Салимии ҳону ҳон то чанд ва то кӣ

سلیمی هان و هان تا چند و تا کی

Баҳорат бо сар ояд бгдрди дай

بهارت با سر آید بگدرد دی

Баҳори зиндагӣу айёми шодӣ

بهار زندگی و ایام شادی

Надонистӣ ки чун бар бод додӣ

ندانستی که چون بر باد دادی

Нашуд аз умри ҳеҷат дар шуморӣ

نشد از عمر هیچت در شماری

Набӯдат ҷузи хаёлу хоби корӣ

نبودت جز خیال و خواب کاری

Ба дунёи рӯзу шаби афтода дар печ

به دنیا روز و شب افتاده در پیچ

Накардӣ ҳеҷ фикри охирати ҳеҷ

نکردی هیچ فکر آخرت هیچ

Чу умрати рӯзи худ бо шаби рисондаи сет

چو عمرت روز خود با شب رسانده ست

Кунун ғофил машав як дам ки мондаи сет

کنون غافل مشو یک دم که مانده ست

Чу донистӣ ки ҳосил аз ҷаҳон чист

چو دانستی که حاصل از جهان چیست

Набояд баъди азин чун ғофилон зист

نباید بعد ازین چون غافلان زیست

Азин дарё ки тӯфонҳо азу хост

ازین دریا که طوفانها ازو خاست

Буруни каши по ки пойонаш на пайдост

برون کش پا که پایانش نه پیداست

Дарин ваҳшати сарои одамии хор

درین وحشت سرای آدمی خوار

Ки ҳеҷаш назд доно нест миқдор

که هیچش نزد دانا نیست مقدار

Бикаш сар , кон саросар нест савдо

بکش سر، کان سراسر نیست سودا

Бунаи рӯ то бар ӯ ҳар кас наад по

بنه رو تا بر او هر کس نهد پا

Чу касро дар ҷаҳон астодгӣ нест

چو کس را در جهان استادگی نیست

Ба олами беҳтар аз афтодагӣ нест

به عالم بهتر از افتادگی نیست

Чу охири хок хоҳӣ шуд ба хорӣ

چو آخر خاک خواهی شد به خواری

Надидам ҳеҷ ба аз хоксорӣ

ندیدم هیچ به از خاکساری

Мчр дар дашти дунёи ҳамчуи добаҳ

مچر در دشت دنیا همچو دابه

Ки дунёро диҳӣ дидам хароба

که دنیا را دهی دیدم خرابه

Касе коФтод чун хоки андарин даҳ

کسی کافتاد چون خاک اندرین ده

Ба бодаши даҳ ки хоки роҳи азу ба

به بادش ده که خاک راه ازو به

Гирифтам каз замин рафтӣ бар афлок

گرفتم کز زمین رفتی بر افلاک

Чаҳ хоҳад буд кори як кафии хок

چه خواهد بود کار یک کفی خاک

Ҳаво бигзор то набӯд ғуборӣ

هوا بگذار تا نبود غباری

Ки ӯро нест ғайр аз гирд , корӣ

که او را نیست غیر از گرد، کاری

Манеҳ дил бар ҳавои нафас , зинҳор

منه دل بر هوای نفس، زنهار

Ки набӯд гирд ӯ ҷузи ранҷу тимор

که نبود گرد او جز رنج و تیمار

Ҳаво бигзор ва бигузар каз бузургон

هوا بگذار و بگذر کز بزرگان

Шунидам ин сухани корзд ба сад ҷон

شنیدم این سخن کارزد به صد جان

Набошад бо ҳаво ҳар кас ки мард аст

نباشد با هوا هر کس که مرد است

Ки ҳамроҳи ҳаво ҳамвора гирд аст

که همراه هوا همواره گرد است

Нингизди ҳаво дар роҳи худ мард

نینگیزد هوا در راه خود مرد

Ки ҳар мардӣ бурун ноед азин гирд

که هر مردی برون ناید ازین گرد

Ба ҳам каши бор , кини раҳи сахт танг аст

به هم کش بار، کین ره سخت تنگ است

Ба ҳиммати рӯ ки пои азм ланг аст

به همت رو که پای عزم لنگ است

Мхри чизеи азин дукони аттор

مخر چیزی ازین دکان عطار

