Касеро бахт чун бардорад аз хок
کسی را بخت چون بردارد از خاک
Раҳи сайлобро бандади зи хошок
ره سیلاب را بندد ز خاشاک
Дар оташи тухми умед ар бикорад
در آتش تخم امید ار بکارد
Гулаш беш аз шарари сарро бар орад
گلش بیش از شرر سر را بر آرد
Ҳамаи пои касон ӯро навид аст
همه پای کسان او را نوید است
Баҳр дар ҳар чаҳ қуфл ӯро калидаст
بهر در هر چه قفل او را کلیدست
Бсди занҷир агар пайванд дорад
بصد زنجیر اگر پیوند دارد
Кушодии лозим ҳар банд дорад
گشادی لازم هر بند دارد
Агар дар роҳ ӯ ҳар гоми чоҳист
اگر در راه او هر گام چاهیست
Барои ҳодисот ӯро паноҳӣаст
برای حادثات او را پناهیست
Равад ҳарч аз кафш зон беҳтар ояд
رود هرچ از کفش زان بهتر آید
Кунад раҳи гум ки Хизраш раҳбар ояд
کند ره گم که خضرش رهبر آید
зи дунёгар гурезади соҳиби иқбол
ز دنیا گر گریزد صاحب اقبال
Чу соя оядаш давлати зи дунбол
چو سایه آیدش دولت ز دنبال
Ҳубоб аз баҳр агар паҳлу тиҳӣ кард
حباب از بحر اگر پهلو تهی کرد
Басӯии хеши дарё бозаш оварад
بسوی خویش دریا بازش آورد
Ҳар онкасро ки бошад бахти ёвар
هر آنکس را که باشد بخت یاور
Чу гул бо зар ҳаме зояд зи модар
چو گل با زر همی زاید ز مادر
Вагар бар рӯй кас толеъ кунад пушт
وگر بر روی کس طالع کند پشت
БкФ чизе намедорад ҷузи ангушт
بکف چیزی نمی دارد جز انگشت
Агар чарху фалак дар рӯзгораст
اگر چرخ و فلک در روزگارست
Ҳама ёранд то бахт ту ёраст
همه یارند تا بخت تو یارست
Дамии кодбори доман гир гардад
دمی کادبار دامن گیر گردد
Дами исои дам шамшер гардад
دم عیسی دم شمشیر گردد
Касе кобсти баҳри душмани хеш
کسی کابست بهر دشمن خویش
Шавад оташ барои хирмани хеш
شود آتش برای خرمن خویش
Набинад ҷузи зиён аз ҳасани тадбир
نبیند جز زیان از حسن تدبیر
Ба банд уфтад зҷўҳри ҳамчуи шамшер
به بند افتد زجوهر همچو شمشیر
БрФътгар намояди хўднмоӣӣ
برفعت گر نماید خودنمائی
Фитад дар хок чун тири ҳавойӣ
فتد در خاک چون تیر هوائی
Ҳамаи асбобу ҷоҳу малику молаш
همه اسباب و جاه و ملک و مالش
Васоил гардад аз баҳри заволаш
وسائل گردد از بهر زوالش
Агар бо бистар роҳат шавад ёр
اگر با بستر راحت شود یار
Бпҳлўиши гул дебо шавад хор
بپهلویش گل دیبا شود خار
Фурӯ шуд обрӯии худ ҳамеша
فرو شد آبروی خود همیشه
Хирад аз баҳри пои хеши теша
خرد از بهر پای خویش تیشه
Тнки зарфӣ ки дорад шишаи дарбор
تنک ظرفی که دارد شیشه دربار
Занад аз аблаҳии паҳлуи бкҳсор
زند از ابلهی پهلو بکهسار
Наҳифӣ каз Асо имдод ҷӯяд
نحیفی کز عصا امداد جوید
Равад бо шер аз сарпанҷа гуяд
رود با شیر از سرپنجه گوید
Зҳоли мудаббирон то панд гирӣ
زحال مدبران تا پند گیری
Биорам баҳри аинмънии назирӣ
بیارم بهر اینمعنی نظیری
Бигӯям қиссаи ҷҷҳори мардӯд
بگویم قصه ججهار مردود
Ки оғозаш чаҳу анҷом чун буд
که آغازش چه و انجام چون بود
Ҳамин мудаббир ки бахташ пушт дода
همین مدبر که بختش پشت داده
Чу дӯд аз оташ бар санги зода
چو دود از آتش بر سنگ زاده
Гарони нахли хабис ва ин бар ӯст
گران نخل خبیث و این بر اوست
Вале он оташи ин хокистар ӯст
ولی آن آتش این خاکستر اوست
Дар айёмӣ ки тахти подшоҳӣ
در ایامی که تخت پادشاهی
Бад аз фари ҷаҳонгирии мбоҳӣ
بد از فر جهانگیری مباهی
Шаҳи ҷинати макони шоҳи ҷаҳонгир
شه جنت مکان شاه جهانگیر
Мис бар сангро гардид эксир
مس بر سنگ را گردید اکسیر
Набӯдаш гарчи пари аслии шрФнок
نبودش گرچه پر اصلی شرفناک
Кзинсон боядаш бардошт аз хок
کزینسان بایدش برداشت از خاک
Магар зу хизмати шоиста Эй дид
مگر زو خدمت شایسته ای دید
Боўҷи мансабу ҷоҳаши расонид
باوج منصب و جاهش رسانید
Бузургаш кард ва бар давлат ситам шуд
بزرگش کرد و بر دولت ستم شد
Миёни қавми бндилаҳ илм шуд
میان قوم بندیله علم شد
Сазовори ғуломӣ хоҷагӣ ёфт
سزاوار غلامی خواجگی یافت
Згмномии баромад роҷгӣ ёфт
زگمنامی برآمد راجگی یافت
Ҳамон мулкӣ ки ҷоу масканаш буд
همان ملکی که جا و مسکنش بود
Бова аз марҳамат иқтоъ фармуд
باو از مرحمت اقطاع فرمود
Ватан то пари кноб ва дигараш дод
وطن تا پر کناب و دیگرش داد
Бсиди маликҳо бол ва париш дод
بصید ملکها بال و پرش داد
Чу реша дар ватани муҳкам фурӯ кард
چو ریشه در وطن محکم فرو کرد
Бмлки дигарон онгоҳ рӯ кард
بملک دیگران آنگاه رو کرد
Гирифтӣ аз замини дорони вилоят
گرفتی از زمین داران ولایت
Шаҳи ҷинат макон кардӣ ҳимоят
شه جنت مکان کردی حمایت
зи шоҳи имдоду муҳлат аз фалак ёфт
ز شاه امداد و مهلت از فلک یافت
Ғинмонро басӣ сарпанҷа бартофт
غینمان را بسی سرپنجه برتافت
Бадасташ ҳарчӣ мол ва малик афтод
بدستش هرچه مال و ملک افتاد
Шаҳи ҷинати макони онро бова дод
شه جنت مکان آن را باو داد
Агар Ҳиндӯстонро пок ме рафт
اگر هندوستان را پاک می رفت
Шаҳи ҷинати макон чизе наме гуфт
شه جنت مکان چیزی نمی گفت
