Бидон ки мол ҳарчанд накӯҳидааст , ба вуҷӯҳ низ сутӯдааст аз ваҷҳе ки андари вси ҳам шараст ва ҳам хайр ва аз инаст ки ҳақи субҳонау таъолии вайро хайр хондааст дар қуръон ва гуфта , « ани тарки хайри алўсиаҳ . . . Алоиаҳ »у расӯл ( с ) гуфтааст , « нек чизаст моли шоистаи марди шоистаро » ва гуфт , « кони алФқрони икўни кФро , бим онаст ки дарвешӣ ба куфр адо кунад »у сабаб онаст ки касе ки хештанро андари мондау ҳоҷатманди яке ман нон ҳаме бинаду андари он ҷон ҳаме кунаду фарзандону аҳли хешро ранҷур ҳаме бинаду андари дунёи неъматҳои бисёр ҳаме бинад , шайтон бо вай гуяд , « ин чаҳ адласт ва ин чаҳ инсофаст ки аз худои ҳамеи бинӣ ва ин чаҳ қсмн ноҳамвораст ки кардааст ки золимӣу фосиқиро чандон мол додааст ки надонад ки чаҳ дорад ва чаҳ кунаду бечораеро аз гуруснагӣ ҳалок мекунад ва як дирам ба вай намедиҳад ? агар ҳоҷат ту намедонад худ андари илм халаласт ва агар тавонад ва намедиҳад андари ҷӯаду раҳмат халаласт ва агар барои он намедиҳад то андари охират савоб диҳад беранҷ , гуруснагии савоби ту он дод чаро ҳамеи надиҳад ? ва агар наметавонад дод пас қудрат ба камол нест . Ва дар ҷумлаи эътиқод кардан ки вай раҳимаст ва ҷаводаст ва Каримасту ҳамаи оламро андари ранҷ ҳаме дораду хазонаи ваии пурнеъмат ва намедиҳад ин душвор буд » .

بدان که مال هرچند نکوهیده است، به وجوه نیز ستوده است از وجهی که اندر وس هم شر است و هم خیر و از این است که حق سبحانه و تعالی وی را خیر خوانده است در قرآن و گفته، «ان ترک خیر الوصیه... الایه» و رسول (ص) گفته است، «نیک چیز است مال شایسته مرد شایسته را» و گفت، «کان الفقران یکون کفرا، بیم آن است که درویشی به کفر ادا کند» و سبب آن است که کسی که خویشتن را اندر مانده و حاجتمند یکی من نان همی بیند و اندر آن جان همی کند و فرزندان و اهل خویش را رنجور همی بیند و اندر دنیا نعمتهای بسیار همی بیند، شیطان با وی گوید، «این چه عدل است و این چه انصاف است که از خدای همی بینی و این چه قسمن ناهموار است که کرده است که ظالمی و فاسقی را چندان مال داده است که نداند که چه دارد و چه کند و بیچاره ای را از گرسنگی هلاک می کند و یک درم به وی نمی دهد؟ اگر حاجت تو نمی داند خود اندر علم خلل است و اگر تواند و نمی دهد اندر جود و رحمت خلل است و اگر برای آن نمی دهد تا اندر آخرت ثواب دهد بی رنج، گرسنگی ثواب تو آن داد چرا همی ندهد؟ و اگر نمی تواند داد پس قدرت به کمال نیست. و در جمله اعتقاد کردن که وی رحیم است و جواد است و کریم است و همه عالم را اندر رنج همی دارد و خزانه وی پرنعمت و نمی دهد این دشوار بود».

Ва шайтони ӣнҷои роҳ васваса ёбаду масъалаи қадар ки сари он бар ҳама пӯшидааст Фропиш вай дорад то бошад ки хашм бар вай ғолиб шавад . Фалакроу рӯзгорро дашном додан гирад ва ҳаме гуяд , « фалаки хрФ шудаасту рӯзгори нгўсор шудау неъмат ба номстҳқон медиҳад ва агар бо вай гӯйанд ки ин фалак ва ин рӯзгор мусаххар ҳаст андари қудрати офаридагор . Агар гуяд нест куфр буд ва агар гуяд ҳаст ҷафо бар худои субҳона ва таъолӣ гуфта бошад ва он низ куфр буд .

و شیطان اینجا راه وسوسه یابد و مسأله قدر که سر آن بر همه پوشیده است فراپیش وی دارد تا باشد که خشم بر وی غالب شود. فلک را و روزگار را دشنام دادن گیرد و همی گوید، «فلک خرف شده است و روزگار نگوسار شده و نعمت به نامستحقان می دهد و اگر با وی گویند که این فلک و این روزگار مسخر هست اندر قدرت آفریدگار. اگر گوید نیست کفر بود و اگر گوید هست جفا بر خدای سبحانه و تعالی گفته باشد و آن نیز کفر بود.

Ва бад-ӣн гуфт расӯл ( с ) , « лои тсбўи алдҳри ?фони аллоҳи ҳўи алдҳр . Даҳрро ҷафо магӯӣед ки даҳр худоӣаст » . Ки он ки шумо ҳўолтгоаҳи кор ҳаме донед ва онро даҳр ном кардаед худои субҳона ва таъолӣаст , пас аз дарвешӣ ба вай куфр ояд , алои андари ҳақ касе ки имони ваии чунон ғолиб буд ки аз худои таъолӣ ба дарвешии розӣ буд ва донад ки хабари ваии андар онаст ки дарвеш буд . Ва чун бештари халқи бад-ӣн сифат набошанд аўлитри он буд ки қадар кифоятӣ доранд , пас мол аз ин сабаб аз ваҷҳе Маҳмӯдаст .

