Ман чаҳ касам ? ғам зада бе касе

من چه کسم؟ غم‌زده بی‌کسی

Бар сари гирдоби маломати хасӣ

بر سر گرداب ملامت خسی

Нағмаи ман , нолаи шаби гири ғам

نغمه من، ناله شب‌گیر غم

Доираам ҳалқаи занҷири ғам

دایره‌ام حلقه زنجیر غم

Оби дам теша хӯрд реша ам

آب دم تیشه خورد ریشه‌ام

Санг кунад тарбият шиша ам

سنگ کند تربیت شیشه‌ام

Муваллиди ман шуъла буд чун шарар

مولد من شعله بود چون شرر

Такяи гуҳами теғ буд чун камар

تکیه‌گهم تیغ بود چون کمر

Бемадад , аз заъф нанолам чу не

بی مدد، از ضعف ننالم چو نی

Умр ба талхии гузаронам чу май

عمر به تلخی گذرانم چو می

Чун нахурд захми паёпаии танам ?

چون نخورد زخم پیاپی تنم؟

Чӯби таҳи тешаи гардуни манам

چوب ته تیشه گردون منم

Дар ҷигарами шаҳд , шрнгӣ кунад

در جگرم شهد، شرنگی کند

Дар қадаҳами бода дўрнгӣ кунад

در قدحم باده دورنگی کند

Роҳ ба Ҷайҳун шуда аз гиря ам

راه به جیحون شده از گریه‌ام

Дар ба садафи хӯн шуда аз гиря ам

دُر به صدف خون شده از گریه‌ام

Аз гузарам хок кунад саркашӣ

از گذرم خاک کند سرکشی

Дар ҷигарам , об кунад оташӣ

در جگرم، آب کند آتشی

Захм ба носур сипорад дилам

زخم به ناسور سپارد دلم

Гиря ба тӯфон нагузорад дилам

گریه به طوفان نگذارد دلم

Лаъл шавад хок чу гирам ба даст

لعل شود خاک چو گیرم به دست

Заҳр шавад май , чу шавам май параст

زهر شود می، چو شوم می‌پرست

Субҳи маро ханда наомад ба лаб

صبح مرا خنده نیامد به لب

Умр талаф шуд чу кавокиб ба шаб

عمر تلف شد چو کواکب به شب

Дар ҷигарами бас ки фурӯи бардаи чанг

در جگرم بس که فرو برده چنگ

Нохуни гардун шуда чун лола , ранг

ناخن گردون شده چون لاله، رنگ

Зарраи сифати бас ки тнк моя ам

ذره‌صفت بس که تنک‌مایه‌ام

Хок , танаффур кунад аз соя ам

خاک، تنفر کند از سایه‌ام

Дода дилами нохуни ғамро хароҷ

داده دلم ناخن غم را خراج

Бар сар ҳудҳуд зада аз шонаи тоҷ

بر سر هدهد زده از شانه تاج

Сояи ниФкндаҳи ҳумо бар серум

سایه نیفکنده هما بر سرم

Теғ кашида ба сар аз ҳар пурм

تیغ کشیده به سر از هر پرم

Сабза буд оташи гулхани маро

سبزه بود آتش گلخن مرا

Дона шарораст ба хирмани маро

دانه شرارست به خرمن مرا

Захми марои машк буд хонаи зод

زخم مرا مشک بود خانه‌زاد

Лолаи ман рустаи зи хоки мурод

لاله من رسته ز خاک مراد

Сина кӯҳаст пар аз нола ам

سینه کوه است پر از ناله‌ام

Доғи сияҳи косагӣ лола ам

داغ سیه‌کاسگی لاله‌ام

Тира шуд аз поси нафас сина ам

تیره شد از پاس نفس سینه‌ام

Занг буд ҷавҳар ойӣна ам

زنگ بود جوهر آیینه‌ام

Хор буд мӯӣ чу гул бар танам

خار بود موی چو گل بر تنم

Ҳалқ фишорад зиҳи пероҳанам

حلق فشارد زه پیراهنم

Пайкарам аз сиқли нафаси дарднок

