Ба мағриб азон меҳр шуд зрдчҳр

به مغرب ازان مهر شد زردچهر

Ки аз хоки машриқи замини зоди меҳр

که از خاک مشرق زمین زاد مهر

зи дарё чу шуд қатрае бе насиб

ز دریا چو شد قطره‌ای بی‌نصیب

Напояд басӣ , бас ки бошад ғариб

نپاید بسی، بس که باشد غریب

Азон шамъ афрохт болои худ

ازان شمع افراخت بالای خود

Ки по барнаме дорад аз ҷои худ

که پا برنمی‌دارد از جای خود

Маранҷон ғариби дили афсурда ро

مرنجان غریب دل‌افسرده را

Ки мардӣ набошад лагади мурда ро

که مردی نباشد لگد مرده را

Маро буд дар малики худ ҷои гарм

مرا بود در ملک خود جای گرم

Ба меҳрами дили неку бад буд нарм

به مهرم دل نیک و بد بود نرم

Набудам дили озурда аз ҳеҷ кас

نبودم دل‌آزرده از هیچ‌کس

Ба коми дилам бахт мезад нафас

به کام دلم بخت می‌زد نفس

Ҳамаи кору боРом саранҷом дошт

همه کار و بارم سرانجام داشت

Дилами тоири айш дар дом дошт

دلم طایر عیش در دام داشت

Ба дили тухм ғурбат наме коштам

به دل تخم غربت نمی‌کاشتم

Садафи вор , ҷо дар гуҳари доштам

صدف‌وار، جا در گهر داشتم

намекард табъами ҳавои сафар

نمی‌کرد طبعم هوای سفر

Набудам ҳавоӣ барои сафар

نبودم هوایی برای سفر

Зиҳии толеъу бахти ноарҷманд

زهی طالع و بخت ناارجمند

Ки қисмати зи Эрон ба ҳиндам фиканд

که قسمت ز ایران به هندم فکند

Марои ончунон бахт дар об ронад

مرا آنچنان بخت در آب راند

Ки охир ба хоки сиёҳами нишонд

که آخر به خاک سیاهم نشاند

Шикоят надорам зи Ҳиндӯстон

شکایت ندارم ز هندوستان

Ба ҷонами з бе Меҳрии дӯстон

به جانم ز بی‌مهری دوستان

Марои боролҳо ба Эрони расон

مرا بارالها به ایران رسان

Ба даргоҳи шоҳи хуросони расон

به درگاه شاه خراسان رسان

Ба ҷое азон остонам мабар

به جایی ازان آستانم مبر

Ки бошад садаф , ҷои амни гуҳар

که باشد صدف، جای امن گهر

Надонистаам қадари колои хеш

ندانسته‌ام قدر کالای خویش

Пушаймонам аз азм бе ҷои хеш

پشیمانم از عزم بی‌جای خویش

Ватани ҳам зи ҳурмон ман гашта доғ

وطن هم ز حرمان من گشته داغ

Мабодои зи булбули тиҳӣ , саҳни боғ

مبادا ز بلبل تهی، صحن باغ

Наёбӣ ба гулшани гулу лола Эй

نیابی به گلشن گل و لاله‌ای

Ки гӯшӣ надоранд бар нола Эй

که گوشی ندارند بر ناله‌ای

зи гулшан чу берун равад андалеб

ز گلشن چو بیرون رود عندلیب

Шавад гӯши гул аз наво бе насиб

شود گوش گل از نوا بی‌نصیب

Парешон буд бе шикани зулфи ёр