Ки дорад доруии биҳуш дар кор

که دارد داروی بیهوش در کار

Бикаш дасти тамаъ аз косаи даҳр

بکش دست طمع از کاسه دهر

Ки дар вай нест ғайр аз шарбати заҳр

که در وی نیست غیر از شربت زهر

Мҷуи зин бе муруввати ҳеҷ ёрӣ

مجو زین بی مروت هیچ یاری

Ки бошад дар қарораш бе қарорӣ

که باشد در قرارش بی قراری

Макун дар рҳгдори даҳри лангар

مکن در رهگدار دهر لنگر

Дарин раҳ , тӯша Эй бурдору бгдр

درین ره، توشه ای بردار و بگدر

Ҷаҳони кони ғайри дард ва ранҷ набӯд

جهان کان غیر درد و رنج نبود

Ба ғайр аз арса шатранҷ набӯд

به غیر از عرصه شطرنج نبود

Макун зойеъи бад-ӣни шатранҷи авқот

مکن ضایع بدین شطرنج اوقات

Ки охири бозяш барадаст ё мот

که آخر بازیش برد است یا مات

Хуши он каси кӯи бад-ӣни бозии нтозид

خوش آن کس کو بدین بازی نتازید

Ки бо ӯ ҳеҷ кас қоим набозед

که با او هیچ کس قایم نبازید

Мадаи бозии умри хеши азин беш

مده بازی عمر خویش ازین بیش

Ба талхӣ , мгдрони рӯзу шаби хеш

به تلخی، مگدران روز و شب خویش

Машав ғамгин ки олами ҷуз дамӣ нест

مشو غمگین که عالم جز دمی نیست

зи малик беғамӣ ба олимӣ нест

ز ملک بی غمی به عالمی نیست

Ҷаҳон каз вай касе нишнид ҷузи ном

جهان کز وی کسی نشنید جز نام

Набинад каси дарави як лаҳзаи ором

نبیند کس درو یک لحظه آرام

Сухан бишинав зи ман то фурсатат ҳаст

سخن بشنو ز من تا فرصتت هست

Мада дар ҳар чаҳ ҳастӣ фурсат аз даст

مده در هر چه هستی فرصت از دست

Мабош аз ишқи холӣ то туоне

مباش از عشق خالی تا توانی

Ки ишқ омад ҳаёти ҷовдонӣ

که عشق آمد حیات جاودانی

Мубини ҷузи ишқи чизеи кон на некӯаст

مبین جز عشق چیزی کان نه نیکوست

Ки олам нест ҷузи ойӣнаи дӯст

که عالم نیست جز آیینه دوست

Машав чун барфу ях дар раҳи фусурда

مشو چون برف و یخ در ره فسرده

Ки бошад одамӣ бе ишқи мурда

که باشد آدمی بی عشق مرده

Туфайли ишқи шӯгар худ маҷозии сет

طفیل عشق شو گر خود مجازی ست

Ки олами худ туфайли ъшқбозии сет

که عالم خود طفیل عشقبازی ست

Бирав бар « кули явм » дида бигумор

برو بر «کل یوم» دیده بگمار

Ки ҳақро нест ғайр аз ошиқии кор

که حق را نیست غیر از عاشقی کار

Ту ҳамгар марди роҳии дидаи вокн

تو هم گر مرد راهی دیده واکن

Бирав ошиқи шӯу кор худо кун

برو عاشق شو و کار خدا کن

Дарин кишвар агар дории тамизӣ

درین کشور اگر داری تمیزی

Мубини ҷузи ошиқу маъшӯқи чизе

مبین جز عاشق و معشوق چیزی

Ҷаҳонро нест ғайр аз ишқи мавҷӯд

جهان را نیست غیر از عشق موجود

Ки набӯд дар ҷаҳони ҷузи ишқи мақсӯд

که نبود در جهان جز عشق مقصود

Дили ман каз тариқи ишқ дам зад

دل من کز طریق عشق دم زد

Барин дафтари азин маънӣ рақам зад

برین دفتر ازین معنی رقم زد

Барои ошиқон аз нӯки хома

برای عاشقان از نوک خامه

Навишт аз ошиқии ин ишқи нома

نوشت از عاشقی این عشق نامه

Мубин дар ваии ҳамин афсонаи зинҳор

