Низомӣ - раҳмаи аллоҳи таъолӣ , вай аз ганҷаасту фазойилу камолоти ваии равшан , эҳтиёҷ ба шарҳ надорад он қадри латоифу дақоиқу ҳақоиқ ки дар китоби панҷ ганҷ дарҷ кардааст касро муяссар нест балки мақдӯри навъ башар несту берун аз он китоб аз ваии шеър кам ривоят кардаанд ва ин ғазал аз суханон вайаст :

نظامی - رحمه الله تعالی، وی از گنجه است و فضایل و کمالات وی روشن، احتیاج به شرح ندارد آنقدر لطایف و دقایق و حقایق که در کتاب پنج گنج درج کرده است کس را میسر نیست بلکه مقدور نوع بشر نیست و بیرون از آن کتاب از وی شعر کم روایت کرده اند و این غزل از سخنان وی است:

Ҷӯ ба ҷӯи меҳнати ман зон рух гндмгўн аст

جو به جو محنت من زان رخ گندمگون است

Ки ҳамаи шаби рух чун коҳам азон пурхӯн аст

که همه شب رخ چون کاهم ازان پرخون است

Донаи гандум ӯ сунбул тар дорад бор

دانه گندم او سنبل تر دارد بار

Камтарини хӯша ӯ сунбула гардун аст

کمترین خوشه او سنبله گردون است

Ман нахурдам бар азуи сабрами азу гандум хӯрд

من نخوردم بر ازو صبرم ازو گندم خورد

Каз биҳишт дар ӯ чашми раҳе берун аст

کز بهشت در او چشم رهی بیرون است

Аз тарозуии ду зулфаш чу ҷӯии машки хуррам

از ترازوی دو زلفش چو جوی مشک خرم

Гандумӣ хоҳам афзӯн ки сухан мавзун аст

گندمی خواهم افزون که سخن موزون است

Ман чу гандум шудаам аз ғам ӯ дил ба ду ним

من چو گندم شده ام از غم او دل به دو نیم

Венаи ғам ӯро ба яке ҷӯ ки Низомӣ чун аст

وین غم او را به یکی جو که نظامی چون است