эй гиромии гавҳари олии насаб
ای گرامی گوهر عالی نسب
Дониш омӯзу шносоӣии талаб
دانش آموز و شناسائی طلب
Рҳнмоёнӣ ки бино бӯда анд
رهنمایانی که بینا بوده اند
Ҳам бадонаши роҳи ҳақ паймӯда анд
هم بدانش راه حق پیموده اند
Мардуми дониш вароӣ оламаст
مردم دانش ورای عالمست
Деви мардуми ҳам з насл одамаст
دیو مردم هم ز نسل آدمست
эй бдоғи ҷаҳли худро сӯхта
ای بداغ جهل خود را سوخته
Ҷузи фаромӯшии дилати номўхтаҳ
جز فراموشی دلت ناموخته
Сар барор аз хоби нодонии хеш
سر برآر از خواب نادانی خویش
То наМонӣ дар парешонеи хеш
تا نمانی در پریشانی خویش
Холиқӣ каз ҳар ду кунати баргузед
خالقی کز هر دو کونت برگزید
Не барои хоб ва хӯрдат офарид
نی برای خواب و خوردت آفرید
Дар паии дониши рӯ эй фарзонаи мард
در پی دانش رو ای فرزانه مرد
Нест узрии рӯи бнодонии магарад
نیست عذری رو بنادانی مگرد
Мурдаи ҷаҳлӣ чаҳ суди обу гулат
مردهٔ جهلی چه سود آب و گلت
Илм хон то зиндагӣ ёбад дилат
علم خوان تا زندگی یابد دلت
Илм бояд то амали ганҷӣ буд
علم باید تا عمل گنجی بود
Зонка бе дониши амали ранҷӣ буд
زانکه بی دانش عمل رنجی بود
Илм бунёдасту тоъати хона
علم بنیاد است و طاعت خانۀ
Беасосӣ кӣ буд кошона
بی اساسی کی بود کاشانۀ
Чист дониши онкии тани беруни барӣ
چیست دانش آنکه تن بیرون بری
То бадоне каз ҳамаи нодон тарӣ
تا بدانی کز همه نادان تری
Чун бнодонии худ донои шӯй
چون بنادانی خود دانا شوی
Рўкнӣ бар тахти худ волои шӯй
روکنی بر تخت خود والا شوی
Мардум аз гуфтан набинад ҷузи зиён
مردم از گفتن نبیند جز زیان
Дониши андари дил буд не дар забон
دانش اندر دل بود نی در زبان
Гар амал бо илми ту пайванд нест
گر عمل با علم تو پیوند نیست
Ҷбаҳу дастор донишманд нест
جبه و دستار دانشمند نیست
Ханда деваст бедонаши амал
خنده دیو است بیدانش عمل
Шаҳнаи шайтон буд марди ҷадал
شحنه شیطان بود مرد جدل
Қилу қолат раҳ надорад ҳеҷ сӯй
قیل و قالت ره ندارد هیچ سوی
Маърифат ҳосил кун эй бисёр гӯй
معرفت حاصل کن ای بسیار گوی
Гар ту илми сӯратии дории басӣ
گر تو علم صورتی داری بسی
Бар лаби дарёии илмӣ чун хасӣ
بر لب دریای علمی چون خسی
Дар раҳи маънӣ агар донои шӯй
در ره معنی اگر دانا شوی
Чун садаф дар қаъри ин дарёи шӯй
چون صدف در قعر این دریا شوی
Илми сӯрати пешаи об ва гуласт
علم صورت پیشه آب و گلست
Илми маънии раҳбари ҷон ва диласт
علم معنی رهبر جان و دلست
Ончӣ нагузорад туро ҷузи сӯии дӯст
آنچه نگذارد تو را جز سوی دوست
Мағзи дониши он буд бигузар зи пӯст
مغز دانش آن بود بگذر ز پوست
Ҷаҳд мекун то зи худ ёбии хабар
جهد میکن تا ز خود یابی خبر
Воҷиб ин илмаст агар дории хабар
واجب این علمست اگر داری خبر
Гар биҷаҳад ӣнҷои расонии манзалат
گر بجهد اینجا رسانی منزلت
Ончӣ мақсӯд аст гардад ҳосилат
آنچه مقصود است گردد حاصلت
Кор дил бошад ҳамаи кашфу аён
کار دل باشد همه کشف و عیان
Шарҳи ин маънӣ нагунҷад дар баён
شرح این معنی نگنجد در بیان
Ҳолатӣ аз ғайб ғайб ояд падед
حالتی از غیب غیب آید پدید
Ҷузи бзўқи ин ҳарфро натавон шунид
جز بذوق این حرف را نتوان شنید
Ганҷ пинҳонаст илми маънавӣ
گنج پنهانست علم معنوی
Дар ту ояд чун зи худ беруни шӯй
در تو آید چون ز خود بیرون شوی
Илми ту маълулро дар бар кашад
علم تو معلول را در بر کشد
Дафтари мақбулро хати дркшд
دفتر مقبول را خط درکشد
Аввал аз илми шариъати баҳраи гир
اول از علم شریعت بهره گیر
Тифлро набӯд ғзоӣӣ ба зи шер
طفل را نبود غذائی به ز شیر
Илми касбӣ гар набошад ҳосилат
علم کسبی گر نباشد حاصلت
Илм миросӣ наёяд дар дилат
علم میراثی نیاید در دلت
Зубдаи илмати ҳусӯли дайн буд
زبده علمت حصول دین بود
Атлби алълм эй писар дар ин буд
اطلب العلم ای پسر در این بود
Бандагии тоъат буд пиндори не
بندگی طاعت بود پندار نی
Илм донистан буд гуфтори не
علم دانستن بود گفتار نی