Туро ончӣ мебоядат дода анд

تو را آنچه می‌بایدت داده‌اند

Ба рӯят дар ризқ бигушода анд

به رویت در رزق بگشاده‌اند

Ту хоҳии барии олимиро фурӯ

تو خواهی بری عالمی را فرو

Ба андозаи луқмаи ?ути кӯи гулӯ ?

به اندازه لقمه‌ات کو گلو؟

Ба ризқи муқаддари тавон брФзўд

به رزق مقدّر توان برفزود

Агар тухм нокушта битавон дуруд

اگر تخم ناکشته بتوان درود

Мадаи умри худ аз тараддуд ба бод

مده عمر خود از تردّد به باد

Ки рӯзӣ ба кӯшиш нагардад зиёд

که روزی به کوشش نگردد زیاد

Паии ризқ фардо макун изтироб

پی رزق فردا مکن اضطراب

Макун рахти пеш аз расӣдан ба об

مکَن رخت پیش از رسیدن به آب

Фурӯди ой аз нотамомӣ , фурӯд

فرود آی از ناتمامی، فرود

Зиён зиён бош , ё суди суд

زیانِ زیان باش، یا سودِ سود

Кунад аз ту кӯтоҳ , дасти ниёз

کند از تو کوتاه، دست نیاز

Ба ҳади гилӣм ар кунӣ пои дароз

به حدّ گلیم ار کنی پا دراز

Ба ризқ худодода кун иктифо

به رزق خداداده کن اکتفا

Ки бо ҳам кунад дахлу харҷати вафо

که با هم کند دخل و خرجت وفا

Чу хоҳии зи ризқи худ афзӯни хурӣ

چو خواهی ز رزق خود افزون خوری

Мудом аз қадаҳи ҷой май хӯни хурӣ

مدام از قدح جای می خون خوری

Махӯр бештари бода аз зарфи хеш

مخور بیشتر باده از ظرف خویش

Ки заҳраст трёқи зондозаҳ беш

که زهرست تریاق زاندازه بیش

Басӣ кӣса гардид пардохта

بسی کیسه گردید پرداخته

Ки шуд кӣсаи ?утро муҳими сохта

که شد کیسه‌ات را مهم ساخته

зи фақри касонат Гана шуд насиб

ز فقر کسانت غنا شد نصیب

Ба ганҷ уфтад аз ранҷи мардуми табиб

به گنج افتد از رنج مردم طبیب

Ту худ чун ба чанги Ганаеи асир

تو خود چون به چنگ غنایی اسیر

Мазан таъна бар барги айши фақир

مزن طعنه بر برگ عیش فقیر

Ки бебарг , афтодааст аз наво

که بی‌برگ، افتاده است از نوا

Нахезад садо аз неи бӯрё

نخیزد صدا از نی بوریا

Паии дахли симу зарӣ бе сабот

پی دخل سیم و زری بی ثبات

Чаро мекунӣ харҷ , нақди ҳаёт

چرا می‌کنی خرج، نقد حیات

Харобӣ макун то нагардӣ хароб

خرابی مکن تا نگردی خراب

Шавад тира аз шустани нома , об

شود تیره از شستن نامه، آب

Чаро мекунӣ даста аз ҳар тараф

چرا می‌کنی دسته از هر طرف

Хадангӣ ки худ бошӣ онро ҳадаф

خدنگی که خود باشی آن را هدف

Чаро оташӣ бояд афрӯхтан

چرا آتشی باید افروختن

Ки худ дар миён боядат сӯхтан

که خود در میان بایدت سوختن

Ту нашунидае ин сухан , гўиё

تو نشنیده‌ای این سخن، گوییا

