Мансӯх шуд мурувват ва маъдӯм шуд вафо

منسوخ شد مروت و معدوم شد وفا

Ваз ҳар ду ном монад чу симурғу кимиё

وز هر دو نام ماند چو سیمرغ و کیمیا

Шуд ростии хиёнат ва шуд зиракии сФаҳ

شد راستی خیانت و شد زیرکی سَفَه

Шуд дӯстии адоват ва шуд мардумии ҷафо

شد دوستی عداوت و شد مردمی جفا

Гашта сети бошгўнаҳи ҳамаи расмҳои халқ

گشته‌ست باشگونه همه رسمهای خلق

Зин олам набаҳрау гардун бе вафо

زین عالم نبهره و گردون بی‌وفا

Ҳар оқилӣ ба зовия эй мондаи мумтаҳан

هر عاقلی به زاویه‌ای مانده ممتحن

Ҳар фозилӣ ба доҳиаҳ Эй гашта мубтало

هر فاضلی به داهیه‌ای گشته مبتلا

Вони кас ки гуяд аз раҳи даъвӣ кунун ҳаме

وآن کس که گوید از ره دعوی کنون همی

Кандар миёни халқи мумайиз чу ман куҷо ?

کاندر میان خلق مُمَیّز چو من کجا؟

Девонаро ҳаме нашносад зи ҳӯшёр

دیوانه را همی‌نشناسد ز هوشیار

Бегонаро ҳамеи бгзинд бар ошно

بیگانه را همی بگزیند بر آشنا

Бо икдгр кунанд ҳамеи кибр ҳар гуруҳ

با یکدگر کنند همی کبر هر گروه

Огоҳи не каз он натавон ёфт кибриё

آگاه نی کز آن نتوان یافت کبریا

Ҳаргизи басӯи кибр нтобад Аннани хеш

هرگز بسوی کبر نتابد عنان خویش

Ҳрки оят нахуст бихонад зи ҳилли أтӣ

هرک آیت نخست بخواند ز هَلْ أتی

Бо ин ҳама ки кибри накӯҳидаи ъодтист

با این همه که کبر نکوهیده عادتیست

Озодаро ҳамаи зи тавозуъ буд бало

آزاده را همه ز تواضع بود بلا

Гар ман нкўшмӣ ба тавозуъи нбинмӣ

گر من نکوشمی به تواضع نبینمی

Аз ҳар хасии мазаллат ва аз ҳар касе ъно

از هر خَسی مذلّت و از هر کسی عَنا

Бо ҷоҳилон агарчӣ ба сӯрати баробарам

با جاهلان اگرچه به صورت برابرم

Фарқӣ буд ҳроинаҳи охири миёни мо

فرقی بود هرآینه آخر میان ما

Меҳри шаҳони зи қӯти сутурон буд падед

مهر شهان ز قوت ستوران بود پدید

Гарчи зумуррадаст ба дидор чун гё

گرچه زمرد است به دیدار چون گیا

Омад насиби ман зи ҳамаи мардумони ду чиз

آمد نصیب من ز همه مردمان دو چیز

Аз душманони хусумат ва аз дӯстони риё

از دشمنان خصومت و از دوستان ریا

Бар душманон ҳаме натавон буд мؤтмн

بر دشمنان همی نتوان بود مؤتَمَن

Бар дӯстон ҳаме натавон кард муттако

بر دوستان همی نتوان کرد متکّا

Қавмии раҳи мнозъти ман гирифта анд

قومی رَهِ منازعت من گرفته‌اند

Беақл ва бекифоят ва бефазл ва бе дҳо

بی‌عقل و بی‌کفایت و بی‌فضل و بی‌دَها

Ман ҷуз ба шахс нестам он қавмро назир

من جز به شخص نیستم آن قوم را نظیر

Шамшери ҷуз ба ранг намонад ба гндно

شمشیر جز به رنگ نماند به گندنا

Бо ман буд хусумати эшон аҷиб тар

با من بود خصومت ایشان عجیب‌تر

Зоҳнги мӯрча ба сӯии ҷанги аждаҳо

زآهنگ مورچه به سوی جنگ اژدها

зи эшон ҳама маро набӯд боки зарра Эй

ز ایشان همه مرا نبود باک ذرّه‌ای

Каз обгина зулм наёяд бар Асия

کز آبگینه ظلم نیاید بر آسیا

Гардад ҳамеи шикофтаи дилашон ба кини ман

گردد همی شکافته دِلْشان به کین من

Ҳамчун ма аз ишорати ангушти Мустафо

همچون مه از اشارت انگشت مصطفی

Чун гирам аз барои маъонии қалам ба даст

چون گیرم از برای معانی قلم به دست

Гардад ҳамаи даъовии он тайифаи ҳбо

گردد همه دعاوی آن طایفه هبا

Ночори бишиканади ҳамаи номӯси ҷодӯон

ناچار بشکند همه ناموس جادوان

Дар музиъӣ ки дар кафи Мӯсо буд Асо

در موضعی که در کف موسی بود عصا

Эшон ба назд халқ наёбанд ртбтӣ

ایشان به نزد خلق نیابند رتبتی

То табъашон буд зи ҳамаи донишии хало

تا طبعشان بود ز همه دانشی خلا

Зеро ки бемтр набӯд меғро маҳал

زیرا که بی مَطَر نبود میغ را محل

Чўнонк бегуҳар набӯд теғро баҳо

چونانک بی‌گهر نبود تیغ را بها

Бо фазли ман ҳамеша падедаст нақсашон

با فضل من همیشه پدید است نقصشان

Чун аҷзи кофарон бар эъҷози анбиё

چون عجز کافران بر اعجاز انبیا

Бо ақл ман набошад миррӣхро тавон

با عقل من نباشد مریّخ را توان

