل امتی النار الا جوفان الفم و الفرج». گفت: بیشتر چیزی که امت مرا بدوزخ برد دهان و فرج است. یعنی بدهان حرام خوردن و در خوردن حلال اسراف کردن و بفرج شهوت حرام راندن و از بهر شهوت حلال در حرام و ظلم و فساد گوناگون افتادن.

Ва аммо ашқии сифати кофар ва мунофиқаст ки бакулӣ рӯй баталаб дунёу таматтуъот он овардааст ва чун бҳимаҳи ҳамагии ҳиммат бар истифои лаззоту шаҳавоту таматтуъоти нафсонӣу ҳайвонии масруфи гардонидау пушт бар дайну кори дайн ва охират кардау Наими боқиро дар тнъми фонии бохтаи дунёи тамом бадаст наёмада ва аз охирати баромада ки « ман кони ириди ҳрси алднёи нўтаҳи минҳоу молаи фии алохраҳи ман насиб » .

و اما اشقی صفت کافر و منافق است که بکلی روی بطلب دنیا و تمتعات آن آورده است و چون بهیمه همگی همت بر استیفای لذات و شهوات و تمتعات نفسانی و حیوانی مصروف گردانیده و پشت بر دین و کار دین و آخرت کرده و نعیم باقی را در تنعم فانی باخته دنیا تمام بدست نیامده و از آخرت برآمده که «من کان یرید حرث الدنیا نوته منها و ماله فی‌الاخره من نصیب».

Фарқи миёни шқии вошқӣ онаст ки шқиро агарчӣ нафас ӯ бшқоўти исёни ҳақу мухолифат фармон гирифтораст аммо дилаши бсъодти қабули имон ва бисил ем фармони ҳақ бар кораст .

فرق میان شقی واشقی آن است که شقی را اگرچه نفس او بشقاوت عصیان حق و مخالفت فرمان گرفتارست اما دلش بسعادت قبول ایمان و بسلیم فرمان حق بر کارست.

Давлати ақророи лисону тасдиқи ҷинон ҳосил дорад агар чаҳ муомилаи амали арқон биҷой наёвард чун бўъиди ҳақи бдўзх дар равад ки « Фомои аллазӣнаи шқўои ФФии алнор » алоиаҳ аммо калима « лоолаҳи алои аллоҳ »у шафоати Муҳамади расӯли аллоҳ ӯро бидонҷо дар бнгзорди бад-ӣни истисно ки фармуд « алои мо шоءи рбк » ҳи ҳам оқибат халос ёбаду маъоди аслӣ ӯ ҳам биҳишт бошад .

دولت اقرارا لسان و تصدیق جنان حاصل دارد اگر چه معامله عمل ارکان بجای نیاورد چون بوعید حق بدوزخ در رود که «فاما الذین شقوا ففی النار» الایه اما کلمه «لااله الا الله» و شفاعت محمد رسول الله او را بدانجا در بنگذارد بدین استثنا که فرمود «الا ما شاء ربک»ه هم عاقبت خلاص یابد و معاد اصلی او هم بهشت باشد.

Дар ҳадис саҳеҳ меояд ки : ҷамъиро аз дӯзахи беруни оранд чун ангушти сӯхта ва эшонро бнҳри алҳаёт фурӯ баранд гӯшту пӯст баришон бирӯяд ва аз онҷо бар оянд рӯйҳои эшон чун моҳи шаби чаҳордаҳ бар пешонии эшон набишта ки « ҳўлои ътқоءи аллоҳи ман алнор » .

در حدیث صحیح میآید که: جمعی را از دوزخ بیرون آرند چون انگشت سوخته و ایشان را بنهر الحیات فرو برند گوشت و پوست بریشان بروید و از آنجا بر آیند رویهای ایشان چون ماه شب چهارده بر پیشانی ایشان نبشته که «هولا عتقاء الله من النار».

Аммо ашқӣ онаст ки дар дӯзахи мӯбад ва мухиллад бимонаду дарави нури калима « лои илоҳи алои аллоҳ » набошад ки бидон халос ёбаду аҳляти шафоати Муҳамади расӯл аллоҳ надорад . Хлўди абади ҷузи чунин касро набошад . Чунонк миФрмоид : « лои ислиҳои алои алои шқии алзии кизбу тўлӣ » . Муъминро вуруд бошад «у ани мнкми алои воридҳо » влкн слӣ набошад слии ашқиро бошад ки « лои ислиҳои алои алои шқии алзии кизбу тўлӣ » . Ва ҷое дигари миФрмоид « сислӣ норо зоти лҳб » .

اما اشقی آن است که در دوزخ موبد و مخلد بماند و درو نور کلمه «لا اله الا الله» نباشد که بدان خلاص یابد و اهلیت شفاعت محمد رسول الله ندارد. خلود ابد جز چنین کس را نباشد. چنانک میفرماید: «لا یصلیها الا الا شقی الذی کذب و تولی». مومن را ورود باشد «و ان منکم الا واردها» ولکن صلی نباشد صلی اشقی را باشد که «لا یصلیها الا الا شقی الذی کذب و تولی». و جایی دیگر میفرماید «سیصلی نارا ذات لهب».

Ва ҳар тайифаро аз аҳли фисқу исёну куфру хизлони муносиби равиш ӯ дар дӯзаху даракоти он мқомгоҳӣу марҷаъӣ ва маъодӣ бошад бар тафовут . Чунонк хоҷаи алайҳи ассалом дар ҳақи абӯ толиб фармуд : « ани абои толиби лФии зҳзоҳи ман алнор » . Фармуд ки абӯи толиб дар дарака аввал бошад аз дӯзаху кафи пой ӯ беш бар оташ набошад аммо мағз дар сар ӯ аз ҳарорат бар ҷӯшад . Ва дар ҳақ мунофиқон фармуд « ани алмноФқини фии алдрки алосФли ман алнор » .

و هر طایفه را از اهل فسق و عصیان و کفر و خذلان مناسب روش او در دوزخ و درکات آن مقامگاهی و مرجعی و معادی باشد بر تفاوت. چنانک خواجه علیه السلام در حق ابو طالب فرمود: «ان ابا طالب لفی ضحضاح من النار». فرمود که ابو طالب در درکه اول باشد از دوزخ و کف پای او بیش بر آتش نباشد اما مغز در سر او از حرارت بر جوشد. و در حق منافقان فرمود «ان المنافقین فی الدرک الاسفل من النار».

Ва куфр бар куфр тафовут дораду нифоқ бар нифоқ ҳамчунин ва ҳар якро роҳии муайяну маъодӣ равшанаст . Кофарон муқаллид дигаранду кофарони муҳаққиқи дигар чунонк муъминон муҳаққиқ дигаранду муъминони муқаллиди дигар . Чндонки имони муҳаққиқ фазлят дорад бар имони муқаллиди азоби кофари муҳаққиқ зиёдат бошад бар азоби кофари муқаллид .

و کفر بر کفر تفاوت دارد و نفاق بر نفاق همچنین و هر یک را راهی معین و معادی روشن است. کافران مقلد دیگرند و کافران محقق دیگر چنانک مومنان محقق دیگرند و مومنان مقلد دیگر. چندانک ایمان محقق فضلیت دارد بر ایمان مقلد عذاب کافر محقق زیادت باشد بر عذاب کافر مقلد.

