Бигӯ ориф ба ман зи аҳбоби тҳрон

بگو عارف به من ز احبابِ طهران

Ки май байнами ҳамаи шаби хоби тҳрон

که می بینم همه شب خوابِ طهران

Бигӯ он козими бади оштиёнӣ

بگو آن کاظمِ بد آشتیانی

Авохир бо ту улфат дошт ё не

اواخر با تو الفت داشت یا نی

Камоли ассалтанаи ҳолаш читур аст

کمال السلطنه حالش چطور است

Дхў бо эътисоми андар чаҳ шӯр аст

دخو با اعتصام اندر چه شور است

Ба олами хуши дил аз ин чори ёрам

به عالم خوش دل از این چار یارم

Фидои хоки пой ҳар чаҳорум

فدای خاک پای هر چهارم

Адиби ассалтанаи баъд аз мророт

ادیب السلطنه بعد از مرارات

Муваффақ шуд ба ҷуброни хисорот

موفق شد به جبران خسارات

Чаҳ мефармуд оқои камолӣ

چه می‌فرمود آقای کمالی

Демократ , инқилобӣ , эътидолӣ

دمکرات، انقلابی، اعتدالی

Баради ҷўФи дукони пешӣ , пасиро ?

برد جَوفِ دکان پیشی، پسی را؟

Ба чанги оради тақии хонӣ касе ро

به چنگ آرد تقی خانی کسی را

Сараши мӯе дар оварадаст ё на

سرش مویی در آوردست یا نه

Буд ё на дар он танги ошиёна ?

