Саҳли дони ҳарфи мункирони сухан

سهل دان حرف منکران سخن

Ки ндонанд қадару шани сухан

که ندانند قدر و شان سخن

Сухани мункирон , сухан машумор

سخن منکران، سخن مشمار

Ваҳйро худ чаҳ нақс аз инкор ?

وحی را خود چه نقص از انکار؟

Шаҳри азин мункирон шавам қадам

شهر ازین منکران شوم‌قدم

Пар буд , чун дили гирифтаи зи ғам

پر بود، چون دل گرفته ز غم

Онкии анқоӣ қоф иқрораст

آنکه عنقای قاف اقرارست

Ҳамчуи симурғи нопдидорст

همچو سیمرغ ناپدیدارست

Нақли назм равон макун гӯи кас

نقل نظم روان مکن گو کس

Пои моҳӣ дар об , болаши бас

پای ماهی در آب، بالش بس

Шеъри он ба ки худ смр гардад

شعر آن به که خود سمر گردد

Хизрро худ ки роҳбар гардад ?

خضر را خود که راهبر گردد؟

Шеъртар бар хасон чаҳ паймое ?

شعر تر بر خسان چه پیمایی؟

Оби кавсар ба гул чаҳ олое ?

آب کوثر به گل چه آلایی؟

Маънии обдорро фишуранд

معنی آبدار را فشرند

Сухани чарбро ба чарба баранд

سخن چرب را به چربه برند

Нуктаи санҷ ар ба ҳақ наад мизон

نکته‌سنج ار به حق نهد میزان

Ту ҳам аз даври лошае май рон

تو هم از دور لاشه‌ای می‌ران

Вари намояди сиблати ҷанбоне

ور نماید سبیل جنبانی

Бар сиблаташи ҳамон ки май доне !

بر سبیلش همان که می‌دانی!

Нукта аз нуктаи санҷи мустағнии сет

نکته از نکته‌سنج مستغنی‌ست

Ҳиммат аз қайди ганҷи мустағнии сет

همت از قید گنج مستغنی‌ست

Дар ки шуд дар садафи тарошида

دُر که شد در صدف تراشیده

Гӯ макун заргараш харошида

گو مکن زرگرش خراشیده

Гӯии чубин ба ринда кун ҳамвор

گوی چوبین به رنده کن هموار

Гӯии хуршедро ба ринда чаҳ кор ?

گوی خورشید را به رنده چه کار؟

Мижа дар дидаҳо писандидаи сет

مژه در دیده‌ها پسندیده‌ست

Шонаи муздури мӯии жулидаи сет

شانه مزدور موی ژولیده‌ست

Мӯии рангини з васма дорад нанг

موی رنگین ز وسمه دارد ننگ

Васма бояд бар абрӯӣ бе ранг

وسمه باید بر ابروی بی‌رنگ

Коҳи гули боми хонаро шояд

کاه‌گل بام خانه را شاید

Сақфи гардун ба гул ки андоид ?