پریشان بود بی‌شکن زلف یار

Чаман бетароват буд бе баҳор

چمن بی‌طراوت بود بی بهار

Барозанда гӯшвораст гӯш

برازنده گوشوارست گوش

Хам аз бода ояд ба ҷӯшу хурӯш

خم از باده آید به جوش و خروش

Ватанро дил аз ғурбатами гашти доғ

وطن را دل از غربتم گشت داغ

з равған диҳад равшанои чароғ

ز روغن دهد روشنایی چراغ

Ба сомон намонад тиҳӣ гашта кох

به سامان نماند تهی گشته کاخ

Самаргар набошад , чаҳ ҳосили зи шох

ثمرگر نباشد، چه حاصل ز شاخ

Чароғи тан аз нури ҷон равшан аст

چراغ تن از نور جان روشن است

зи ойӣнаи ойӣнаи дон равшан аст

ز آیینه آیینه‌‌دان روشن است

Нигаҳи дор дар хонаи хеш , ҷой

نگه‌دار در خانه خویش، جای

Нигин дар нигини дон буд хуш намой

نگین در نگین‌دان بود خوش‌نمای

Ман нотавонро мубини хору зор

من ناتوان را مبین خوار و زار

Ба мижгон буд дидаро эътибор

به مژگان بود دیده را اعتبار

Ба рӯй харошида ман мубин

به روی خراشیده من مبین

Ки зеби нигин хона бошад нигин

که زیب نگین‌خانه باشد نگین

Агар беш агар кам , ризоем ризо

اگر بیش اگر کم، رضایم رضا

Марои шукр неъмат нагардад қазо

مرا شکر نعمت نگردد قضا

зи Эрон ба Ҳиндӯстони омадам

ز ایران به هندوستان آمدم

Ба умеди гавҳар ба кони омадам

به امّید گوهر به کان آمدم

Ба даст омад аз бахт , он гавҳарам

به دست آمد از بخت، آن گوهرم

Ки дар ҳинд , ҳасрат ба Эрон хӯрам !

که در هند، حسرت به ایران خورم!

Қафаси зоҳну мурғ беболу пар

قفس زآهن و مرغ بی بال و پر

Ба гулшан ки аз мо расонади хабар ?

به گلشن که از ما رساند خبر؟

Дариғо ки анқост як ошно

دریغا که عنقاست یک آشنا

Ки аз ман ба Эрони расонади дуо

که از من به ایران رساند دعا

Илоҳии ту дардам ба дармони расон

الهی تو دردم به درمان رسان

Марои бори дигар ба Эрони расон

مرا بار دیگر به ایران رسان

Ба васли хуросони дилам шод кун

به وصل خراسان دلم شاد کن

зи ҳинди ҷгрхўорм озод кун

ز هند جگرخوارم آزاد کن

Сазовори бахти арҷмандии ним

سزاوار بخت‌ارجمندی نیم

Ҳамин айби ман бас , ки ҳиндии ним

همین عیب من بس، که هندی نیم

Дарин маликами эъзоз ва икром ҳаст

درین ملکم اعزاز و اکرام هست

Марои ҳам ба қадари ҳунар , ном ҳаст

مرا هم به قدر هنر، نام هست

Чунон бар худ аз завқ болида ам

چنان بر خود از ذوق بالیده‌ام

Ки чун нағма дар тор гунҷидаам !

که چون نغمه در تار گنجیده‌ام!