مبین در وی همین افسانه زنهار

Ки дарҷаст андрўи сад гӯнаи асрор

که درج است اندرو صد گونه اسرار

Маро зин мерасад сад гӯнаи даъвӣ

مرا زین می رسد صد گونه دعوی

Ки ҳар ҳарфии сет зон сад баҳри маънӣ

که هر حرفی ست زان صد بحر معنی

Ба ҳар ҳарфаши фурӯи рӯ чун сиёҳӣ

به هر حرفش فرو رو چون سیاهی

Ки хуршедии дарави бинии кмоҳӣ

که خورشیدی درو بینی کماهی

Нагирӣ мушкилоташро ба осон

نگیری مشکلاتش را به آسان

Ки ҳар ҳарфии дарави ганҷии сети пинҳон

که هر حرفی درو گنجی ست پنهان

Азин нағма ки Довӯдаст азуи маст

ازین نغمه که داود است ازو مست

Гараш хуонеи збўр порсӣ ҳаст

گرش خوانی زبور پارسی هست

Буд ҳар ҳарфи азуи шохи гулии рост

بود هر حرف ازو شاخ گلی راست

Ки бар ваии булбулӣ аз ишқ гуёст

که بر وی بلبلی از عشق گویاست

Ба маҷмӯии биҳишт рӯзгор аст

به مجموعی بهشت روزگار است

Ки ҳар байтяши боғӣ пурбаҳор аст

که هر بیتیش باغی پربهار است

Насимаш ҳаст чун боди баҳорӣ

نسیمش هست چون باد بهاری

з ҳар як чашмааш сад баҳри ҷорӣ

ز هر یک چشمه اش صد بحر جاری

Бад-ӣни шеърам ки нур зулҷалол аст

بدین شعرم که نور ذوالجلال است

Ба маънии сар ба сари саҳар ҳалол аст

به معنی سر به سر سحر حلال است

Яқин донам ки таҳсинҳо намӯдӣ

یقین دانم که تحسینها نمودی

Дарин давр ар Низомии зинда будӣ

درین دور ار نظامی زنده بودی

Марои имрӯзи азин файзи илоҳӣ

مرا امروز ازین فیض الهی

Ба олам мерасад даъвии шоҳӣ

به عالم می رسد دعوی شاهی

Ки дар бустони даврони зини гули нав

که در بستان دوران زین گل نو

Дигар раҳ тоза кардам рӯҳи хусрав

دگر ره تازه کردم روح خسرو

Дарин даъвӣ на пиндории мрокм

درین دعوی نه پنداری مراکم

Ки ҳастам ман бад-ӣни даъвии мусаллам

که هستم من بدین دعوی مسلم

Макун эй муддаӣ бар шеъри ман зӯр

مکن ای مدعی بر شعر من زور

Ки равшан мешавад зу дидаи кӯр

که روشن می شود زو دیده کور

Чу гардад мурда зу зинда ба маънӣ

چو گردد مرده زو زنده به معنی

Сазад гар хоняш афсуни исо

سزد گر خوانیش افسون عیسی

Дарин олам ки ҳар рӯзии сети рӯзӣ

درین عالم که هر روزی ست روزی

Буд ҳар байти ман олам фурӯзӣ

بود هر بیت من عالم فروزی

Зтъни муддаӣ кӣ май ҳаросам

زطعن مدعی کی می هراسم

Ки ман колои худро ме шиносам

که من کالای خود را می شناسم

Туро аз баҳри маънӣ чун фараҷ нест

تو را از بحر معنی چون فرج نیست

Агар нашносяш бар ман ҳараҷ нест

اگر نشناسیش بر من حرج نیست

Ман аз ноҳақ ки гӯйӣ , кӣ шавам паст

من از ناحق که گویی، کی شوم پست

Ки ҳақ нашнос дар олам басӣ ҳаст

که حق نشناس در عالم بسی هست

Суханҳоем ки ҷонҳо рости маҳбӯб

سخنهایم که جانها راست محبوب

Мубинаши бад , ки яксар гуфтаам хуб

مبینش بد، که یکسر گفته ام خوب

Магӯяш бад ки ҳар кӯ гуядаш бад

مگویش بد که هر کو گویدش بد

Гувоҳӣ медиҳад бар кӯрии худ

گواهی می دهد بر کوری خود

Бад-ӣни дарҳо ки ҳар як ба з ганҷ аст