سقف گردون به گل که انداید؟

Сар дар ислоҳи ин сухан чаҳ наҳй

سر در اصلاح این سخن چه نهی

Марди раҳворро Асо чаҳ диҳӣ

مرد رهوار را عصا چه دهی

Нест муҳтоҷи серума , чашми ғизол

نیست محتاج سرمه، چشم غزال

Заҳмати хеши гӯи мадаи кҳол

زحمت خویش گو مده کحّال

Сухании ончунон ки май бояд

سخنی آنچنان که می‌باید

Кас бар аҷзоӣ ӯ чаҳ афзоед

کس بر اجزای او چه افزاید

Бинӣ ҳар киро биндозӣ

بینی هر که را بیندازی

Иваз аз чарм , биниаш созӣ

عوض از چرم، بینی‌اش سازی

Ҳаркиро дидаи бркнии зи сараш

هرکه را دیده برکنی ز سرش

Диҳӣ аз шиша , чашмак дигараш

دهی از شیشه، چشمک دگرش

Бар либос кон мазан пина

بر لباس کان مزن پینه

Ки буд нанги мард , чармина

که بود ننگ مرد، چرمینه

Накушуд ҳеҷ каси паии зевар

نکشد هیچ‌کس پی زیور

Муҳраи гул ба ришта бо гавҳар

مهره گل به رشته با گوهر

Онкӣ машшота шуд барои арӯс

آنکه مشّاطه شد برای عروس

Гӯи макаши нақш бар пари товус

گو مکش نقش بر پر طاووس

Дар куҷои дидае ки аҳли назар

در کجا دیده‌ای که اهل نظر

Мардумакро зананд гул бар сар ?

مردمک را زنند گل بر سر؟

Гашт гулзор кардаанд басӣ

گشتِ گلزار کرده‌اند بسی

Ғоза бар рӯй гули надида касе

غازه بر روی گل ندیده کسی

Бар физояндаи кас чаҳ афзоед ?

بر فزاینده کس چه افزاید؟

Мумиёеи шикастаро шояд

مومیایی شکسته را شاید

Ғунча чун гашти гул , сабо чаҳ кунад ?

غنچه چون گشت گل، صبا چه کند؟

Чашми хуршед , тўтё чаҳ кунад ?