Куфри бтқлид онаст ки аз модару падар бтқлид ёфтаанд ки « анои вҷднои обоӣнои алии ИМА » . Онч аз аҳли шаҳру вилояту модару падари диданд ва шунӯданд аз адёни мухталифи бтқлид фаро гирифтанду бхзлон дарон бимонаданд . Эшон дар даракаи аввалин дӯзах бошанд .

کفر بتقلید آن است که از مادر و پدر بتقلید یافته‌اند که «انا وجدنا آبائنا علی امه». آنچ از اهل شهر و ولایت و مادر و پدر دیدند و شنودند از ادیان مختلف بتقلید فرا گرفتند و بخذلان دران بماندند. ایشان در درکه اولین دوزخ باشند.

Ва куфри бтҳқиқ онаст ки бар онч аз модару падар бтқлид ёфтанд қаноат накунанд ва ранҷ баранду машаққати кашанд ва баталаб далел бар хезанд ва умрҳо дар таҳсили улӯми куфр басар баранду кутуб такрор кунанду бмҷоҳдаҳу риёзат машғӯл шаванд ва дар тасфия нафас кӯшанд аз баҳри тафаккур дар адиллау бароҳини ақлӣ . То шбҳтҳо бадаст оваранд ки бидон нафй сонеъ кунанд ё исботи сонеъии ноқис .

و کفر بتحقیق آن است که بر آنچ از مادر و پدر بتقلید یافتند قناعت نکنند و رنج برند و مشقت کشند و بطلب دلیل بر خیزند و عمرها در تحصیل علوم کفر بسر برند و کتب تکرار کنند و بمجاهده و ریاضت مشغول شوند و در تصفیه نفس کوشند از بهر تفکر در ادله و براهین عقلی. تا شبهتها بدست آورند که بدان نفی صانع کنند یا اثبات صانعی ناقص.

Чунонк гӯйанд : мухтор несту бҷзўёт олам несту холиқ ҷаҳон нест бмбдъӣу мўҷдии бал ки мӯҷиб ва муассирасту ҷаҳон асар ӯсту тақаддуми муассир бар асар на тақаддумӣ замонӣаст . Ва бад-ӣн ан хоҳанд ки : ҷаҳон қадимаст ва боқӣасту фано пазир несту ҳақи таъолӣ бар аФнои он қодир несту боФридни олимӣ дигар оҷизаст . Ва монанди ин куфрҳо шайтон бар назар эшон ороеду нафаси эшонро ғурур диҳад ки камоли маърифату ҳикмати дарин маънӣаст ва ҳар кас ки на барин эътиқодаст аз аҳл тақлидаст ва нобӣност то бтқлиди бъсо кашон додааст яъне анбиёи алайҳими ассалом .

چنانک گویند: مختار نیست و بجزویات عالم نیست و خالق جهان نیست بمبدعی و موجدی بل که موجب و موثرست و جهان اثر اوست و تقدم موثر بر اثر نه تقدمی زمانی است. و بدین ان خواهند که: جهان قدیم است و باقی است و فنا پذیر نیست و حق تعالی بر افنای آن قادر نیست و بآفریدن عالمی دیگر عاجزست. و مانند این کفرها شیطان بر نظر ایشان آراید و نفس ایشان را غرور دهد که کمال معرفت و حکمت درین معنی است و هر کس که نه برین اعتقادست از اهل تقلیدست و نابیناست تا بتقلید بعصا کشان داده است یعنی انبیا علیهم السلام.

Ва гӯйанд : анбиё ҳукамо буданд ва ҳарч гуфтанд аз ҳикмат гуфтанд аммо бо ҷоҳилони сухан бақадр ҳавсилау фаҳм эшон гуфтанд . Эшонро чунон намуданд ки морсўлони худоӣаму Ҷабраили наздик мо меояду пайғом ҳақ меовараду китоб аз худоӣ бмо овардааст . Ва китобҳо сохтаи эшон буду аҳкоми шаръ анбиё ниҳоданд аз баҳри маслиҳати маоши халқ бар қонӯни ҳикмат . Ва эшон ҳар ч бо халқ гуфтанд рамзӣ буд ки карданд ва бидон маънӣ дигар хостанд : Ҷабраили иборат аз ақли фаъол буду Микоили иборат аз ақли мстФод ки аз ақли кул файз мегирифтанду астФодти маъонӣ маъқӯл мекарданду хабар бо нафаси мадракау нафас нотиқа медоданд .

و گویند: انبیا حکما بودند و هرچ گفتند از حکمت گفتند اما با جاهلان سخن بقدر حوصله و فهم ایشان گفتند. ایشان را چنان نمودند که مارسولان خداییم و جبرئیل نزدیک ما میآید و پیغام حق میآورد و کتاب از خدای بما آورده است. و کتابها ساخته ایشان بود و احکام شرع انبیا نهادند از بهر مصلحت معاش خلق بر قانون حکمت. و ایشان هر چ با خلق گفتند رمزی بود که کردند و بدان معنی دیگر خواستند: جبرئیل عبارت از عقل فعال بود و میکائیل عبارت از عقل مستفاد که از عقل کل فیض میگرفتند و استفادت معانی معقول میکردند و خبر با نفس مدرکه و نفس ناطقه میدادند.

Ва ҳам азин ҷинси хаёлоти фосиду мавҳумот ва мушаббаҳот ангезанд ва аз ангехта дигарон қабул кунанд . Зироки мувофиқи ҳавоӣ нафасасту нафаси худ дар асли ҷабалат кофараст ки « ани алнФси ломораҳи болсў » . Чун ин шубаҳоти бодлаҳу бароҳин маъқӯл намой башнавад бҷону дил дар овезад « воФқи шини табақа » . Чндонк дар нафаси иқрори бад-ӣни куфрҳо падед меояд инкори дардину шаръ зиёдат мешавад . Пас иқрор бар куфру инкор бар дайни нафасро ду қадамаст ки бғоити ниҳояти асфали солФин дӯзах бидон тавон расед ки « хтўтону қади васлат » .

و هم ازین جنس خیالات فاسد و موهومات و مشبهات انگیزند و از انگیخته دیگران قبول کنند. زیراک موافق هوای نفس است و نفس خود در اصل جبلت کافر است که «ان النفس لاماره بالسو». چون این شبهات بادله و براهین معقول نمای بشنود بجان و دل در آویزد «وافق شن طبقه». چندانک در نفس اقرار بدین کفرها پدید میآید انکار دردین و شرع زیادت میشود. پس اقرار بر کفر و انکار بر دین نفس را دو قدم است که بغایت نهایت اسفل سالفین دوزخ بدان توان رسید که «خطوتان و قد وصلت».

Ва ин офати имрӯз дар миёни мусулмонӣ бисёр шудааст ки басии ҷҳоли худро бтҳсили ин улӯм машғӯл кардаанд ва онро илми усӯли дайн ном карда таксӣ бар хбси ъқидту фисқи муомилаи эшон воқиф нашавад . Ва басии толиби илмони ғмр ки назарӣ надоранд дар улӯми дайн ё нурии зиёдат аз олами яқин дар тмнии талаби илми брмихизнд ва сафарҳо мекунанд ва аз иттифоқи баду хизлони ҳақ бо суҳбати мФлсФии мёФтнд . Ва аз ани навъи илм дар пеш эшон мениҳанду батадрӣҷи он куфрҳо бар назари эшон миороинд ва дар дили эшон таҳсили он илм ва эътиқод бидон куфру залолат ки ҳикмату усӯли ном ниҳодаанд ширини мигрдоннд . Ва он бечорагони кори ноозмуда ва аз ҳақоиқи дайну мақомоти аҳли яқин бихбр бӯда дарон миоўизнду нафас эшон бидон мағрур мешавад ва шурб мехӯрд ки мо муҳаққиқони хоҳем буд ва аз тақлиди халос хоҳем ёфт . Муҳаққиқ хоҳанд буд аммо дар куфр ва аз тақлид берун оянд аммо аз тФлиди имон .