بود یا نه در آن تنگ آشیانه؟

Сараш бемӯу лекини д лпзир аст

سرش بی‌مو ولیکن دلپذیر است

Худо маргам диҳад ин васф кир аст

خدا مرگم دهد این وصف کیر است

Бидидам исфаҳонии зер ва ҳам рӯй

بدیدم اصفهانی زیر و هم روی

Надидам исфаҳонии ман бад-ӣни хуй

ندیدم اصفهانی من بدین خوی

Агар як ҳамчу ӯ дар Исфаҳон буд

اگر یک همچو او در اصفهان بود

Яқинан Исфаҳони нисфи ҷаҳон буд

یقینا اصفهان نصف جهان بود

Камолии неки хуй ва меҳрбонаст

کمالی نیکخوی و مهربانست

Камолӣ дар тан аҳбоб ҷонаст

کمالی در تنِ احباب، جانست

Камолии соҳиби фазл ва камоласт

کمالی صاحبِ فضل و کمالست

Камолии муқтадоӣ аҳл ҳоласт

کمالی مقتدایِ اهلِ حالست

Камолии соҳиб ахлоқ бошад

کمالی صاحبِ اخلاق باشد

Камолӣ дар футувват тоқ бошад

کمالی در فُتُوَّت طاق باشد

Камолиро сифоти аўлёиист

کمالی را صفاتِ اولیاییست

Камолӣ дар камол бе рёиист

کمالی در کمالِ بی ریاییست

Камолӣ дар сухан санҷӣ ваҳидаст

کمالی در سخن‌سنجی وحیدست

Валави худ дастҷирдӣ ҳам надидаст

ولو خود دستجردی هم ندیدست

Камолӣ дар фани ҳикмати сарое

کمالی در فنِ حکمت‌سرایی

Буд ҳамчун малик дар бе вафое

بود همچون مَلِک در بیوفایی

Камолиро камолотаст бе ҳад

کمالی را کمالات است بی‌حد

Надонад лек чои хуб аз бад

نداند لیک چایِ خوب از بد

Тамизи чои хуб ва бад надорад

تمیزِ چایِ خوب و بد ندارد

Ва алои ҳеҷ нақсӣ худ надорад

و الّا هیچ نقصی خود ندارد

Агар рафтӣ ту пеш аз ман ба тҳрон

اگر رفتی تو پیش از من به طهران

зи қавли ман саломаш кун фаровон

ز قولِ من سلامش کن فراوان

Бигӯ маҳрӯм мондам аз ҷанобат

بگو محروم ماندم از جنابَت

Нахоҳам дид дигари ҷуз ба хобат

نخواهم دید دیگر جز به خوابت

Ман ва рафтан аз ӣнҷои боз то рай

من و رفتن از اینجا باز تا ری

Муяссар кӣ шавад ҳайҳоту ҳаии ҳай

میسّر کی شود هَیهات و هی هی

Гар аз сарчашма то сар тахт бошад

گر از سرچشمه تا سر تخت باشد

Сафар бо заъфи перӣ сахт бошад

سفر با ضعفِ پیری سخت باشد

Чу давраст аз ман осори саломат

چو دورست از من آثارِ سلامت

Фитад дидори лои шак бар қиёмат

فُتَد دیدار لا شک بر قیامت

Надонам дар куҷои ин қисса дидам

ندانم در کجا این قصه دیدم

Ва ё аз қисса пардозӣ шунидам

و یا از قصه‌پردازی شنیدم

Ки ду рӯбаҳи яке модаи яке нар

که دو روبه یکی ماده یکی نر

Ба ҳам буданд умрии ёру ҳамсар

به هم بودند عمری یار و همسر

Малик бо хайл тозон шуд ба нахҷӣр

ملک با خیل تازان شد به نخجیر

Кашиданд он ду рӯбаҳро ба занҷир

کشیدند آن دو روبَه را به زنجیر

Чу пайдои гашти оғози ҷудоӣ

چو پیدا گشت آغازِ جدایی

Аён шуд рӯзи хатми ошноӣ

عیان شد روزِ ختمِ آشنایی

Яке мӯяи кунон бо ҷуфт худ гуфт

یکی مویه‌کنان با جفتِ خود گفت

Ки дигар дар куҷо хоҳем шуд ҷуфт

که دیگر در کجا خواهیم شد جفت

Ҷавобаш дод он як аз сари сӯз

جوابش داد آن یک از سرِ سوز