Чунон машмӯли лутфи Подшаҳ буд
چنان مشمول لطف پادشه بود
Ки тӯли малик ӯ икмоҳаҳи раҳ буд
که طول ملک او یکماهه ره بود
Бдўлт буд то шоҳи ҷаҳонгир
بدولت بود تا شاه جهانگیر
Надид ӯ офати тағйири ҷои гир
ندید او آفت تغییر جا گیر
Збси маликаши мусаллам буд ӯ ро
زبس ملکش مسلم بود او را
зи гулзораши набардии боди бӯ ро
ز گلزارش نبردی باد بو را
Заҳри даҳ ҳосили шаҳряши восил
زهر ده حاصل شهریش واصل
зи шаҳрии дахли иқлӣмяши ҳосил
ز شهری دخل اقلیمیش حاصل
Ксирои коинчнин нақшӣ нишинад
کسیرا کاینچنین نقشی نشیند
Зараш дар хонаи дигар ҷо набинад
زرش در خانه دیگر جا نبیند
Збс бар харҷ халқаш ме фузудӣ
زبس بر خرج خلقش می فزودی
Зар ӯро ҷувол аз чоҳ будӣ
زر او را جوال از چاه بودی
Зарии кони Юсуфаш буд аз азизӣ
زری کان یوسفش بود از عزیزی
Бчоҳш доштӣ аз бе тамизӣ
بچاهش داشتی از بی تمیزی
Кунун дар ҷангалаш анбор ганҷаст
کنون در جنگلش انبار گنجست
Дарахтони решаҳоашон мор ганҷаст
درختان ریشه هاشان مار گنجست
Қазоро рафт бар санг аз миёна
قضا را رفت بر سنگ از میانه
Писар шуд соҳиби иқтоъу хазона
پسر شد صاحب اقطاع و خزانه
Ҳамаи ҷои гирҳо бо икҷҳони ганҷ
همه جا گیرها با یکجهان گنج
Мусаллами гашт бар ҷҷҳори бирнҷ
مسلم گشت بر ججهار بیرنج
Бикбор аз ғалати бахшеи гардун
بیکبار از غلط بخشی گردون
Гадо гардид қоруни қатраи Ҷайҳун
گدا گردید قارون قطره جیحون
Шуд он кам асли дунро кори боло
شد آن کم اصل دون را کار بالا
Басони хас ки созад дидаро ҷо
بسان خس که سازد دیده را جا
Парешони рӯзгор бе сари анҷом
پریشان روزگار بی سر انجام
Бикраҳи масти гашт аз бодаи ком
بیکره مست گشت از باده کام
Баландӣ ёфт дӯди оташи хас
بلندی یافت دود آتش خس
Зсири давр пеш афтод вопас
زسیر دور پیش افتاد واپس
Биравӣ кори худ чун дид обӣ
بروی کار خود چون دید آبی
Ғубори кӯй пастӣ шуд саҳобй
غبار کوی پستی شد سحابی
Таровидӣ азу гоҳетарӣ ҳо
تراویدی ازو گاهی تری ها
Ҳавои саркашӣ ва худ сиррӣ ҳо
هوای سرکشی و خود سری ها
Ки ногуҳи рӯзгор дигар омад
که ناگه روزگار دیگر آمد
Замон бетамизиҳо саромад
زمان بی تمیزی ها سرآمد
Зуҳӯри давлати шоҳ ҷаҳон шуд
ظهور دولت شاه جهان شد
Ҷаҳон аз сонӣ соҳибқирон шуд
جهان از ثانی صاحبقران شد
Шаҳаншоҳи ҷаҳони дорои одил
شهنشاه جهان دارای عادل
Биҷои худ нишони ҳақу ботил
بجای خود نشان حق و باطل
Туфи қаҳраши бҷони хўдпрстон
تف قهرش بجان خودپرستان
Баҷо , монанди оташ дар зимистон
بجا، مانند آتش در زمستان
Ҳақиқати дони рози офариниш
حقیقت دان راز آفرینش
Бензади фитраташи дониш чу бениш
بنزد فطرتش دانش چو بینش
Айёри расатону каҷи ниҳодон
عیار راستان و کج نهادان
Чу гирад по ба бахшад дар хури он
چو گیرد پا به بخشد در خور آن
Биҷузи абрӯ ки бар болой дида аст
بجز ابرو که بر بالای دیده است
Касе норостии боло надида аст
کسی ناراستی بالا ندیده است
Бхдмти бандаҳояш саф чу банданд
بخدمت بنده هایش صف چو بندند
Бҳди хештани пасти вблнднд
بحد خویشتن پست وبلندند
Тамизаш ҳар киро ҷоӣӣ намӯда аст
تمیزش هر که را جائی نموده است
Бичишам ҳечкас хориҷ набӯда аст
بچشم هیچکس خارج نبوده است
Ҳамеша дар мақоми худ бпоинд
همیشه در مقام خود بپایند
Ту пиндории зи мўсиқори ноинд
تو پنداری ز موسیقار نایند
Баланди овозаи бодаши сози тмииз
بلند آوازه بادش ساز تمییز
Ки ин созаст бар дилҳо фараҳи без
که این ساز است بر دلها فرح بیز
Ман ар чаҳ аз ғуломони камӣнам
من ار چه از غلامان کمینم
зи мўсиқор ноӣ охиринам
ز موسیقار نای آخرینم
Ним дар фикри болои дастии хеш
نیم در فکر بالا دستی خویش
Баланд овозаам аз пастии хеш
بلند آوازه ام از پستی خویش
Бъолми подшоҳ қадрдон ӯст
بعالم پادشاه قدردان اوست
Казу баради обу оташи душману дӯст
کزو برد آب و آتش دشمن و دوست
Бтхти подшоҳӣ чун бар омад
بتخت پادشاهی چون بر آمد
Сарони маликро по аз сар омад
سران ملک را پا از سر آمد
Бадаргоҳ омаданд ашрофу аъён
بدرگاه آمدند اشراف و اعیان
Ҳама бо пешкашҳои намоён
همه با پیشکشهای نمایان
Шҳншаҳро муборак бод гуфтанд
شهنشه را مبارک باد گفتند
Бҷбҳаҳи хоки он даргоҳи рафтанд
بجبهه خاک آن درگاه رفتند
Хиради ҷҷҳорро ҳам роҳбар шуд
خرد ججهار را هم راهبر شد
Сӯии даргоҳи шоҳаншаҳ басар шуд
سوی درگاه شاهنشه بسر شد
Дар оғози ҷҳондорӣу шоҳӣ
در آغاز جهانداری و شاهی
Нагардад то шикастаи дили сиёҳӣ
نگردد تا شکسته دل سیاهی
БлтФши подшоҳ аз хоки бардошт
بلطفش پادشاه از خاک برداشت
Ҳамаи атўро ӯ нодида ингошт
همه اطورا او نادیده انگاشت
Ҳамаи авзоъ ӯ шоҳи хатопӯш
همه اوضاع او شاه خطاپوش
Намӯд аз маслиҳати ъмдои фаромӯш
نمود از مصلحت عمدا فراموش
Бтсхири дкни аФўоҷи Мансур
بتسخیر دکن افواج منصور
Равон мешуд , брФтни гашти маъмур
روان می شد، برفتن گشت مأمور
Ҳамеша дар дкн то буд пайкор