و این آفت امروز در میان مسلمانی بسیار شده است که بسی جهال خود را بتحصیل این علوم مشغول کرده‌اند و آن را علم اصول دین نام کرده تاکسی بر خبث عقیدت و فسق معامله ایشان واقف نشود. و بسی طالب علمان غمر که نظری ندارند در علوم دین یا نوری زیادت از عالم یقین در تمنی طلب علم برمیخیزند و سفرها میکنند و از اتفاق بد و خذلان حق با صحبت مفلسفی میافتند. و از ان نوع علم در پیش ایشان مینهند و بتدریج آن کفرها بر نظر ایشان میآرایند و در دل ایشان تحصیل آن علم و اعتقاد بدان کفر و ضلالت که حکمت و اصول نام نهاده‌اند شیرین میگردانند. و آن بیچارگان کار ناآزموده و از حقایق دین و مقامات اهل یقین بیخبر بوده دران میآویزند و نفس ایشان بدان مغرور میشود و شرب میخورد که ما محققان خواهیم بود و از تقلید خلاص خواهیم یافت. محقق خواهند بود اما در کفر و از تقلید بیرون آیند اما از تفلید ایمان.

Ва ҳар омии бечора ки бо яке азинҳо суҳбат мегирад аз дамҳо ва нафасҳои мурдаи ин қавми ҳазор гӯнаи шаку шабаҳату нуқсону халал дар имон ӯ падед меояд .

و هر عامی بیچاره که با یکی ازینها صحبت میگیرد از دمها و نفسهای مرده این قوم هزار گونه شک و شبهت و نقصان و خلل در ایمان او پدید میآید.

Ва бисёраст ки нафасии мустаъиди он куфрҳо доранд бтқлиди он куфрҳо қабул мекунанду бакулӣ аз доираи исломи беруни мёФтнд . Ва шавамӣ он эътиқоди бади эшон дар дигарон сироят мекунад чун шутури грўк ки дар миён шутурон уфтад ҳар рӯзи дайгарӣ грўк мешавад .

و بسیارست که نفسی مستعد آن کفرها دارند بتقلید آن کفرها قبول میکنند و بکلی از دایره اسلام بیرون میافتند. و شومی آن اعتقاد بد ایشان در دیگران سرایت میکند چون شتر گروک که در میان شتران افتد هر روز دیگری گروک میشود.

Ва ҳеҷ подшоҳро дарди дайни домани ҷони нмигирд ки дар дафъи ин офат кӯшад то ҷабри ин халал кунад . Ва ин офати дарин бист сол камобеш зоҳир шуд ва қӯт гирифт воло дар аҳдҳои пешини касро азин тайифа Зуҳра набӯдӣ ки ифшои ин маънӣ кардӣ куфри хеш пинҳон доштандӣ ки дардин аъиммаи муттақе бисёр буданду подшоҳони дайндор ки дайнро аз чунин олоишҳо маҳфӯз медоштанд .

و هیچ پادشاه را درد دین دامن جان نمیگیرد که در دفع این آفت کوشد تا جبر این خلل کند. و این آفت درین بیست سال کمابیش ظاهر شد و قوت گرفت والا در عهدهای پیشین کس را ازین طایفه زهره نبودی که افشای این معنی کردی کفر خویش پنهان داشتندی که دردین ائمه متقی بسیار بودند و پادشاهان دیندار که دین را از چنین آلایشها محفوظ میداشتند.

Дарин аҳди аъиммаи муттақе кам монданд ки ғмхўоргӣ дайн кунанду ҷинси ин халалҳо дар ҳазрати подшоҳон арза доранд то бҷбри он машғӯл бошанд . Лоҷарами хавф онаст ки аз дайни қолу қилӣ ки дар баъзе афвоҳ мондааст аз пеш бархезаду ҷаҳони қолу қил куфр гирад . Ончи ҳақиқати мусулмонӣ буд дар дилҳо бинмоанд алои мошоءоллаҳ дар забонҳо низ нахоҳад монад . Ва аз шавамӣ чунин аҳволаст ки ҳақи таъолии қаҳру ғазаби хешро дар сӯрати куффори ттор фиристодааст то чунонк ҳақиқати мусулмонӣ бар хостаҳаст ин сӯратҳои бемаънӣ бар андозад . Ин кор куҷо расед хоҳад гӯйӣ ? ҳолро ҳарч рӯзаст ҳиялату макру истилои он млоъин зиёдатасту ғифлату маъсияти аҳли исломи зиёдат ки мояи ин муфсидат буд « зуҳри алФсоди фии албру албҳри бмо касбатедӣ аннос » .

درین عهد ائمه متقی کم ماندند که غمخوارگی دین کنند و جنس این خللها در حضرت پادشاهان عرضه دارند تا بجبر آن مشغول باشند. لاجرم خوف آن است که از دین قال و قیلی که در بعضی افواه مانده است از پیش برخیزد و جهان قال و قیل کفر گیرد. آنچ حقیقت مسلمانی بود در دلها بنماند الا ماشاءالله در زبانها نیز نخواهد ماند. و از شومی چنین احوال است که حق تعالی قهر و غضب خویش را در صورت کفار تتار فرستاده است تا چنانک حقیقت مسلمانی بر خاسته است این صورت‌های بی‌معنی بر اندازد. این کار کجا رسید خواهد گویی؟ حال را هرچ روزست حیلت و مکر و استیلای آن ملاعین زیادت است و غفلت و معصیت اهل اسلام زیادت که مایه این مفسدت بود «ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس».

« алҳкми ллаҳи анои ллаҳи рзинои бқзоءи аллоҳ » .

«الحکم لله انا لله رضینا بقضاء الله».

Аммо нифоқи ҳам бар тафовут омад : нифоқӣаст дар ислом ва нифоқӣаст дар куфр .

اما نفاق هم بر تفاوت آمد: نفاقی است در اسلام و نفاقی است در کفر.

Аммо нифоқӣ дар ислом онаст ки хоҷаи алайҳи ассалом дар ҳадис саҳеҳ фармуд : « сулс ман кун фӣаи Фҳўи мунофиқ ва ман канти фӣаи хслаҳи минҳои ФФиаҳи хслаҳи ман алнФоқ ҳатто идъҳоу ани соми васлӣу заъми анаи мусаллами азои ҳдси кизбу азо ва ъад ахлФу азои аӣтмни хон » . Фармуд ки : се хислатаст ки дар ҳар онки ин се хислат бошад ӯ мунофиқаст ва дар ҳар ки як хислат азон бошад ду донг аз нифоқ дар вай бошад то онгаҳ ки он хислатҳо тарк накунад аз нифоқ берун наёяд агар чаҳ намоз кунад ва рӯза дорад ва гуяд ки ман мусулмонам . Ва ин хислатҳо онаст ки : чун сухан гуяд дурӯғ гуяд ва чун ваъда диҳад хилоф кунад ва чун амонатӣ ба вай диҳанд хиёнат кунад .