Ҳамоно дар дукони пӯстин дуз

همانا در دکانِ پوستین‌دوز

зи ман арз иродат кун малик ро

ز من عرضِ ارادت کن مَلِک را

Ба ҳар силки шарифии мнслк ро

به هر سلکِ شریفی منسلِک را

Малики он таъна бар меҳру вафои зан

مَلِک آن طعنه بر مهر و وفا زن

Ба ойини муҳаббати пушти пои зан

به آیینِ محبّت پشتِ پا زن

Малики дорои он мағзи сиёсӣ

مَلِک دارایِ آن مغزِ سیاسی

Ки механдад ба қонӯни асосӣ

که می خندد به قانونِ اساسی

Малики дорои он ҳади фазойил

ملک دارایِ آن حدِّ فضایل

Ки теъдодаш ба ман ҳам гашта мушкил

که تعدادش به من هم گشته مشکل

Бигӯ шҳзодаҳи ҳошими мирзо ро

بگو شهزاده هاشم میرزا را

Наме пурсӣ чаро аҳволи мо ро

نمی‌پرسی چرا احوال ما را

Ваколат гар диҳад тағйири ҳолат

وکالت گر دهد تغییرِ حالت

Аҷаби чиз бадӣ бошад ваколат

عجب چیز بدی باشد وکالت

Чу бинии иқтидои ри алмалики мо ро

چو بینی اقتدارالملک ما را

Бизан як бӯса бар рӯйиши худо ро

بزن یک بوسه بر رویش خدا را

Илоҳии зиндаи боди он марди хайр

الهی زنده باد آن مرد خیّر

Ҳумоюни пери мо оқои нир

همایون پیر ما آقای نیِّر

Буд шҳзодаҳи мроти султон

بود شهزادۀ مرآت سلطان

Мусаффо аз кудуратҳои даврон

مصفا از کدورت‌های دوران

Умедами он ки чун дар баъзи авқот

امیدم آن که چون در بعض اوقات

Кунад бо нусрати аддавлаи мулоқот

کند با نصرت الدوله ملاقات

Расонад бар вай аз ман бандагӣ ҳо

رساند بر وی از من بندگی‌ها

Кунад изҳори баси шармандагӣ ҳо

کند اظهار بس شرمندگی‌ها

Дар Эронгар яке шҳзодаҳ бошад

در ایران گر یکی شهزاده باشد

Ҳамин шҳзодаҳ озода бошад

همین شهزادۀ آزاده باشد

Ҷавонӣ , Комронӣ , неки номӣ

جوانی، کامرانی، نیک‌نامی

Худо додаш тамомӣ бо тамомӣ

خدا دادش تمامی با تمامی

Ҷуз ӯ Эрон ба кас нозаш надорад

جز او ایران به کس نازش ندارد

Ҷузи ин як тир дар таркиш надорад

جز این یک تیر در ترکش ندارد

Падаргар ҷузъи обоء лӣом аст

پدر گر جزء آباء لئام است

Писари срхили абноء киром аст

پسر سرخیل ابناء کرام است

Шавад фирӯзи кори малики он рӯз

شود فیروز کار مُلک آن روز

Ки бошад риштааш дар дасти фирӯз

که باشد رشته‌اش در دست فیروز

Накарда ҳеҷ икдми хизмат ӯ

نکرده هیچ یکدم خدمت او

Тнъм мекунам аз неъмат ӯ

تنعم می‌کنم از نعمت او

Маро ӯ бар хуросон кард маъмур

مرا او بر خراسان کرد مامور

Аз ӯ ман шокирам то нафхаи сувар

از او من شاکرم تا نفخهٔ صور

Маро бояд ки дорам неъматаши пос

مرا باید که دارم نعمتش پاس

Паямбар гуфт ман лами ишкри аннос

پیمبر گفت من لم یشکر الناس

Ба гетӣ беш Монӣ беш бинӣ

به گیتی بیش مانی بیش بینی

Замонии нӯш ва гоҳе неши бинӣ

زمانی نوش و گاهی نیش بینی

Бимону байни ҷамодӣу раҷаб ро

بمان و بین جمادی و رجب را

Ки бинии алъҷби сами алъҷб ро

که بینی العجب ثم العجب را

Дар ин гетии аҷаб дидан аҷаб нест

در این گیتی عجب دیدن عجب نیست