همیشه در دکن تا بود پیکار
Дар он лашкари кумак май буд ҷҷҳор
در آن لشکر کمک می بود ججهار
Агар гоҳе худаш андари ватан буд
اگر گاهی خودش اندر وطن بود
Писар аз ҷониб ӯ дар дкн буд
پسر از جانب او در دکن بود
Бад-ӣни миқдор хизмат шуд мусаллам
بدین مقدار خدمت شد مسلم
з бе Лутфии шоҳаншоҳи олам
ز بی لطفی شاهنشاه عالم
Муқарар шуд бар ӯ ҷогиру молаш
مقرر شد بر او جاگیر و مالش
Ки омад ногаҳони вақти заволаш
که آمد ناگهان وقت زوالش
Дар аёмикаҳи соли ҳаштумин буд
در ایامیکه سال هشتمین بود
Ки шаҳи фармондиҳ рӯй замин буд
که شه فرمانده روی زمین بود
зи бахти тираи рӯзи хеш шаб кард
ز بخت تیره روز خویش شب کرد
Писарро бе сабаби зи онҷо талаб кард
پسر را بی سبب ز آنجا طلب کرد
Писари баргашту кор ӯ дигар гашт
پسر برگشت و کار او دگر گشت
Баннои давлаташи зеру зибри гашт
بنای دولتش زیر و زبر گشت
Писар гуё ки будаш кавкаби бахт
پسر گویا که بودش کوکب بخت
Казин раҷъат бирав шуд корҳо сахт
کزین رجعت برو شد کارها سخت
Чу шоҳаншоҳи азин маънӣ хабар ёфт
چو شاهنشاه ازین معنی خبر یافت
Уқоби интиқомаши бол ва пар ёфт
عقاب انتقامش بال و پر یافت
Ғазаби аввал бад-инсон маслиҳат дид
غضب اول بدینسان مصلحت دید
Ки бояд ин бисот фитна барчед
که باید این بساط فتنه برچید
Раҳад то хотир аз андеша ӯ
رهد تا خاطر از اندیشه او
Зин бояд баридани реша ӯ
زین باید بریدن ریشه او
Бкштн чунки дории даст бар мор
بکشتن چونکه داری دست بر مار
Ки мегуяд боФсўнши нигаҳдор
که می گوید بافسونش نگهدار
Чу дил аз дев дар андеша бошад
چو دل از دیو در اندیشه باشد
Ҳамон беҳтар ки андар шиша бош
همان بهتر که اندر شیشه باش
Чу сайдат дорад оҳанг паридан
چو صیدت دارد آهنگ پریدن
Бааст аз бол бар бастан баридан
بهست از بال بر بستن بریدن
зи бади Аслон чу шўӣии гирди ифсод
ز بد اصلان چو شوئی گرد افساد
Боби теғ бояд шаст ва шӯ дод
بآب تیغ باید شست و شو داد
Дами теғи ғазабгар хўнчкон буд
دم تیغ غضب گر خونچکان بود
Вале пои тараҳҳум дар миён буд
ولی پای ترحم در میان بود
Набӯдаш то бкштни шоҳи ҳамроҳ
نبودش تا بکشتن شاه همراه
Вале май хост ӯро созад огоҳ
ولی می خواست او را سازد آگاه
зи хоби ғифлаташ бедор созад
ز خواب غفلتش بیدار سازد
зи мастии зараш ҳушёр созад
ز مستی زرش هشیار سازد
Дар он гӯшӣ ки аз пандаш малоласт
در آن گوشی که از پندش ملالست
Биҷой гӯшвора гӯшмоласт
بجای گوشواره گوشمالست
Фузун аз мансабаш чун дошт ҷогир
فزون از منصبش چون داشت جاگیر
Маҳолӣ чандро фармуд тағйир
محالی چند را فرمود تغییر
Бони бади гавҳари баргаштаи айём
بآن بد گوهر برگشته ایام
зи даргоҳ муъалла рафт пайғом
ز درگاه معلی رفت پیغام
Ки тақсироти ту аз ҳад фузунаст
که تقصیرات تو از حد فزونست
БъФўи мо ҳаминат раҳнамӯнаст
بعفو ما همینت رهنمونست
Ки аз ҷои гири баъзе вогузорӣ
که از جا گیر بعضی واگذاری
Бдргаҳи пешкашро ҳам сипорӣ
بدرگه پیشکش را هم سپاری
На ин хоҳиши тамаъ дар мол ӯ буд
نه این خواهش طمع در مال او بود
Ки тадбири салоҳи ҳол ӯ буд
که تدبیر صلاح حال او بود
Чу ду нонро сару сомон буд ҷамъ
چو دو نان را سر و سامان بود جمع
Чу обии дон ки дар киштӣ шавад ҷамъ
چو آبی دان که در کشتی شود جمع
Наме бояд ки дар киштӣ буд об
نمی باید که در کشتی بود آب
Тиҳии беҳтари кафи сифлаи зи асбоб
تهی بهتر کف سفله ز اسباب
Зиён бинад зи рифъати одами хом
زیان بیند ز رفعت آدم خام
Наме бояд ки бошад Тифл бар бом
نمی باید که باشد طفل بر بام
?даниро пояи болотар ниҳодан
دنی را پایه بالاتر نهادن
Бдиўонаҳ буд шамшер додан
بدیوانه بود شمشیر دادن
Фалак бар канданашро дошт дар сар
فلک بر کندنش را داشت در سر
На аз ҷои гири дили канда на аз зар
نه از جا گیر دل کنده نه از زر
Ҷаҳолати байн ки бо ин бахти бемор
جهالت بین که با این بخت بیمار
Накард аз ҳар ду парҳези он ситамкор
نکرد از هر دو پرهیز آن ستمکار
Чўбри ранҷур рафтани гашти равшан
چوبر رنجور رفتن گشت روشن
Буд парҳезро вақт шикастан
بود پرهیز را وقت شکستن
Зҷои муҳкаму ҷамъияти хеш
زجای محکم و جمعیت خویش
Ғурурӣ дошт он мудаббири зи ҳад беш
غروری داشت آن مدبر ز حد بیش
Сухани кӯтоҳи он мардӯди гумроҳ
سخن کوتاه آن مردود گمراه
Бкўаҳу ҷангал худ рафт аз роҳ
بکوه و جنگل خود رفت از راه
Раҳи исёни шоҳаншоҳ сар кард
ره عصیان شاهنشاه سر کرد
Хас омад шуъларо аз худ бтар кард
خس آمد شعله را از خود بتر کرد
Чу шуд маълуми рои олами афрӯз
چو شد معلوم رای عالم افروز
Ки шуд вақти заволи он сияҳи рӯз
که شد وقت زوال آن سیه روز
Сипоҳӣ дар рикоби шоҳзода
سپاهی در رکاب شاهزاده
Ки аз иқболи кишварҳо кушода
که از اقبال کشورها گشاده
Ягонаи гавҳари дарёии шоҳӣ
یگانه گوهر دریای شاهی
Саропои ҷавҳар аз файзи илоҳӣ
سراپا جوهر از فیض الهی
Сухан аз прдлӣ дар шер дорад