بدین درها که هر یک به ز گنج است

зи рашкаши хотири душман ба ранҷ аст

ز رشکش خاطر دشمن به رنج است

Сазад шоҳон агар бахшанд ганҷам

سزد شاهان اگر بخشند گنجم

Ки набӯд ганҷи олам , музди ранҷам

که نبود گنج عالم، مزد رنجم

Ҳаме кун дар дар шеърами нигоҳӣ

همی کن در در شعرم نگاهی

Ки ҳар як месазад дар гӯши шоҳӣ

که هر یک می سزد در گوش شاهی

Буд воқеъ ҳадисам нест ин лоф

بود واقع حدیثم نیست این لاف

Ки хоҳад ёфт шӯҳрати қоф то қоф

که خواهد یافت شهرت قاف تا قاف

Гдшт аз осмони шеърам яқин аст

گدشت از آسمان شعرم یقین است

Агар бовари надорӣ бар замин аст

اگر باور نداری بر زمین است

Салимии мхтФии манишин азин беш

سلیمی مختفی منشین ازین بیش

Ба олами фоши гардони шӯҳрати хеш

به عالم فاش گردان شهرت خویش

Чу булбули бргшои овозу мҳрос

چو بلبل برگشا آواز و مهراس

Ҷаҳони хушбӯии гардони зини гули порс

جهان خوشبوی گردان زین گل پارس

Ба олами бонги зин дар дарии зан

به عالم بانگ زین در دری زن

Илм бар боми чархи чанбарии зан

علم بر بام چرخ چنبری زن

Ба ҳафт иқлӣми олами сари броФроз

به هفت اقلیم عالم سر برافراز

Ки ҳамчун саъде аз хоки Широз

که همچون سعدیی از خاک شیراز

Ҷаҳони зини шеъри номии тозаи гардон

جهان زین شعر نامی تازه گردان

Ҳамаи олами пар аз овозаи гардон

همه عالم پر از آوازه گردان

Тафохур кун бад-ӣни ашъори номӣ

تفاخر کن بدین اشعار نامی

Ки кардӣ тоза зу рӯҳи Низомӣ

که کردی تازه زو روح نظامی

Ҳадиси ростро бошад фурӯғӣ

حدیث راست را باشد فروغی

Ба рӯем зан агар гӯям дурӯғӣ

به رویم زن اگر گویم دروغی

Вари онҳоро ки гӯям ҳаст ҷояш

ور آنها را که گویم هست جایش

Бабўс онро ва на бар дида ҳояш

ببوس آن را و نه بر دیده هایش

Дар назмами мубин эй муддаии хирад

در نظمم مبین ای مدعی خرد

Ки медонам ки хоҳӣ аз ҳасади мард

که می دانم که خواهی از حسد مرد

Туро инкор бар ин дар макнун

تو را انکار بر این در مکنون

зи ду ҳолат нахоҳад буд берун

ز دو حالت نخواهد بود بیرون

Гараш доне ва кӯшӣ дар табоҳӣ

گرش دانی و کوشی در تباهی

Диҳӣ бар ҳосидии худ гувоҳӣ

دهی بر حاسدی خود گواهی

Вагар нодонӣ , ин бошад марои саҳл

وگر نادانی، این باشد مرا سهل

Ки доно мекунад эъроз аз ҷаҳл

که دانا می کند اعراض از جهل

Бад-ӣни тақдир аз хешат гувоҳ аст

بدین تقدیر از خویشت گواه است

Ки клтои алҳолтит рӯшано ҳаст

که کلتا الحالتیت روشنا هست

Бирав эй муддаии ман баъди азин беш

برو ای مدعی من بعد ازین بیش

Марои бгдор бо неку бади хеш

مرا بگدار با نیک و بد خویش

Магӯ бо ман ки ин некаст ва он бад

مگو با من که این نیک است و آن بد

Ки ман медонаму неку бади худ

که من می دانم و نیک و بد خود

Ман ин Ширози колҳқи ҳамчу ӯ шаҳр

من این شیراز کالحق همچو او شهر

Ъдилш нест на дар ( бар ва на баҳр )

عدیلش نیست نه در (بر و نه بحر)

