Чун шарафу аҷзу бузургии гавҳари дили одамӣ аз ин ҷумлаи бдонстӣ , бидон ки ин гавҳари азизро ба ту додаанду онгоҳи вайро бар ту бпўшидаҳанд чун талаб вай накунӣу вайро зойеъ кунӣ ва аз вай ғофил бошӣ , ғабнӣу хусроне азим бошад , ҷаҳд он кун ки дили худро бози ҷӯӣ ва аз миёни машғалаи дунёи беруни ореу вайро ба камоли хеши расонӣ ки шарафу ъзи вай дар он ҷаҳон пайдо хоҳад шуд ки шоде бинад беандӯҳу Бақоӣ бефаноу қудратӣ беаҷзу маърифатӣ бешабаҳат ,у ҷамоли ҳазратӣ бекудурат .

چون شرف و عجز و بزرگی گوهر دل آدمی از این جمله بدانستی، بدان که این گوهر عزیز را به تو داده اند و آنگاه وی را بر تو بپوشیده اند چون طلب وی نکنی و وی را ضایع کنی و از وی غافل باشی، غبنی و خسرانی عظیم باشد، جهد آن کن که دل خود را باز جویی و از میان مشغله دنیا بیرون آری و وی را به کمال خویش رسانی که شرف و عز وی در آن جهان پیدا خواهد شد که شادیی بیند بی اندوه و بقایی بی فنا و قدرتی بی عجز و معرفتی بی شبهت، و جمال حضرتی بی کدورت.

Аммо дар ин ҷаҳон , шараф вай бидонаст ки вайро истеъдод ва шойистагӣ бошад ки бидон шарафу ъз ҳақиқӣ расад вагарна аз ваии ноқистару печидатар имрӯз кист ? ки асири гуруснагӣу тишнагӣу гармоу сармоу беморӣу дарду андӯҳу ранҷу хашм ва озаст ва ҳар чаҳ вайро дар он роҳатасту лиззат , зиёни кор вайаст : ва ҳар чаҳ вайро манфиат кунад бо талхӣ ва ранҷаст ва касе ки азизу шариф буд , ба илм буд ё ба қӯту қудрат ё ба ҳиммату иродат ё ба ҷамоли сӯрат .

اما در این جهان، شرف وی بدان است که وی را استعداد و شایستگی باشد که بدان شرف و عز حقیقی رسد وگرنه از وی ناقص تر و پیچیده تر امروز کیست؟ که اسیر گرسنگی و تشنگی و گرما و سرما و بیماری و درد و اندوه و رنج و خشم و آز است و هر چه وی را در آن راحت است و لذت، زیان کار وی است: و هر چه وی را منفعت کند با تلخی و رنج است و کسی که عزیز و شریف بود، به علم بود یا به قوت و قدرت یا به همت و ارادت یا به جمال صورت.

Агар дар илми вайнигарӣ аз вай ҷоҳилтар кист ки агар як раг дар димоғи вай каж шавад , вай дар хатари ҳалок ва девонагӣ уфтад ва вай надонад ки аз чаҳ хосту алоҷ вай чист ? ва бошад ки алоҷи он дар пеш вай бошад ва ҳаме бинад ва надонад .

اگر در علم وی نگری از وی جاهلتر کیست که اگر یک رگ در دماغ وی کژ شود، وی در خطر هلاک و دیوانگی افتد و وی نداند که از چه خاست و علاج وی چیست؟ و باشد که علاج آن در پیش وی باشد و همی بیند و نداند.

Ва агар дар қудрату қӯти вай нигоҳ кунӣ , аз вай оҷизтар кист ки бо магасӣ бар наёяд ва агар сорхкиро бар вай мусаллат кунанд , дар дасти вай ҳалок шавад ва агар занбӯрии сари неши фаро вай кунад , бехоб ва беқарор шавад .

و اگر در قدرت و قوت وی نگاه کنی، از وی عاجزتر کیست که با مگسی بر نیاید و اگر سارخکی را بر وی مسلط کنند، در دست وی هلاک شود و اگر زنبوری سر نیش فرا وی کند، بی خواب و بی قرار شود.

Ва агар дар ҳиммати вайнигарӣ , ба як донки сим ё зар ки аз вай ба зиён ояд , мутағаййир шавад ва ранҷур гардад ва агар як луқма аз вай дар гузарад , ба вақти гуруснагӣ мадҳуш шавад ва аз ин хасистар чаҳ бошад ?