اما نفاقی در اسلام آن است که خواجه علیه‌السلام در حدیث صحیح فرمود: «ثلث من کن فیه فهو منافق و من کانت فیه خصله منها ففیه خصله من النفاق حتی یدعها و ان صام وصلی و زعم انه مسلم اذا حدث کذب و اذا و عد اخلف و اذا ائتمن خان». فرمود که: سه خصلت است که در هر آنک این سه خصلت باشد او منافق است و در هر که یک خصلت ازان باشد دو دانگ از نفاق در وی باشد تا آنگه که آن خصلتها ترک نکند از نفاق بیرون نیاید اگر چه نماز کند و روزه دارد و گوید که من مسلمانم. و این خصلتها آن است که: چون سخن گوید دروغ گوید و چون وعده دهد خلاف کند و چون امانتی به وی دهند خیانت کند.

Ва дар ривоятии дигару хислати дигарро ҳам аз нифоқ ниҳодааст : « азоъои ҳади ғдру азои хосами фаҷр » агар аҳд кунад бо мусулмонӣ дарон аҳд ғдр кунаду хилофи орад ва агар бо касе хусумат кунад бзбон фӯҳш гуяд ва дашном диҳад .

و در روایتی دیگر و خصلت دیگر را هم از نفاق نهاده است: «اذاعا هد غدر و اذا خاصم فجر» اگر عهد کند با مسلمانی دران عهد غدر کند و خلاف آرد و اگر با کسی خصومت کند بزبان فحش گوید و دشنام دهد.

Ин муомилот аз нифоқи аҳл исломаст . Ва онч ҳақиқатаст ин аҳодӣси таҳдидӣу ваъидӣ тамомаст аҳли исломро зирокаҳ кам касе азин хислатҳо халос меёбад . Ва хоҷаи алайҳи ассалом дар дуо мефармуд : « аллоҳами ании аъўзи бки ман алшқоқу алнФоқу сӯъи алохлоқ » бар мо воҷиб тараст ки пайвастаи ин дуо гӯйем бар мо нифоқ дар куфр чунонаст ки ин фалсафӣону даҳрёну табоиъёну таносухёну мубоҳён ва Исмоилён мекунанд чун дар миён мусулмонон бошанд гӯйанд мо мусулмонему эътиқоди эшон он куфрҳо ва шбҳтҳо бошад ки намӯда омад ва чун бо баннои ҷинс хеш расанд эътиқоди хеш ошкоро кунанд ва гӯйанд мо бад-ӣни муқаллидон истеҳзо мекунем . Ҳақи таъолӣ аз аҳволи эшон хабар медиҳад « возои лқўои аллазӣнаи омнўои қолўои омнои илои иъмҳўн » ва ҳар кофар ки куфр пинҳон дораду даъвӣ мусулмонӣ кунад бзбони ҳам азин ҷумла бошад . Ва марҷаъу маъоди мунофиқон онаст ки фармуд » ани алмноФқини фии алдрки алосФли ман алнори влни тҷди ?лаами нсиро » .

این معاملات از نفاق اهل اسلام است. و آنچ حقیقت است این احادیث تهدیدی و وعیدی تمام است اهل اسلام را زیراکه کم کسی ازین خصلتها خلاص مییابد. و خواجه علیه السلام در دعا میفرمود: «اللهم انی اعوذ بک من الشقاق و النفاق و سوء الاخلاق» بر ما واجب‌تر است که پیوسته این دعا گوییم بر ما نفاق در کفر چنان است که این فلسفیان و دهریان و طبایعیان و تناسخیان و مباحیان و اسماعیلیان میکنند چون در میان مسلمانان باشند گویند ما مسلمانیم و اعتقاد ایشان آن کفرها و شبهتها باشد که نموده آمد و چون با بنای جنس خویش رسند اعتقاد خویش آشکارا کنند و گویند ما بدین مقلدان استهزا میکنیم. حق تعالی از احوال ایشان خبر میدهد «واذا لقوا الذین آمنوا قالوا آمنا الی یعمهون» و هر کافر که کفر پنهان دارد و دعوی مسلمانی کند بزبان هم ازین جمله باشد. و مرجع و معاد منافقان آن است که فرمود»ان المنافقین فی الدرک الاسفل من النار ولن تجد لهم نصیرا».

Қадари давлати ислом ки шиносаду шукри неъмати имон ки тавонад кард ?

قدر دولت اسلام که شناسد و شکر نعمت ایمان که تواند کرد؟

Бо чандини ҳазор офот ки дар роҳи одамӣ ниҳодаанду бчндини гӯнаи ибтило ки ӯро мубтало гардонидаанд агар на назари анояти худовандии фарёдрасӣу дастгирӣ ӯ кунад аз домгоҳи дунё ки ороста « зини ллнос »аст ва бабандҳои муҳками баста « ҳуби алшҳўот »аст чигуна халос ёбад ? хусусан сар то сари ин домгоҳи ҳафт дона « ман алнсоءи албнину алқнотири алмқнтраҳи ман алзҳбу алФзаҳу алхили алмсўмаҳу алонъому алҳрс » пошида ки агар азин ҳафт навъи донаи як будӣ нафаси бҳимаҳи сифати одами донаи хор он омадӣ .

با چندین هزار آفات که در راه آدمی نهاده‌اند و بچندین گونه ابتلا که او را مبتلا گردانیده‌اند اگر نه نظر عنایت خداوندی فریادرسی و دستگیری او کند از دامگاه دنیا که آراسته «زین للناس» است و ببندهای محکم بسته «حب الشهوات» است چگونه خلاص یابد؟ خصوصا سر تا سر این دامگاه هفت دانه «من النساء البنین و القناطیر المقنطره من الذهب و الفضه و الخیل المسومه و الانعام و الحرث» پاشیده که اگر ازین هفت نوع دانه یک بودی نفس بهیمه صفت آدم دانه خوار آن آمدی.

Одамро алайҳи ассалом бо он ҳамаи шарафу мартаба аз як дона беш манъ накарданд ки «у лои тқр бо ҳзраҳи алшҷраҳ » чун тавфиқи имтиноъи рафиқ ӯ нашуд дар доми исён ва нисён афтод ки «у ъсии одами рабаи Фғўӣ » . Чун ӯро бахуди бозгзошти сифат ӯ «у ъсии одам » буд чун блтФи худаш бардошти самт ӯ « астФӣ адм шуд . Биҳишти гомгоҳ ӯ буд ки « влкми фӣҳо мо тштҳии алои нафас » чун бо одами тавфиқ рафиқ набӯд комгоҳ ӯро домгоҳи гашт . Иблиси бики дона дўсид мекард ки « фази лҳмои алшитон » дунёи домгоҳ буд чун тавфиқ бо одам рафиқ шуд ӯро комгоҳ омад бики калима « рбнои злмно » бком « сами аҷтбоаҳ » мерасед .

آدم را علیه‌السلام با آن همه شرف و مرتبه از یک دانه بیش منع نکردند که «و لا تقر با هذره الشجره» چون توفیق امتناع رفیق او نشد در دام عصیان و نسیان افتاد که «و عصی آدم ربه فغوی». چون او را بخود بازگذاشت صفت او «و عصی آدم» بود چون بلطف خودش برداشت سمت او «اصطفی ادم شد. بهشت گامگاه او بود که «ولکم فیها ما تشتهی الا نفس» چون با آدم توفیق رفیق نبود کامگاه او را دامگاه گشت. ابلیس بیک دانه دوصید میکرد که «فاز لهما الشیطان» دنیا دامگاه بود چون توفیق با آدم رفیق شد او را کامگاه آمد بیک کلمه «ربنا ظلمنا» بکام «ثم اجتباه» میرسید.