Ба хӯбии рашки фирдавс барин аст

به خوبی رشک فردوس برین است

Саводаши нури чашми ҳур айн аст

سوادش نور چشم حور عین است

Мусаллояши зи ҷинат хуштар омад

مصلایش ز جنت خوشتر آمد

Ки рукни ободаши об кавсар омад

که رکن آبادش آب کوثر آمد

Бибинад ҳар ки ӯро дида боз аст

ببیند هر که او را دیده باز است

Ки сурӯши ҳамчуи тӯбо сарфароз аст

که سروش همچو طوبی سرفراز است

Аз он боғаш ба ҷинат ҳаст машҳур

از آن باغش به جنت هست مشهور

Ки ҳам ғулмони дарави бинӣ ва ҳам ҳур

که هم غلمان درو بینی و هم حور

Гараш хуонеи биҳишти адани дони рост

گرش خوانی بهشت عدن دان راست

Ки ҳам ризвон ва ҳам фирдавс онҷост

که هم رضوان و هم فردوس آنجاست

Касе конҷо расад аз ҳафт кишвар

کسی کانجا رسد از هفت کشور

з ҳайрат гуядаш аллоҳи Акбар

ز حیرت گویدش الله اکبر

Чунин ҷое ки мислаши дар ҷаҳон нест

چنین جایی که مثلش در جهان نیست

Марои ӣнҷои ҳузурӣ ончунон нест

مرا اینجا حضوری آنچنان نیست

Чунин ҷое ки омад рашки гулшан

چنین جایی که آمد رشک گلشن

Ба ҳар каси боғ ва зиндонаст бар ман

به هر کس باغ و زندان است بر من

Чаро каз ман ба сар шуд рӯзгорӣ

چرا کز من به سر شد روزگاری

Ки аз ваии номдм дар дили қарорӣ

که از وی نامدم در دل قراری

Рӯми зинҷо ки ӣнҷо бӯданами бас

روم زینجا که اینجا بودنم بس

Чаро коинҷо надонад қадари ман кас

چرا کاینجا نداند قدر من کس

Расонидам дар ӣнҷои умр бо шаст

رسانیدم در اینجا عمر با شصت

Ки кас аз меҳр бо ман дар напайваст

که کس از مهر با من در نپیوست

з бстонҳош коед дар ҳсибӣ

ز بستانهاش کاید در حسیبی

Нагаштам шармсор аз кас ба себӣ

نگشتم شرمسار از کس به سیبی

Зимистонаш ки гуфтан оядам шарм

زمستانش که گفتن آیدم شرم

Нагашт аз оташи каси дасти ман гарм

نگشت از آتش کس دست من گرم

зи тобистонаш агар мардум ба сад тоб

ز تابستانش اگر مردم به صد تاب

зи кас ҳаргиз надидам шарбатии об

ز کس هرگز ندیدم شربتی آب

Ту худ инсофи даҳ коинҷо чаҳ поем

تو خود انصاف ده کاینجا چه پایم

Ки сармороу гарморо нишоем

که سرما را و گرما را نشایم

Маро гӯйанд ёрони сухани дон

مرا گویند یاران سخن دان

Ки эй дар шеъри гӯи бардаи зи ақрон

که ای در شعر گو برده ز اقران

Чу гуфтӣ манба ( ва ) ширину Фарҳод

چو گفتی منبع(و)شیرین و فرهاد

зи маҷнӯну злилӣ ёд кун ёд

ز مجنون و زلیلی یاد کن یاد