سخن از پردلی در شیر دارد
Чу ҷавҳари такя бар шамшер дорад
چو جوهر تکیه بر شمشیر دارد
зи таъӣди илоҳӣ пурнасиб аст
ز تأیید الهی پرنصیب است
ЗФри эзадии авранг зеб аст
زفر ایزدی اورنگ زیب است
Паии тأдиб ӯ гардид роҳӣ
پی تأدیب او گردید راهی
Каз об теғ шавед рӯсиёҳӣ
کز آب تیغ شوید روسیاهی
Сипоҳии икдлу разми озмуда
سپاهی یکدل و رزم آزموده
Чу навен андари миён ҷанг бӯда
چو نون اندر میان جنگ بوده
Нагашта номашони олӯдаи нанг
نگشته نامشان آلوده ننگ
Ҳамаи тан рӯй чун ойина дар ҷанг
همه تن روی چون آئینه در جنگ
Ҳама дар сахти ҷонии ҳамчуи санадон
همه در سخت جانی همچو سندان
Бгоҳ разм чун сӯфори хандон
بگاه رزم چون سوفار خندان
Бсръти шоҳзода ончунон ронад
بسرعت شاهزاده آنچنان راند
Ки гирди лашкараш аз ҳамраҳе монад
که گرد لشکرش از همرهی ماند
Барра мекард чун хуршеди шабгир
بره می کرد چون خورشید شبگیر
Ки субҳ давлаташ гардад ҷаҳонгир
که صبح دولتش گردد جهانگیر
Даромад чун бмлки он бдохтр
درآمد چون بملک آن بداختر
Раҳаш бар кӯҳу ҷангал буд яксар
رهش بر کوه و جنگل بود یکسر
Бҷнгл ҳодр омад бимҳобо
بجنگل هادر آمد بیمحابا
Балӣ аз бешаи шеронро чаҳ парво
بلی از بیشه شیران را چه پروا
Куҷо дар ҷангалаши роҳ савор аст
کجا در جنگلش راه سوار است
Ки дар ҳар гоми танагӣ роҳвор аст
که در هر گام تنگی راهوار است
Зтнгии мор агар онҷои даройад
زتنگی مار اگر آنجا درآید
Нахуст аз пӯст мебояд барояд
نخست از پوست می باید برآید
Кушояд аз фазояши мурғ агар бол
گشاید از فضایش مرغ اگر بال
Бсих хор гардад банд дар ҳол
بسیخ خار گردد بند در حال
Збси тӯтӣ хулаш мебинад аз хор
زبس طوطی خلش می بیند از خار
Зср то по буд ҳамранги минқор
زسر تا پا بود همرنگ منقار
Дарахт аз бас ки дар харгаҳи дарун буд
درخت از بس که در خرگه درون بود
Сипоҳиро аз сар рафтаст дастор
سپاهی را از سر رفتست دستار
Дарахти ҷангалаш монанди раҳзан
درخت جنگلش مانند رهزن
براردи раҳравонро ҷома аз тан
برآرد رهروان را جامه از تن
з танҳо ҷома аз бас мекунад хор
ز تنها جامه از بس می کند خار
Сипаҳи урён буд пӯшидаи ашҷор
سپه عریان بود پوشیده اشجار
Дарахтон аз саворони зираи пӯш
درختان از سواران زره پوش
Ҳама аз танагии раҳи ҳалқа дар гӯш
همه از تنگی ره حلقه در گوش
Баҷанг хори домону гиребон
بجنگ خار دامان و گریبان
Чунон оҷиз ки лаб дар зери дандон
چنان عاجز که لب در زیر دندان
Чу дасти боздорони ҷома аз пӯст
چو دست بازداران جامه از پوست
Агар пӯшанд хорӣ чанд бо ӯст
اگر پوشند خاری چند با اوست
Чаҳ медузад надонам сӯзани хор
چه می دوزد ندانم سوزن خار
Ки дар рахт касе нагузошт як тор
که در رخت کسی نگذاشت یک تار
Дарин ҷангал бадаст уфтад агар роҳ
درین جنگل بدست افتد اگر راه
Тамоми роҳ ё кӯҳаст ё чоҳ
تمام راه یا کوهست یا چاه
Бтнгии роҳ чун дасти ҳунарманд
بتنگی راه چون دست هنرمند
Дарави раҳрави басони набзи дарбанд
درو رهرو بسان نبض دربند
Раҳи пасту баландаши ҳамчуи ташдид
ره پست و بلندش همچو تشدید
Паии маънии бсхтӣ вазъ гардид
پی معنی بسختی وضع گردید
Баҳами часбидаи ашҷораш чу шона
بهم چسبیده اشجارش چو شانه
Раҳеи борӣк чун мӯ дар миёна
رهی باریک چون مو در میانه
Дили лашкари баҷо ва табъ софаст
دل لشکر بجا و طبع صافست
Ки ҳар касро ки бинӣ мӯшикофаст
که هر کس را که بینی موشکافست
Камонҳо аз дарахтон дар кашокаш
کمانها از درختان در کشاکش
Бшохии мубтало ҳар банди таркиш
بشاخی مبتلا هر بند ترکش
Дами асб аз қафо дар чанги хорӣ
دم اسب از قفا در چنگ خاری
Аннани печидаи андари шохсорӣ
عنان پیچیده اندر شاخساری
Агар ҷангал вагар кӯҳу камар буд
اگر جنگل و گر کوه و کمر بود
БрФтни шоҳзодаи гармтар буд
برفتن شاهزاده گرم تر بود
Дар он ҷангал ки хуршеди ҷаҳонгир
در آن جنگل که خورشید جهانگیر
Кафи хокии азу но карда тасхир
کف خاکی ازو نا کرده تسخیر
Бзрби теғ ҷо мекард ва ме рафт
بضرب تیغ جا می کرد و می رفت
Чу оташи роҳ во мекард ва ме рафт
چو آتش راه وا می کرد و می رفت
Чунон рафт инчунин раҳро бсрът
چنان رفت اینچنین ره را بسرعت
Ки он мардӯди масти хоби ғифлат
که آن مردود مست خواب غفلت
зи теғи барқ ӯ бедор гардид
ز تیغ برق او بیدار گردید
Чу хоби олӯдае аз тоби хуршед
چو خواب آلوده ای از تاب خورشید
Дамӣ огаҳ шуд он мағрури сармаст
دمی آگه شد آن مغرور سرمست
Ки фурсати ҳамчуи давлати рафта аз даст
که فرصت همچو دولت رفته از دست
Чу тӯфони балоро мавҷ зан дид
چو طوفان بلا را موج زن دید
Бахуд аз бим ҳамчун мавҷ ларзид
بخود از بیم همچون موج لرزید
Бдрёи ҷанг кардани ҳад хас нест
بدریا جنگ کردن حد خس نیست
Масофи боз дар шаън магас нест
مصاف باز در شأن مگس نیست
Сари худро вдсти аҳлу фарзанд
سر خود را ودست اهل و فرزند
Гирифту дили бҳсрт аз ватан кунад
گرفت و دل بحسرت از وطن کند