Аҷаби байни ҷамодӣ ва раҷаб нест

عجب بین جمادی و رجب نیست

Аз ин марду зани шамсу қамари ном

از این مرد و زن شمس و قمر نام

Назояд ҷузи аҷаб ҳар субҳ ва ҳар шом

نزاید جز عجب هر صبح و هر شام

Ман аз ориф дар ин айёми охир

من از عارف در این ایام آخر

Бидидам ончӣ натавон кард бовар

بدیدم آنچه نتوان کرد باور

Биёи ориф ки рӯй кори баргашт

بیا عارف که روی کار برگشت

Варо бо ту равобити тиратар гашт

ورا با تو روابط تیره‌تر گشت

Шунидам дар тётри боғи миллӣ

شنیدم در تیاتر باغ ملی

Бурунанд ахтии ҳмқи ҷабалӣ

برون انداختی حمق جبلی

Намӯд андари тмошохонаҳи ом

نمود اندر تماشاخانهٔ عام

зи андомати харяти арзи андом

ز اندامت خریّت عرض اندام

Ба ҷой бад кашонидӣ сухан ро

به جای بد کشانیدی سخن را

Басӣ бе рабти чрхондии даҳан ро

بسی بی‌ربط چرخاندی دهن را

намегӯям чаҳ гуфтӣ шармам ояд

نمی گویم چه گفتی شرمم آید

з беозармят озармам ояд

ز بی‌آزرمیت آزرمم آید

Чунин гуфтанд каз он чизи одӣ

چنین گفتند کز آن چیز عادی

Ҳаме хӯрдӣ вале қадре зиёдӣ

همی خوردی ولی قدری زیادی

Илоҳӣ мезад овози турои син

الهی می زد آواز ترا سن

Ки дигар кас намедидат сари син

که دیگر کس نمی‌دیدت سر سن

Туро гуфтанд то тасниф созӣ

تو را گفتند تا تصنیف سازی

На аз шишаи амолаҳи қиф созӣ

نه از شیشه‌یْ اماله قیف سازی

Кунӣ бо шеъри бад арз киёст

کنی با شعر بد عرض کیاست

Ғазалсозӣ ва он ҳам дар сиёсат

غزل سازی و آن هم در سیاست

Ту оҳӯе макун ҷонои гурозӣ

تو آهویی مکن جانا گرازی

Ту шоири нестии тасниф созӣ

تو شاعر نیستی تصنیف‌سازی

Аҷаби ашъори зиштӣ соз кардӣ

عجب اشعار زشتی ساز کردی

Аҷаби мушти худатро боз кардӣ

عجب مشت خودت را باز کردی

Бародар ҷон хуросонаст ӣнҷо

برادر جان خراسانست اینجا

Сухани гуфтан на осонаст ӣнҷо

سخن گفتن نه آسان است اینجا

Хуросони мардум боҳуш дорад

خراسان مردم باهوش دارد

Хуросонии ду лаби даҳ гӯш дорад

خراسانی دو لب ده گوش دارد

Ҳамаи туллоб ӯ дороӣ табъанд

همه طُلّاب او دارای طبعند

На танҳо паии рӯ қроء сабъанд

نه تنها پیرو قُراء سَبعند

Нишаста ҷанб ҳар ҷамъии адибӣ

نشسته جنب هر جمعی ادیبی

зи анвоъи фазойил бо насибӣ

ز انواع فضایل بانصیبی

Хуросони ҷо чу Найшобӯр дорад

خراسان جا چو نیشابور دارد

Ки сад пешӣ ба пишоўўр дорад

که صد پیشی به پیشاوور دارد

Намоянди аҳли маънии решхандат

نمایند اهل معنی ریشخندت

Чу мехонанд ашъори чарандат

چو می‌خوانند اشعارِ چرندت

Касоне мезананд аз баҳри ту даст

کسانی می‌زنند از بهر تو دست

Ки монанди ту нодонанд ё маст

که مانند تو نادانند یا مست

Шавад шеъри ту хуш бо зӯри таҳрир

شود شعر تو خوش با زورِ تحریر

Чу бо зӯри базак рӯй зани пер

چو با زورِ بزک روی زن پیر

Ба дод ту расидае дил эй дил

به داد تو رسیده ای دل ای دل

Вагарнаи кори шеърат буд мушкил

وگرنه کار شعرت بود مشکل

