Қоли аллоҳи таъолӣ : « ё ?итҳо алнФси алмтмӣнаҳи арҷъии илои рбки розӣаи Марзия » .

قال الله تعالی: «یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه».

Ва қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силам « ҷазбаи ман ҷазбот алҳақ тавозии амали алсқлин » .

و قال النبی صلی الله علیه و سلم «جذبه من جذبات الحق توازی عمل الثقلین».

Бдонки нафаси мутмаинаи нафаси анбиё ва хавос авлиёст ки дар саф аввал бӯдаанд дар олами арвоҳ агарчӣ ҳар нафасиро дар итмӣнони дараҷа Эй дигараст аз анбиёу авлиё чунонк шарҳ дода омадааст : аз асҳоби алимину асҳоби алшмолу собиқони аҳл ҳар саф .

بدانک نفس مطمئنه نفس انبیا و خواص اولیاست که در صف اول بوده‌اند در عالم ارواح اگرچه هر نفسی را در اطمینان درجه‌ای دیگرست از انبیا و اولیا چنانک شرح داده آمده است: از اصحاب الیمین و اصحاب الشمال و سابقان اهل هر صف.

Ва бҳқиқти бдонк аз мақоми амморагии нафаси бмқом мтмӣнгӣ натавон расед ҷузи бтсрФи ҷазботи ҳақу эксири шаръ чунонк фармуд : « ани алнФси ломораҳи болсўءи аломорҳми рабӣ » .

و بحقیقت بدانک از مقام امارگی نفس بمقام مطمئنگی نتوان رسید جز بتصرف جذبات حق و اکسیر شرع چنانک فرمود: «ان النفس لاماره بالسوء الامارحم ربی‌».

Ва ибтидои ҷумлаи нуфуси бсФти амморагӣ мавсуф бошанд агар нафас набӣ бошад ва агар нафас вале то бтрбити шариъати бмқом итмӣнон расад ки ниҳояти истеъдоди ҷавҳар инсонӣаст онгоҳи мустаҳаққи хитоб « арҷъӣ » гардад .

و ابتدا جمله نفوس بصفت امارگی موصوف باشند اگر نفس نبی باشد و اگر نفس ولی تا بتربیت شریعت بمقام اطمینان رسد که نهایت استعداد جوهر انسانی است آنگاه مستحق خطاب «ارجعی» گردد.

Ва агарчӣ дар бдоит ки рӯҳро аз олами арвоҳ бо олами аҷсоди таъаллуқи мисохтнд бар ҷумлаи мамолики малику малакӯт гузар доданд то бар афлоку анҷум ва аносир бигузашт ва аз наботӣу ҳайвонӣ дар гузашту бмртбаҳи инсонӣ ки асфали соФлин мавҷӯдот аст расед чунонк шарҳ дода омадаасту ишорат « сами ради Диноаи асфали соФлин » бад-ӣн маънӣаст дигари бораи бавоситаи нури имону аъмоли солеҳа рӯй бо алӣ наад ки « алои аллазӣнаи амнўо » .

و اگرچه در بدایت که روح را از عالم ارواح با عالم اجساد تعلق میساختند بر جمله ممالک ملک و ملکوت گذر دادند تا بر افلاک و انجم و عناصر بگذشت و از نباتی و حیوانی در گذشت و بمرتبه انسانی که اسفل سافلین موجودات است رسید چنانک شرح داده آمده است و اشارت «ثم رد دناه اسفل سافلین» بدین معنی است دیگر باره بواسطه نور ایمان و اعمال صالحه روی با علی نهد که «الا الذین امنوا».

Аммо то завқи хитоб « арҷъӣ » бози наёбад маҳол бошад ки даравии нури имон падед ояд то баъамали солеҳ дар овезади валикини нафасро барон шуъӯрӣ набошад ки бҳс боз донад он хитобӣ бошад . Сиррӣ дар кисвати ҷазбаи ҳақи басар рӯҳ расаду нафас ӯро рӯй аз сифат амморагӣ бигардонаду бқбўли имону истеъмоли шаръи орад чунонк хитоб « ё нори кунии брдоу сломо » басар оташ расед ва бе шуъӯри оташ рӯй оташ аз сифати мҳрқии бгрдониду бсФт « брдоу сломо » расонид .

اما تا ذوق خطاب «ارجعی» باز نیابد محال باشد که دروی نور ایمان پدید آید تا بعمل صالح در آویزد ولیکن نفس را بران شعوری نباشد که بحس باز داند آن خطابی باشد. سری در کسوت جذبه حق بسر روح رسد و نفس او را روی از صفت امارگی بگرداند و بقبول ایمان و استعمال شرع آرد چنانک خطاب «یا نار کونی برداً و سلاماً» بسر آتش رسید و بی شعور آتش روی آتش از صفت محرقی بگردانید و بصفت «بردا و سلاما»رسانید.

Аз он вақт ки нафаси бтсрФи хитоб « арҷъӣ » рӯй аз асфали табиати амморагӣ ҳаме гирданд дар муроҷиатаст бо маъоди хеш то онгаҳ ки бкмоли мартабаи маъоди хос « Фодхлии фии ибодӣу адхлии ҷаннатӣ » расад . Ва ин ҷинат ки ташрифи азоФт ҳазрат ёфтааст ки « ҷаннатӣ » бар ҷиноти дигари чандон шараф дорад ки каъба бар масоҷиди дигар ки шарафи азоФт « байтӣ » ёфтааст . Ва ин сиррӣ бузургаст фаҳм ҳар каси бад-ӣн маънӣ нарасаду баёни ин ишорат дар иборат нагунҷад .

از آن وقت که نفس بتصرف خطاب «ارجعی» روی از اسفل طبیعت امارگی همی گرداند در مراجعت است با معاد خویش تا آنگه که بکمال مرتبه معاد خاص «فادخلی فی عبادی و ادخلی جنتی» رسد. و این جنت که تشریف اضافت حضرت یافته است که «جنتی» بر جنات دیگر چندان شرف دارد که کعبه بر مساجد دیگر که شرف اضافت «بیتی» یافته است. و این سری بزرگ است فهم هر کس بدین معنی نرسد و بیان این اشارت در عبارت نگنجد.

Ва исми амморагӣ бар нафас бидон маънӣаст ки амири қолаб ӯ бошаду аммораи лафз маболиғатаст аз амиру омир яъне бғоити Фрмоиндаҳ ва фармонравост . Фрмоиндаҳаст бмўоФқоти табъи хешу мухолифоти шаръи ҳақ ва фармонравост брҷмлгии ҷавориҳу аъзо то бар вифқи табъу фармон ӯ кор кунанд . Ва то нафаси сар бар хати фармон ҳақ наниҳаду мнқод шаръ нашавад аз сифати амморагии халоси наёбад ки ин ду сифат зид якдигаранд то амморааст маъмураи натавонад буд ва чун маъмураи гашт аз амморагӣ халос ёфт .

و اسم امارگی بر نفس بدان معنی است که امیر قالب او باشد و اماره لفظ مبالغت است از امیر و آمر یعنی بغایت فرماینده و فرمانرواست. فرماینده است بموافقات طبع خویش و مخالفات شرع حق و فرمانرواست برجملگی جوارح و اعضا تا بر وفق طبع و فرمان او کار کنند. و تا نفس سر بر خط فرمان حق ننهد و منقاد شرع نشود از صفت امارگی خلاص نیابد که این دو صفت ضد یکدیگرند تا اماره است ماموره نتواند بود و چون ماموره گشت از امارگی خلاص یافت.

