Бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим
بسم الله الرحمن الرحیم
Алҳамдулиллоҳи алзии шрФнои болълми алросху ърФнои боладин алносху ълмнои ҳақоиқи алоҳкому ҳмлнои дқоӣқи алҳлол ваулҳаром , мезино ман алонъому хснои бмзоёи алонъом , алзии аншоءи фии алҳўоءи ман алсҳби амўоҷоу абдъи фии алсмоءи ман алшҳби аФўоҷоу анзли ман алмъсроти моءи сҷоҷои дорати алоФлоки бтдўираҳ васорат аломлоки бтқдираҳ ;
الحمدالله الذی شرفنا بالعلم الراسخ و عرفنا بالدین الناسخ و علمنا حقایق الاحکام و حملنا دقائق الحلال و الحرام، میزنا من الانعام و خصنا بمزایا الانعام، الذی انشاء فی الهواء من السحب امواجا و ابدع فی السماء من الشهب افواجا و انزل من المعصرات ماء ثجاجا دارت الافلاک بتدویره و سارت الاملاک بتقدیره؛
?лаи алФзлу алоФзолу алқдрау алкмол , лои илоҳи алои ҳў алкбиролмтъол нашаҳд ба лои ани артёбу нؤмн ба лои ани ахтлоб ва натаваккул алайҳи фӣаи ҷиӣаҳу зҳоб , имони ман аътрФи бзнўбаҳу аиқони ман ағтрФи бъиўбаҳ ва нашаҳд ани мҳмдои хайри ибодау Сайиди албшри фии билодаи соҳиби алқзиту алснони алхзибу рокиби алброқи илои алмъроҷи алсбоқ ;
له الفضل و الافضال و القدرة و الکمال، لا اله الا هو الکبیرالمتعال نشهد به لا عن ارتیاب و نؤمن به لا عن اختلاب و نتوکل علیه فیه جیئة و ذهاب، ایمان من اعترف بذنوبه و ایقان من اغترف بعیوبه و نشهد ان محمدا خیر عباده و سید البشر فی بلاده صاحب القضیت و السنان الخضیب و راکب البراق الی المعراج السباق؛
Алзии анқзнои ман тӣаи алҳираҳи бмсобиҳи ҷабинау фатҳи лнои абвоби алмноҷҳи бмФотиҳи яминау ълмнои дақоиқи шаръау дайна , слии аллоҳи алайҳу алии алзоҳбини фии сиблати аллоҳу алмҳоҷрину алонсору силами ксиро .
الذی انقذنا من تیه الحیرة بمصابیح جبینه و فتح لنا ابواب المناجح بمفاتیح یمینه و علمنا دقایق شرعه و دینه، صلی الله علیه و علی الذاهبین فی سبیل الله و المهاجرین و الانصار و سلم کثیرا.
Сипоси худовандиро ки биёрост арвоҳи моро ба вуҷӯди аслу бпирости ашбоҳи моро ба суҷуди васл ва дар мо пӯшеди ҳалаи зиндагӣ ва бар мо кашид рақами бандагӣ , кисвати ҷон бар ниҳоди мо ниҳод безнтӣу халъати имон дар сари мо афканд беминнатӣ ;
سپاس خداوندی را که بیاراست ارواح ما را به وجود اصل و بپیراست اشباح ما را به سجود وصل و در ما پوشید حِله زندگی و بر ما کشید رقم بندگی، کسوت جان بر نهاد ما نهاد بی ضَنَّتی و خلعت ایمان در سر ما افکند بی منتی؛
Саводи дили моро бо шамъи нури маърифат ошноӣ дод ва дар атбоқи аҳдоқи мо ба камоли қудрати равшанои ниҳод , хотами анбёءу Сайиди асФёءро далели роҳу шафиъи гуноҳ мо кард то шаръи шариъат мо намӯду занги залолат аз ойинаи табиати мо бздўд ,у дуруду тҳити номаҳдӯд бар вайу асҳоби ваии боду ризвону мағфират бар аҳбоби вай , бмнаҳу ҷўдаҳ .
سواد دل ما را با شمع نور معرفت آشنایی داد و در اطباق احداق ما به کمال قدرت روشنایی نهاد، خاتم انبیاء و سید اصفیاء را دلیل راه و شفیع گناه ما کرد تا شرع شریعت ما نمود و زنگ ضلالت از آئینه طبیعت ما بزدود، و درود و تحیت نامحدود بر وی و اصحاب وی باد و رضوان و مغفرت بر احباب وی، بمنه و جوده.