Хазона ончӣ битавонаст бардошт
خزانه آنچه بتوانست برداشت
Дигар зарро бҷнглҳо ҳама кошт
دگر زر را بجنگلها همه کاشت
Зарӣ каз забти он оҷиз шуд анбор
زری کز ضبط آن عاجز شد انبار
Куҷо гунҷад ба пушт бор бурдор
کجا گنجد به پشت بار بردار
Видоъи давлату мол ва ватан кард
وداع دولت و مال و وطن کرد
зи роҳи ҷангали оҳанг дкн кард
ز راه جنگل آهنگ دکن کرد
Ҳанузаш бахт агар ҳамроҳ май буд
هنوزش بخت اگر همراه می بود
зи афви подшоҳи огоҳ май буд
ز عفو پادشاه آگاه می بود
Бдрёи қатра гар кард алтҷоӣӣ
بدریا قطره گر کرد التجائی
Ббҳр мамлакат меёфт ҷоӣӣ
ببحر مملکت می یافت جائی
зи хонони дкни давлат фузун дошт
ز خانان دکن دولت فزون داشت
Бзрби теғи эшонро забун дошт
بضرب تیغ ایشان را زبون داشت
Чу пеш омад кунун рӯзи сиёҳаш
چو پیش آمد کنون روز سیاهش
Дкн хубаст агар гардад паноҳаш
دکن خوبست اگر گردد پناهش
Чу манкӯб аз ватан дар рафт ҷҷҳор
چو منکوب از وطن در رفت ججهار
ШкороФкн дарун омад ҷаҳондор
شکارافکن درون آمد جهاندار
Нахустин фавҷӣ аз аФўоҷи Мансур
نخستین فوجی از افواج منصور
Равон кард аз паии бади асли мақҳур
روان کرد از پی بد اصل مقهور
Пас онгаҳ рӯи бзбт малик оварад
پس آنگه رو بضبط ملک آورد
з ҳар ҷои мардум ӯро талаб кард
ز هر جا مردم او را طلب کرد
Фаровони қалъа будаш пари захира
فراوان قلعه بودش پر ذخیره
з ҳар як дидаи бинандаи хира
ز هر یک دیده بیننده خیره
Бхдмти қалъаи дорон рӯ ниҳоданд
بخدمت قلعه داران رو نهادند
Калиди қалъаҳо бӯсида доданд
کلید قلعه ها بوسیده دادند
Бгрдўни қалъаҳо афрохтаи сар
بگردون قلعه ها افراخته سر
Ҳама чун қалъаи афлоки пари зар
همه چون قلعه افلاک پر زر
БнФрини тӯбҳояши лаби кушода
بنفرین توپهایش لب گشاده
Бар онкаси каси абас аз даст дода
بر آنکس کس عبث از دست داده
Дил ҳар зарби зани муштоқи ҷҷҳор
دل هر ضرب زن مشتاق ججهار
Бнъраҳ ҳар кадом ӯро талаби кор
بنعره هر کدام او را طلب کار
Ҳамаи хамёзаи каш аз баҳр ӯйанд
همه خمیازه کش از بهر اویند
Кашида гардани андари ҷстҷўинд
کشیده گردن اندر جستجویند
Ҳама аз бурҷҳо сар баркашида
همه از برجها سر برکشیده
Бароа ӯ ҳама тан гашта дида
براه او همه تن گشته دیده
Баҳри қалъаи з сар бигрифта то бен
بهر قلعه ز سر بگرفته تا بن
Наёбӣ хона безар чу гулбун
نیابی خانه بی زر چو گلبن
Зхок ҳар сарои гоҳи таяммум
زخاک هر سرا گاه تیمم
Шудӣ чун меҳри заррини дасти мардум
شدی چون مهر زرین دست مردم
Бинозам он карӣмиро ки бирнҷ
بنازم آن کریمی را که بیرنج
Карам карда бики мори ӣнқадари ганҷ
کرم کرده بیک مار اینقدر گنج
Збс каз рафтани зар буд дар бим
زبس کز رفتن زر بود در بیم
Паии ҳабси асирони зару сим
پی حبس اسیران زر و سیم
Сияҳи чоҳии баҳри боғ ва саро дошт
سیه چاهی بهر باغ و سرا داشت
Бғир аз хонаи бандии қалъа ҳо дошт
بغیر از خانه بندی قلعه ها داشت
Дили зиндониёнро шод карданд
دل زندانیان را شاد کردند
Бҳкми шоҳашон озод карданд
بحکم شاهشان آزاد کردند
Шуданд аз қаъри чоҳстони хорӣ
شدند از قعر چاهستان خواری
Боўҷи филҳо андари иморӣ
باوج فیلها اندر عماری
Бпонсди фили масти кӯҳи бунёд
بپانصد فیل مست کوه بنیاد
Зар ӯ рафт сӯии акбробод
زر او رفت سوی اکبرآباد
Бхоки ҷангалаши пошидаи динор
بخاک جنگلش پاشیده دینار
Чу меҳр аз фараҷаи авроқи ашҷор
چو مهر از فرجه اوراق اشجار
Збс дар ҳар кӯй зар кард пинҳон
زبس در هر کوی زر کرد پنهان
Баланду пасти маликаши гашти яксон
بلند و پست ملکش گشت یکسان
зи зарҳо бскаҳ дар хокаст анбор
ز زرها بسکه در خاکست انبار
Буд гови замини як бор бурдор
بود گاو زمین یک بار بردار
Саропои марзу буми он бади ахтар
سراپا مرز و بوم آن بد اختر
Тамомии чоҳ буду чоҳи пари зар
تمامی چاه بود و چاه پر زر
Басии бахтам ба пастии мубталои сохт
بسی بختم به پستی مبتلا ساخت
Бчоҳӣ инчунин ҳаргиз нияндохт
بچاهی اینچنین هرگز نینداخت
Магар уфтад раҳаш ногоҳ дар чоҳ
مگر افتد رهش ناگاه در چاه
Сипоҳии чашм пӯшида равад роҳ
سپاهی چشم پوشیده رود راه
Бзир ҳар баннои зарҳо замини гир
بزیر هر بنا زرها زمین گیر
Бмлкш хона кандан буд тақсир
بملکش خانه کندن بود تقصیر
Замини қалъа яксар чоҳи пари зар
زمین قلعه یکسر چاه پر زر
Ҳисораш гирд ғарболаст чанбар
حصارش گرد غربالست چنبر
Тиҳӣ карданд ҳар ҷоӣӣ ки зар дошт
تهی کردند هر جائی که زر داشت
Ки тухм ифшоанд бар хок ва ки бардошт
که تخم افشاند بر خاک و که برداشت
Сипоҳаши бскаҳи зар дар ҷангалаш ёфт
سپاهش بسکه زر در جنگلش یافت
зи фикри нукарӣ андеша бартофт
ز فکر نوکری اندیشه برتافت
Ки сарбозӣ кунад чун ҳаст сомон
که سربازی کند چون هست سامان
Камар таркиш кашад ё бори ҳамён
کمر ترکش کشد یا بار همیان
Збс дар сарзаминаш мор махфӣаст
زبس در سرزمینش مار مخفیست
Бмлкши мушти хокӣ бекаҷа нест