Як соъати мадади лутфи бодм камтар расед барои дам бинмоанд чун мадади лутф дар расед бидон надам бинмоанд . Ллшихи шихнсои мҷдолмлаҳи волидайни қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз . байт

یک ساعت مدد لطف بآدم کمتر رسید برای دم بنماند‌ چون مدد لطف در رسید بدان ندم بنماند. للشیخ شیخنسا مجدالمله والدین قدس‌الله روحه‌العزیز. بیت

Ва бҳқиқт ҳар слосли воғлол ки шқӣу ашқиро дарин домгоҳ сохтанд мояи ҳама аз он ҳафт матоъ « злки матоъи алҳиўаҳи алднё » буд ва ҳар дарака аз даракоти дӯзах ки дар ҳақи ин тайифа пардохтанд сармояи ҳамаи ҳам аз дукон « зини ллнос » буд . Аз ҳафт шаҳват « ҳуби алшҳўот » ҳафт дар бар дӯзах кушоданд ки « лҳои сабъаи абвоб » ва ҳафт ҷода аз анвоъи шаҳавот бар даракот он ниҳоданд ки « ҳФти алнори болшҳўот » тухми ин ҳафт шаҳват дар ҳафт узви инсонии бкоштнд ва панҷ ҳисро бтрбити он фурӯ доштанд то бмдти понздаҳи сол бар шаҷара ҳар тухмии самараи шаҳватӣ падед омад . Баъд аз он соҳиби шаръро бмъомлӣ он фиристоданд ва бар ҳар узвии хароҷ суҷудӣ ниҳоданд ки « амирати ани асҷди алии сабъаи ороб » ва фармуданд ки асмори он ашҷорро тухми саодати охирати созанд ва дар замини убудийяти бадаст шариъат андозанд ки « алзнёи мазраъаи алохраҳ » .

و بحقیقت هر سلاصل واغلال که شقی و اشقی را درین دامگاه ساختند مایه همه از آن هفت متاع «ذلک متاع الحیوه الدنیا» بود و هر درکه از درکات دوزخ که در حق این طایفه پرداختند سرمایه همه هم از دکان «زین للناس» بود. از هفت شهوت «حب الشهوات» هفت در بر دوزخ گشادند که «لها سبعه ابواب» و هفت جاده از انواع شهوات بر درکات آن نهادند که «حفت النار بالشهوات» تخم این هفت شهوت در هفت عضو انسانی بکاشتند و پنج حس را بتربیت آن فرو داشتند تا بمدت پانزده سال بر شجره هر تخمی ثمره شهوتی پدید آمد. بعد از آن صاحب شرع را بمعاملی آن فرستادند و بر هر عضوی خراج سجودی نهادند که «امیرت ان اسجد علی سبعه آراب» و فرمودند که اثمار آن اشجار را تخم سعادت آخرت سازند و در زمین عبودیت بدست شریعت اندازند که «الذنیا مزرعه الاخره».

ЪотФти зулҷалолӣу анояти лоязолии тайифаеро ҳам аз бдоити фитрат бар сўби дараҷоти бзмоми кашӣ « всиқи аллазӣнаи атФўо » бар ҷода « ва аммо ман хоФи мақоми раба » бқдм « ва наҳй алнФси ани алҳўӣ » бмъод « ?фони аҷаннаи ҳаии алмأўӣ » расониду иззати мутаъолӣ аз стўти лоуболии тайифае ҳам аз мабдаи халқяти брҷҳти даракоти бтозёнаҳи қаҳр « всиқи аллазӣнаи кФрўо » бар ҷода « Фомои ман тғӣ » бқдм «у осри алҳиўаҳи алднё » бмъод ва « ?фони алҷҳими ҳаии алмоўӣ » давонед ки « ҳўлои фии алҷнаҳу лоуболӣу ҳўлоءи фии алнору лоуболӣ » .

عاطفت ذوالجلالی و عنایت لایزالی طایفه‌ای را هم از بدایت فطرت بر صوب درجات بزمام کشی «وسیق الذین اتفوآ» بر جاده «و اما من خاف مقام ربه» بقدم «و نهی النفس عن الهوی» بمعاد «فان اجنه هی المأوی» رسانید و عزت متعالی از سطوت لاابالی طایفه‌ای هم از مبدأ خلقیت برجهت درکات بتازیانه قهر «وسیق الذین کفروا» بر جاده «فاما من طغی» بقدم «و آثر الحیوه الدنیا» بمعاد و «فان الجحیم هی الماوی» دوانید که «هولا فی‌الجنه و لاابالی و هولاء فی‌النار و لاابالی».

Агар на аноят бе иллати србгрибон ҷонӣ баровард аз кумуди қаҳр ӯу слосли макр ӯ чкўнаҳи тавон ҷусту банди тилисмоти аъзам ӯ кадоми қӯти тавон шикаст ?

اگر نه عنایت بی علت سربگریبان جانی برآورد از کمد قهر او و سلاسل مکر او چکونه توان جست و بند طلسمات اعظم او کدام قوت توان شکست؟

Савдои таманнои сулӯки сарҳои мулӯкро шояд аз дасту пой ҳар гадои бенавои ибни фатҳи аъзаму кори муаззам бар наёяд . Аммо агар аз тасарруфи Иблиси пари талбиси халос тавон ёфт ва бо либоси ислому кисвати имони азин ҷаҳони ҷони тавон баради инат давлатии тамому саодатии мустадом ; аллоҳами ахтми лнобхотмаҳи алислом . байт

سودای تمنای سلوک سرهای ملوک را شاید از دست و پای هر گدای بینوا ابن فتح اعظم و کار معظم بر نیاید. اما اگر از تصرف ابلیس پر تلبیس خلاص توان یافت و با لباس اسلام و کسوت ایمان ازین جهان جان توان برد اینت دولتی تمام و سعادتی مستدام؛ اللهم اختم لنابخاتمه الاسلام. بیت

Аммо ончи ҳикмат дар миронидни баъд аз ҳаёту зинда кардани баъд аз мамот чаҳ буд ? то ҷавоби он саргаштаи ғофилу гмгштаҳ отил гуфта ояд ки мегуяд байт

اما آنچ حکمت در میرانیدن بعد از حیات و زنده کردن بعد از ممات چه بود؟ تا جواب آن سرگشته غافل و گمگشته عاطل گفته آید که میگوید بیت

Бдонки одамиро панҷ ҳолатаст ; аввали ҳолати адам чунонк фармуд « ҳилли ании алии алоҳсони ҳайни ман алдҳри лами икни шиӣои мзкўро » яъне дар ктми адами инсонро бмълўмӣ дар илми ҳақ ваҷу . Дай буд аммо бар вуҷӯди хеш шуъӯрӣ надошт зокир хеш набӯду мазкӯр хеш набӯд .

بدانک آدمی را پنج حالت است؛ اول حالت عدم چنانک فرمود «هل انی علی‌الاحسان حین من‌الدهر لم یکن شیئا مذکورا» یعنی در کتم عدم انسان را بمعلومی در علم حق وجو.دی بود اما بر وجود خویش شعوری نداشت ذاکر خویش نبود و مذکور خویش نبود.

Дувуми ҳолати вуҷӯд дар олами арвоҳ чунонк хоҷаи алайҳ ассалом фармуд « алорўоҳи ҷунуди мҷндаҳи Фмои таъоруфи минҳои аӣтлФу мотнокри минҳои ахтлФ » яъне чун азктми адами бъолми арвоҳи пайваст ӯро брхўди шуъӯрӣ падед омад зокиру мазкӯри хеши ббўд .

