Аввал бояд ки фазли нияти бадоне ки рӯҳи ҳамаи аъмол ниятасту ҳукми ваии росту назари ҳақи таъолӣ аз амал ба ниятаст . Ва расӯл ( с ) аз ин гуфт ки : « худои таъолӣ ба сӯрату мол шумо нанигарад , ба дилу кирдор шумо нигарад » ,у назар ба дил аз онаст ки маҳал ният ӯст ва гуфт ( с ) ки кор ба ниятасту ҳаркасиро аз ибодати худ онаст ки ният он дорад . Ҳарки ҳиҷрат кунад яъне ки шаҳри хеши бигузорад ва ба ғзо шавад ё ба ҳаҷ шавад барои худои таъолӣ , ҳиҷрати вай барои худост ,у ҳарки барои он кунад то молӣ ба дасти орад ё занӣ никоҳ кунад ҳиҷрати вай барои худо нест , бидонаст ки меҷӯяд » .

اول باید که فضل نیت بدانی که روح همه اعمال نیت است و حکم وی راست و نظر حق تعالی از عمل به نیت است. و رسول (ص) از این گفت که: «خدای تعالی به صورت و مال شما ننگرد، به دل و کردار شما نگرد»، و نظر به دل از آن است که محل نیت اوست و گفت (ص) که کار به نیت است و هرکسی را از عبادت خود آن است که نیت آن دارد. هرکه هجرت کند یعنی که شهر خویش بگذارد و به غزا شود یا به حج شود برای خدای تعالی، هجرت وی برای خداست، و هرکه برای آن کند تا مالی به دست آرد یا زنی نکاح کند هجرت وی برای خدا نیست، بدان است که می جوید».

Ва гуфт , « бештари шаҳидони уммати ман бар бистар ва болин меринд » . Ва гуфт , « банда бисёр кирдорҳои некӯ кунаду млоикаҳи он рафъ кунанд . Худоӣ таъолӣ гуяд аз саҳифаи ваии биФгнид ки на баро ман кардааст . Фалони амалу фалони амали вайро банависед . Гӯйанд борхдоёи вай ин накардааст . Гуяд ният ин кардааст » .

و گفت، «بیشتر شهیدان امت من بر بستر و بالین میرند». و گفت، «بنده بسیار کردارهای نیکو کند و ملایکه آن رفع کنند. خدای تعالی گوید از صحیفه وی بیفگنید که نه برا من کرده است. فلان عمل و فلان عمل وی را بنویسید. گویند بارخدایا وی این نکرده است. گوید نیت این کرده است».

Ва гуфт , « мардумон чаҳоранд : яке молӣ дорад ба ҳукм харҷ мекунад . Дайгарӣ гуяд агар ман низ доштамӣ чунин кардамӣ . Ҳарду дар музди баробаранд . Ва дайгарӣ молӣ дорад на ба шарт нафақа мекунад . Дайгарӣ гуяд агар ман низ доштамӣ чунин кардамӣ . Ҳарду дар бузаи баробаранд , яъне ки ният ҳамчунонаст ки бо амал ба ҳам » ,у инси рҳмҳм аллоҳ мегуяд ки расӯл ( с ) дар ғзои табук берун омад ва гуфт , « дар Мадина мардумон бисёранд ки дар музд бо мо шариканд аз он ки ба узр бозмондаанду нияти эшон ҳам чун нияти мост » .

و گفت، «مردمان چهاراند: یکی مالی دارد به حکم خرج می کند. دیگری گوید اگر من نیز داشتمی چنین کردمی. هردو در مزد برابرند. و دیگری مالی دارد نه به شرط نفقه می کند. دیگری گوید اگر من نیز داشتمی چنین کردمی. هردو در بزه برابرند، یعنی که نیت همچنان است که با عمل به هم»، و انس رحمهم الله می گوید که رسول (ص) در غزای تبوک بیرون آمد و گفت، «در مدینه مردمان بسیارند که در مزد با ما شریک اند از آن که به عذر بازمانده اند و نیت ایشان هم چون نیت ماست».