بملکش مشت خاکی بی کجه نیست
Тамом аз кунҷковии гашти зоҳир
تمام از کنجکاوی گشت ظاهر
Чаҳ чора чун каҷа гул кард охир
چه چاره چون کجه گل کرد آخر
Бмлкши ҷои холӣ аз хазина
بملکش جای خالی از خزینه
намешуд ёфт чун сандӯқи сина
نمی شد یافت چون صندوق سینه
Сухан то кӣ кунам аз хок ва аз зар
سخن تا کی کنم از خاک و از زر
Бигӯям қиссаи он хок бар сар
بگویم قصه آن خاک بر سر
Чу лашкар аз пай ӯ шуд равона
چو لشکر از پی او شد روانه
Пас аз даҳ рӯзи фурсат дар миёна
پس از ده روز فرصت در میانه
Гирифтанд аз эй фатҳи пари вом
گرفتند از همای فتح پر وام
Раҳониданад аз худ мурғи ором
رهانیدند از خود مرغ آرام
Сипоҳиро зи болои хонаи зин
سپاهی را ز بالا خانه زین
Нашуд фурсат ки ояд сӯии поин
نشد فرصت که آید سوی پائین
Ҳама бар домани зини бастаи домон
همه بر دامن زین بسته دامان
Нишаста чун нигини андари нигини дон
نشسته چون نگین اندر نگین دان
Чу макси обхўрдн асб кардӣ
چو مکث آبخوردن اسب کردی
Савор аз ғуссаи хӯн хеш хӯрдӣ
سوار از غصه خون خویش خوردی
Дар он раҳи фурсат хӯрдан ҳамин буд
در آن ره فرصت خوردن همین بود
Буқати танг маргаш ҳамнишин буд
بوقت تنگ مرگش همنشین بود
зи баси таъҷили мардони сафи кин
ز بس تعجیل مردان صف کین
Чу махмали хобашон дар хонаи зин
چو مخمل خوابشان در خانه زین
Касе кӯро бғирт буд пайванд
کسی کو را بغیرت بود پیوند
Зира ҳамчун паланг аз тан наме кунад
زره همچون پلنگ از تن نمی کند
Басони устихони паҳлавии мард
بسان استخوان پهلوی مرد
Замонӣ аз бадан таркиш наме кард
زمانی از بدن ترکش نمی کرد
Нагаштӣ ханҷари кини давр аз мушт
نگشتی خنجر کین دور از مشت
Зибардастон шудаи ҷумлаи шаш ангушт
زبردستان شده جمله شش انگشت
Камон гоҳе бчнгу гуҳи ббозў
کمان گاهی بچنگ و گه ببازو
Нашуд боло нишин монанди абрӯ
نشد بالا نشین مانند ابرو
Далероне ки дод саъй доданд
دلیرانی که داد سعی دادند
Қадам дар арса мардӣ ниҳоданд
قدم در عرصه مردی نهادند
Яке зонҷмлаҳи Абдуллоҳи хон буд
یکی زانجمله عبدالله خان بود
Ки сардори далерони ҷаҳон буд
که سردار دلیران جهان بود
Фаровони разм чун шамшери дида
فراوان رزم چون شمشیر دیده
Гули пирӯзӣ аз ҳар ҷанги чида
گل پیروزی از هر جنگ چیده
Ҳамаи тадбиру ҳзм аз бахти бедор
همه تدبیر و حزم از بخت بیدار
Збси тамкини бсрдории сазовор
زبس تمکین بسرداری سزاوار
Чунон дар ҷанг поро ме фишорад
چنان در جنگ پارا می فشارد
Ки тӯфони нақш поиш барнадорад
که طوفان نقش پایش برندارد
Дигар хони ҷаҳон каз оби шамшер
دگر خان جهان کز آب شمشیر
Бишуст аз даҳри ҳарфи ҷуръати шер
بشست از دهر حرف جرأت شیر
Агар теғи ҷиҳодаши обдорст
اگر تیغ جهادش آبدارست
Намаш аз ҷӯйбор зулфиқор аст
نمش از جویبار ذوالفقار است
Тан танҳо бики лашкари баробар
تن تنها بیک لشکر برابر
Бзрби теғ бар аъдои Музаффар
بضرب تیغ بر اعدا مظفر
Бадасти ҷуръаташи пайвастаи шамшер
بدست جرأتش پیوسته شمشیر
Мулозими ҳамчуи пайкони бонии тир
ملازم همچو پیکان بانی تیر
Далери разми дидаи хони даврон
دلیر رزم دیده خان دوران
Чу шамшераст дар ҳиҷои намоён
چو شمشیر است در هیجا نمایان
Зсимоиш далерӣ ҳаст зоҳир
زسیمایش دلیری هست ظاهر
Балои ҷангро пайвастаи собир
بلای جنگ را پیوسته صابر
Фдоӣии вор дар хизмат кунад зист
فدائی وار در خدمت کند زیست
Шаҳаншоҳи ҷаҳонро ӯ насирӣаст
شهنشاه جهان را او نصیریست
Сипаҳи дорон ки барадами номи эшон
سپه داران که بردم نام ایشان
Май дигар буд дар ҷоми эшон
می دیگر بود در جام ایشان
Ҳама аз нашъаи ҷоми сиёдат
همه از نشئه جام سیادت
Гуҳи рузманди саргарми шуҷоат
گه رزمند سرگرم شجاعت
Аз он дар ҷанг шер корзоранд
از آن در جنگ شیر کارزارند
Ки аз шери худо мирос доранд
که از شیر خدا میراث دارند
Гурезӣ нест Сайидро зи шамшер
گریزی نیست سید را ز شمشیر
Ки бечангол набӯд панҷаи шер
که بی چنگال نبود پنجه شیر
Ғараз кин номҷўёни сарафроз
غرض کاین نامجویان سرافراز
Ки буданд аз тъоқб дар так ва тоз
که بودند از تعاقب در تک و تاز
Нёсуданд ҳамчун барқ дар роҳ
نیاسودند همچون برق در راه
Бон мақҳур бархӯрданд ногоҳ
بآن مقهور برخوردند ناگاه
Чу об теғ гардидаш гулӯи гир
چو آب تیغ گردیدش گلو گیر
Паии ҷавҳари зи ҷои бардошти шамшер
پی جوهر ز جا برداشت شمشیر
Миёни рочпўтон расм инаст
میان راچپوتان رسم اینست
Ки дар ҳиҷо чу вақт вопасин аст
که در هیجا چو وقت واپسین است
Кашанди аҳлу аёли хеш яксар
کشند اهل و عیال خویش یکسر
Баноми ин ғайрати биҷост дар бар
بنام این غیرت بیجاست در بر
Чу ҷавҳари хост кардан он бидонадяш
چو جوهر خواست کردن آن بداندیش
Гирифт аввали кашиш аз модари хеш
گرفت اول کشش از مادر خویش
Баҷо оварад ҳақи модарӣ ро
بجا آورد حق مادری را
Намӯд аз ҷавҳараши биҷўҳрӣ ро
نمود از جوهرش بیجوهری را
Чу ҳангоми ҳалолӣ хостан буд