Ки оҷиз кунад пашшае , фил ро

که عاجز کند پشّه‌ای، فیل را

зи домон хотир башу гирди кин

ز دامان خاطر بشو گرد کین

Бизан бар чароғи талаб , остин

بزن بر چراغ طلب، آستین

Чу мазлӯм , тоби ситами доштан

چو مظلوم، تاب ستم داشتن

Ба аз зулми ганҷи дирами доштан

به از ظلم گنج درم داشتن

?герати ганҷ қорун набошад , чаҳ бок

گرت گنج قارون نباشد، چه باک

Мурассаъ ба зари гири як қабзаи хок

مرصّع به زر گیر یک قبضه خاک

Арӯсона дар фикр зевар мабош

عروسانه در فکر زیور مباش

Чу ганҷ ҳунар ҳаст гӯ , зар мабош

چو گنج هنر هست گو، زر مباش

Тамаъ шуд ба ранги зарати раҳнамӯн

طمع شد به رنگ زرت رهنمون

Ба дандони зании зари зи баҳри шгўн

به دندان زنی زر ز بهر شگون

Чунон зӣ ки маҳфӯз бошад чу меҳр

چنان زی که محفوظ باشد چو مهر

?герат шиша уфтад зи доғи сипеҳр

گرت شیشه افتد ز داغ سپهر

з сахтӣ равад одамии кӯбаи кӯ

ز سختی رود آدمی کوبه‌کو

Ҷузи оҳан ки ойӣнаи дидаи дурӯ ?

جز آهن که آیینه دیده دورو؟

Дарин бӯстон , ғунча бехор нест

درین بوستان، غنچه بی خار نیست

Дар ганҷ , беҳалқа мор нест

در گنج، بی حلقه مار نیست

Наёбӣ дарин бӯстони як ниҳол

نیابی درین بوستان یک نهال

Ки баъд аз камолаш набошад завол

که بعد از کمالش نباشد زوال

зи хрқи фалаки ҷӯй , нақши мурод

ز خرق فلک جوی، نقش مراد

зи шшдр касе чун ҷаҳд бекушод ?

ز ششدر کسی چون جهد بی گشاد؟

Паии шуҳраи гаштан чаҳ резии арақ

پی شهره گشتن چه ریزی عرق

Нишона шикаст оварад бар варақ

نشانه شکست آورد بر ورق

Ба дарё макун баҳри соҳили талош

به دریا مکن بهر ساحل تلاش

Ба гирдоби даҳ киштӣ ва амн бош

به گرداب ده کشتی و امن باش

Макаши миннати нохудо зинҳор

مکش منت ناخدا زینهار

Дарин баҳр , киштӣ ба тӯфон сипор

درین بحر، کشتی به طوفان سپار

Таваққуъи мадори ошнои зи кас

توقع مدار آشنایی ز کس

Ба бегонагӣ ошно бошу бас

به بیگانگی آشنا باش و بس

Ҷудои шӯи азин зишти хуён , ҷудо

جدا شو ازین زشت‌خویان، جدا

зи ноошноёни талаби ошно

ز ناآشنایان طلب آشنا

Дурустаст пайванди хомон , дуруст

درست است پیوند خامان، درست

Буд миваи пухтаро , банди суст

بود میوه پخته را، بند سست

ӣа хоҳиш макун танги чашмии шиор

یه خواهش مکن تنگ‌چشمی شعار

Ки дарёӣ бахшиш надорад канор

که دریای بخشش ندارد کنار

Набинӣ ки ҳар хона аз офтоб

نبینی که هر خانه از آفتاب

Ба миқдори равзан буд нўрёб ?

