Бидон ки аз одамии ҳеҷ ҳаракат ба вуҷӯд наёяд то се ҳоҷат дар пеш набошад : илму иродат яъне донишу хосту тавоноӣ . Маслан чун таомӣ бинад нахурд ва чун бидид агар боисту хост ҳам набӯд он ҳам нахурд . Агар хост буд чун дасти мафлуҷ буд ки кор накунад нахурд ки қудрат надорад . Пас ин се ҳоҷат дар пеши ҳама ҳаракот меравад , локини ҳаракати табаъ қудратаст ,у қудрати табаъи хост ва иродатаст ки боист қудратро ба кор дорад , ва боист табаъ илм нест ки бисёр чиз бинад ва нахоҳад , локин беилм хостан низ сӯрат набандад ки чизе ки надонад чун хоҳад ?

بدان که از آدمی هیچ حرکت به وجود نیاید تا سه حاجت در پیش نباشد: علم و ارادت یعنی دانش و خواست و توانایی. مثلا چون طعامی بیند نخورد و چون بدید اگر بایست و خواست هم نبود آن هم نخورد. اگر خواست بود چون دست مفلوج بود که کار نکند نخورد که قدرت ندارد. پس این سه حاجت در پیش همه حرکات می رود، لکن حرکت تبع قدرت است، و قدرت تبع خواست و ارادت است که بایست قدرت را به کار دارد، و بایست تبع علم نیست که بسیار چیز بیند و نخواهد، لکن بی علم خواستن نیز صورت نبندد که چیزی که نداند چون خواهد؟

Ва ният аз ин ҳарасаи иборат аз хостаст на аз қудрату илм . Ва хост онаст ки вайро барпои ангезад ва дар кор дорад . Гоҳ буд ки яке буду гоҳ буд ки ду ғараз дар як чиз фароҳам ояд , аммо он ки яке буд онро холис гӯйанд . Ва мисли ин он буд ки касе нишаста буд . Ширии қасд вай кунад . Бархезад ва баравад . Ғаразу нияти ваии як чиз беш нест ва он гурехтанаст .

و نیت از این هرسه عبارت از خواست است نه از قدرت و علم. و خواست آن است که وی را برپای انگیزد و در کار دارد. گاه بود که یکی بود و گاه بود که دو غرض در یک چیز فراهم آید، اما آن که یکی بود آن را خالص گویند. و مثل این آن بود که کسی نشسته بود. شیری قصد وی کند. برخیزد و برود. غرض و نیت وی یک چیز بیش نیست و آن گریختن است.

Ва ҳамчунин касе аз дар ояд муҳташам , вайро бар пои хезад ва ҳеҷ ғараз дигар нест алои икроми вай . Ин холис буд . Аммо он ки ғараз ду бошад аз се навъ буд : яке он ки ҳар ғаразии чунон буд ки агар танҳо будӣ Фрокор доштӣ , чунон ки хешовандии дарвеш дарме хоҳад бидиҳад барои хешовандӣу дарвешӣ ва аз дил хеш донад ки агар дарвеш набӯдӣ ҳам бидодӣ ва агар дарвеш будӣ ва хешованд набӯдӣ ҳам бидодӣ . Ин ду ғараз буд дар ният ба ширкат .

و همچنین کسی از در آید محتشم، وی را بر پای خیزد و هیچ غرض دیگر نیست الا اکرام وی. این خالص بود. اما آن که غرض دو باشد از سه نوع بود: یکی آن که هر غرضی چنان بود که اگر تنها بودی فراکار داشتی، چنان که خویشاوندی درویش درمی خواهد بدهد برای خویشاوندی و درویشی و از دل خویش داند که اگر درویش نبودی هم بدادی و اگر درویش بودی و خویشاوند نبودی هم بدادی. این دو غرض بود در نیت به شرکت.

Дигари навъи он ки донад ки агар хешованд будӣ на дарвеш ё дарвеш будӣ на хешованди надодӣ , локин чун ин ҳарду фароҳам омад вайро Фрододн дошт , ва мисли аввали чунон буд ки ду тан сангӣ баргиранду ҳарякӣ танҳо худ бар он қодир буд ва мисли ин дигари чунон буд ки ду заъиф биоварӣ бо якдигар сангӣ баргиранд ки ҳарякӣ аз он оҷиз бошанд . Сими навъи он ки як ғарази заъиф буд ва Фркор надорад ва яке қавии чунон ки танҳо ба кор дорад , локин ба сабаби он яке кор осонтар бошад , чунон ки касе ба шаб намоз кунад танҳо , влкн чун қавмӣ ҳозир оянд бар ваии осонтар буд ва ба нишот тар бошад , аммо барои назари эшон намоз накунад . Агар умеди савоби нестӣ . Ва мисли ин чунон буд ки мардии қавии сангӣ бртўонд гирифт , локини заъифӣ бо вай низ ёрӣ диҳад то осон тар шавад . Ин ҳар яке ҳукмӣ дигар дорад чунон ки дар ихлос гуфта ояд . Ва мақсӯд онаст ки бадоне ки маънии нияти ғарази боис ва муҳаррик бошад ва ин гоҳи холис буду гоҳи омехта .

دیگر نوع آن که داند که اگر خویشاوند بودی نه درویش یا درویش بودی نه خویشاوند ندادی، لکن چون این هردو فراهم آمد وی را فرادادن داشت، و مثل اول چنان بود که دو تن سنگی برگیرند و هریکی تنها خود بر آن قادر بود و مثل این دیگر چنان بود که دو ضعیف بیاوری با یکدیگر سنگی برگیرند که هریکی از آن عاجز باشند. سیم نوع آن که یک غرض ضعیف بود و فرکار ندارد و یکی قوی چنان که تنها به کار دارد، لکن به سبب آن یکی کار آسانتر باشد، چنان که کسی به شب نماز کند تنها، ولکن چون قومی حاضر آیند بر وی آسان تر بود و به نشاط تر باشد، اما برای نظر ایشان نماز نکند. اگر امید ثواب نیستی. و مثل این چنان بود که مردی قوی سنگی برتواند گرفت، لکن ضعیفی با وی نیز یاری دهد تا آسان تر شود. این هر یکی حکمی دیگر دارد چنان که در اخلاص گفته آید. و مقصود آن است که بدانی که معنی نیت غرض باعث و محرک باشد و این گاه خالص بود و گاه آمیخته.