دوم حالت وجود در عالم ارواح چنانک خواجه علیه‌السلام فرمود «الارواح جنود مجنده فما تعارف منها ائتلف و ماتناکر منها اختلف» یعنی چون ازکتم عدم بعالم ارواح پیوست او را برخود شعوری پدید آمد ذاکر و مذکور خویش ببود.

Сими ҳолати таъаллуқи рӯҳи бқолб чунонк фармуд « внФхти фӣаи ман рӯҳӣ »

سیم حالت تعلق روح بقالب چنانک فرمود «ونفخت فیه من روحی»

Чаҳоруми ҳолати мФорқти рӯҳ аз қолаб чунонк фармуд : « кули нафаси зоиқаи аламут » .

چهارم حالت مفارقت روح از قالب چنانک فرمود: «کل نفس ذائقه الموت».

Панҷуми ҳолати аъодти рӯҳи бқолб чунонк фармуд « сами имиткми сами иҳиикм » ва фармуд « қул яҳёҳо алзии иншоҳо аввали мара » .

پنجم حالت اعادت روح بقالب چنانک فرمود «ثم یمیتکم ثم یحییکم» و فرمود «قل یحییها الذی انشا ها اول مره».

Ва ин панҷ ҳолати инсонро бзрўрт мебоист то дар маърифати зоту сифоти худовандии бкмол хеш тавонад раседу ончи ҳикмати худовандӣ буд дар офариниши мавҷӯдоти бҳсўли пайвандад ки « канти кнзои мхФёи Фоҳббти ани аърФ » .

و این پنج حالت انسان را بضرورت میبایست تا در معرفت ذات و صفات خداوندی بکمال خویش ‌تواند رسید و آنچ حکمت خداوندی بود در آفرینش موجودات بحصول پیوندد که «کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف».

Аввали ҳолат адам мебоист то чун дар олами арвоҳ ӯро вуҷӯдии ҳодис падед ояд ва ӯро бар ҳастӣ хеш шуъӯр уфтад бҳдўси хеш олам шавад бмърФти қадами сонеъи хеш ориф шавад .

اول حالت عدم میبایست تا چون در عالم ارواح او را وجودی حادث پدید آید و او را بر هستی خویش شعور افتد بحدوث خویش عالم شود بمعرفت قدم صانع خویش عارف شود.

Дувуми ҳолати вуҷӯд дар олам арвоҳ мебоист то пеш аз онки бъолми аҷсоми пайвандади завқи шуҳуд бевосита бозёбад дар сафои рӯҳонияту мустафизи файз беҳиҷоб гардад востҳқоқи истимоъи хитоб « аласти брбкм » гираду истеъдоди саодат « балӣ » ёбад .

دوم حالت وجود در عالم ارواح میبایست تا پیش از آنک بعالم اجسام پیوندد ذوق شهود بی‌واسطه بازیابد در صفای روحانیت و مستفیض فیض بی‌حجاب گردد واستحقاق استماع خطاب «الست بربکم» گیرد و استعداد سعادت «بلی» یابد.

Ва чун давлати муколама бевосита ёфт ҳазрати иззатро брбўбит боз донаду бсФоти мурӣдӣу ҳеу мутакаллимӣу самиъӣу басирӣу олимӣу қодирӣу боқӣӣ ки сифот зот аст бишносад ва агар ӯро дар олами арвоҳ вуҷӯд набӯдӣ пеш аз онки боҷсоми пайвандад на маърифат ҳақиқӣ бидон сифот ҳосил доштӣ ва на он истеҳқоқ будӣ ӯро ки дар олами аҷсоми дигари бораи бтрбити бсФои рӯҳоният боз раседӣ то мақоми муколамаи ҳақ ҳосил кардӣ .

و چون دولت مکالمه بی‌واسطه یافت حضرت عزت را بربوبیت باز داند و بصفات مریدی و حیی و متکلمی و سمیعی و بصیری و عالمی و قادری و باقیی که صفات ذات است بشناسد و اگر او را در عالم ارواح وجود نبودی پیش از آنک باجسام پیوندد نه معرفت حقیقی بدان صفات حاصل داشتی و نه آن استحقاق بودی او را که در عالم اجسام دیگر باره بتربیت بصفای روحانیت باز رسیدی تا مقام مکالمه حق حاصل کردی.

Сими ҳолати таъаллуқи рӯҳ бқолб мебоист то олоти камолоти маърифат актсоФ кунад ки бар ҷзўёту куллиёти ғайб ва шаҳодат бидон вуқуф тавон ёфту ҳақро бсФоти розиқӣу раҳмонӣу раҳимӣу ғаффорӣу сатторӣу мнъмӣу мнъмӣу Муҳсинӣу ваҳобӣу таввобии дарин ҳолати тавон шинохт ва дар тарбияти рӯҳи бмдди ин олоти бмқомотӣ тавон расед дар маърифат ки дар олами арвоҳ ҳосил нашудӣ аз мушоҳидоту мукошифоту улӯми ладуннӣу анвоъи таҷаллӣу тасарруфоти ҷазботу вусӯли бҳзрти худовандӣу аснофи маориф ки дар баён нагунҷад .

سیم حالت تعلق روح بقالب میبایست تا آلات کمالات معرفت اکتساف کند که بر جزویات و کلیات غیب و شهادت بدان وقوف توان یافت و حق را بصفات رازقی و رحمانی و رحیمی و غفاری و ستاری و منعمی و منعمی و محسنی و وهابی و توابی درین حالت توان شناخت و در تربیت روح بمدد این آلات بمقاماتی توان رسید در معرفت که در عالم ارواح حاصل نشدی از مشاهدات و مکاشفات و علوم لدنی و انواع تجلی و تصرفات جذبات و وصول بحضرت خداوندی و اصناف معارف که در بیان نگنجد.

Чаҳорум ; ҳолати мФорқти рӯҳ аз қолаб мебоист аз ду ваҷҳ :

چهارم؛ حالت مفارقت روح از قالب میبایست از دو وجه:

Яке онк то олоишӣ ки рӯҳ аз суҳбати аҷсом ҳосил кардааст дар мФорқти он батадрӣҷ аз ва бархезад вонсӣу алифӣ ки боҷсмонёт гирифтааст брўзгори бигузоради дигарбора бо сафоӣ рӯҳоният уфтаду бсФотӣ ки аз олати қолаб ҳосил кардааст бе музоҳимати қолаб аз ҳазрати иззати бархӯрдори маърифат ва қурбат шавад бе шўоиби башарияту кудурати халқят .

یکی آنک تا آلایشی که روح از صحبت اجسام حاصل کرده است در مفارقت آن بتدریج از و برخیزد وانسی و الفی که باجسمانیات گرفته است بروزگار بگذارد دیگرباره با صفای روحانیت افتد و بصفاتی که از آلت قالب حاصل کرده است بی‌مزاحمت قالب از حضرت عزت برخوردار معرفت و قربت شود بی‌شوایب بشریت و کدورت خلقیت.

Дувуми онки завқӣ аз маорифи ғайбии бавоситаи олоти мктсби қолабӣ дар ҳолат беқолабӣ ҳосил кунад ки он завқ дар олам арвоҳ надошт зироки олати идрок он надошт ва дар олами аҷсом ҳам надошт зеро ки онч меёфт аз пас ҳиҷоб қолаб меёфт акнӯн бемузоҳимат қолаб ёбад .