Марои шеъртар аз ватани рахти баст

مرا شعر تر از وطن رخت بست

Гуҳари зоб худ шавед аз баҳр , даст

گهر زآب خود شوید از بحر، دست

Ба ман бе касе рости рабти қадим

به من بی‌کسی راست ربط قدیم

зи батни садаф гавҳар омад ятем

ز بطن صدف گوهر آمد یتیم

Тўтн касеро ки дар Тӯс нест

توطّن کسی را که در طوس نیست

Бар авқоти хешаши ҷуз афсӯс нест

بر اوقات خویشش جز افسوس نیست

Гар аз хор , гулро ба ханҷар зананд

گر از خار، گل را به خنجر زنند

Азон ба ки чинанд ва бар сар зананд

ازان به که چینند و بر سر زنند

Ҷудои з парвардагонаст сахт

جدایی ز پروردگان است سخت

Буд кандаи пои деҳқон , дарахт

بود کنده پای دهقان، درخت

Ду чашми умедам ба раҳ гашта чор

دو چشم امیدم به ره گشته چار

Ки қосид кӣ ояд зи ёру диёр

که قاصد کی آید ز یار و دیار

Касе каз меинтизораст маст

کسی کز می انتظارست مست

Ба овоз пое диҳад дили зи даст

به آواز پایی دهد دل ز دست

Дарин тангно , растан аз қайд ба

درین تنگنا، رستن از قید به

Чу овози не май ҷҳм аз гиреҳ

چو آواز نی می‌جهم از گره

Ба сӯрати ғарибам , ба маънии ғариб

به صورت غریبم، به معنی غریب

Ба шоҳи ғарибони расм анқариб

به شاه غریبان رسم عنقریب

Фалак зуд осуд аз меҳр , зуд

فلک زود آسود از مهر، زود

Чаҳ афсурда бӯда сети ин мушти дӯд

چه افسرده بوده‌ست این مشت دود

Ба иззат , банноӣ киро брФрохт ?

به عزت، بنای که را برفراخت؟

Ки охир ба хорӣ харобаш насохт

که آخر به خواری خرابش نساخت

Киро баради толеъ ба чархи барин ?