Бирав ориф ки меҳр аз ту буридам

برو عارف که مهر از تو بریدم

Ба риш ҳар чаҳ қазвӣнӣаст ридм

به ریش هر چه قزوینی‌ست ریدم

Чу ориф нома омад то бад-ӣни ҳад

چو عارف نامه آمد تا بدین حد

Яке аз дӯстон аз дар даромад

یکی از دوستان از در درآمد

Бигуфто гарчи ориф бдзбон аст

بگفتا گرچه عارف بدزبان است

Валикин бар шумоҳо миҳмон аст

ولیکن بر شماها میهمان است

Ба меҳмони шафқату анъом бояд

به مهمان شفقت و اِنعام باید

Валави ориф буд , икром бояд

ولو عارف بود، اکرام باید

Набояд беш аз ин хӯн дар дилаш кард

نباید بیش از این خون در دلش کرد

Гуҳӣ хӯрдаст май бояд велаш кард

گهی خوردست می‌باید ولش کرد

Биёи орифи дубора дӯст гирдем

بیا عارف دوباره دوست گردیم

Ду мағзи андари дили як пӯст гирдем

دو مغز اندر دل یک پوست گردیم

Турои ман ҷони ориф дӯст дорам

تو را من جان عارف دوست دارم

з меҳраст ин ки гуҳи пуштати бухорам

ز مهرست این که گَه پشتت بخارم

Турои ман ҷони ориф банда бошам

ترا من جان عارف بنده باشم

Дуои гӯй туам то зинда бошам

دعاگوی تو اَم تا زنده باشم

Биё то гӯямат риндонаи пандӣ

بیا تا گویمت رندانه پندی

Ки то лиззати барӣ аз умр чанде

که تا لذت بری از عمر چندی

Ту ин карам сиёсат чист дорӣ

تو این کِرم سیاست چیست داری

Чаро по бар дами афъӣ гузорӣ

چرا پا بر دمِ افعی گذاری

Бирав чанде дар кунро бикун чифт

برو چندی در کون را بکن چِفت

Маяфкан бар сар бе захми худ зафт

میفکن بر سر بی زخم خود زِفت

Макун Аслан сухан аз назм ва ё со

مکن اصلا سخن از نظم و یاسا

зи шари муъаддилат хоҳӣ биёсо

ز شر معدلت خواهی بیاسا

Сиёсати пешаи мардум , ҳилаи созанд

سیاست پیشه مردم، حیله‌سازند

На монанди ман ва ту пок бозанад

نه مانند من و تو پاکبازند

Тамоман ҳуққаи боз ва шорлотонанд

تماماً حقه‌باز و شارلاتانند

Ба ҳар ҷо ҳар чаҳ пош афтод онанд

به هر جا هر چه پاش افتاد آنند

Ба ҳар тағйир шаклӣ мустаъиданд

به هر تغییرِ شکلی مستعدند

Гуҳии машрӯта гоҳе мустабиданд

گهی مشروطه گاهی مستبدند

Ту ҳам қазвӣнии муллои рӯмӣ

تو هم قزوینیِ مُلّایِ رومی

Ба ҳар сӯрат дар о монанди мумӣ

به هر صورت در آ مانندِ مومی

Ту ҳам камтари Не аз он рнўдо

تو هم کمتر نه‌ای از آن رُنُودا

Каҳар камтар набошад аз кбўдо

کَهَر کمتر نباشد از کبودا

Ҳамоно гурги борон дида бошӣ

همانا گرگ باران دیده باشی

Ту хеле пордм сояида бошӣ

تو خیلی پاردُم ساییده باشی

Валикини боз гоҳе чарх бе пер

ولیکن باز گاهی چرخِ بی‌پیر

Диҳад ашхоси зиракро дами гир

دهد اشخاصِ زیرک را دمِ گیر

Фаровони мурғи зираки дидаи айём

فراوان مرغِ زیرک دیده ایّام

Ки афтоданди баҳри дона дар дом

که افتادند بهر دانه در دام

Сиёсати пешагон дар ҳар либосанд

سیاست‌پیشگان در هر لباسند

Ба хӯбӣ ҳамдигарро ме шиносанд

به خوبی همدگر را می‌شناسند

Ҳама донанд зини фан судашон чист