دوم آنک ذوقی از معارف غیبی بواسطه آلات مکتسب قالبی در حالت بی‌قالبی حاصل کند که آن ذوق در عالم ارواح نداشت زیراک آلت ادراک آن نداشت و در عالم اجسام هم نداشت زیرا که آنچ می‌یافت از پس حجاب قالب مییافت اکنون بی‌مزاحمت قالب یابد.

Шахси инсонӣ бар мисоли шаҷара Эйаст тухми он шаҷараи рӯҳи поки Маҳмадии слии аллоҳи алайҳи вслм ки « аввали мо халқи аллоҳи рӯҳӣ » . Ва чунонк ибтидо аз тухми бехҳои дарахт дар замин падед ояд онгаҳ шаҷара бар рӯй замин зоҳрр шавад онгаҳ бар шаҷараи самара падед ояд ҳамчунин аз тухми рӯҳи Маҳмадии слии аллоҳи ъиаҳи бехҳои олами арвоҳи малакӯт падед омад пас шаҷараи ҷисмонӣоти азин бехҳо бар рӯй замини олами маҳсус зоҳир шуд ва аз шаҷараи ҷисмонӣоти баргҳои ҳайвонот бархест пас самараи инсоният бар сари шохи шаҷараи коинот падед ояд .

شخص انسانی بر مثال شجره‌ای است تخم آن شجره روح پاک محمدی صلی‌الله علیه وسلم که «اول ما خلق‌الله روحی». و چنانک ابتدا از تخم بیخهای درخت در زمین پدید آید آنگه شجره بر روی زمین ظاهرر شود آنگه بر شجره ثمره پدید آید همچنین از تخم روح محمدی صلی‌الله عیه بیخهای عالم ارواح ملکوت پدید آمد پس شجره جسمانیات ازین بیخها بر روی زمین عالم محسوس ظاهر شد و از شجره جسمانیات برگهای حیوانات برخاست پس ثمره انسانیت بر سر شاخ شجره کاینات پدید آید.

Ва самара то бар дарахт бошад завқӣ дигар диҳад чун ангуру зардолу чун аз дарахт боз кунӣу муддатӣ дар офтоб бигзорӣ то бтсрФи офтоби ангур мавиз шаваду зардолуад кушта гардад завқӣ дигар диҳад . Агарчӣ бар дарахти ҳам тасарруф офтоб меёфт аммо то пой дар тинат шаҷара дошт аз хосияти тинати шаҷараи чизеи бомадади офтоб ҷамъ мешуд дар ангури рутӯбатии вҳмўзтии боқӣ май буд , акнӯн ки тасарруфи шаҷараи азу мунқатиъ шуд мавизи ҳаловатӣ дигар диҳад ки тарбияти офтоб безаҳмат шаҷара ёфтааст . Ибтидои ангур дар тарбият ёфтан бшҷраҳи муҳтоҷ буд агар шаҷара набӯдӣ бмҷрди тасарруфи офтоби ангур падед наомадӣ вчўни ангур пухта шуд бар дарахти бмқом миўизӣ нараседӣ . ӣнҷои ангур аз дарахти боз бояд кард ва бо офтоби муҷарради онро парвариш додан то миўиз ширн шавад .

و ثمره تا بر درخت باشد ذوقی دیگر دهد چون انگور و زردآلو چون از درخت باز کنی و مدتی در آفتاب بگذاری تا بتصرف آفتاب انگور مویز شود و زردآلود کشته گردد ذوقی دیگر دهد. اگرچه بر درخت هم تصرف آفتاب مییافت اما تا پای در طینت شجره داشت از خاصیت طینت شجره چیزی بامدد آفتاب جمع میشد در انگور رطوبتی وحموضتی باقی می‌بود، اکنون که تصرف شجره ازو منقطع شد مویز حلاوتی دیگر دهد که تربیت آفتاب بی‌زحمت شجره یافته است. ابتدا انگور در تربیت یافتن بشجره محتاج بود اگر شجره نبودی بمجرد تصرف آفتاب انگور پدید نیامدی وچون انگور پخته شد بر درخت بمقام میویزی نرسیدی. اینجا انگور از درخت باز باید کرد و با آفتاب مجرد آن را پرورش دادن تا میویز شیرن شود.

Пас рӯҳро самараи кирдор аз шаҷараи қолаби мФорқт бояд дод то як чанде тасарруфи офтоби назари илоҳӣ бе воситаи музоҳимати тинат қолаб биёбад ки ибтидо чун бкмоли дараҷа инсоният нарасида буд дар олами арвоҳи қобили тасарруфи он назарҳо наомадӣу бсФти ммитии ҳақи орифи ҳақиқии ҷузи бавоситаи марг сӯратӣ натавон шуд вдри ӣнҷои асрору дақоиқ бисёраст ки кутуби бшрҳи он вафо накунад .

پس روح را ثمره کردار از شجره قالب مفارقت باید داد تا یک چندی تصرف آفتاب نظر الهی بی‌واسطه مزاحمت طینت قالب بیابد که ابتدا چون بکمال درجه انسانیت نرسیده بود در عالم ارواح قابل تصرف آن نظرها نیامدی و بصفت ممیتی حق عارف حقیقی جز بواسطه مرگ صورتی نتوان شد ودر اینجا اسرار و دقایق بسیار است که کتب بشرح آن وفا نکند.

Панҷуми ҳолати аъодти рӯҳ бқолб мебоист аз он сабаб ки камоли инсон дар онаст ки дар ҷумлагии мамолики ғайбу шаҳодати дунёу охирати бхлоФти худовандӣ мутасарриф бошад ва аз анвоъи тнъмот ки дар ҳар ду олам аз барои ӯ сохтаанд ки « аъддти лъбодии алсолҳини мо лои айну рأту лои أзни самъату лои хатари алии қалби башар » бархӯрдорӣ бкмол ёбад .

پنجم حالت اعادت روح بقالب میبایست از آن سبب که کمال انسان در آن است که در جملگی ممالک غیب و شهادت دنیا و آخرت بخلافت خداوندی متصرف باشد و از انواع تنعمات که در هر دو عالم از برای او ساخته‌اند که «اعددت لعبادی الصالحین ما لا عین و رأت و لا أذن سمعت و لا خطر علی قلب بشر» برخورداری بکمال یابد.

Ва ин тнъмоти баъзе рӯҳонӣаст ва баъзе ҷисмонӣ . Онч аз тнъмот ҷисмонӣаст ҷузи бавоситаи олоти ҷисмонӣ дар он тасарруф натавон кард . Пас қолаби ҷисмонии днёўии фониро брнги охирати нӯронии боқӣ ҳашар кунанд ки « явми тбдли аларзи ғайриаларз » . Агар чаҳ ҳамон қолаб бошад аммо на бидон сифати днёўӣ буд .

و این تنعمات بعضی روحانی است و بعضی جسمانی. آنچ از تنعمات جسمانی است جز بواسطه آلات جسمانی در آن تصرف نتوان کرد. پس قالب جسمانی دنیاوی فانی را برنگ آخرت نورانی باقی حشر کنند که «یوم تبدل الارض غیرالارض». اگر چه همان قالب باشد اما نه بدان صفت دنیاوی بود.

Қолаби днёўиро аз чаҳор унсури хоку боду обу оташ сохтаанд аммо обу хок бар ваии ғолиб буд ки « ман тини лорб » ва ин ҳар ду маҳсус ва касифаст ки ҳосаҳи басари идрок он кунад ва бо ду оташ ки ҳар ду латиф ва номаҳсусаст ки ҳосаҳи басари идрок он накунад дар қолаби мағлуб ва мутамаккин карда .