Фалосифаро ӣнҷои ғалатӣ азим афтод пиндоштанд ки амморагии нафасро сифоти змимаҳ ҳайвонӣаст ва пас дар таҳзиби ахлоқу табдили сифоти ранҷи бурданд бар умеди онки нафасро чун сифоти змимаҳи бсФоти ҳамида мубаддил шавад аз амморагӣ бмтмӣнгӣ расад . Надонистанд ки аз муҷарради ин муомилоти амморагӣ бар нахезад то онгаҳ ки маъмура шаръ нашавад . Эшон пиндоштанд шаръ аз барои таҳзиб ахлоқ мебояд пас гуфтанд чун мо таҳзиби ахлоқи баназари ақл ҳосил кунем моро бшръу анбиё чаҳ ҳоҷат бошад ? шайтони эшонро азин мзлаҳи бдўзхи баради нури имон ҳақиқӣ надоштанд то бозбиннд ки аз ҳиҷоби табъи бтбъ берун натавон омад . Ки агар касе ҳазор соли баназари ақли хеши нафасро риёзат фармоед то дар нафаси ҳзоргўнаҳи сафоу бенаӣу равшаноӣ падед ояд ва баъзе ҳуҷби сифот башарӣ бархезад ; ин ҷумлаи тақвияти ҳиҷоб табъ диҳаду кудурату нобенаии ҳақиқӣ зиёдат кунад . Зирокаҳ чун пеши азин сафо ва бенаӣ надошт толиби он буд ва майдонаст ки дар кудурат ва нобенаӣаст ; акнӯн ки қудрати асари сафоу бенаӣ дар нафас боз ёфт пиндоради сафоу бенаӣ ҳақиқӣаст аз талаб форуманд ва он пиндори ҳиҷобии муаззамтар аз ҷумла ҳуҷб шавад ва дар нои бенаии ҳақиқии биафзояд . Ва ин маънии ҷузи дилӣ фаҳм накунад ки мӯед буд бтأииди илоҳӣу дидаи сар ӯ аз « нурулло » бенаӣ ёфта буд ки « алмўмни инзри бнўри аллоҳ » .

فلاسفه را اینجا غلطی عظیم افتاد پنداشتند که امارگی نفس را صفات ذمیمه حیوانی است و پس در تهذیب اخلاق و تبدیل صفات رنج بردند بر امید آنک نفس را چون صفات ذمیمه بصفات حمیده مبدل شود از امارگی بمطمئنگی رسد. ندانستند که از مجرد این معاملات امارگی بر نخیزد تا آنگه که ماموره شرع نشود. ایشان پنداشتند شرع از برای تهذیب اخلاق میباید پس گفتند چون ما تهذیب اخلاق بنظر عقل حاصل کنیم ما را بشرع و انبیا چه حاجت باشد؟ شیطان ایشان را ازین مزله بدوزخ برد نور ایمان حقیقی نداشتند تا بازبینند که از حجاب طبع بطبع بیرون نتوان آمد. که اگر کسی هزار سال بنظر عقل خویش نفس را ریاضت فرماید تا در نفس هزارگونه صفا و بینایی و روشنایی پدید آید و بعضی حجب صفات بشری برخیزد؛ این جمله تقویت حجاب طبع دهد و کدورت و نابینایی حقیقی زیادت کند. زیراکه چون پیش ازین صفا و بینایی نداشت طالب آن بود و میدانست که در کدورت و نابینایی است؛ اکنون که قدرت اثر صفا و بینایی در نفس باز یافت پندارد صفا و بینایی حقیقی است از طلب فروماند و آن پندار حجابی معظم‌تر از جمله حجب شود و در نا بینایی حقیقی بیفزاید. و این معنی جز دلی فهم نکند که موید بود بتأیید الهی و دیده سر او از «نورالله» بینایی یافته بود که «المومن ینظر بنور الله».

Бҳқиқти бдонк аз асфали табиати бкмнди шариъати халос тавон ёфт ки дар шариъати ҷазбаи ҳақ таъбияасту табъ зулматасту шаръи нур аз зулмати бнўри халос тавон ёфт ки гуфтаанд «у бздҳои ттбини алошёء » .

بحقیقت بدانک از اسفل طبیعت بکمند شریعت خلاص توان یافت که در شریعت جذبه حق تعبیه است و طبع ظلمت است و شرع نور از ظلمت بنور خلاص توان یافت که گفته‌اند «و بضدها تتبین الاشیاء».

Ва ҳар крои нури шаръ ки сӯрати ҷазба ҳақасту сари раҳмати ҳақ аз вартаи амморагии халоси надиҳади ҳеҷ чиз натавонад дод ки « аломои раҳми рабӣ » . Бо хоҷаи алайҳи ассалом бо камоли мартабаи набувват ва рисолат мегуфтанд « анки лои тҳдии ман аҳббт »

و هر کرا نور شرع که صورت جذبه حق است و سر رحمت حق از ورطه امارگی خلاص ندهد هیچ چیز نتواند داد که «الاما رحم ربی». با خواجه علیه السلام با کمال مرتبه نبوت و رسالت میگفتند «انک لا تهدی من احببت»

Ту бтбъи хеши ҳечкасро аз чоҳи табъ халос натавонӣ дод « влкни аллоҳи иҳдии ман ишоء » нури ҳидояти мо ки ҳақиқат ҷазбааст бояд то бҷозбаҳи анояти аҳли табъро аз сФли табиат бар бояду бълўи қурбати расонад ки « арҷъии илои рбк » .

تو بطبع خویش هیچکس را از چاه طبع خلاص نتوانی داد «ولکن الله یهدی من یشاء» نور هدایت ما که حقیقت جذبه است باید تا بجاذبه عنایت اهل طبع را از سفل طبیعت بر باید و بعلو قربت رساند که «ارجعی الی ربک».

Ва нафасро дарин ҳолат ки бтсрФи ҷазба « арҷъӣ » бмрҷъу маъод хеш хоҳанд расонид бар ҷумлагии аволими мухталиф ки ибтидо гузар кардаасту омадаи гузар бояд карду бози гаштан .

و نفس را درین حالت که بتصرف جذبه «ارجعی» بمرجع و معاد خویش خواهند رسانید بر جملگی عوالم مختلف که ابتدا گذر کرده است و آمده گذر باید کرد و باز گشتن.

Ва ҳикмат дарин омад ва шуд онки мутолиаи сесад ва шаст ҳазор олами ҳақи бикунад ва дар ҳар олимии ганҷӣ ки таъбия аст бардораду сиррӣ ки мўдъаст бидонад ки « вълми одами алосмои кулҳо » .

و حکمت درین آمد و شد آنک مطالعه سیصد و شصت هزار عالم حق بکند و در هر عالمی گنجی که تعبیه است بردارد و سری که مودع است بداند که «وعلم آدم الاسما کلها».

Чаҳ дар бдоити рӯҳонияти олами куллиёт буд азон ҷзўёт набӯду олами ғайб буд азон шаҳодат набӯд чун бад-ӣни олами пайваст ва дод равишу парвариш хеш бидод олами куллиёту ҷзўёти гашту олами алғибу алшҳодаҳи ббўд дар хилофати ҳақ . Зирокаҳ дар олами арвоҳ бар муомилоти хилофати рубубияти қудрат ва олат надошт ӣнҷои қудрату олат бадаст овараду бкмоли мартаба хилофат расед .