چو هنگام حلالی خواستن بود
бадингуна ҳалолии хости мардӯд
بدینگونه حلالی خواست مردود
Аҷаб набӯд агар зингўнаҳ бошад
عجب نبود اگر زینگونه باشد
Ки кори ҳиндӯон воруна бошад
که کار هندوان وارونه باشد
Сазоӣ хеш дид он модари пер
سزای خویش دید آن مادر پیر
Чаро бидиҳад бад-ӣни фарзанди каси шер
چرا بدهد بدین فرزند کس شیر
Нашуд фурсати бқтли дигаронаш
نشد فرصت بقتل دیگرانش
Ки лашкар мегирифтӣ дар майонаш
که لشکر می گرفتی در میانش
Ҳамин бо ӯ писари зонҷо бадар рафт
همین با او پسر زانجا بدر رفت
Ду гомии сайди бсмл пештар рафт
دو گامی صید بسمل پیشتر رفت
Азуи асбобу филу асбу молаш
ازو اسباب و فیل و اسب و مالش
Бадаст лашкар омад бо аёлаш
بدست لشکر آمد با عیالش
Бова чизикаҳ буд аз буду нобӯд
باو چیزیکه بود از بود و نابود
Пушаймонии бадви он низ бе суд
پشیمانی بدو آن نیز بی سود
Саросема бҷнгл шуд гурезон
سراسیمه بجنگل شد گریزان
БФрқи давлати худ хоки безон
بفرق دولت خود خاک بیزان
Бкўии эминӣ май ҷусти роҳӣ
بکوی ایمنی می جست راهی
Талаб мекард аз ҳар сӯи паноҳӣ
طلب می کرد از هر سو پناهی
Надид аз чори сӯи як чори девор
ندید از چار سو یک چار دیوار
Ки икдм бошад ӯро пардаи кор
که یکدم باشد او را پرده کار
БФкри қалъаҳои муҳками хеш
بفکر قلعه های محکم خویش
Чу афтодӣ гирифтӣ мотами хеш
چو افتادی گرفتی ماتم خویش
Бепинҳон шудангар буд шоҳӣ
بی پنهان شدن گر بود شاهی
Шимурдии баҳри хеши онрои паноҳӣ
شمردی بهر خویش آنرا پناهی
Зчндини чоҳи пари зари он сияҳи рӯз
زچندین چاه پر زر آن سیه روز
Бики чоҳи тиҳии розии бади онрўз
بیک چاه تهی راضی بد آنروز
Басӣ болид биҷоу баҷои кост
بسی بالید بیجا و بجا کاست
Ғурурии ончунон ин аҷз май хост
غروری آنچنان این عجز می خواست
Саросемаи ҳаросону парешон
سراسیمه هراسان و پریشان
Бҷнглҳои ду рӯзӣ шуд гурезон
بجنگلها دو روزی شد گریزان
На ғмхўорӣ на ёрӣ на парастор
نه غمخواری نه یاری نه پرستار
Писари ҳамроҳ ӯ будӣ водбор
پسر همراه او بودی وادبار
Ки ногоҳ аз қафоашон дар расиданд
که ناگاه از قفاشان در رسیدند
Бичишам худ чу марг худ бидиданд
بچشم خود چو مرگ خود بدیدند
На даст аз ларза часбӣдӣ бнхҷир
نه دست از لرزه چسبیدی بنخجیر
На кардӣ пои раҳи бгрихтни сайр
نه کردی پا ره بگریختن سیر
Чу шонагар ҳамаи тани дасту поӣӣ
چو شانه گر همه تن دست و پائی
Гуҳи даҳшати бмўӣӣ бар наёбӣ
گه دهشت بموئی بر نیابی
Баҳами печами сари зулфи сухан ро
بهم پیچم سر زلف سخن را
Сараш бадрӯд кард аз теғи тан ро
سرش بدرود کرد از تیغ تن را
Сари бимғзро боло кашӣдан
سر بیمغز را بالا کشیدن
Чу худро гум кунӣ ёбии сазо ро
چو خود را گم کنی یابی سزا را
Зшмъ омӯз тарзи худписандӣ
زشمع آموز طرز خودپسندی
Фурӯтани зистан бо сарбаландӣ
فروتن زیستن با سربلندی
Писар чун ҳамраҳеро хуб ме кард
پسر چون همرهی را خوب می کرد
Бони роҳӣ ки рафт ӯ рӯй оварад
بآن راهی که رفت او روی آورد
Ду сар бар як синони якбор дар шуд
دو سر بر یک سنان یکبار در شد
Ҳисоб ҳар ду охир србср шуд
حساب هر دو آخر سربسر شد
Бики найзаи ду сарро шуд сару кор
بیک نیزه دو سر را شد سر و کار
Бшмъӣ шуд ду парвонаи гирифтор
بشمعی شد دو پروانه گرفتار
Ҳамаи аҳлу аёлу мол яксар
همه اهل و عیال و مال یکسر
Бадаргоҳ омаду сар низ бар сар
بدرگاه آمد و سر نیز بر سر
Паии назора лашкар рафт берун
پی نظاره لشکر رفت بیرون
Тмошоӣии гирифтаи кӯҳу ҳомӯн
تماشائی گرفته کوه و هامون
Сараш аз найза шуд бо кӯҳи ҳамдӯш
سرش از نیزه شد با کوه همدوش
Асирони ҷумла бо ҳомӯни ҳам оғӯш
اسیران جمله با هامون هم آغوش
Аҷабтар инки аз баҳри тамошо
عجبتر اینکه از بهر تماشا
Сари ҷҷҳори ҳам бар рафт боло
سر ججهار هم بر رفت بالا
Буд маъзӯр дар ин сарбаландӣ
بود معذور در این سربلندی
Тамошо хуштар ояд аз баландӣ
تماشا خوشتر آید از بلندی
Тмошоӣии ин идбору накбат
تماشائی این ادبار و نکبت
Ҳамин танҳо наянд арбоби сӯрат
همین تنها نیند ارباب صورت
Ки аксари аҳли маънӣ маҳв инанд
که اکثر اهل معنی محو اینند
ЗФкр ӯ бҳирт ҳам нишинанд
زفکر او بحیرت هم نشینند
Ки бо он давлату иқтоъи маъмур
که با آن دولت و اقطاع معمور
Бони сомон дар офоқи машҳур
بآن سامان در آفاق مشهور
Чаҳ пеш омад ки зонсон дар ватан рафт
چه پیش آمد که زانسان در وطن رفت
Бойени хории буруни зин анҷуман рафт
باین خواری برون زین انجمن رفت
Шаҳаншоҳи ҷаҳон аз вай чаҳ мехост
شهنشاه جهان از وی چه میخواست
Ки пушти тоқаташ аз баҳри он кост
که پشت طاقتش از بهر آن کاست
Агар якбора аз амволу ҷогир
اگر یکباره از اموال و جاگیر
Талаб мекард баҳри рафъи тақсир
طلب می کرد بهر رفع تقصیر
Бидиҳ миннати бҷон на Комрон бош
بده منت بجان نه کامران باش
Бдўлти ҳамчуи дигар бандагон бош
بدولت همچو دیگر بندگان باش