که را برد طالع به چرخ برین؟

Ки охир нияндохташ бар замин

که آخر نینداختش بر زمین

Касеро ки болои баради рӯзгор

کسی را که بالا برد روزگار

Расонад ба гардунаш аз роҳи дор

رساند به گردونش از راه دار

зи гардуни тиҳии дори паҳлу , тиҳӣ

ز گردون تهی دار پهلو، تهی

Ки паҳлу надорад ба ин фарбеҳӣ

که پهلو ندارد به این فربهی

Мадори фалакро раҳо кун , раҳо

مدار فلک را رها کن، رها

Ки бедона нанашаста ин Асия

که بی دانه ننشسته این آسیا

Накард осмони хонаеро банно

نکرد آسمان خانه‌ای را بنا

Ки охири надодаш ба сайли фано

که آخر ندادش به سیل فنا

Чаҳ рангини баннои ин чамани рости ёд

چه رنگین بنا این چمن راست یاد

Ки чун барги гули рафтаи ҳасанаш ба бод

که چون برگ گل رفته حسنش به باد

Иморат макун хонаи зарнигор

عمارت مکن خانه زرنگار

Дарин хок , тухми харобии макор

درین خاک، تخم خرابی مکار

Чаҳ олии банноҳои никўсршт

چه عالی بناهای نیکوسرشت

Ки шуд хоку деҳқон дар он донаи кишт

که شد خاک و دهقان در آن دانه کشت

Басии хона бояд з бунёд кунад

بسی خانه باید ز بنیاد کند

Ки то гардад айвони қасрии баланд

که تا گردد ایوان قصری بلند

зи ҳирси афканӣ бар баннои шикаст

ز حرص افکنی بر بنایی شکست

Ки гардӣ азон бар ту хоҳад нишаст

که گردی ازان بر تو خواهد نشست

Намӯд фалакро набошад қарор

نمود فلک را نباشد قرار

Буд ранги фирӯзаи нопойдор

بود رنگ فیروزه ناپایدار

Ҷаҳонат будгар ба зери нигин

جهانت بود گر به زیر نگین

Буд оқибат аз ҷаҳони офарин

بود عاقبت از جهان‌آفرین

Басии ном кин гунбади лоҷувард

بسی نام کاین گنبد لاجورد

Ба санги мазор аз нигин нақл кард

به سنگ مزار از نگین نقل کرد

Басии олами оро ба чархи кабӯд

بسی عالم‌آرا به چرخ کبود

Чу хуршеди бррФт ва омад фурӯд

چو خورشید بررفت و آمد فرود

Набинӣ дарин бӯстони як гиёҳ

نبینی درین بوستان یک گیاه

Ки нанашаста бошад ба хоки сиёҳ

که ننشسته باشد به خاک سیاه

Чунон бесаботаст ин бӯстон

چنان بی‌ثبات است این بوستان

Ки сабқат кунад бар баҳораши хазон

که سبقت کند بر بهارش خزان

Дарахтӣ набинӣ зи нав ё куҳан

درختی نبینی ز نو یا کهن

Ки аз бод сарсар науфтад зи бен

که از باد صرصر نیفتد ز بُن

Касе миваи коми азин бӯстон

کسی میوه کام ازین بوستان

Начида ба коми дили дӯстон

نچیده به کام دل دوستان

Агар пухтаи ин мива ,гар норас аст

اگر پخته این میوه، گر نارس است

зи барчӣданиҳоаш , доман бас аст

ز برچیدنی‌هاش، دامن بس است

Дарин бӯстони барги сабзии нхост

درین بوستان برگ سبزی نخاست

Ки бод хазонаш ба зардии накост

که باد خزانش به زردی نکاست

Дарин базм , шамъӣ нашуд сарфароз

درین بزم، شمعی نشد سرفراز

Ки дар сарфарозӣ набӯдаш гзоз

که در سرفرازی نبودش گذاز

Бирав такя бар ҷоҳ дунё макун

برو تکیه بر جاه دنیا مکن

Ки он барканд нахлати охири зи бен

که آن برکند نخلت آخر ز بُن

Дарин бӯстон , лола гар нест доғ

درین بوستان، لاله گر نیست داغ

Чаро брнкрд аз таҳи дил , чароғ

چرا برنکرد از ته دل، چراغ

Туро карда гулбуни пар аз гули канор

تو را کرده گلبن پر از گل کنار

Ба неку бади бӯстонат чаҳ кор

به نیک و بد بوستانت چه کار

Чаҳ карт ба нахл баландасту паст

چه کارت به نخل بلندست و پست

Макун арраи шохӣ ки хоҳад шикаст

مکن ارّه شاخی که خواهد شکست

Дарин бӯстон , дили мадаи ҷуз ба хор

درین بوستان، دل مده جز به خار

Харидории гул ба булбули гузор

خریداری گل به بلبل گذار

Ба зарқу риё , лолаи ин чаман

به زرق و ریا، لاله این چمن

Асо ва радо карда ҷузви бадан

عصا و ردا کرده جزو بدن

Ба гулшан намонад азон пойдор

به گلشن نماند ازان پایدار

Ки бахшидаи гули умри худро ба хор

که بخشیده گل عمر خود را به خار

Сари зулфи сунбул ба ҷуз печ нест

سر زلف سنبل به جز پیچ نیست

Ба ҷузи тоб дар рӯй гул ҳеҷ нест

به جز تاب در روی گل هیچ نیست

Куҷои лоларо брФрўзди чароғ ?

کجا لاله را برفروزد چراغ؟

Набошад агар дар миён , пои доғ

نباشد اگر در میان، پای داغ

Димоғӣ надорад бунафшаи магар ?