قالب دنیاوی را از چهار عنصر خاک و باد و آب و آتش ساخته‌اند اما آب و خاک بر وی غالب بود که «من طین لارب» و این هر دو محسوس و کثیف است که حاسه بصر ادراک آن کند و با دو آتش که هر دو لطیف و نامحسوس است که حاسه بصر ادراک آن نکند در قالب مغلوب و متمکن کرده.

Ин қолабро дар охират ки олам латофатаст ҳам азин чаҳор унсури созанд аммо боду оташро ғолиб кунанд ки ҳар ду латифасту хоку обро мағлуб кунанду мутамаккини грдонндто дар ғоят латофат бошаду муъминро он нур ки имрӯз дар дил ӯ мутамаккинаст бар сӯрат ӯ ғолиб кунанд ки « исъии нўрҳми байни аидиҳим » ишорат « явми тбизи вуҷӯҳу тсўди вуҷӯҳ » ҳам бад-ӣн маънӣаст .

این قالب را در آخرت که عالم لطافت است هم ازین چهار عنصر سازند اما باد و آتش را غالب کنند که هر دو لطیف است و خاک و آب را مغلوب کنند و متمکن گردانندتا در غایت لطافت باشد و مومن را آن نور که امروز در دل او متمکن است بر صورت او غالب کنند که «یسعی نورهم بین ایدیهیم» اشارت «یوم تبیض وجوه و تسود وجوه» هم بدین معنی است.

Пас чун қолаби латиф ва нӯронӣ бошад музоҳимат рӯҳ нанамояд зироки ончи азуи заҳмат таваллуд кардӣ бтсрФ «у нзънои мо фии сдўрҳми ман ғул » аз ваии берун бардаанд . Ҳамчунонк обгинагар аз ҷавҳари обгинаи хоку кудурати берун бардааст ва ӯро шаффофу софии гардонида то зоҳиру ботин ӯ икрнг шудааст . Аз зоҳири он ботин метавон дид ва аз ботини он зоҳир он метавон дид .

پس چون قالب لطیف و نورانی باشد مزاحمت روح ننماید زیراک آنچ ازو زحمت تولد کردی بتصرف «و نزعنا ما فی صدورهم من غل» از وی بیرون برده‌اند. همچنانک آبگینه‌گر از جوهر آبگینه خاک و کدورت بیرون برده است و او را شفاف و صافی گردانیده تا ظاهر و باطن او یکرنگ شده است. از ظاهر آن باطن میتوان دید و از باطن آن ظاهر آن میتوان دید.

« явми тблии алроӣр » ишорати бад-ӣн маънӣаст ки онч дар ботнҳост бар зоҳирҳо пайдо шавад .

«یوم تبلی الرائر» اشارت بدین معنی است که آنچ در باطنهاست بر ظاهرها پیدا شود.

То дар ҳадис меояд ки мағз дар устихон биҳиштён битавон дид аз ғояти латофат .

تا در حدیث میآید که مغز در استخوان بهشتیان بتوان دید از غایت لطافت.

Пас қолабро бад-ӣни латофат ҳашар кунанд то аз тнъмоти ҳашт биҳишти истифои ҳазз хеш мекунад ва аз он ҳеҷ кудурат таваллуд накунад ки музоҳимат рӯҳ тавонад намӯду бсФти мҳииии ҳақи ҷузи бавоситаи эҳёии сӯратии ориф ҳақиқӣ натавон шуд ки « қул иҳииҳоолзии аншأҳои аввали мара » .

پس قالب را بدین لطافت حشر کنند تا از تنعمات هشت بهشت استیفای حظ خویش میکند و از آن هیچ کدورت تولد نکند که مزاحمت روح تواند نمود و بصفت محییی حق جز بواسطه احیای صورتی عارف حقیقی نتوان شد که «قل یحییهاالذی انشأها اول مره».

Ва рӯҳро баъд аз анк дар суҳбати қолаби парвариш бкмол ёфта буду олоти маърифати тамом ҳосил карда ва аз қолаб мФорқт дода ва муддатҳо дар олам ғайб битобаш назари аноят тарбият ёфтау олоиши ҷисмонии азуи батадрӣҷи маҳв шуда ва аз файзи ҳақи ризқҳои бе воситаи гирифта ки « ирзқўни фараҳин бмои отиҳми аллоҳи ман фазла » вқўтии тамом ҳосил карда бо олам қолаб фиристанд . То бавоситаи он олоти ҷисмонӣ дар кули мамолики бмолкиту маликят тасарруф мекунад ва дар мақоми биўостгӣ аз тнъмоти рӯҳонӣ бе музоҳимати олоти ҷисмонии истифои ҳазз ӯ фар мекунаду завқи камоли маърифату қурбат дар мақоми ъндит « фии мақъад сидқ ъанд млики муқтадир » меёбад . Чунонк на рӯҳи ҷисмро аз кори хеши шоғил буд ва на ҷисми рӯҳро аз кори хеши шоғил буд « лои ишғлаҳи шаъни ани шаън » . Лоҷарами унвони номаи ҳақи бадви ин буд ки « ман алмалики алҳии алзии лоямути илои алмалики алҳии алзии лоямут » .

و روح را بعد از انک در صحبت قالب پرورش بکمال یافته بود و آلات معرفت تمام حاصل کرده و از قالب مفارقت داده و مدتها در عالم غیب بتابش نظر عنایت تربیت یافته و آلایش جسمانی ازو بتدریج محو شده و از فیض حق رزقهای بی‌واسطه گرفته که «یرزقون فرحین بما آتیهم الله من فضله» وقوتی تمام حاصل کرده با عالم قالب فرستند. تا بواسطه آن آلات جسمانی در کل ممالک بمالکیت و ملکیت تصرف میکند و در مقام بیواسطگی از تنعمات روحانی بی‌مزاحمت آلات جسمانی استیفای حظ او فر میکند و ذوق کمال معرفت و قربت در مقام عندیت «فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر» مییابد. چنانک نه روح جسم را از کار خویش شاغل بود و نه جسم روح را از کار خویش شاغل بود «لا یشغله شأن عن شأن». لاجرم عنوان نامه حق بدو این بود که «من الملک الحی الذی لایموت الی‌الملک الحی الذی لایموت».

Ва фарқи миёни бандагӣу худовандии онк ӯ субҳонау таъолии дарин мамолики бостқлолу исолати мутасарриф буд бе эҳтиёҷи болту бандаи бнёбту хилофати мутасаррифи бўдФи бавоситаи олат . Валлоҳи алайҳи болсўоб .

و فرق میان بندگی و خداوندی آنک او سبحانه و تعالی درین ممالک باستقلال و اصالت متصرف بود بی‌احتیاج بآلت و بنده بنیابت و خلافت متصرف بودف بواسطه آلت. والله علیه بالصواب.

Ин қадари ишорати баси бўдФи боқии асрори илоҳиро иҷозат ифшо нест ки « аФшоءи сари алрбўбиаҳи куфри урфҳо ман урфҳо вҷҳлҳои ман ҷаҳлҳо » . Ва слии аллоҳи алии Муҳамаду ?алаи аҷмъин .

این قدر اشارت بس بودف باقی اسرار الهی را اجازت افشا نیست که «افشاء سر الربوبیه کفر عرفها من عرفها وجهلها من جهلها». و صلی‌الله علی محمد و آله اجمعین.