Бо фазл ман набошад хуршедро зко

با فضل من نباشد خورشید را ذُکا

Онам ки бардаам илми илм дар ҷаҳон

آنم که برده‌ام عَلَمِ عِلم در جهان

Бар гӯшаи сурайё аз маркази сриٰ

بر گوشهٔ ثریا از مرکز ثَریٰ

Шоҳон ҳаме кунанд ба фазли ман ифтихор

شاهان همی‌کنند به فضل من افتخار

Воқрон ҳаме кунанд ба назми ман иқтидо

واقران همی‌کنند به نظم من اقتدا

Бо хотири мунирам ва бо рой софем

با خاطر منیرم و با رای صافیم

Колбрқи фии алдҷиаҳу алшмси фии алзҳиٰ

کالبرق فی الدجیّة و الشمس فی الضّحیٰ

Олӣаст ҳамтем ба ҳамаи вақт чун фалак

عالیست همتم به همه وقت چون فلک

Софӣаст нисбатам ба ҳамаи навъ чун ҳаво

صافیست نسبتم به همه نوع چون هوا

Бар ҳиммат манаст суханҳои ман далел

بر همت من است سخنهای من دلیل

Бар нисбат манаст суханҳои ман гўо

بر نسبت من است سخنهای من گوا

Ҳаргизи надида ва нашунида сети каси зи ман

هرگز ندیده و نشنیده‌ست کس ز من

Кирдори носутӯдау гуфтори носазо

کردار ناستوده و گفتار ناسزا

Дар пой ҷоҳилон напарогандаам гуҳар

در پای جاهلان نپراگنده‌ام گهر

Вази даст сифлагон напазируфтаам ато

وز دست سفلگان نپذیرفته‌ام عطا

Венаи фахри баси маро ки надидаи сети ҳечкас

وین فخر بس مرا که ندیده‌ست هیچکس

Дар насри ман мазаммат ва дар назми ман ҳиҷо

در نثر من مذمت و در نظم من هجا

Вонро ки ӯ ба суҳбати ман сари даровард

وآن را که او به صحبت من سر درآورد

Ҷӯям бадали муҳаббат ва гӯям ба ҷони сано

جویم بدل محبت و گویم به جان ثنا

Вари злтӣ падед шавад зу муъоина

ور زَلَّتی پدید شود زو معاینه

Ангорамаши савобу нпндормши хато

انگارمش صواب و نپندارمش خطا

Аҳл ҳарӣ кунун нашносанд қадари ман

اهل هری کنون نشناسند قدر من

То риҳлатӣ набошад азин ҷойгаҳи маро

تا رحلتی نباشد ازین جایگه مرا

Миқдор офтоб ндонанд мардумон

مقدار آفتاب ندانند مردمان

То нур ӯ нагардад аз осмони ҷудо

تا نور او نگردد از آسمان جدا

Он гоҳи қадар ӯ бишносанд бар яқин

آن گاه قدر او بشناسند بر یقین

Коиди шаб ва падед шавад бар фалаки сҳо

کآید شب و پدید شود بر فلک سها

Андар ҳзр набошад озодаро хатар

اندر حضر نباشد آزاده را خطر

Кандар ҳаҷар набошад ёқӯтро баҳо

کاندر حجر نباشد یاقوت را بها

Бо ин ҳамаи марои гила Эй нест зин қабл

با این همه مرا گله‌ای نیست زین قبل

Зини бештари қабул ки ёбад ба ибтидо ?

زین بیشتر قبول که یابد به ابتدا؟

То лафзи ман ба гоҳи фасоҳат буд равон

تا لفظ من به گاه فصاحت بود روان

Бозори ман ба назд бузургон буд раво

بازار من به نزد بزرگان بود روا

Лекин чу сад ҳазор ҷафои байнам аз касе

لیکن چو صد هزار جفا بینم از کسی

Ночор андакӣ бинмоем зи моҷаро

ناچار اندکی بنمایم ز ماجرا

Зонаст ғабни ман ки гуруҳе ҳаме кунанд

زآن است غبن من که گروهی همی‌کنند

Бо ман ба дӯстии зи ҳамаи олами антмо

با من به دوستی ز همه عالم انتما

Вони гуҳ ба коми ман нафасӣ барнаёваранд

وآن گه به کام من نفسی برنیاورند

Дар дӯстии куҷо буд ин қоидаи раво

در دوستی کجا بود این قاعده روا

Озори ман кашанд ба ъмдо ба хештан

آزار من کشند به عمدا به خویشتن

Зони сон ки ки кашад ба бар хеши каҳрабо

زآن سان که کَه کشد به بر خویش کهربا

Дар фазл ман кунанд ба ҳар музиъии ҳасад

در فضل من کنند به هر موضعی حسد

Дар нақс ман диҳанд з ҳар ҷонибии ризо

در نقص من دهند ز هر جانبی رضا

Бо носеҳони ман нсголнди ҷузи нифоқ

با ناصحان من نسگالند جز نفاق

Бо ҳосидон ман нанамоянд ҷузи сафо

با حاسدان من ننمایند جز صفا

Вари аўФтди маро ба ҳамаи умри ҳоҷатӣ

ور اوفتد مرا به همه عمر حاجتی

Беҳуҷҷатӣ кунанд ҳамаи суҳбатами раҳо

بی‌حجّتی کنند همه صحبتم رها

Марди он буд ки рӯй нтобад зи дӯстӣ

مرد آن بود که روی نتابد ز دوستی

Луи басти алҷбол ӯ аншқти алсмо

لو بُسّت الجبال اَو انشقّت السّما