پیکرم از ثقل نفس دردناک

Сояам аз заъф науфтад ба хок

سایه‌ام از ضعف نیفتد به خاک

Панҷа ғам мекашадам кӯ ба кӯ

پنجه غم می‌کشدم کو به کو

Шона кунад дасти дарозӣ ба мӯ

شانه کند دست‌درازی به مو

Ҳеҷ дил аз сӯхтанам нест доғ

هیچ دل از سوختنم نیست داغ

зи оташи ман брнФрўзди чароғ

ز آتش من برنفروزد چراغ

ҲмсФронми ҳамаи харсанги роҳ

همسفرانم همه خرسنگ راه

ҲмнФсонм чу нафаси ъмркоаҳ

همنفسانم چو نفس عمرکاه

Доғи ман аз кӯшиши марҳами хаҷал

داغ من از کوشش مرهم خجل

Синаи чоками зи руфӯи мунфаил

سینه چاکم ز رفو منفعل

Пайкарам аз риштаи забунтар шуда

پیکرم از رشته زبون‌تر شده

Дили зи гиреҳ , бори санавбар шуда

دل ز گره، بار صنوبر شده

Кас накунад рақс ба рӯм ва ба чин

کس نکند رقص به روم و به چین

Каш ба чароғам нарасад остин

کش به چراغم نرسد آستین

Барқи бало , доғи з маҳҷӯрӣ ам

برق بلا، داغ ز مهجوری‌ام

Сайли фано , ташна маъмурӣ ам

سیل فنا، تشنه معموری‌ام

Хӯни ҷигар чун нафасам баста шуд

خون جگر چون نفسم بسته شد

Лолау гул дар чаманам даста шуд

لاله و گل در چمنم دسته شد

Чарх ба ҳар сайд ки бикшод шаст

چرخ به هر صید که بگشاد شست

Хӯрд бар ӯ тиру маро сина хаст

خورد بر او تیر و مرا سینه خست

Нақши паии мӯр буд мори ман

نقش پی مور بود مار من

Чанбари гардун , гиреҳи кори ман

چنبر گردون، گره کار من

Хӯни дилами бода беғаш буд

خون دلم باده بی‌غش بود

Обхўрми чашмаи оташ буд

آبخورم چشمه آتش بود

Кори ман аз хеши براردи шикаст

کار من از خویش برآرد شکست

Дасти марои банд буд , банди даст

دست مرا بند بود، بند دست

Риштаи ман дар гиреҳи афтода ба

رشته من در گره افتاده به

Мағз не онҷост ки дорад гиреҳ

مغز نی آنجاست که دارد گره

Ғами зи дилами занги кудурати барад

غم ز دلم زنگ کدورت برد

Доғи дилами оби з нохун хӯрд

داغ دلم آب ز ناخن خورد

Бар баданам , мӯӣ кунад арқмӣ

بر بدنم، موی کند ارقمی

Як сар мӯ нест зи айшами камӣ

یک سر مو نیست ز عیشم کمی

Рӯзи хуши ман шаби ҳиҷрон буд

روز خوش من شب هجران بود

Дӯд дар оташкадаи райҳон буд

دود در آتشکده ریحان بود

Кӣ дилам аз дард ҳазин мешавад ?

کی دلم از درد حزین می‌شود؟

Шиша чу бишикаст , нигин ме шавад

شیشه چو بشکست، نگین می‌شود

Ҷғд буд мурғи сароеи маро

جغد بود مرغ سرایی مرا

Дода худои ганҷи атоеи маро

داده خدا گنج عطایی مرا

Тофтаи ҳиммати зи ду олами серум

تافته همت ز دو عالم سرم

Қӯти парвози шикастаи пурм

قوت پرواز شکسته پرم

Табъи марои заҳри з май хўштрст

طبع مرا زهر ز می خوشترست

Тири не аз нолаи неи хўштрст

تیر نی از ناله نی خوشترست

Чанд ғубори дил Эрон шавам ?

چند غبار دل ایران شوم؟

Чанд кунам сабр ва пушаймон шавам ?