Фасли таркиби ин усӯлро иллатии зоҳир буду тартиби ин фусӯлро бурҳонӣ боҳару ҷилваи ин арӯсро шӯҳратӣ дар поёну тҷръи ин кӣўсро неъматӣ дар миён , хандаи ин барқ бетарабӣ ва фараҳӣ набӯду хурӯши ин раъд бетъбӣ ва трҳӣ набӯд .
فصل ترکیب این اصول را علتی ظاهر بود و ترتیب این فصول را برهانی باهر و جلوه این عروس را شهرتی در پایان و تجرع این کئوس را نعمتی در میان، خنده این برق بی طربی و فرحی نبود و خروش این رعد بی تعبی و ترحی نبود.
Мард бояд ки боби мақсади хеш
مرد باید که باب مقصد خویش
Май кушояд ба ақл ва май бандад
میگشاید به عقل و میبندد
Рафтан бемурод , наситояд
رفتن بی مراد، نستاید
Гуфтан бар газоф напасандад
گفتن بر گزاف نپسندد
Абр бошад ки ёФаҳ ме гиред
ابر باشد که یافه می گیرید
Барқ бошад ки хира ме хандад
برق باشد که خیره می خندد
Сухан аз ъбри канъонӣу ҳукми луқмонӣ бояд то бар ҳошияи авроқи рӯзгори бпоиду арвоҳи мутафаккир азу биёсоеду ашбоҳи мутаҳайир бадв биорояд .
سخن از عبر کنعانی و حکم لقمانی باید تا بر حاشیه اوراق روزگار بپاید و ارواح متفکر ازو بیاساید و اشباح متحیر بدو بیاراید.
Дар сухани андалеб бояд буд
در سخن عندلیب باید بود
Дар фасоҳати хатиб бояд буд
در فصاحت خطیب باید بود
Ба суханҳои дилрабои ғариб
به سخن های دلربای غریب
Дар замонаи ғариб бояд буд
در زمانه غریب باید بود
Ба нассобӣ ки аз ҳунар бошад
به نصابی که از هنر باشد
Олимиро насиб бояд буд
عالمی را نصیب باید بود
Баҳри длхстгони гӯшаи хок
بهر دلخستگان گوشهٔ خاک
Ҳамчуи исои табиб бояд буд
همچو عیسی طبیب باید بود
Тҳиҷу тмўҷи ин баҳри зохр дар авохири ҷамодии охир буд ба вақте ки ҷурми офтоби рӯзи афзӯн аз чарми бузғола гардун метофту сӯрати моҳи тобон бар чархи гардон аз гӯшаи қабзаи камол назора мекарду саҳоби санҷоби гавани ақди марворид бар бисот замин мебориду гоми чаман дар ишқи висол саман мехоред .
تهیج و تموج این بحر زاخر در اواخر جمادی آخر بود به وقتی که جرم آفتاب روز افزون از چرم بزغاله گردون میتافت و صورت ماه تابان بر چرخ گردان از گوشه قبضه کمال نظاره میکرد و سحاب سنجاب گون عقد مروارید بر بساط زمین میبارید و گام چمن در عشق وصال سمن میخارید.
Вазиши насими анбари без дар боғи сипеди гилӣм асарӣ надошту андалеби хўшгўӣ аз гули хушбӯӣ хабарӣ надошт , ҳавзҳо чун срҳи ммрду ҷавшани мзрд буду бисоти навбати баҳман чун давлати баҳмани ммҳд ;
وزش نسیم عنبر بیز در باغ سپید گلیم اثری نداشت و عندلیبِ خوشگوی از گل خوشبوی خبری نداشت، حوضها چون صرح مُمَّرد و جوشن مُزرد بود و بساط نوبت بهمن چون دولت بهمن مُمَهد؛
Дар чунин вақте ин иттифоқ афтод ки ойинаи табъи бекор аз татовули рӯзгор зангор дошту чархи мунқалибу даҳри мтғлби сари ҷангу пайкор , шаби обистан ҳануз бар фарроши ҳабл буду нафас бо ҳаводис дар масофи ҳамл , нафасро дар ноМуродии дамӣ ба лаб мерасед ва дар мутолиаи кутуби рӯзӣ ба шаб мекашид ва аз кутуби нафиси ҷлиси ваҳшату аниси ваҳдат сохта мешуд ва бо фалаки шатранҷи муҳобо ва нарад мудоро бохта меомад .