چه در بدایت روحانیت عالم کلیات بود ازان جزویات نبود و عالم غیب بود ازان شهادت نبود چون بدین عالم پیوست و داد روش و پرورش خویش بداد عالم کلیات و جزویات گشت و عالم الغیب و الشهاده ببود در خلافت حق. زیراکه در عالم ارواح بر معاملات خلافت ربوبیت قدرت و آلت نداشت اینجا قدرت و آلت بدست آورد و بکمال مرتبه خلافت رسید.

Ва дар ибтидо ки барин аволими мухталиф гузар мекард дар ҳар олами чизе ба вом май ситад ва аз худ онҷои чизе гарав мениҳод дар вақти муроҷиат то вом ҳар мақоми бнгзорду раҳни хеши боз нстонд нагузоранд ки бугзарад . Чунонк мегуяд . байт

و در ابتدا که برین عوالم مختلف گذر میکرد در هر عالم چیزی به وام می‌ستد و از خود آنجا چیزی گرو مینهاد در وقت مراجعت تا وام هر مقام بنگزارد و رهن خویش باز نستاند نگذارند که بگذرد. چنانک میگوید. بیت

?герат бояд казин қФси барраӣ

گرت باید کزین قفص برهی

Бози даҳ воми ҳафт ва панҷ ва чаҳор

باز ده وام هفت و پنج و چهار

Аввал аз манзили хокии қадами берун бояд ниҳод ва он охирин манзилӣаст аз манозили дунёи рӯҳро дар вақти таъаллуқи бадунё ва аввалин манзилӣаст аз манозили охират дар вақти муроҷиат . Азинҷост ки чун шахсро дар хок мениҳанд мигўинд « ҳозои охири манзили ман манозили алднёу аввали ман манозили алохраҳ » .

اول از منزل خاکی قدم بیرون باید نهاد و آن آخرین منزلی است از منازل دنیا روح را در وقت تعلق بدنیا و اولین منزلی است از منازل آخرت در وقت مراجعت. ازینجاست که چون شخص را در خاک مینهند میگویند «هذا آخر منزل من منازل الدنیا و اول من منازل الاخره».

Аммо мурдаро беихтиёр мебаранд равандаи зинда онаст ки бқдми худ аз сифот хокӣ бугзарад на аз сӯрати хок . Ва сифоти хоки зулмату кудурату касофат ва сиқласт . Аз хосияти зулмати он ҷаҳлу нобенаии хезад ва аз хосияти кудурати таъаллуқу овезашу омезиши баҳри чиз таваллуд кунаду тафриқаи орад ва аз хосияти касофат бераҳматӣ ва бешафқатӣу сахти дилӣ падед ояд ва аз хосият сиқл хаст табъу ркокту фурӯмоиагӣу дноӣт ва беҳимматӣу хорӣу Касалу гаронӣ зоҳир шавад .

اما مرده را بی اختیار میبرند رونده زنده آن است که بقدم خود از صفات خاکی بگذرد نه از صورت خاک. و صفات خاک ظلمت و کدورت و کثافت و ثقل است. از خاصیت ظلمت آن جهل و نابینایی خیزد و از خاصیت کدورت تعلق و آویزش و آمیزش بهر چیز تولد کند و تفرقه آرد و از خاصیت کثافت بی‌رحمتی و بی‌شفقتی و سخت دلی پدید آید و از خاصیت ثقل خست طبع و رکاکت و فرومایگی و دنائت و بی‌همتی و خواری و کسل و گرانی ظاهر شود.

Солики ин ҷумлаи сифоти змимаҳ аз хок ба вом гирифтаасту караму муруввату футувват ва улувва ҳиммату роФту раҳмату шафқату илму яқину сафоу сидқу ҷамъияту риққату нӯронӣат ва хуфт ҷумлаи онҷои раҳни ниҳода . Пас бар мақоми хокии натавонади гузашт то ин ҷумла рад накунад ва ба олами хеши роҳи наёбад то он сифот ки аз анҷо оварда буду ӣнҷо раҳн карда бози нстонду набард .

سالک این جمله صفات ذمیمه از خاک به وام گرفته است و کرم و مروت و فتوت و علو همت و رافت و رحمت و شفقت و علم و یقین و صفا و صدق و جمعیت و رقت و نورانیت و خفت جمله آنجا رهن نهاده. پس بر مقام خاکی نتواند گذشت تا این جمله رد نکند و به عالم خویش راه نیابد تا آن صفات که از انجا آورده بود و اینجا رهن کرده باز نستاند و نبرد.

Ва ҳамчунин аз ҳар се унсури обу оташу боди дигари сифоти змимаҳ вом кардаасту бадал ҳар як сифатии ҳамидаи гарави ниҳода ва аз афлоку анҷуму дигари оламҳо ҳам барин қиёс .

و همچنین از هر سه عنصر آب و آتش و باد دیگر صفات ذمیمه وام کرده است و بدل هر یک صفتی حمیده گرو نهاده و از افلاک و انجم و دیگر عالمها هم برین قیاس.

Чун ҷумлаи вомҳо рад кунад ва раҳнҳо бозстонду бмқри аслӣ боз ояд ӯро бслтнти хилофат насб кунанд ва бо халъати ниёбату маншури сиёдат бар ҷумлагии мамолики ғайбу шаҳодат молик гардонанду зимоми мамлакати бадасти ҷҳондорӣ ӯ диҳанд « қул аллоҳами молики алмалики тӯтии алмалики ман тшоءу тнзъи алмалики ммни тшоء » .

چون جمله وامها رد کند و رهنها بازستاند و بمقر اصلی باز آید او را بسلطنت خلافت نصب کنند و با خلعت نیابت و منشور سیادت بر جملگی ممالک غیب و شهادت مالک گردانند و زمام مملکت بدست جهانداری او دهند «قل اللهم مالک الملک توتی الملک من تشاء و تنزع الملک ممن تشاء».

Чун молики мамолики гашт ҳар чи он вақт ба воми ситада буд то рад боист кард акнӯн малик ӯ шавад ва ӯ бмолкит дарон тасарруф кунаду бнёбту хилофати ҳақи ҷумлагии аволими ғайбу шаҳодатро ббндгӣ бар кор дорад ва бар Утбаи тавҳид бо қарор дар орад . Байт .

چون مالک ممالک گشت هر چ آن وقت به وام ستده بود تا رد بایست کرد اکنون ملک او شود و او بمالکیت دران تصرف کند و بنیابت و خلافت حق جملگی عوالم غیب و شهادت را ببندگی بر کار دارد و بر عتبه توحید با قرار در آرد. بیت.

Ҳалқа дар гӯши чарх ва анҷум кун

حلقه در گوش چرخ و انجم کن

То диҳандат ббндгии иқрор

تا دهندت ببندگی اقرار

Офариниши нисори фарқ ту анд

آفرینش نثار فرق تو اند

Бар мучин чун хасони зроаҳи нисор

بر مچین چون خسان زراه نثار

Чун хоссагии ҳазрати ббўду завқи қурбат боз ёфту иззат хилофат дид гуяд :

چون خاصگی حضرت ببود و ذوق قربت باز یافت و عزت خلافت دید گوید:

Ва ибдўи лии ман алснъоءи барқ

و یبدو لی من الصنعاء برق

Ихбрнии баҳои қурби алмзор

یخبرنی بها قرب المزار

Флои арзии алоқомаҳи фии Флоаҳ

فلا ارضی الاقامه فی فلاه

Ва фавқи алФрқдини рояти дорӣ

و فوق الفرقدین رایت داری

Ва Киеви акўни ллдидони ъбдо

و کیف اکون للدیدان عبدا

Ва арбаъаи алънои срлии ҷаворӣ

و اربعه العنا صرلی جواری

Рўндгони ин роҳи ду қисманд : соликону маҷзӯбон . Ва маҷзӯбон касонеанд ки эшонро бкмнди ҷазба бар бойанд ва барин мақомот бтъҷил бигузаронанд дар ғлботи шавқу итилоъӣ зёдтӣ ндиҳанд бар аҳволи роҳу шинохти мақомоту кашфи офоту онч бар роҳ бошад аз хайру шару нафъу зр . Инҳо шайхӣу муқтадоеро ншоинд .