و اگر در همت وی نگری، به یک دانک سیم یا زر که از وی به زیان آید، متغیر شود و رنجور گردد و اگر یک لقمه از وی در گذرد، به وقت گرسنگی مدهوش شود و از این خسیس تر چه باشد؟

Ва агар дар ҷамоли сӯрати вайнигарӣ , пӯстӣаст бар рӯй мзблаҳ эй дар кашида ва агар ду рӯзи хештанро нашавед , рсўоӣиҳо бар вай пайдо шавад ки аз хештан сайр ояду ганд аз вай бархезад ва расвотару гандатар аз он чаҳ чизаст ки вай ҳамеша дар ботин хеш дораду ҳмол вайаст , рӯзӣ чанд бор ба дасти хеш аз хештан бишӯяд рӯзии шайхи абӯи Саиди абўои алхир май гузашт бо суфиён Фроҷоӣӣ расед ки чоҳи таҳорати ҷои пок ҳаме карданду наҷосат бар роҳ буд суфиёни ҳама ба як сӯй гурехтанд ва бинӣ бигирифтанду шайхи боистод ва гуфт : « эй қавм , донед ки ин наҷосати Фромн чаҳ мегуяд ? » мегуяд ки : « дай дар бозор будам , ҳамаи кӣсаҳои хеш бар ман ҳамеи аФшонидид то маро ба даст оваред як шаб бо шумо суҳбат беш накардам , бад-ӣни сифати гаштами маро аз шумо мебояд гурехт ё шуморо аз ман ? »

و اگر در جمال صورت وی نگری، پوستی است بر روی مزبله ای در کشیده و اگر دو روز خویشتن را نشوید، رسوائیها بر وی پیدا شود که از خویشتن سیر آید و گند از وی برخیزد و رسواتر و گنده تر از آن چه چیز است که وی همیشه در باطن خویش دارد و حمال وی است، روزی چند بار به دست خویش از خویشتن بشوید روزی شیخ ابو سعید ابوا الخیر می گذشت با صوفیان فراجائی رسید که چاه طهارت جای پاک همی کردند و نجاست بر راه بود صوفیان همه به یک سوی گریختند و بینی بگرفتند و شیخ بایستاد و گفت: «ای قوم، دانید که این نجاست فرامن چه می گوید؟» می گوید که : «دی در بازار بودم، همه کیسه های خویش بر من همی افشانیدید تا مرا به دست آورید یک شب با شما صحبت بیش نکردم، بدین صفت گشتم مرا از شما می باید گریخت یا شما را از من؟»

Ва ба ҳақиқат чунинаст ки одамӣ дар ин олам дар ғояти нуқсону аҷз ва нокасеасту рӯзи бозори вай фардо хоҳад буд агар кимиёии саодат бар гавҳари дили афканд то аз дараҷа ӣ бҳоем ба дараҷа Фариштагон расад ва агар рӯй ба дунёу шаҳвати дунёи орад , фардои сагу хӯкро бар ваии фазл буд ки эшон ҳама хок шаванд ва аз ранҷ барраанду вай дар азоб бимонад пас чунон ки шараф худ бишнохт , бояд ки нуқсону бечорагӣ худ бишносад ки маърифати нафас аз ин ваҷҳи ҳам мифтоҳӣаст аз мафотеҳи маърифати ҳақи таъолӣ .

و به حقیقت چنین است که آدمی در این عالم در غایت نقصان و عجز و ناکسی است و روز بازار وی فردا خواهد بود اگر کیمیای سعادت بر گوهر دل افکند تا از درجه ی بهایم به درجه فرشتگان رسد و اگر روی به دنیا و شهوت دنیا آرد، فردا سگ و خوک را بر وی فضل بود که ایشان همه خاک شوند و از رنج برهند و وی در عذاب بماند پس چنان که شرف خود بشناخت، باید که نقصان و بیچارگی خود بشناسد که معرفت نفس از این وجه هم مفتاحی است از مفاتیح معرفت حق تعالی.

Ва ин миқдори кифоят буд дар шарҳи хештани шиносӣ ки чунин беш аз ин ки гуфта омад , эҳтимол накунаду биллоҳи алтўФиқ .

و این مقدار کفایت بود در شرح خویشتن شناسی که چنین بیش از این که گفته آمد، احتمال نکند و بالله التوفیق.