چند کنم صبر و پشیمان شوم؟

Наъли сафари кош дар оташ кунам

نعل سفر کاش در آتش کنم

Сӯии дкни рафта фурӯкаш кунам

سوی دکن رفته فروکش کنم

Об дкн шаведам аз дили ғубор

آب دکن شویدم از دل غبار

Бандар сӯрат шавам ойӣнаи вор

بندر صورت شوم آیینه‌وار

* * *

***

эй з ҳавас гашта чунин тираи рӯз

ای ز هوس گشته چنین تیره‌روز

Оташӣ аз ишқ ба дили брФрўз

آتشی از عشق به دل برفروز

Ҷилва ҳасанаст зи девор ва дар

جلوه حسن است ز دیوار و در

Кӯр нае , бухл макун дар назар

کور نه‌ای، بخل مکن در نظر

эй ки дил аз ғами нахарошида Эй

ای که دل از غم نخراشیده‌ای

Офияти хеши куҷои дидае ?

عافیت خویش کجا دیده‌ای؟

Ҳаст ба ҳар гӯшаи бутии ҷилва гар

هست به هر گوشه بتی جلوه‌گر

Хуфта ба чашми ту чу кӯрони назар

خفته به چشم تو چو کوران نظر

Сина бе ғами нхрошд касе

سینه بی غم نخراشد کسی

Санг ба нохун натарошад касе

سنگ به ناخن نتراشد کسی

Бехирадонро набӯд ғам ба дил

بی‌خردان را نبود غم به دل

Киштӣ холӣ нанишинад ба гул

کشتی خالی ننشیند به گل

Дил ба ҷуз аз ғам накушояд зи кас

دل به جز از غم نگشاید ز کس

Лаъл ба алмоси тавон сифту бас

لعل به الماس توان سفت و بس

Чашма сангаст пари оби зулол

چشمه سنگ است پر آب زلال

Чашми ту хушки омадаи айнаки мисол

چشم تو خشک آمده عینک مثال

Гиряи баради ҷониби мақсӯд , роҳ

گریه برد جانب مقصود، راه

То набӯд қатра наравед гиёҳ

تا نبود قطره نروید گیاه

Дида чу дар гиря бахилӣ кунад

دیده چو در گریه بخیلی کند

Ҷомаи мақсӯди ту нилӣ кунад

جامه مقصود تو نیلی کند

Доғи ғамат гар набӯд бар ҷабин

داغ غمت گر نبود بر جبین

Марг ба аз зиндагӣ инчунин

مرگ به از زندگی اینچنین

Гар набӯд ишқ дар обу гулат

گر نبود عشق در آب و گلت

Мор сиёҳаст нафас дар дилат

مار سیاه است نفس در دلت

Бар ҷигари он доғ ки носур нест

بر جگر آن داغ که ناسور نیست

Оинае дон ки дар ӯ нур нест

آینه‌ای دان که در او نور نیست

Санг шавад шиша барои шикаст

سنگ‌شود شیشه برای شکست

Гул ба азон гул ки на хоряш хаст

گِل به ازان گل که نه خاریش خست

Хаста нае , даст ба корӣ бизан

خسته نه‌ای، دست به کاری بزن

Бар чамани ишқ гузорӣ фикан

بر چمن عشق گذاری فکن

Гоҳ чу булбули ҷгарӣ май харош

گاه چو بلبل جگری می‌خراش

Гуҳ чу сабои буии гулӣ май тарош

گه چو صبا بوی گلی می‌تراش

Ақл бар ишқ надорад баҳо

عقل برِ عشق ندارد بها

Қадар зумуррад напазирад гё

قدر زمرد نپذیرد گیا

Нури рухи маҷлис ва боғаст ишқ

نور رخ مجلس و باغ است عشق

Оби гулу тоб чароғаст ишқ

آب گل و تاب چراغ است عشق

Ишқ буд шабнам гулшан фурӯз

عشق بود شبنم گلشن‌فروز

Ишқ буд кавкаби афлоки сӯз

عشق بود کوکب افلاک‌سوز

Ишқ диҳад рахти хирадро ба об

عشق دهد رخت خرد را به آب

Шамъ чаҳ ҳоҷат ба раҳи офтоб ?