روندگان این راه دو قسم‌اند: سالکان و مجذوبان. و مجذوبان کسانی‌اند که ایشان را بکمند جذبه بر بایند و برین مقامات بتعجیل بگذرانند در غلبات شوق و اطلاعی زیادتی ندهند بر احوال راه و شناخت مقامات و کشف آفات و آنچ بر راه باشد از خیر و شر و نفع و ضر. اینها شیخی و مقتدایی را نشایند.

Всолк касе бошад ки ӯро агарчӣ бкмнд ҷазба баранд аммо бскўнту оҳистагӣ дар ҳар мақом доду инсофи он мақом аз вай меситонанду аҳволи хайру шару салоҳу фасод роҳ бирав арза мекунанду гоҳ бар роҳу гоҳ дар бироаҳ мебаранд то бар роҳу бироаҳи вуқуфӣ тамом ёбад то далелӣу раҳбарии ҷамоатии дигарро бшоид .

وسالک کسی باشد که او را اگرچه بکمند جذبه برند اما بسکونت و آهستگی در هر مقام داد و انصاف آن مقام از وی می‌ستانند و احوال خیر و شر و صلاح و فساد راه برو عرضه میکنند و گاه بر راه و گاه در بیراه میبرند تا بر راه و بیراه وقوفی تمام یابد تا دلیلی و رهبری جماعتی دیگر را بشاید.

Ва ҳар чанд илми шинохти ин роҳ бениҳоятасту мақомоти номаҳсӯри валикин аз ҳар мақоми онч дар вақойиъ арз уфтад намӯдорӣу рамзии бигӯем то раҳравро дар шинохти роҳу Имороту ъломоти он далелӣу маҳакӣ ва анмўзҷӣ бошад .

و هر چند علم شناخت این راه بی‌نهایت است و مقامات نامحصور ولیکن از هر مقام آنچ در وقایع عرض افتد نموداری و رمزی بگوییم تا رهرو را در شناخت راه و امارات و علامات آن دلیلی و محکی و انموذجی باشد.

Ибтидо ки бар мақоми сифоти хок убӯр уфтад дар вақойиъ чунон бинад ки аз нишебҳоу кӯчаҳо ва чоҳҳоу мавозиъи зулмоне берун меояд ва бар харобаҳо ва шикастҳо ва телҳо ва кӯҳҳо мегузараду сиқлу касофат бар михизд ва хуфту латофат дар вай падед меояд .

ابتدا که بر مقام صفات خاک عبور افتد در وقایع چنان بیند که از نشیبها و کوچه‌ها و چاهها و مواضع ظلمانی بیرون میآید و بر خرابه‌ها و شکستها و تلها و کوهها میگذرد و ثقل و کثافت بر میخیزد و خفت و لطافت در وی پدید میآید.

Дар дувуми мартаба ки бар сифоти обӣ гузар кунад сабзаҳо ва марғзорҳоу дарахтон ва киштзорҳо ва обҳои равону чашмау ҳавзу дарё ва монанди ин бинад ки бар ҳама мегузарад .

در دوم مرتبه که بر صفات آبی گذر کند سبزه‌ها و مرغزارها و درختان و کشتزارها و آبهای روان و چشمه و حوض و دریا و مانند این بیند که بر همه میگذرد.

Дар сими мартаба ки бар сифоти ҳавоӣ гузар кунад бар ҳаво рафтан ва паридан ва давидан ва бар баланди ӣҳо рафтан ва бар водӣҳо тайрон кардану амсол ин бинад .

در سیم مرتبه که بر صفات هوایی گذر کند بر هوا رفتن و پریدن و دویدن و بر بلند‌یها رفتن و بر وادیها طیران کردن و امثال این بیند.

Дар мартабаи чаҳорум ки бар сифоти оташӣ гузар кунад чароғҳо ва шамъҳоу машъалаҳо ва барқҳо ва хирманҳои оташ ва водӣҳои оташу сӯхтаҳоу шуълаҳои оташу ҷинс ин мебинад .

در مرتبه چهارم که بر صفات آتشی گذر کند چراغها و شمعها و مشعله‌ها و برقها و خرمنهای آتش و وادیهای آتش و سوخته‌ها و شعله‌های آتش و جنس این می‌بیند.

Дар панҷуми мартаба чун бар сифоти афлоку аҷроми самовӣ гузар кунад худро бар осмонҳо рафтан ва паридану урӯҷ кардан аз осмони босмону гардонӣдани чарху фалаку ашбоаҳ он бинад .

در پنجم مرتبه چون بر صفات افلاک و اجرام سماوی گذر کند خود را بر آسمانها رفتن و پریدن و عروج کردن از آسمان بآسمان و گردانیدن چرخ و فلک و اشباه آن بیند.

Дар шашуми мартаба чун бар малакӯти кавокибу анҷум гз уфтад ситорау моҳу ?харчаду анвор ва онч бидон монад бинад .

در ششم مرتبه چون بر ملکوت کواکب و انجم گذ افتد ستاره و ماه و خرشید و انوار و آنچ بدان ماند بیند.

Ва дар ҳафтуми мартаба ки бар сифоти ҳайвонӣ убӯр уфтад ҳар сифат ки аз вай ибра хоҳад кард аз биҳмӣ ё сабъӣ бидон навъ ҳайвонӣ бинад аз ҳайвоноти мухталиф . Агар худро барон ҳайвони қодир ва муставле бинад убӯр ва истилоӣ ӯст барон сифат ва агар худро асири он ҳайвон бинад ё азон тарсон бошад нишони истилоу ғалабаи он сифатаст бар нафас ӯ .

و در هفتم مرتبه که بر صفات حیوانی عبور افتد هر صفت که از وی عبره خواهد کرد از بیهمی یا سبعی بدان نوع حیوانی بیند از حیوانات مختلف. اگر خود را بران حیوان قادر و مستولی بیند عبور و استیلای اوست بران صفت و اگر خود را اسیر آن حیوان بیند یا ازان ترسان باشد نشان استیلا و غلبه آن صفت است بر نفس او.

Ва ин ҳамаи мартабаи олимӣ буд аз аволими мухталиф ки баён афтод боқии чандини ҳазор олами дигари соликро ибра мебояд кард . Ва дар ҳар олами муносиби он мушоҳидоту вақойиъ падед меояду гоҳ буд ки як навъи воқеа дар чандини мақом дида шавад ва ҳар ҷои муносиби он мақоми ишорати бмънӣ дигар бошад .

و این همه مرتبه عالمی بود از عوالم مختلف که بیان افتاد باقی چندین هزار عالم دیگر سالک را عبره میباید کرد. و در هر عالم مناسب آن مشاهدات و وقایع پدید میآید و گاه بود که یک نوع واقعه در چندین مقام دیده شود و هر جای مناسب آن مقام اشارت بمعنی دیگر باشد.