چشم خورشید، توتیا چه کند؟

Дар сухани дахли мункирони биҷост

در سخن دخل منکران بیجاست

Шеър бо дахл каҷ наёяд рост

شعر با دخل کج نیاید راست

Поя шеър бартараст азон

پایه شعر برترست ازان

Ки расад даст ҳар ғанӣам бидон

که رسد دست هر غنیم بدان

Обрӯии сухан ба зӯр мабар

آبروی سخن به زور مبر

Каз фишурдан наризад оби гуҳар

کز فشردن نریزد آب گهر

Ҳар куҷои дахл каҷ шавад пайдо

هر کجا دخل کج شود پیدا

Зуд бигузар , мгири по ба ҳино

زود بگذر، مگیر پا به حنا

То ки аиўор бошаду шабгир

تا که ایوار باشد و شبگیر

Кор бар хешу халқи танги мгир

کار بر خویش و خلق تنگ مگیر

Чун мухолиф шавад навой сурӯд

چون مخالف شود نوای سرود

Хезу гулбонг бар қадами зани зуд

خیز و گلبانگ بر قدم زن زود

Дар ҷадал , пеши меҳтару кеҳтар

در جدل، پیش مهتر و کهتر

Сипар андохтан буд беҳтар

سپر انداختن بود بهتر

Пой бо бехирад манеҳ дар гул

پای با بی‌خرد منه در گل

Бошад илзоми ҷоҳилони мушкил

باشد الزام جاهلان مشکل

Фарди шӯ , гӯ мабош ёрӣ чанд

فرد شو، گو مباش یاری چند

Бигузар аз дами бурӣдаи Марӣ чанд

بگذر از دم بریده ماری چند

Бонги саг аз хурӯшашони хуш тар

بانگ سگ از خروششان خوش‌تر

Неши ақраби зи нӯшашони хуш тар

نیش عقرب ز نوششان خوش‌تر

Бо ҳамаи лофи мардӣу ғавғо

با همه لاف مردی و غوغا

Ҳамчуи поёни сайл , сусти қафо

همچو پایان سیل، سست‌قفا

Ҳама бе маънӣони лафзи тарош

همه بی‌معنیان لفظ‌تراش

Нақшашонро хабар на аз наққош

نقششان را خبر نه از نقاش

Ҳама бебодбон ва бе лангар

همه بی‌بادبان و بی‌لنگر

Киштии афканда дар муҳӣти хатар

کشتی افکنده در محیط خطر

Бас ки аз дасташон кашад озор

بس که از دستشان کشد آزار

Нолад ангушташон чу мўсиқор

نالد انگشتشان چو موسیقار

Вақти ҷангу ҷадал , зи баси эъроз

وقت جنگ و جدل، ز بس اعراض

Теғҳо ҷуфт карда чун миқроз

تیغ‌ها جفت کرده چون مقراض

Талабади дӯст чун назораи пок

طلبد دوست چون نظاره پاک

Дида дузанд ҳамчуи дом ба хок

دیده دوزند همچو دام به خاک

Чашмашон аз паии нигоҳи ҳаром

چشمشان از پی نگاه حرام

Равзан обод гашта чун бодом

روزن‌آباد گشته چون بادام

Баҳри эшон , сароби рости ғадир

بحر ایشان، سراب راست غدیر

Илмашони пои ҷаҳлро занҷир

علمشان پای جهل را زنجیر

Шимур кам хон бар ин гуруҳи дағал

شمر کم خوان بر این گروه دغل

Гул наризад касе ба фарқи ҷаъл

گل نریزد کسی به فرق جعل

Хӯрда бар гӯшашони зи шеъри пари об

خورده بر گوششان ز شعر پر آب

Ҳарфи машҳури мўшдону гулоб

حرف مشهور موشدان و گلاب

Тинати бад , ба марг пок шавад

طینت بد، به مرگ پاک شود

Ҳарчиро хок хӯрд , хок шавад

هرچه را خاک خورد، خاک شود

Бо яке зини гуруҳи пари шару шӯр

با یکی زین گروه پر شر و شور

Гар ба базмии рисӣ чу зинда ба гӯр

گر به بزمی رسی چو زنده به گور

Лаби мҷнбони паии суолу ҷавоб

لب مجنبان پی سوال و جواب

Бенафас зинда бош чун симоб

بی نفس زنده باش چون سیماب

Гар буд нуктаи санҷи боинсоф

گر بود نکته‌سنج باانصاف

Хешро дар сухани мадори муъоф

خویش را در سخن مدار معاف

Гул чу пошӣ , ба фарқи мардуми пош

گل چو پاشی، به فرق مردم پاش

Хештани байн ва худситоӣ мабош

خویشتن بین و خودستای مباش

Шеър бар ғайри нуктаи дони хондан

شعر بر غیر نکته‌دان خواندن

Об Хизраст бар гул афшодан

آب خضرست بر گل افشاندن

Дар ҳамаи фани ту рости даст баӣ

در همه فن تو راست دست بهی

Гар зи инсофи по бурун нанаҳй

گر ز انصاف پا برون ننهی

Хез чун субҳ гул фишонӣ кун

خیز چون صبح گل‌فشانی کن

Дами з перӣ мазан , ҷавонӣ кун

دم ز پیری مزن، جوانی کن

Ҳарчӣ паст ва баланд ашъораст

هرچه پست و بلند اشعارست

Ҳама дар ҷои хеш дар кораст

همه در جای خویش در کارست

Шамъ бошад шаби анҷумани афрӯз

شمع باشد شب انجمن‌افروز

Ҳунар соябон намонад рӯз

هنر سایبان نماند روز

Сад хам аз дард ва як пиёлаи соф

صد خُم از دُرد و یک پیاله صاف

Хирмании илм ва ним ҷӯи инсоф

خرمنی علم و نیم‌جو انصاف

Ҷом ва май роздори икдгрнд

جام و می رازدار یکدگرند

Айнаку дида ёр якдигаранд

عینک و دیده یار یکدیگرند

Суханами муғтанам буд чун дар

سخنم مغتنم بود چون دُر

Зонка лафзаш камасту маънии пар

زانکه لفظش کم است و معنی پر

Фориғ аз гуфтугӯӣ бисёрам

فارغ از گفتگوی بسیارم

Чун садаф , як даҳан гуҳар дорам

چون صدف، یک دهن گهر دارم