همه دانند زین فن سودشان چیست

Ба ботини мақсад ва мақсӯдашон чист

به باطن مقصد و مقصودشان چیست

Аз ин рӯи икдгрро пос доранд

از این رو یکدگر را پاس دارند

Якишонгар ба чоҳ уфтад дар оранд

یکیشان گر به چاه افتد در آرند

Ман ва ту зуд дар шараш бимонем

من و تو زود در شَرّش بمانیم

Ки ҳам бедаст ва ҳам бе дӯстонем

که هم بی‌دست و هم بی‌دوستانیم

Чу мо аз ҷинси ин мардуми сўоиим

چو ما از جنس این مردم سواییم

Нишони кину омоҷи блоиим

نشانِ کین و آماج بلاییم

Наме доне ки Эронаст ӣнҷо

نمی‌دانی که ایران است اینجا

Ҳароҷи ақл ва имонаст ӣнҷо

حراج عقل و ایمان است اینجا

Наме доне ки Эронӣ чаҳ чизаст

نمی دانی که ایرانی چه چیزست؟

Наме доне чиқадр ин ҷинси ҳизст

نمی‌دانی چقدر این جنس هیزست؟

Бузургони ватанро аз ҳмоқаҳ

بزرگان وطن را از حماقه

Набошад бар ватани як ҷӯи алоқа

نباشد بر وطن یک جو علاقه

Яке аз Англия панд гирад

یکی از انگلستان پند گیرد

Яке бо рӯи сҳо пайванд гирад

یکی با روس‌ها پیوند گیرد

Ба мағзи ҷумлаи ин фикр хасис аст

به مغزِ جمله این فکرِ خسیس است

Ки Эрони моли рӯс ва Англис аст

که ایران مال روس و انگلیس است

Бузургон дар миён мо ченӣанд

بزرگان در میان ما چنیند

Аз онҳо камтарони камтар аз инанд

از آنها کمتران کمتر از اینند

Бузургонанд дузди ихтиёрӣ

بزرگانند دزد اختیاری

Вале ин дастаи дузди изтирорӣ

ولی این دسته دزد اضطراری

Ба ғайр аз нукарӣ роҳӣ надоранд

به غیر از نوکری راهی ندارند

Ва ало дар бисот оҳӣ надоранд

و الّا در بساط آهی ندارند

Тиҳии дастон гирифтор маошанд

تهی‌دستان گرفتار معاشند

Барои шоми шаб андар талошанд

برای شام شب اندر تلاشند

Аз он гӯйанд гоҳе лафзи қонӯн

از آن گویند گاهی لفظ قانون

Ки ҳарфи охири қонӯн буд навен

که حرف آخر قانون بود نون

Агар дохил шаванд андари сиёсат

اگر داخل شوند اندر سیاست

Барои шуғл ва корасту раёсат

برای شغل و کار است و ریاست

Тиҷорат нест , санъат нест , раҳ нест

تجارت نیست، صنعت نیست، ره نیست

Умедии ҷуз ба сардор сипаҳ нест

امیدی جز به سردار سپه نیست

Раоёи ҷумлагии бичоргоннд

رعایا جملگی بیچارگانند

Ки аз фақр ва фано оворагонанд

که از فقر و فنا آوارگانند

зи зулми молик бедайн ҳалоканд

ز ظلم مالک بی‌دین هلاکند

Ба зери пои соҳиб малик хоканд

به زیر پای صاحب‌مِلک خاکند

Тамом аз ҷинси гов ва гӯсфанданд

تمام از جنس گاو و گوسفندند

На озодӣ на қонӯн ме писанданд

نه آزادی نه قانون می‌پسندند

Чаҳ донанд ин гуруҳи аблаҳи дун

چه دانند این گروه ابلهِ دون

Ки ҳуррият чаҳ бошад , чист қонӯн

که حُریّت چه باشد، چیست قانون

Чу миллати ин се бошанд эй нкўмрд

چو ملت این سه باشند ای نکومرد

Чаро бояд бкў бе оҳани сард ?

چرا باید بکوبی آهن سرد؟

Ба ин васф аз чунин миллат чаҳ ҷӯӣ ?

به این وصف از چنین ملت چه جویی؟

Ба ин як мушти пуриллат чаҳ гӯйӣ ?