Ва ин ихтилофоту тафовутот ҳар касе фарқ натавонад карду бози натавонади шинохти ҷузи шайхии комил . Ва чун солики вақойиъ шинос набӯд дар вақойиъ банд шаваду роҳ натавонад рафт . Яке аз заруроти эҳтиёҷи бших инаст .

و این اختلافات و تفاوتات هر کسی فرق نتواند کرد و باز نتواند شناخت جز شیخی کامل. و چون سالک وقایع شناس نبود در وقایع بند شود و راه نتواند رفت. یکی از ضرورات احتیاج بشیخ این است.

Маслан оташро дар чанд мақоми бенанд ва дар ҳар мақоми онро маънӣ дигар бошад : гоҳ бошад ки нишони убӯр бар сифат оташӣ бошаду гоҳ буд ки нишони гармӣ талаб бошаду гоҳ буд ки нишони ғалабаи сифати ғазаб буду гоҳ буд ки нишони ғалабаи сифати шайтанат буду гоҳ буд ки нури зикр буд бар мисоли оташу гоҳ буд ки оташи шавқ буд ки ҳемаи сифоти башарӣ маҳв мекунаду гоҳ буд ки оташи қаҳр буду гоҳ буд ки оташи ҳидоят буд чунонк Мӯсоро бўдълиаҳи ассалом ки « инси ман ҷониби алтўр норо »у гоҳ буд ки оташ муҳаббат бошад то мосўоӣ ҳақ бисӯзаду гоҳ буд ки оташ маърифат бошад ки «у лўлми тмссаҳи нори нури алии нури иҳдии аллоҳи лнўраҳи ман ишоء »у гоҳ буд ки оташи вилоят буд ки « аллоҳ вале аллазӣнаи амнўои ихрҷҳми ман алзлмоти илои алнўр »у гоҳ буд ки оташи мушоҳида буд ки « ани бўрки ман фии алнор ва ман ҳавлҳо » . Ва ҷузи азин оташҳо буд ки фарқи миён ҳар як ҷузи шайхии соҳиби таҷриба натавонад кард . Ва боқии дигари вақойиъу тафовути он барин ҷумла қиёс кунад .

مثلا آتش را در چند مقام بینند و در هر مقام آن را معنی دیگر باشد: گاه باشد که نشان عبور بر صفت آتشی باشد و گاه بود که نشان گرمی طلب باشد و گاه بود که نشان غلبه صفت غضب بود و گاه بود که نشان غلبه صفت شیطنت بود و گاه بود که نور ذکر بود بر مثال آتش و گاه بود که آتش شوق بود که هیمه صفات بشری محو میکند و گاه بود که آتش قهر بود و گاه بود که آتش هدایت بود چنانک موسی را بودعلیه السلام که «انس من جانب الطور نارا» و گاه بود که آتش محبت باشد تا ماسوای حق بسوزد و گاه بود که آتش معرفت باشد که «و لولم تمسسه نار نور علی نور یهدی الله لنوره من یشاء» و گاه بود که آتش ولایت بود که «الله ولی الذین امنوا یخرجهم من الظلمات الی النور» و گاه بود که آتش مشاهده بود که «ان بورک من فی النار و من حولها». و جز ازین آتشها بود که فرق میان هر یک جز شیخی صاحب تجربه نتواند کرد. و باقی دیگر وقایع و تفاوت آن برین جمله قیاس کند.

Аммо нуфуси инсонӣ чун барин мақомоти гузар кардан гирад ҳар нафасии бҳсби истеъдоду таъӣди раббонӣ дар ҳақ ӯ бмқомӣ мерасад ки мустаҳаққ он бӯдаасту мартабатӣ ки дар олами арвоҳи аҳлят он доштааст чун : ливомагӣу млҳмгӣу мтмӣнгӣ дарон мақом банд мешавад ва мегуяд « ва мо мнои алои ?лаи мақоми маълум » ва фарёд мекунад ки « луади навати анмлаҳи лоҳтрқт » .

اما نفوس انسانی چون برین مقامات گذر کردن گیرد هر نفسی بحسب استعداد و تأیید ربانی در حق او بمقامی میرسد که مستحق آن بوده است و مرتبتی که در عالم ارواح اهلیت آن داشته است چون: لوامگی و ملهمگی و مطمئنگی دران مقام بند میشود و میگوید «و ما منا الا له مقام معلوم» و فریاد میکند که «لود نوت انمله لاحترقت».

Зирокаҳ ки мақом ҳар мурғии қуллаи кӯҳ қоф набошад онро симурғӣ бояд ; ва ҳар мурғ бар фарқи шамъи ошиёнаи натавонади сохт онро парвонае девона бояд ва ҳар мурдори хори нишемани дасти шоҳонро нишоед онро бозии сипед бояд .

زیراکه که مقام هر مرغی قله کوه قاف نباشد آن را سیمرغی باید؛ و هر مرغ بر فرق شمع آشیانه نتواند ساخت آن را پروانه‌ای دیوانه باید و هر مردار خوار نشیمن دست شاهان را نشاید آن را بازی سپید باید.

То зоғи сифати бҷиФаҳи пари олое

تا زاغ صفت بجیفه پر آلایی

Кӣ чун шоҳин дар хўршоҳони ое

کی چون شاهین در خورشاهان آیی

Чун съўаҳ агар ғизои бозии гардӣ

چون صعوه اگر غذای بازی گردی

Бозии гардӣ ки дасти шаҳро шоиӣ

بازی گردی که دست‌شه را شایی

Тоўс агарчӣ ҷамол бкмол дораду булбул агарчӣ алҳони ҳазор дастон дораду тӯтӣ агарчӣ забон инсон дорад аммо инҳо назарро шоинд ё назорагиро . Онҷо ки бар ҷамоли машъалаи ҷонбозӣ бояд кард ҷузи парвонаи девона бакор наёяд ки оқили ҷузи назораро нишоед . байт

طاوس اگرچه جمال بکمال دارد و بلبل اگرچه الحان هزار دستان دارد و طوطی اگرچه زبان انسان دارد اما اینها نظر را شایند یا نظارگی را. آنجا که بر جمال مشعله جانبازی باید کرد جز پروانه دیوانه بکار نیاید که عاقل جز نظاره را نشاید. بیت

Дар доми мё ки мурғи ин дона на Эй

در دام میا که مرغ این دانه نه‌ای

Дар шамъ маёз чунк парвона на Эй

در شمع میاز چونک پروانه نه‌ای

Девона касе буд ки гардад бар мо

دیوانه کسی بود که گردد بر ما

Кам гирд бигард мо ки девона на Эй

کم گرد بگرد ما که دیوانه نه‌ای

эй ҷону ҷаҳони онҳо ки эшонро аз барои мнодмти маҷлиси инсу мулозимати мақоми қурб офарӣдаанду асҳоби вусӯл ва висоланду арбоби фазл ва навол ӣнҷо дар зери қбоби ғайрат мутаворӣанд ки « аўлёӣии таҳти қбобии лои иърФҳм ғайриӣ » .

ای جان و جهان آنها که ایشان را از برای منادمت مجلس انس و ملازمت مقام قرب آفریده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند و اصحاب وصول و وصال‌اند و ارباب فضل و نوال اینجا در زیر قباب غیرت متواری‌اند که «اولیائی تحت قبابی لا یعرفهم غیری».

Эшон баси шӯридаи ҳол ва бшўлидаҳ мақоланд бас бесару сомону басӣ бепару боланди раби Ашъаси ағбри зии тмри йен » эшонанд .