در چنین وقتی این اتفاق افتاد که آئینه طبع بیکار از تطاول روزگار زنگار داشت و چرخ منقلب و دهر متغلب سر جنگ و پیکار، شب آبستن هنوز بر فراش حبل بود و نفس با حوادث در مصاف حمل، نفس را در نامرادی دمی به لب میرسید و در مطالعه کتب روزی به شب میکشید و از کتب نفیس جلیس وحشت و انیس وحدت ساخته میشد و با فلک شطرنج محابا و نرد مدارا باخته میآمد.
То вақте ба ҳасани иттифоқ дар нашру таии он авроқ , ба мақомоти бадеъи ҳамадонӣу Абулқосими ҳаририи расидам ва он ду дарҷи ғрр ва дрр бидидам , бо худ гуфтам : сад ҳазор раҳмат бар нафасии бод ки аз анфос ӯ чунин нафоис ёдгор бимонаду чандини ъроис дар канор рӯзгор монад .
تا وقتی به حُسن اتفاق در نشر و طی آن اوراق، به مقامات بدیع همدانی و ابوالقاسم حریری رسیدم و آن دو درج غرر و درر بدیدم، با خود گفتم: صد هزار رحمت بر نفسی باد که از انفاس او چنین نفایس یادگار بماند و چندین عرایس در کنار روزگار ماند.
Фқлти сқии аллоҳи арўоҳҳм
فقلت سقی الله ارواحهم
Конии илои шхсҳми нозир
کانی الی شخصهم ناظر
Фмои моти ман хираи восил
فما مات من خیره واصل
Ва моғоби ман зикраи ҳозир
و ماغاب من ذکره حاضر
Дар аснои ин аҷтноء ва ақтноء бифармуд марои онкии амтсоли амр ӯ бар ҷони фарзи айн буду инқиёди ҳукм ӯ қарзи дайн буд , ки ин ҳар ду мақолаи собиқу лоҳқ ки ба иборати тозӣу луғати ҳиҷозии сохтау пардохта шудааст агарчӣ бар ҳар ду мазид нест , аммо авоми аҷамро муфид нест .
در اثنای این اجتناء و اقتناء بفرمود مرا آنکه امتثال امر او بر جان فرض عین بود و انقیاد حکم او قرض دین بود، که این هر دو مقاله سابق و لاحق که به عبارت تازی و لغت حجازی ساخته و پرداخته شده است اگرچه بر هر دو مزید نیست، اما عوام عجم را مفید نیست.
Агар машку авд ин бихӯр мънбр шудӣ димоғи ақл аз ибни мусаллас муаттар шудӣ ва агар ин коси мусаннои се гонаи гаштӣ , ақд ӯ носихи гавҳар конӣ шудӣ , чаҳ агар ҳар як дар фасоҳат конӣаст ва дар малоҳати ҷонӣ , умано ҳар дуро таркибу тартиб аз ҳуруф тозӣасту абоу ҳалво дар зурӯф ҳиҷозӣаст аҳли аҷам аз он нукоти ғариб бе насибанду порсиён аз он луғоти аҷиб бенассоб , фасонаи Балхён ба луғати крхён хуш наёяду смри розён ба иборат тозён дилкаш нанамояд .
اگر مشک و عود این بخور معنبر شدی دماغ عقل از ابن مثلث معطر شدی و اگر این کاس مثنی سه گانه گشتی، عقد او ناسخ گوهر کانی شدی، چه اگر هر یک در فصاحت کانیست و در ملاحت جانی، امنا هر دو را ترکیب و ترتیب از حروف تازیست و ابا و حلوا در ظروف حجازی است اهل عجم از آن نکات غریب بی نصیبند و پارسیان از آن لغات عجیب بی نصاب، فسانه بلخیان به لغت کرخیان خوش نیاید و سمر رازیان به عبارت تازیان دلکش ننماید.
Бо ёри нав аз ғами куҳан бояд гуфт
با یار نو از غم کهن باید گفت
Лобуди бзбон ӯ сухан бояд гуфт
لابد بزبان او سخن باید گفت
Ло нафеъл ва аФъл накунад чандини суд
لا نفعل و افعل نکند چندین سود
Чун бо аҷамӣ кун ва макун бояд гуфт
چون با عجمی کن و مکن باید گفت
Пас ба зарурати ин ақтроҳи сӯрати ин алвоҳ пеш боист ниҳод ва ин қуфли Ақилро бад-ӣни мифтоҳи ббоисти кушоду мъўл аз ин талфиқи рӯҳонӣ бар тавфиқ яздонеасту ъдту олат дар тартиби ин мақолат бар мадади осмонӣ умед медорад ки сурати тисри носихи сурат тъср ояду ҳукми тақдир бар вифқи андеша ва тадбир зояд ани шоءи аллоҳи таъолӣ .