دماغی ندارد بنفشه مگر؟

Ки бо гул кунад бе димоғонаи сар

که با گل کند بی‌دماغانه سر

Ба сунбули дарин бӯстон ҳам фанем

به سنبل درین بوستان هم‌فنیم

Парешони димоғон ин гулшанем

پریشان‌دماغان این گلشنیم

Гул аз ҳафтае беш бар бор нест

گل از هفته‌ای بیش بر بار نیست

Вале шохи як рӯз бехор нест

ولی شاخ یک روز بی خار نیست

Чаман бо баҳор ва хазон карда ху

چمن با بهار و خزان کرده خو

Ки ин шустушӯ дода , он рафт врў

که این شستشو داده، آن رُفت‌ورو

Дарин гулистон , ҷой ором нест

درین گلستان، جای آرام نیست

Саҳаргар шкФтши гулӣ , шом нест

سحر گر شکفتش گلی، شام نیست

зи гулшани ҳаминам хуш афтода аст

ز گلشن همینم خوش افتاده است

Ки аз ростӣ , сарв озода аст

که از راستی، سرو آزاده است

Туро ростӣ аз каҷӣ вораанд

تو را راستی از کجی وارهاند

Нагӯйӣ ки аз растгорӣ чаҳ монад

نگویی که از رستگاری چه ماند

Агар ростӣ , ҷузи паии дили Марв

اگر راستی، جز پی دل مرو

Ки пайкон буд тирро пешрав

که پیکان بود تیر را پیشرو

Буд рост , раҳ , марди огоҳ ро

بود راست، ره، مرد آگاه را

Гар афъӣ нае , каҷи Марви роҳ ро

گر افعی نه‌ای، کج مرو راه را

Макаш аз раҳи рости по , кон хуш аст

مکش از ره راست پا، کان خوش است

Каҷӣ дар сари зулфи хубон хуш аст

کجی در سر زلف خوبان خوش است

Ба табъами куҷои фикр каҷ ошност

به طبعم کجا فکر کج آشناست

Буд рости рӯи об дар ҷӯии рост

بود راست‌رو آب در جوی راست

зи фонӯс бар шамъ гардад аён

ز فانوس بر شمع گردد عیان

Ки маҳфил буд танг бар расатон

که محفل بود تنگ بر راستان

Ба мақсад макун рости рӯи гӯи шитоб

به مقصد مکن راست‌رو گو شتاب

Диҳад бӯсаи пои чапи аввали рикоб

دهد بوسه پای چپ اول رکاب

Ба дунё мазан дасти зондозаҳ беш

به دنیا مزن دست زاندازه بیش

Макун тавқи гардани қавии баҳри хеш

مکن طوق گردن قوی بهر خویش

Фузуни умрат аз тарк дунё шавад

فزون عمرت از ترک دنیا شود

Кашад риштаи қад , чун гиреҳ во шавад

کشد رشته قد، چون گره وا شود

Тараддуд макун баҳри мироси хор

تردد مکن بهر میراث‌خوار

Туе зомини ризқ , ё кирдигор ?

تویی ضامن رزق، یا کردگار؟

Кунӣ умри сарфу надории ?илам

کنی عمر صرف و نداری الم

Ғминӣ чу донагӣ шуд аз кӣса кам

غمینی چو دانگی شد از کیسه کم

Паии нохушӣ то кӣ ин худкушӣ ?

پی ناخوشی تا کی این خودکشی؟

Ҳамоно ки дар заҳматӣ аз хушӣ

همانا که در زحمتی از خوشی

зи дасти тиҳии нолӣу кӣсаи пар

ز دست تهی نالی و کیسه پر

Агар мустаҳаққӣ , зкотш бихӯр

اگر مستحقی، زکاتش بخور

Ба зар , бути парастят азон нақши баст

به زر، بت‌پرستیت ازان نقش بست

Ки ҳар зрпрстӣ буд бути параст

که هر زرپرستی بود بت‌پرست

Барои ҷадали чора Эй кун накӯ

برای جدل چاره‌ای کن نکو

Ки чоки гиребони гузашт аз руфӯ

که چاک گریبان گذشت از رفو

Басии ҷома аз чарм дар бар кунӣ

بسی جامه از چرم در بر کنی

Ки як чарми сандӯқ , пар зар кунӣ

که یک چرم صندوق، پر زر کنی

Абаси посбонро Маяфкан ба ранҷ

عبث پاسبان را میفکن به رنج

Ба аз аждаҳоеи ту дар поси ганҷ

به از اژدهایی تو در پاس گنج