ایشان بس شوریده حال و بشولیده مقالند بس بی‌سر و سامان و بسی بی‌پر و بالند رب اشعث اغبر ذی طمر ین» ایشانند.

Эшон доранд дили ман эшон доранд

ایشان دارند دل من ایشان دارند

Эшон ки сари зулф парешон доранд

ایشان که سر زلف پریشان دارند

« алФқрои алсбри ҳам ҷлсои аллоҳи явми алқёмаҳ » дар ҳақ эшонаст ки бо дил парешонанд .

«الفقرا الصبر هم جلسا الله یوم القیامه» در حق ایشان است که با دل پریشانند.

Худ ҳоли дилӣ буд парешонтар азин

خود حال دلی بود پریشان تر ازین

ё воқеае бесару сомонтар азин

یا واقعه‌ای بی سر و سامان تر ازین

Ҳаргизи бҷҳон ки дид меҳнат зада Эй

هرگز بجهان که دید محنت زده‌ای

Сар гашта рӯзгори ҳайронтар азин

سر گشته روزگار حیران‌تر ازین

Эшонанд касоне ки шани эшонро азишонии эшон бкмнди ҷазбот бстдаҳанду ҷумлагии лаззоту шаҳавоти нафсонӣу ҳавасоту муродоти инсонӣ бар коми ҷони эшон тлхи гардонида ва аз машрабии дигари чошнии чшонидаҳи байт

ایشانند کسانی که‌شان ایشان را ازیشانی ایشان بکمند جذبات بستده‌اند و جملگی لذات و شهوات نفسانی و هوسات و مرادات انسانی بر کام جان ایشان طلخ گردانیده و از مشربی دیگر چاشنی چشانیده بیت

Мо ки аз дасти рӯҳ қӯт хӯрем

ما که از دست روح قوت خوریم

Кӣ намаки суд анкабут хӯрем

کی نمک سود عنکبوت خوریم

Итмӣнони дили эшон баҳри ч дар кунин ва хоФқинаст падед наёяд итмӣнони дили эшон ҳам бзкри ин ҳадис буд ки « алобзкри аллоҳи ттмни улқулуб » . Чаҳ гуфта анд мезадаро ҳам бамӣ . . . Эшон ҳануз сари масти завқи шароби хитоб « аласти брбкм » мондаанду оят « қул аллоҳи сами зарраам » бркоиноти хонда .

اطمینان دل ایشان بهر چ در کونین و خافقین است پدید نیاید اطمینان دل ایشان هم بذکر این حدیث بود که «الابذکر الله تطمن القلوب». چه گفته‌اند می‌زده را هم بمی... ایشان هنوز سر مست ذوق شراب خطاب «الست بربکم» مانده‌اند و آیت «قل الله ثم ذرهم» برکاینات خوانده.

Мо маст збодаҳ аластем ҳануз

ما مست زباده الستیم هنوز

Вази аҳди аласт боз мастем ҳануз

وز عهد الست باز مستیم هنوز

Дар савмиъа бо саҷҷодау мусҳафу вирд

در صومعه با سجاده و مصحف و ورد

Дардӣ каш варанд ва мепарастем ҳануз

دردی کش ورند و می‌‌پرستیم هنوز

Мақоми эшон пайваста дар харобот вуҷӯдасту ҷоми эшон мудовими моломоли шароби шуҳуди ҳарчи Наими ҳашт биҳиштаст нақли маҷлиси ин хроботёнро нмишоид . Чаҳ ин ҷумларо чарби алафи охири нафаси мулҳамау нафаси ливома сохтаанд ки « влкми фӣҳо мо тштҳии алонФсу тлзолоъин » . Нафаси мутмаинаро бо он итмӣнон нест ӯро аз хон « абят ъанд рабӣу итъмнӣу исқинӣ » нўолаҳ « арҷъии илои рбк » миФрстнд . байт

مقام ایشان پیوسته در خرابات وجودست و جام ایشان مداوم مالامال شراب شهود هرچ نعیم هشت بهشت است نقل مجلس این خراباتیان را نمیشاید. چه این جمله را چرب علف آخر نفس ملهمه و نفس لوامه ساخته‌اند که «ولکم فیها ما تشتهی الانفس و تلذالاعین». نفس مطمئنه را با آن اطمینان نیست او را از خوان «ابیت عند ربی و یطعمنی و یسقینی» نواله «ارجعی الی ربک» میفرستند. بیت

Бозӣ ки ҳамеи дасти маликро шояд

بازی که همی دست ملک را شاید

Минқори бмрдор куҷо олоед

منقار بمردار کجا آلاید

Бар даст малик нишинад озоди зи хеш

بر دست ملک نشیند آزاد ز خویش

Дар банди ишоратӣ ки ӯ фармоед

در بند اشارتی که او فرماید

На на ! чаҳ ҷои ин ҳадисаст ? « ани аллазӣнаи сабқати ?лаами мнои алҳснии аўлӣки анҳо мбъдўн » мурғон ӯ сари бмртбаҳи бозӣ фурӯ наёранд ва ин мақомро бозӣ шуморанд . Боз агар ҳама сипед бозаст куҷо чун парвонаи ҷон бозаст ? бози сайёд ҷон шикораст парвонаро бо ҷон чаҳ кораст ? боз сайёдӣаст ки сайд азу ҷони набарди парвона ошиқӣаст ки тӯҳфаи маъшӯқи ҷузи ҷони набард .

نه نه! چه جای این حدیث است؟ «ان الذین سبقت لهم منا الحسنی اولئک عنها مبعدون» مرغان او سر بمرتبه بازی فرو نیارند و این مقام را بازی شمارند. باز اگر همه سپید بازست کجا چون پروانه جان باز است؟ باز صیاد جان شکارست پروانه را با جان چه کارست؟ باز صیادی است که صید از و جان نبرد‌ پروانه عاشقی است که تحفه معشوق جز جان نبرد.

Ҷабраилу Микоили сипеди бози ани шикоргоҳ малакӯт буданд сайди мурғони тақдис ва тнзиаҳ кардандӣ ки «у нҳни нсбҳи бҳмдк ва нақудс лак » . Чун кори шикори бсФоти ҷамолу ҷалол самадят расед пару бол фурӯ гузоштанду даст аз сайду сайёдии бдоштнд ки « лўднўти анмлаҳи лоҳтрқт » . байт

جبرئیل و میکائیل سپید باز ان شکارگاه ملکوت بودند صید مرغان تقدیس و تنزیه کردندی که «و نحن نسبح بحمدک و نقدس لک». چون کار شکار بصفات جمال و جلال صمدیت رسید پر و بال فرو گذاشتند و دست از صید و صیادی بداشتند که «لودنوت انمله لاحترقت». بیت

Мурғ конҷо парид пари ниҳод

مرغ کانجا پرید پر نهاد

Дев конҷо расед сар биниҳод

دیو کانجا رسید سر بنهاد

Бо эшон гуфтанд : мо сайёдиро дар шикоргоҳи азали бдом « иҳбҳм » сайд кардаем бад-ӣни домгоҳ хоҳем оварад « ании ҷоъили фии аларзи Халифа » то бо шумо намояд ки сайёдӣ чун кунанд ! байт

با ایشان گفتند: ما صیادی را در شکارگاه ازل بدام «یحبهم» صید کرده‌ایم بدین دامگاه خواهیم آورد «انی جاعل فی الارض خلیفه» تا با شما نماید که صیادی چون کنند! بیت

Дар баҳри амиқ ғӯта хоҳам хӯрдан

در بحر عمیق غوطه خواهم خوردن

ё ғарқа шудан ё гуҳарӣ овардан

یا غرقه شدن یا گهری آوردن

Кори ту мухотира сет хоҳам кардан

کار تو مخاطره‌ست خواهم کردن

ё сурх кунам рӯй зи ту ё гардан

یا سرخ کنم روی ز تو یا گردن

Ҷумла гуфтанд : агар ин сайёди бсёд бар мо мсобқти намояд ва дарин майдони гӯии даъвии бчўгони маънӣ бар бояд ва корӣ кунад ки мо ндонем кард ва шикорӣ кунад ки мо натавонем кард ҷумлаи камари хизмат ӯ бар миёни ҷони бандему суҷуди ӯрои бадал ва ҷон хурсандем .