و بدین گفت رسول (ص)، «لا تسبو الدهر فان الله هو الدهر. دهر را جفا مگویید که دهر خدای است». که آن که شما حوالتگاه کار همی دانید و آن را دهر نام کرده اید خدای سبحانه و تعالی است، پس از درویشی به وی کفر آید، الا اندر حق کسی که ایمان وی چنان غالب بود که از خدای تعالی به درویشی راضی بود و داند که خبر وی اندر آن است که درویش بود. و چون بیشتر خلق بدین صفت نباشند اولیتر آن بود که قدر کفایتی دارند، پس مال از این سبب از وجهی محمود است.

Ваҷҳи дигари Н ки мақсӯди ҳамаи зиракони саодат охиратаст ва расӣдан бидон мумкин нест ало ба се навъи неъмати яке андар нафасаст чун илму халқи некӯ ва яке андар танаст ва он тандурустӣ ва саломатаст ва яке берун танаст ва он аз дунёи қадар кифоятаст . Ва хасистарин он неъматаст ки берун танаст ва он моласту хасистарин моли зар ва симаст ки андари ваии ҳеҷ манфиат нест , лекин аз барои нон ва ҷомаасту нону ҷома барои танасту тан барои ҳмолии ҳавоси астўи ҳавос барои онаст ки дом ақл бошаду ақл барои онаст ки чароғу нур диласт то фарои ҳазрат илоҳят бинаду маърифат ҳосил кунад ки маърифати ҳақи субҳонау таъолии тухми ҳама саодатаст , пас ғояти ҳамаи худои субҳона ва таъолӣаст . Аввал вайасту охири вай . Ва ин ҳамаро ҳаст ба вай . Ҳарки ин бидонаст аз моли дунёи он миқдор фаро гирад ки андари ин роҳ ба кор ояду боқии заҳри қотили шиносад . Моли ваии шоиста буд марди шоистаро ва Маҳмӯд бошад .

وجه دیگر ن که مقصود همه زیرکان سعادت آخرت است و رسیدن بدان ممکن نیست الا به سه نوع نعمت یکی اندر نفس است چون علم و خلق نیکو و یکی اندر تن است و آن تندرستی و سلامت است و یکی بیرون تن است و آن از دنیا قدر کفایت است. و خسیس ترین آن نعمت است که بیرون تن است و آن مال است و خسیس ترین مال زر و سیم است که اندر وی هیچ منفعت نیست، لیکن از برای نان و جامه است و نان و جامه برای تن است و تن برای حمالی حواس استو حواس برای آن است که دام عقل باشد و عقل برای آن است که چراغ و نور دل است تا فرا حضرت الهیت بیند و معرفت حاصل کند که معرفت حق سبحانه و تعالی تخم همه سعادت است، پس غایت همه خدای سبحانه و تعالی است. اول وی است و آخر وی. و این همه را هست به وی. هرکه این بدانست از مال دنیا آن مقدار فرا گیرد که اندر این راه به کار آید و باقی زهر قاتل شناسد. مال وی شایسته بود مرد شایسته را و محمود باشد.

Ва барои ин гуфт расӯл ( с ) ки ёрб қӯти оли Муҳамад ба қадар кифоят кун ки донист ки ҳарчӣ беш аз кифоятаст аз вай ба вай куфр ояд . Пас ҳарки ин бидонаст ҳаргизи мол дӯст надорад . Ҳаркии чизе барои ғарази дигар талаб кунад он ғаразро дӯст дошта бошад на он чизро . Пас ҳаркии молро дӯст дорад андари нафаси хеши мнкўс ва маъкӯс бошад на он чизро . Пас ҳаркии молро дӯст дорад андари нафаси хеши мнкўс ва маъкӯсасту ҳақиқати вай нашинохтааст . Ва барои ин гуфт расӯл ( с ) , « тъси ъбдолдинору тъси ъбдолдрҳм , нигунсораст бандаи динор ва нигунсораст бандаи дарҳам » ки ҳаркии андари банди чизе буд бандаи он буд . Ва барои ин гуфт иброҳӣми халил ( ъ ) , «у аҷнбнӣ ва банӣ алои тааббуди алосном » яъне мароу фарзандони маро аз бут парастидани бад-ӣни бути зару симро хост ки бути ҳамаи халқ инаст ки рӯй ба вай доранд чаҳ мансаби анбёء ( ъ ) бузургтар аз онаст ки аз бут парастидан тарсанд .

و برای این گفت رسول (ص) که یارب قوت آل محمد به قدر کفایت کن که دانست که هرچه بیش از کفایت است از وی به وی کفر آید. پس هرکه این بدانست هرگز مال دوست ندارد. هرکه چیزی برای غرض دیگر طلب کند آن غرض را دوست داشته باشد نه آن چیز را. پس هرکه مال را دوست دارد اندر نفس خویش منکوس و معکوس باشد نه آن چیز را. پس هرکه مال را دوست دارد اندر نفس خویش منکوس و معکوس است و حقیقت وی نشناخته است. و برای این گفت رسول (ص)، «تعس عبدالدینار و تعس عبدالدرهم، نگونسار است بنده دینار و نگونسار است بنده درهم» که هرکه اندر بند چیزی بود بنده آن بود. و برای این گفت ابراهیم خلیل (ع)، «و اجنبنی و بنی الا تعبد الاصنام» یعنی مرا و فرزندان مرا از بت پرستیدن بدین بت زر و سیم را خواست که بت همه خلق این است که روی به وی دارند چه منصب انبیاء (ع) بزرگتر از آن است که از بت پرستیدن ترسند.