شمع چه حاجت به ره آفتاب؟

Ишқ буд восита беш ва кам

عشق بود واسطه بیش و کم

Ишқ буд бонии дайру ҳарам

عشق بود بانی دیر و حرم

Бар ҳамаи ҷои тофта чун офтоб

بر همه جا تافته چون آفتاب

Сӯхта ӯст чаҳ оташ чаҳ об

سوخته اوست چه آتش چه آب

Лаб магушо ҷузи зи паии ҳарфи ишқ

لب مگشا جز ز پی حرف عشق

Умри ҳамон ба ки шавад сарфи ишқ

عمر همان به که شود صرف عشق

Васли хушу фурқат ҷонкоҳ азуаст

وصل خوش و فرقت جانکاه ازوست

Фарбеҳӣу лоғарӣ моҳ азуаст

فربهی و لاغری ماه ازوست

То кунадаш доғ ба тани муҳтарам

تا کندش داغ به تن محترم

Сина шудаи меҳри зи сар то қадам

سینه شده مهر ز سر تا قدم

Бар тараби он қавм ки дил баста анд

بر طرب آن قوم که دل بسته‌اند

Завқи ғам ишқ надониста анд

ذوق غم عشق ندانسته‌اند

Ишқи муҷарради барадати пеши дӯст

عشق مجرد بردت پیش دوست

Ишқ чу мӯят ба дар оради зи пӯст

عشق چو مویت به در آرد ز پوست

Гарм равонанд дарин раҳгузор

گرم‌روانند درین رهگذار

Бар сари алмоси қадам , барқи вор

بر سر الماس قدم، برق‌وار

Ончӣ ба ҷузи ишқи туро ҳосил аст

آنچه به جز عشق تو را حاصل است

Гар ҳама ҷонаст ки бор дил аст

گر همه جان است که بار دل است

Ишқи накӯёни зи ҷаҳон кам мабод

عشق نکویان ز جهان کم مباد

Гар набӯд ишқ , ҷаҳон ҳам мабод

گر نبود عشق، جهان هم مباد

Дар дил ошиқ накунад ҷои ҳавас

در دل عاشق نکند جا هوس

Бар сар оташ нанишинад магас

بر سر آتش ننشیند مگس

Ғам нафурӯшанд ба сими дағал

غم نفروشند به سیم دغل

Хок , лагад кӣ хӯрд аз пои шул ?

خاک، لگد کی خورد از پای شل؟

То накунӣ софи дил аз тирагӣ

تا نکنی صاف دل از تیرگی

Дар талаб ишқ макун хирагӣ

در طلب عشق مکن خیرگی

Соғари ин шуълаи ҳамон оташ аст

ساغر این شعله همان آتش است

Перҳани нашъа , май беғаш аст

پیرهن نشئه، می بی‌غش است

Ишқ насузад дили афсурда ро

عشق نسوزد دل افسرده را

Хок фишонанд ба сари мурда ро

خاک فشانند به سر مرده را

Қобили ғам , ҷони балокаш буд

قابل غم، جان بلاکش بود

Ҳизуми ин шуълаи зи оташ буд

هیزم این شعله ز آتش بود

Қурси мау меҳр ба хон фалак

قرص مه و مهر به خوان فلک

Бе намаки ишқ , надорад намак

بی نمک عشق، ندارد نمک

Ишқ кашад силсила бар устихон

عشق کشد سلسله بر استخوان

Расм буд дом кашӣдан ниҳон

رسم بود دام کشیدن نهان

Зинда ишқанд чаҳ мард ва чаҳ зан

زنده عشقند چه مرد و چه زن

Нест дарин боб касеро сухан

نیست درین باب کسی را سخن

Ақл буд баҳри ҳаваси чораи соз

عقل بود بهر هوس چاره‌ساز

Ишқи з ҳар ақл буд бе ниёз

عشق ز هر عقل بود بی‌نیاز

Банду ҷунуни нохуну хоро буд

بند و جنون ناخن و خارا بود

Кӣ равиши шуълаи мудоро буд ?

کی روش شعله مدارا بود؟

Гарчи нам аз хоки баради офтоб

گرچه نم از خاک برد آفتاب

Диҷла нагардад зи фурӯғаши сароб

دجله نگردد ز فروغش سراب

Ҷузи сухани ишқи забон ҳарчӣ ронад

جز سخن عشق زبان هرچه راند

Чун сухан лол нафаҳмида монад

چون سخن لال نفهمیده ماند

Хатм кунам бар суханаш чун нафас

ختم کنم بر سخنش چون نفس

Бар кафанам ишқ нависанду бас

بر کفنم عشق نویسند و بس