جمله گفتند: اگر این صیاد بصیاد بر ما مسابقت نماید و درین میدان گوی دعوی بچوگان معنی بر باید و کاری کند که ما ندانیم کرد و شکاری کند که ما نتوانیم کرد جمله کمر خدمت او بر میان جان بندیم و سجود اورا بدل و جان خرسندیم.

Аз ҳазрати ҷлт хитоб омад ки : зинҳор агар ӯро бо пркҳои заъиф «у халқи алонсони зъиФо » байнед бичишам ҳақорати дарави мнгрид агарна аФоъили моро мункиред ва биппару боли мулкии хеш мағрур машавед ки бҳқиқти пару бол ӯ моиему ҷузи мо пару бол ӯро ншоиим ки « вҳмлнои ҳам фии албру албҳр » . ӯ ббрмои мипрд зон биппар мо мипрд .

از حضرت جلت خطاب آمد که: زنهار اگر او را با پرکهای ضعیف «و خلق الانسان ضعیفاً» بینید بچشم حقارت درو منگرید اگرنه افاعیل ما را منکرید و بپر و بال ملکی خویش مغرور مشوید که بحقیقت پر و بال او ماییم و جز ما پر و بال او را نشاییم که «وحملنا هم فی‌ البر و البحر». او ببرما میپرد زان بپر ما میپرد.

Ҷузи дасти ту зулф ту наёраст кашид

جز دست تو زلف تو نیارست کشید

Ҷузи пои ту сӯй ту надонист давид

جز پای تو سوی تو ندانست دوید

Аз рӯй ту дидаам тамаъ зон бибаред

از روی تو دیده‌ام طمع زان ببرید

Ҷузи дидаи ту рӯй ту натавонад дид

جز دیده تو روی تو نتواند دید

Ҳар ки ббрмо парвоз кунад лоҷарам биппар мо парвоз кунад бнгркаҳ чаҳ сайд кунад чун пар боз кунад .

هر که ببرما پرواز کند لاجرم بپر ما پرواز کند بنگرکه چه صید کند چون پر باز کند.

Он пашша ки дар кӯии ту парвоз кунад

آن پشه که در کوی تو پرواز کند

Сайдӣ кунад ӯ ки боз натавонад кард

صیدی کند او که باز نتواند کرد

Чун нафаси мутмаинаро ки аз собиқон « ва манеҳам собиқи болхирот » буд бсёдӣ « арҷъӣ » парвоз доданду гирд киноташ баталаб сайд фиристоданд дар фазои ҳафт иқлӣм оҳӯе наёфт ки мхлб ӯро шояд ва дар ҳавои ҳашт биҳишт Кебекӣ надид ки шоистаи минқор ӯ ояд . Чунонк ин заъиф гуяд .

چون نفس مطمئنه را که از سابقان «و منهم سابق بالخیرات» بود بصیادی «ارجعی» پرواز دادند و گرد کایناتش بطلب صید فرستادند در فضای هفت اقلیم آهویی نیافت که مخلب او را شاید و در هوای هشت بهشت کبکی ندید که شایسته منقار او آید. چنانک این ضعیف گوید.

Бозӣ будам парида аз олами ноз

بازی بودم پریده از عالم ناز

То бўк барам зи шаби сайдии бФр аз

تا بوک برم ز شب صیدی بفر از

ӣнҷо чу наёфтам касе муҳаррами роз

اینجا چو نیافتم کسی محرم راز

Зон дар ки дар омадам бадар рафтам боз

زان در که در آمدم بدر رفتم باز

Чун парвонаи девона бар ҳама гузар кард ва рӯй сӯии сайди висоли шамъи ҷалол ӯ овараду бҳстии маҷозии худ сар фурӯ наёвард аз вуҷӯди худ малул шуда ва аз ҷони бҷони омадаи байт .

چون پروانه دیوانه بر همه گذر کرد و روی سوی صید وصال شمع جلال او آورد و بهستی مجازی خود سر فرو نیاورد از وجود خود ملول شده و از جان بجان آمده بیت.

Ҳар дами зи вуҷӯди худ малолам гирад

هر دم ز وجود خود ملالم گیرد

Савдои висоли он ҷамолам гирад

سودای وصال آن جمالم گیرد

Парвонаи дил чу шамъ рӯй ту бидид

پروانه دل چو شمع روی تو بدید

Девона шавад кам ду олам гирад

دیوانه شود کم دو عالم گیرد

байт

بیت

Шак нест чу парвона кам сар гирад

شک نیست چو پروانه کم سر گیرد

Шамъаши бҳзори лутф дар хур гирад

شمعش بهزار لطف در خور گیرد

Парвонаи нахусти ҷон наад бар кафи даст

پروانه نخست جان نهد بر کف دست

Пас қасд кунад ки шамъ дар бар гирад

پس قصد کند که شمع در بر گیرد

ӯ ҳамчунон лоуболӣ вор мерафт то аз ҳафт фалак ва ҳашт биҳишт дар гузашт .

او همچنان لاابالی وار میرفت تا از هفت فلک و هشت بهشت در گذشت.

Ҷумлаи муллои аълоро ангушти таъаҷҷуб дар дандони таҳайюри монда ки оё ин чаҳ мурғаст бад-ӣни заъифӣ ва бар худ бад-ӣни ситамкорӣ ? « анаи кони злўмои ҷҳўло » . Ва ӯ бзбони ҳол бо эшон мегуфт : ман он мурғам ки ҳануз аз остони ошёни нафха парвоз накарда будаму бқФси қолаби гирифтор нашуда ки шумо аз камони маломати мурғи андозҳои « атҷъли фӣҳо ман иФсди фӣҳоу исФки алдмоء » брмн андохтанду бсёдӣ «у нҳни нсбҳи бҳмдк » минозидид . Надониста будед ки

جمله ملا اعلی را انگشت تعجب در دندان تحیر مانده که آیا این چه مرغ است بدین ضعیفی و بر خود بدین ستمکاری؟ «انه کان ظلوماً جهولاً». و او بزبان حال با ایشان میگفت: من آن مرغم که هنوز از آستان آشیان نفخه پرواز نکرده بودم و بقفص قالب گرفتار نشده که شما از کمان ملامت مرغ اندازهای «اتجعل فیها من یفسد فیها و یسفک الدماء» برمن انداختند و بصیادی «و نحن نسبح بحمدک» مینازیدید. ندانسته بودید که

Фарози конгресси кибриёаши мрғоннд

فراز کنگره کبریاش مرغانند

Фириштаи сайду паямбари шикору субҳони гир

فرشته صید و پیمبر شکار و سبحان گیر

Акнӯн тамошои сайёдӣ ман кунеду назораи хӯни рехтану фасод кардан ман бошед ман хӯн резӣ кунам валикин аз ҳалқи вуҷӯди хеш бар остонаи иззат ва фасод кунам валикини бавуҷуди барандозӣу ҷонбозӣ бар ҷамоли ҳазрат . байт