به مقدار روزن بود نوریاب؟

Ба пеши турш рӯй , ҳоҷат мабар

به پیش ترش‌روی، حاجت مبر

Ки савҳони абрӯ , харошади ҷигар

که سوهان ابرو، خراشد جگر

Талаб кун дарин арса , нақши мурод

طلب کن درین عرصه، نقش مراد

зи пешонии боз ва рӯй кушод

ز پیشانی باز و روی گشاد

Хӯрд захм бар рӯ агар миҳмон

خورد زخم بر رو اگر میهمان

Ба аз чин абрӯаст аз мизбон

به از چین ابروست از میزبان

Нигарадоне аз хон худ бе насиб

نگردانی از خوان خود بی‌نصیب

Гадоро , хусусан ятему ғариб

گدا را، خصوصا یتیم و غریب

Азон гандуми рӯзӣ ?ут шуд ду ним

ازان گندم روزی‌ات شد دو نیم

Ки нимӣ хӯрд зон , ғарибу ятем

که نیمی خورد زان، غریب و یتیم

Дилиро ки нанашаста бар синаи гирд

دلی را که ننشسته بر سینه گرد

Тавон ёфт аз тоқи абрӯии мард

توان یافت از طاق ابروی مرد

Ба дил ҳо кун аз тоқи абрӯи назар

به دل‌ها کن از طاق ابرو نظر

Сӯй қибла бошад зи миҳроб , дар

سوی قبله باشد ز محراب، در

Мҷу дар балои ёрӣ аз ҳеҷ кас

مجو در بلا یاری از هیچ‌کس

Ҳамин аз худои ҷӯии ёрӣу бас

همین از خدا جوی یاریّ و بس

Худованд агар хон рӯзии ниҳод

خداوند اگر خوان روزی نهاد

Паии касби он , дасту по низ дод

پی کسب آن، دست و پا نیز داد

Чаҳ лиззат диҳад рӯзӣ беталош ?

چه لذت دهد روزی بی‌تلاش؟

Бирав зиндаи зинда , ё мурда бош

برو زنده زنده، یا مرده باش

Ба корӣ ки бандӣ дар он кор , дил

به کاری که بندی در آن کار، دل

Чунон кун аз худ набошӣ хаҷал

چنان کن از خود نباشی خجل

Мазан дам , ъўонт занадгар ба кафш

مزن دم، عوانت زند گر به کفش

Наёяд ба ҳам рост , мушту дирафш

نیاید به هم راست، مشت و درفش

Макун бовар аз зодаи хасм , шарм

مکن باور از زاده خصم، شرم

Ки вақти дамӣдан буд хори нарм

که وقت دمیدن بود خار نرم

Бадиро чу бинӣ ба худ кӣнаи ҷӯ

بدی را چو بینی به خود کینه‌جو

Ту ҳам тунди гардони бадиро бадв

تو هم تند گردان بدی را بدو

Ба нашутур зи раги хӯн гирифтан ба ҷост

به نشتر ز رگ خون گرفتن به‌جاست

Балӣ , дафъи фосид ба аФсд равост

بلی، دفع فاسد به افسد رواست

Чу новаки макаши пеш , онро ба зӯр

چو ناوک مکش پیش، آن را به زور

Ки чун вогузорӣ , ҷаҳд аз ту давр

که چون واگذاری، جهد از تو دور

Ту ингор кун он касон нестанд

تو انگار کن آن کسان نیستند

Ки пешат ба пой дирам истанд

که پیشت به پای درم ایستند

зи гардани кашону ғаюрони даҳр

ز گردن‌کشان و غیوران دهر

Чаҳ гардони дашт ва чаҳ мардони шаҳр

چه گردان دشت و چه مردان شهر

зи эрониёну зи туронён

ز ایرانیان و ز تورانیان

Наёбӣ ба ҷузи номашон дар миён

نیابی به جز نامشان در میان

Гузаштанд азин роҳ , бурноу пер

گذشتند ازین راه، برنا و پیر

Туро ҳам гузаштан буд ногузир

تو را هم گذشتن بود ناگزیر

Бақоӣ надорад сарои ҷаҳон

بقایی ندارد سرای جهان

Напояд басӣ дар саро , корвон

نپاید بسی در سرا، کاروان

Биёи соқии он ҷоми мрдозмоӣ

بیا ساقی آن جام مردآزمای

Ки дрёкшонро дароради зи пой

که دریاکشان را درآرد ز پای

Ба ман даҳ ки беҳушӣ ам орзӯаст

به من ده که بی‌هوشی‌ام آرزوست

зи олам фаромӯшӣ ам орзӯаст

ز عالم فراموشی‌ام آرزوست