به این یک مشت پرعلّت چه گویی؟

Барои ҳамчуи миллати ҳамчуи мардум

برای همچو ملت همچو مردم

Набояд кард ақли хешро гум

نباید کرد عقل خویش را گم

Набояд баради исм аз расму ойин

نباید برد اسم از رسم و آیین

Ба гӯш хар набояд хонд ёсин

به گوش خر نباید خواند یاسین

Ту худ гуфтӣ ки ҳар кас буд бедор

تو خود گفتی که هر کس بود بیدار

Дар Эрон меравад охири сари дор

در ایران می‌رود آخر سر دار

Чаро пас май харӣ бар худ хатар ро

چرا پس می‌خری بر خود خطر را

Гузорӣ зери пои хеши сар ро

گذاری زیر پای خویش سر را

Кунӣ бо худ аъолиро аъодӣ

کنی با خود اعالی را اعادی

Набинӣ дар ҷаҳони ҷузи ноМуродӣ

نبینی در جهان جز نامرادی

Биё ориф бикун корӣ ки гӯям

بیا عارف بکن کاری که گویم

Ту бо ман дӯстӣ , хайр ту ҷӯям

تو با من دوستی، خیر تو جویم

Агар хоҳӣ ки карт кор бошад

اگر خواهی که کارت کار باشد

Ҳамеша деги бахтат бор бошад

همیشه دیگ بختت بار باشد

Ду заръии мавлавиро ганда тар кун

دو ذرعی مولوی را گنده‌تر کن

Худатро равзаи хуоне муътабар кун

خودت را روضه خوانی معتبر کن

Чу завқати хуб ва овозат ситудаст

چو ذوقت خوب و آوازت ستوده‌ست

Саводати ҳам агар кам буд , будаст

سوادت هم اگر کم بود، بودست

Умум равза хонҳо бе саводанд

عموم روضه‌خوان ها بی‌سوادند

Турои ин мавҳибат танҳо надоданд

تو را این موهبت تنها ندادند

Масоил кун бар аз зодолмъодо

مسائل کن بر از زادالمعادا

Фароҳам кун барои хеши зодо

فراهم کن برای خویش زادا

Бидон аз бар баҳору ҷавҳарӣ ро

بدان از بر بحار و جوهری را

Нажоди ҷину фомили парӣ ро

نژاد جن و فامیل پری را

Аҳодӣси музахраф ҷаъл ме кун

احادیث مزخرف جعل می‌کن

Харони гиряи харро наъл ме кун

خران گریه‌خر را نعل می‌کن

Бизан болои минбари зери овоз

بزن بالای منبر زیر آواز

Бияфкан шӯр дар маҷлиси зи Шаҳноз

بیفکن شور در مجلس ز شهناز

Чу ашъори накӯ бисёр доне

چو اشعار نکو بسیار دانی

Бигирад маҷлисат ҳар ҷо ки хуоне

بگیرد مجلست هر جا که خوانی

Сари минбари вазиронро дуо кун

سر منبر وزیران را دعا کن

Ба сидқ ар нест мумкин , бо риё кун

به صدق ار نیست ممکن، با ریا کن

Бигӯ аз ҳиммати ин ҳиأти мост

بگو از همت این هیأت ماست

Ки дар ин фасл пайдо мешавад мост

که در این فصل پیدا می شود ماست

зи саъйу фикри он доно ва зераст

ز سعی و فکر آن دانا و زیرست

Ки солимтар ғизои нон ва панираст

که سالم تر غذا نان و پنیرست

Аз он бо калла дар кори идора

از آن با کلّه در کار اداره

Фарангиҳо намоянди истиора

فرنگی‌ها نمایند استعاره

Збс доност он як дар вазорат

ز بس داناست آن یک در وزارت

Баранд исми шарифаш бо таҳорат

برند اسم شریفش با طهارت

Фалони як диплом ислоҳ дорад

فلان یک دیپلم اصلاح دارد

зи сар то пой ӯ ислоҳи борад

ز سر تا پای او اصلاح بارد

Дар ин фани аввалин шахс ҷаҳонаст

در این فن اولین شخص جهانست

На оршоки ончунон на хосса хонаст

نه آرشاک آنچنان نه خاصه خانست

зи ислоҳаш чаҳ май хоҳӣ аз ин беш

ز اصلاحش چه می خواهی از این بیش

Ки набӯд дар вазоратхонаи як риш

که نَبوَد در وزارتخانه یک ریش

Ба ҷои перҳои мӯҳмали зор

به جای پیرهای مهمل زار

Ҷавонони муҷаррабро диҳад кор

جوانان مجرب را دهد کار

Ба тухмашгар ҳама перон бимиранд

به تخمش گر همه پیران بمیرند

Агар марданд ҳам марданд , перанд

اگر مُردند هم مُردند، پیرند

зи истеҳкоми сами вази сахтии пўз

ز استحکام سُم وز سختی پوز

Кунад сад узвро ноқис ба як рӯз

کند صد عضو را ناقص به یک روز

Шабу рӯзи он яке қонӯн нависад