اکنون تماشای صیادی من کنید و نظاره خون ریختن و فساد کردن من باشید من خون ریزی کنم ولیکن از حلق وجود خویش بر آستانه عزت و فساد کنم ولیکن بوجود براندازی و جانبازی بر جمال حضرت. بیت

Он рӯз ки дӯхтӣ марои далқи вуҷӯд

آن روز که دوختی مرا دلق وجود

Гуфтанд бтънаҳи мари турои халқи вуҷӯд :

گفتند بطعنه مر ترا خلق وجود:

« хунрезиро чаҳ мекунӣ ? » рост бидон

«خونریزی را چه میکنی؟» راست بدان

Ман хўнризми валикин аз ҳалқи вуҷӯд

من خونریزم ولیکن از حلق وجود

Ва ӯ ҳамчунон дар грмрўӣ тайрон мекард то басари ҳад ломакон расед . Мулло аъло гуфтанд : ӯ маконеаст дар ломакони сайр натавонад кард ӣнҷои бзрўрти сараши бдиўори аҷз дар ояд . Ва ҳазрати иззат бо сар эшон мегуфт : на бо шумо гуфтаам « ании аълами мо лои тълмўн » ҳануз теғ инкор мекашиду сипар аҷз намеандозед ? байт

و او همچنان در گرمروی طیران میکرد تا بسر حد لامکان رسید. ملا اعلی گفتند: او مکانی است در لامکان سیر نتواند کرد اینجا بضرورت سرش بدیوار عجز در آید. و حضرت عزت با سر ایشان میگفت: نه با شما گفته‌ام «انی اعلم ما لا تعلمون» هنوز تیغ انکار میکشید و سپر عجز نمی‌اندازید؟ بیت

Мункир чаҳ шӯии баҳолати сӯхтагон ?

منکر چه شوی بحالت سوختگان؟

На ҳар ч туро нест касеро набӯд

نه هر چ ترا نیست کسی را نبود

Ва он парвонаи ҷонбози вуҷӯд бар андоз мегуфт : баришон мгир ки « алҷоҳли маъзӯр » . байт

و آن پروانه جانباز وجود بر انداز میگفت: بریشان مگیر که «الجاهل معذور». بیت

Дар ишқи ту аз маломатам нанагӣ нест

در عشق تو از ملامتم ننگی نیست

Бо бихброни дарин сухан ҷангӣ нест

با بیخبران درین سخن جنگی نیست

Ин шарбати ошиқии ҳамаи мардони рост

این شربت عاشقی همه مردان راست

Номардонро дарин қадаҳ рангӣ нест

نامردان را درین قدح رنگی نیست

Эшон надонистанд ки ойини парвонаи қлндрўш чаҳ чиз бошад . байт

ایشان ندانستند که آیین پروانه قلندروش چه چیز باشد. بیت

Ойини қаландарӣу ойини қимор

آیین قلندری و آیین قمار

Дар шаҳр ман овардаам эй зебои ёр

در شهر من آورده‌ام ای زیبا یار

Чун парвонаи бҳўолии сродқоти ашаъаи шамъ ҷалол расед яке шуъларо бҳоҷбӣ парвона фиристоданд . Чун парвонаи ҳоҷибро бидид дигараши бахуд парво набӯд . Даст дар гардан ҳоҷиб оварад то дар нигараст пару боли вайро набӯд . Чун он пару боли маҷозии фонии дрбохт бар қазия « ман ҷои болҳснаҳи фалаи ъушри амсолҳо » ҳоҷиби шуъла ки забони шамъ буд аз забонаи шамъ ӯро пару боли ҳақиқии боқӣ каромат кард то дар фазои ҳавои ҳувияти шамъ тайроне карду мурғи дугонагиро хӯни бегонагӣ бар остон ягонагӣ бирехт ва аз ҳастӣ хеш бофасод ҳастӣ дар ҳастӣ шамъ гурехт ки « ФФрўои илои аллоҳ » . Аз худ бигурехт ва дар ва овехт дарав нест шуду нестӣ дар ҳастӣ омехт . Чун ҳастӣ хеш дар ҳастӣ ӯ бохти ҳам хавфи дӯзахи ҳам умед биҳишт барандохт .

چون پروانه بحوالی سرادقات اشعه شمع جلال رسید یکی شعله را بحاجبی پروانه فرستادند. چون پروانه حاجب را بدید دیگرش بخود پروا نبود. دست در گردن حاجب آورد تا در نگرست پر و بال وی را نبود. چون آن پر و بال مجازی فانی درباخت بر قضیه «من جا بالحسنه فله عشر امثالها» حاجب شعله که زبان شمع بود از زبانه شمع او را پر و بال حقیقی باقی کرامت کرد تا در فضای هوای هویت شمع طیرانی کرد و مرغ دوگانگی را خون بیگانگی بر آستان یگانگی بریخت و از هستی خویش بافساد هستی در هستی شمع گریخت که «ففروا الی الله». از خود بگریخت و در و آویخت درو نیست شد و نیستی در هستی آمیخت. چون هستی خویش در هستی او باخت هم خوف دوزخ هم امید بهشت برانداخت.

Ин ҳафт сипеҳр дар навиштем охир

این هفت سپهر در نوشتیم آخر

Вази дӯзах ва фирдавс гузаштем охир

وز دوزخ و فردوس گذشتیم آخر

Ҳам шуд Фдии туе ту мое мо

هم شد فدی تویی تو مایی ما

Ваии дӯсти ту мо ва мо ту гаштем охир

وی دوست تو ما و ما تو گشتیم آخر

Хосияти ҷазбау ишорат « водхлии ҷаннатӣ » бад-ӣн маънӣ бошад .

خاصیت جذبه و اشارت «وادخلی جنتی» بدین معنی باشد.

Ин сифати тайифа Эйаст ки пеш аз марги сӯратии бошорт « мўтўо қабл ани тмўи тўо » бмрг ҳақиқӣ бамурдаанд . Ва чун пеш аз марг бамурданд ҳақи таъолии эшонро пеш аз ҳашар зинда кард маъоди марҷаъи эшон ҳазрати худовандии сохт ки « сами иҳиикм » « сами илайҳи трҷъўн » . Дарин олам басӯрат нишастаанд ва аз ҳашт биҳишти бмънии гузашта « втрии алҷболи тҳсбҳои ҷомидаи вҳии тмри мари алсҳоби сунъи аллоҳ » . Инаст маъоди нафаси мутмаинау маънии ишорат « арҷъии илои рбк » . Ва слии аллоҳи алии Муҳамаду илоҳ .

این صفت طایفه‌ای است که پیش از مرگ صورتی باشارت «موتوا قبل ان تمو توا» بمرگ حقیقی بمرده‌اند. و چون پیش از مرگ بمردند حق تعالی ایشان را پیش از حشر زنده کرد معاد مرجع ایشان حضرت خداوندی ساخت که «ثم یحییکم» «ثم الیه ترجعون». درین عالم بصورت نشسته‌اند و از هشت بهشت بمعنی گذشته «وتری الجبال تحسبها جامده وهی تمر مر السحاب صنع الله». این است معاد نفس مطمئنه و معنی اشارت «ارجعی الی ربک». و صلی الله علی محمد و اله.