Набояд ин ҳадисат кам гирифтан

نباید این حدیثت کم گرفتن

Ки хоҳад хумсаи ?ути олам гирифтан

که خواهد خمسه ات عالم گرفتن

Балӣ гуфтам бигӯям кӯи марои бахт

بلی گفتم بگویم کو مرا بخت

Баради зини ҷойгаҳи рӯзии давоми рахт

برد زین جایگه روزی دوام رخت

Ки ман аинҷоигаҳ қадӣ надорам

که من اینجایگه قدی ندارم

Ба худ аз гуфта худ шармсорам

به خود از گفته خود شرمسارم

Рӯм ҷое ки бар чашмам нишонанд

روم جایی که بر چشمم نشانند

Мароу шеъри ман қадараш бидонанд

مرا و شعر من قدرش بدانند

Чаҳ бояд бурданами зини мардумони ҷавр

چه باید بردنم زین مردمان جور

Ки гардуни ҳамчуи ман норад ба сад давр

که گردون همچو من نارد به صد دور

Марогар тарбият бошад аз онам

مرا گر تربیت باشد از آنم

Ки шеъри хеш бар шеърии расонам

که شعر خویش بر شعری رسانم

Агар чаҳ андарин шаҳри забуни гир

اگر چه اندرین شهر زبون گیر

Марои неи шаҳ навозиш кард неи мейр

مرا نی شه نوازش کرد نی میر

Вале умед медорам ки айём

ولی امید می دارم که ایام

براردи зини сухан дар оламами ном

برآرد زین سخن در عالمم نام

Падеди оради марои гавҳари шиносӣ

پدید آرد مرا گوهر شناسی

Казу бар ҷон ман омад сипосӣ

کزو بر جان من آمد سپاسی

БроФрозм ба олами рифъат ӯ

برافرازم به عالم رفعت او

Ман афтодаи ним аз давлат ӯ

من افتاده نیم از دولت او

Рӯми ин роҳ агар чаҳ санглох аст

روم این راه اگر چه سنگلاخ است

Ки асбами тез ва медонам фарох аст

که اسبم تیز و میدانم فراخ است

Ман аз шеър ар барояд орзӯем

من از شعر ار برآید آرزویم

На хумса балки шаҳнома бигӯям

نه خمسه بلکه شهنامه بگویم

Ман ин даъвӣ агар дорам на лоф аст

من این دعوی اگر دارم نه لاف است

Напиндорӣ ки ин бар ман газоф аст

نپنداری که این بر من گزاف است

Ки пинҳон нест инак ҳаст мавҷӯд

که پنهان نیست اینک هست موجود

Ту брхўршид , гул натавонӣ андӯд

تو برخورشید، گل نتوانی اندود

Касе кӯ башнавад ин шеъри рангин

کسی کو بشنود این شعر رنگین

Буд воҷиб бирав сад гӯнаи таҳсин

بود واجب برو صد گونه تحسین

Худоёи шеъри ман кони нур ҷон аст

خدایا شعر من کان نور جان است

Ва зу равшани замин ва осмон аст

و زو روشن زمین و آسمان است

Ба некӣ ҳар ки аз ваии новирди ёд

به نیکی هر که از وی ناورد یاد

Ба нафрини замину осмони бод

به نفرین زمین و آسمان باد