Ва дар банӣ Исроили яке ба кӯҳӣ рег бигузашт . Вақти қаҳт буд . Гуфт , « агар ин ҳамаи гандум будӣ ман ҳама ба даравишони додмӣ » . Ваҳй омад ба расӯли он рӯзгор ки бигӯӣ вайро ки худои таъолии сидқоти ту пазируфт ва чандон савоб дод туро ки агар ту доштӣ ва садақа бидодӣ ҳамон будӣ . Ва расӯл ( с ) гуфт , « ҳаркиро нияту ҳиммати ваии дунё буд , дарвешӣ дар пеши чашм вай бошад . Ва аз дунёи бишавади ошиқи дунё . Ва ҳаркиро ҳиммату ният охират бошад , худои таъолии вайро нигоҳ дорад ва аз дунёи бишаваду зоҳид буд дар вай » . Ва гуфт , « чун мусулмонон ба масоф боистанд бо куффор , Фриштгони номҳо нбштн гиранд ки фалони каси ҷанг ба таассуб мекунад , фалони кас ба ҳамияти он ҳаме кунад ки гӯйанд ки фалон дар роҳи худоӣ кушта шуд , ҳаркии ҷанг барои он кунад то зулмати тавҳид ғолиб шавад вай дар роҳ худост » . Ва гуфт , « ҳарки никоҳ кунад ва дар ният дорад ки кобӣни надиҳад зонеасту ҳарки вом хоҳад ва ният кунад ки бозандаад дуздаст » .

و در بنی اسرائیل یکی به کوهی ریگ بگذشت. وقت قحط بود. گفت، «اگر این همه گندم بودی من همه به درویشان دادمی». وحی آمد به رسول آن روزگار که بگوی وی را که خدای تعالی صدقات تو پذیرفت و چندان ثواب داد تو را که اگر تو داشتی و صدقه بدادی همان بودی. و رسول (ص) گفت، «هرکه را نیت و همت وی دنیا بود، درویشی در پیش چشم وی باشد. و از دنیا بشود عاشق دنیا. و هرکه را همت و نیت آخرت باشد، خدای تعالی وی را نگاه دارد و از دنیا بشود و زاهد بود در وی». و گفت، «چون مسلمانان به مصاف بایستند با کفار، فریشتگان نامها نبشتن گیرند که فلان کس جنگ به تعصب می کند، فلان کس به حمیت آن همی کند که گویند که فلان در راه خدای کشته شد، هرکه جنگ برای آن کند تا ظلمت توحید غالب شود وی در راه خداست». و گفت، «هرکه نکاح کند و در نیت دارد که کابین ندهد زانی است و هرکه وام خواهد و نیت کند که بازندهد دزد است».

Ва бидон ки уламо гуфтаанд ки аввали ният амал биомузед онгоҳ амал кунед . Ва яке мегуфт маро амалӣ биомузед ки шаб ва рӯз бидон машғӯл бошам то ҳичўқт аз хайр холӣ набошам , гуфтанд , « чун хайр наметуоне кард ният хайр мекун бар давом то савоби он ҳосил меояд » . Ва Абуҳурира мегуяд , « халқро рӯзи қиёмат бар ниятҳои эшон ҳашар хоҳанд кард » . Ва ҳасан басарӣ мегуяд , « биҳишти ҷовид бе охири бад-ӣни амали рӯзӣ чанд нест . Бар ният некӯаст ки онро охир нест » .

و بدان که علما گفته اند که اول نیت عمل بیاموزید آنگاه عمل کنید. و یکی می گفت مرا عملی بیاموزید که شب و روز بدان مشغول باشم تا هیچوقت از خیر خالی نباشم، گفتند، «چون خیر نمی توانی کرد نیت خیر می کن بر دوام تا ثواب آن حاصل می آید». و ابوهریره می گوید، «خلق را روز قیامت بر نیتهای ایشان حشر خواهند کرد». و حسن بصری می گوید، «بهشت جاوید بی آخر بدین عمل روزی چند نیست. بر نیت نیکوست که آن را آخر نیست».