پس به ضرورت این اقتراح صورت این الواح پیش بایست نهاد و این قفل عقیل را بدین مفتاح ببایست گشاد و معول از این تلفیق روحانی بر توفیق یزدانی است و عدت و آلت در ترتیب این مقالت بر مدد آسمانی امید میدارد که سورت تیسر ناسخ سورت تعسر آید و حکم تقدیر بر وفق اندیشه و تدبیر زاید ان شاء الله تعالی.
Ба ҳалу ақди сухани ҳам ба кадхудоеи ақл
به حل و عقد سخن هم به کدخدایی عقل
Ҳар ончии калаки такаллуф бадв расад бикунам
هر آنچه کلک تکلف بدو رسد بکنم
Ба Авни эзаду таъӣди бахту мояи фазл
به عون ایزد و تأیید بخت و مایه فضل
Ҳар ончии дасти тасарруф бадв расад бикунам
هر آنچه دست تصرف بدو رسد بکنم
Ки дунёи хонаи айб ҷӯёнасту ошиёнаи ғайби гӯйон , айб нобӯда биҷӯянду ғайб ношнўдаҳ бигӯянд , ҳамаи олами ноқиди ахФшу сарроф аъамашанд ки ончӣ дар шаҳри худ гум кардаанд дар барзани дигарон май ҷӯянду ҷӯ худ ноёфта арзан дигарон металабанд . Ба шаби торик , хаси борӣк дар дидаи ёрони дида ва ба рӯзи равшан , кӯҳи маъоӣиби худ нодида .
که دنیا خانه عیب جویان است و آشیانهٔ غیب گویان، عیب نابوده بجویند و غیب ناشنوده بگویند، همه عالم ناقد اخفش و صراف اعمش اند که آنچه در شهر خود گم کرده اند در برزن دیگران میجویند و جو خود نایافته ارزن دیگران می طلبند. به شب تاریک ،خس باریک در دیده یاران دیده و به روز روشن، کوه معایب خود نادیده.
Дар шаб чаҳ рӯй дар раҳи борӣктар аз мӯӣ
در شب چه روی در ره باریکتر از موی
Чун рӯзи ҳаме бар дар худ роҳ набинӣ ?
چون روز همی بر در خود راه نبینی؟
Чун бар дар худ чашми ту бар кӯҳ науфтад
چون بر در خود چشم تو بر کوه نیفتد
Дар чашми касон чаҳ буд агар коҳ бибинӣ ?
در چشم کسان چه بود اگر کاه ببینی؟
Ва низ шарти аўФқу рукни аўсқ онаст ки дар майдони ин тсўиди асб худ тозам ва бар бисоти ин тамҳид нарад худ бозам ва дар ҷумлаи ин тасниф бо сармояи худ созам , алои мисроъӣ чанд бар сиблати шаҳодат , на бар ваҷҳи аФодт ва дар ҷумла .
و نیز شرط اوفق و رکن اوثق آن است که در میدان این تسوید اسب خود تازم و بر بساط این تمهید نرد خود بازم و در جمله این تصنیف با سرمایهٔ خود سازم، الا مصراعی چند بر سبیل شهادت، نه بر وجه افادت .
Он абёт ки рафиқ раҳ бошад ба адад кам аз даҳ бошад , ки арӯсро ба перояи ҳамсоя , як шаб беш натавон перост ва аз ороиши ду рӯза ба савол дарюза натавон орост :
و در جمله آن ابیات که رفیق ره باشد به عدد کم از ده باشد، که عروس را به پیرایهٔ همسایه، یک شب بیش نتوان پیراست و از آرایش دو روزه به سؤال دریوزه نتوان آراست:
Бо моя худ бисоз ва чун бе ҳунарон
با مایه خود بساز و چون بی هنران
Сармоя ба орият махоҳ аз дгарон
سرمایه به عاریت مخواه از دگران
Ва дар ин асли фасли тозӣ бо порсии бёмихтму ғрри арабӣу дрри дарӣ аз гӯшвори сухани дроўихтм , то хонандагон бидонанд дар олат қусӯрӣ нест ва дар ҳолати Фтўрӣ на , ва ман аллоҳи алъўну атўФиқи фии ҳозои алҷмъу алтФриқи анаи ҳсбноу нъми алрФиқ .
و در این اصل فصل تازی با پارسی بیامیختم و غرر عربی و درر دری از گوشوار سخن درآویختم، تا خوانندگان بدانند در آلت قصوری نیست و در حالت فتوری نه، و من الله العون و اتوفیق فی هذا الجمع و التفریق انه حسبنا و نعم الرفیق.