شب و روز آن یکی قانون نویسد

Бибинад ҳар чаҳ гуҳи кории блисд

ببیند هر چه گه‌کاری، بلیسد

Касофати кории пешинён ро

کثافتکاری پیشینیان را

Нагӯям то нёлоими даҳон ро

نگویم تا نیالایم دهان را

Аз он рӯзӣ ки ин олӣ мақомаст

از آن روزی که این عالی مقامست

Тамоми он касофат ҳо тамомаст

تمام آن کثافت‌ها تمامست

Вакилонро бигӯ рӯҳи аломиннд

وکیلان را بگو روح الامینند

зи арши афтода побанд заминанд

ز عرش افتاده پابند زمینند

Муқаддас зодаанд аз модари хеш

مقدس‌زاده‌اند از مادر خویش

Гуноҳаст ар кунӣ мурғонишони кеш

گناهست ار کنی مرغانشان کیش

Яқинангар з бечизе бимиранд

یقیناً گر ز بی‌چیزی بمیرند

Ба ришват аз касе чизе нагиранд

به رشوت از کسی چیزی نگیرند

Ба ҷузи шаҳрия мақсӯдӣ надоранд

به جز شهریّه مقصودی ندارند

Ба ҳеҷ исм дигар судӣ надоранд

به هیچ اسم دگر سودی ندارند

Фақат аз баҳри мо ҳай чанд ғоз аст

فقط از بهر ماهی چند غاز است

Ки ин бечораҳоро чашм боз аст

که این بیچاره‌ها را چشم باز است

Ғами миллати з бас хӯрданд марданд

غم ملّت ز بس خوردند مُردند

Варам карданд аз бас ғусса хӯрданд

ورم کردند از بس غصه خوردند

зи машрӯтият ва қонӯн мазан дам

ز مشروطیت و قانون مزن دم

Макун ҳаргизи зи вазъи мамлакати зм

مکن هرگز ز وضع مملکت ذم

Бузургон чун бибинанди ин аҷаб ро

بزرگان چون ببینند این عجب را

Ки орифи баста аз тъииби лаб ро

که عارف بسته از تعییب لب را

Кунанд оҷилу моҷили туро кӯк

کنند آجیل و ماجیل تو را کوک

На мустаъсали шӯии дигар на мафлук

نه مستأصل شوی دیگر نه مفلوک

На дигари ҳабс май бинӣ на табъид

نه دیگر حبس می‌بینی نه تبعید

На дигар боядат ҳар сӯ фироред

نه دیگر بایدت هر سو فرارید

Бихӯр бо бачаи хушгилҳо арақ ро

بخور با بچه‌خوشگل‌ها عرق را

Бишӯй аз ҳарф бе маънии варақ ро

بشوی از حرف بی‌معنی ورق را

Агар дории бутии ширину шангул

اگر داری بتی شیرین و شنگول

Ки воФўрт диҳад бо дасти мақбул

که وافورت دهد با دست مقبول

Бикаш тирёк ва бар зулфаш бидиҳ дӯд

بکش تریاک و بر زلفش بده دود

Тамошо кун ба сунъи ҳии мўдўд

تماشا کن به صنع حی مَودود

Бизан бо дӯстон дар бӯстони сур

بزن با دوستان در بوستان سور

Бабри сур аз нкўрўёни посўр

ببر سور از نکورویان پاسور

Ба ишқи хади хубу қади мавзун

به عشق خَد خوب و قد موزون

Бихон гоҳе наво , гоҳе ҳумоюн

بخوان گاهی نوا، گاهی همایون

Чу таснифати баланд овоза гардад

چو تصنیفت بلند آوازه گردد

Равони аҳли маъно тоза гардад

روان اهل معنا تازه گردد

Худо рӯзӣ кунад айшии чунин ро

خدا روزی کند عیشی چنین را

Умуми муъминот ва муъминин ро

عموم مؤمنات و مؤمنین را

Ҷлоирномаҳ қоим мақомаст

جلایرنامۀ قائم مقامست

Ки сармашқи ман андар ин каломаст

که سرمشق من اندر این کلامست

Агар қоими мақоми ин нома дидӣ

اگر قائم مقام این نامه دیدی

Ҷлоирномаҳи худро даридӣ

جلایرنامۀ خود را دریدی

Ҷалоирро ҷалоир банда кардам

جلایر را جلایر بنده کردم

Ҷлоирномаҳро ман зинда кардам

جلایرنامه را من زنده کردم

Ба шухӣ гуфтаамгар ёвае чанд

به شوخی گفته‌ام گر یاوه‌ای چند

Мабодои дӯстон аз ман биринҷанд

مبادا دوستان از من برنجند

Биорам аз араби байтии ду машҳур

بیارم از عرب بیتی دو مشهور

Ки аҳл донишам доранд маъзӯр

که اهل دانشم دارند معذور

Азои шоҳидати фии назмии Фтўро

اذا شاهَدت فی نظمی فتورًا

Ва вҳнои фӣ беоне ллмъонӣ

و وهنًا فی بیانی لِلمعانی

Флои тнсби лнқсии ани рақсӣ

فلا تنسب لِنقصی اِن رقصی

Алии тншити абноء алзмон

علی تنشیطِ ابناءِ الزَّمان