Агар маликаст вари сомон ва ҷоҳаст
اگر ملکست ور سامان و جاهست
Чу некӯи бенгарӣ аз ёд шоҳаст
چو نیکو بنگری از یاد شاهست
Агар хоҳад ҳақи худро шаҳаншоҳ
اگر خواهد حق خود را شهنشاه
Чаро бояд бадал ёбад раҳи икроҳ
چرا باید بدل یابد ره اکراه
Балии пас додани моли амонат
بلی پس دادن مال امانت
Буд душвор бар соҳиби хиёнат
بود دشوار بر صاحب خیانت
Агар сад малик ҳаме хонанд ҷаҳондор
اگر صد ملک همی خوانند جهاندار
Бидиҳ бе гуфт ва аз ҷогир бурдор
بده بی گفت و از جاگیر بردار
Бзри мақдӯр будаш ҷон харидан
بزر مقدور بودش جان خریدن
бад-инсон гавҳарии арзон харидан
بدینسان گوهری ارزان خریدن
Валикини хстши фатво чунин дод
ولیکن خستش فتوی چنین داد
Ки зар дар хок бошад умр бар бод
که زر در خاک باشد عمر بر باد
Бзр додан нашуд розӣ ва шар дод
بزر دادن نشد راضی و شر داد
Ҳамаи ҷои гирҳоро србср дод
همه جا گیرها را سربسر داد
Чаҳ ҷогирии яке иқлӣми зархез
چه جاگیری یکی اقلیم زرخیز
Ҳавояш бар туҳидастони фараҳи без
هوایش بر تهیدستان فرح بیز
Ниҳолӣ каз заминаш мекашад сар
نهالی کز زمینش می کشد سر
Буд чун шамъи баргаши сари басари зар
بود چون شمع برگش سر بسر زر
Биҷунб ҳар диҳиш Мисраст рсто
بجنب هر دهش مصر است رستا
Заҳри шаҳряш иқлӣмӣаст расво
زهر شهریش اقلیمی است رسوا
Раоёи ончунон сармоя доранд
رعایا آنچنان سرمایه دارند
Ки гавҳарро биҷой дона коранд
که گوهر را بجای دانه کارند
Раияти ҳақи гузору малики маъмур
رعیت حق گذار و ملک معمور
зи сирвати соҳиби хирман буд мӯр
ز ثروت صاحب خرمن بود مور
Наёбӣ бе зироати як кафи хок
نیابی بی زراعت یک کف خاک
Ҳамаи сарсабз чун бустони афлок
همه سرسبز چون بستان افلاک
Гадоӣ ҳар дараш аз пуштии зар
گدای هر درش از پشتی زر
Мақдамро ҳаме донад мؤхр
مقدم را همی داند مؤخر
Чунон деҳқон дар нафъаши гушӯда
چنان دهقان در نفعش گشوده
Кигар ҷӯи коштаи гандуми дуруда
که گر جو کاشته گندم دروده
Бҷнти файзи хокаши нафъи эксир
بجنت فیض خاکش نفع اکسیر
Сумум бодияасту боди Кашмӣр
سموم بادیه است و باد کشمیر
Биравӣ кишти хатҳои наботот
بروی کشت خطهای نباتات
Кашида майли захми чашми офот
کشیده میل زخم چشم آفات
Миёни киштҳо аз файз бисёр
میان کشتها از فیض بسیار
Бсрсбзӣ илм шуд нешикари зор
بسرسبزی علم شد نیشکر زار
Бнори азин шукр боло кашида
بنار ازین شکر بالا کشیده
Бадаради талхи комони ҳам расида
بدرد تلخ کامان هم رسیده
Бширинии чунон дил аз касони барад
بشیرینی چنان دل از کسان برد
Ки захми найзаашро метавон хӯрд
که زخم نیزه اش را می توان خورد
На танҳо боди маст аз суҳбат ӯст
نه تنها باد مست از صحبت اوست
Ки афюни ҳам ҳалок қомат ӯст
که افیون هم هلاک قامت اوست
Ҳўории турраи зонсони каҷи ниҳода
حواری طره زانسان کج نهاده
Ки деҳқони дидаи дил аз даст дода
که دهقان دیده دل از دست داده
зи марворидҳои турраи хеш
ز مرواریدهای طره خویش
Ҳамаи тафреҳи баҳри қалби дарвеш
همه تفریح بهر قلب درویش
Касе кам дидаи зинсони гавҳари арзон
کسی کم دیده زینسان گوهر ارزان
Казу шуд пухтаи нони тангдастон
کزو شد پخته نان تنگدستان
зи кишти гандумаши дили ношкибст
ز کشت گندمش دل ناشکیبست
Ки гандуми худ зи асл одам фиребаст
که گندم خود ز اصل آدم فریبست
Дарин малики офат хушкӣ аст ноёб
درین ملک آفت خشکی است نایاب
Ки бошад ҳар диҳиро чанд толоб
که باشد هر دهی را چند تالاب
Ҳама дар пои сифати пайваста дар ҷӯш
همه در پا صفت پیوسته در جوش
Кашад мавҷаши канори даҳ дар оғӯш
کشد موجش کنار ده در آغوش
Чаҳ Мисру шом ва чаҳ Бағдоду табриз
چه مصر و شام و چه بغداد و تبریز
Надорад ҳосили ин малики зархез
ندارد حاصل این ملک زرخیز
Яке аз пари кноби он ҷбҳраҳ аст
یکی از پر کناب آن جبهره است
Ки дар пари ҳосилӣ дар шаҳр шуҳра аст
که در پر حاصلی در شهر شهره است
Дар он арсааст сесад чоҳи лабрез
در آن عرصه است سیصد چاه لبریز
Каз обаш кишт деҳқонаст зархез
کز آبش کشت دهقانست زرخیز
Чунон мавҷаши баради занг аз дили танг
چنان موجش برد زنگ از دل تنگ
Ки аз обаш нагирад оинаи занг
که از آبش نگیرد آینه زنگ
Фирор аз мавҷи теғ ӯ гузида аст
فرار از موج تیغ او گزیده است
Аз онру соҳилашро кас надида аст
از آنرو ساحلش را کس ندیده است
Канораш чун миён дилбарон аст
کنارش چون میان دلبران است
Ки аз чашми тмошоӣӣ ниҳон аст
که از چشم تماشائی نهان است
Яке кӯҳаст сади он хдоӣӣ
یکی کوهست سد آن خدائی
Кашидатар зи айёми ҷдоӣӣ
کشیده تر ز ایام جدائی
Збси мавҷаши бФкр сарфарозӣ аст
زبس موجش بفکر سرفرازی است
Бтиғи кӯҳи гарм теғ бозӣаст
بتیغ کوه گرم تیغ بازیست
Бснги кӯҳи мавҷаш теғ сояд
بسنگ کوه موجش تیغ ساید
Ки осонтар сари ғамро рибоед
که آسان تر سر غم را رباید
Зхотрҳои гиреҳ азбс гушӯдаст
زخاطرها گره ازبس گشودست
Ҳамеша нохуни мавҷаш кабӯд аст
همیشه ناخن موجش کبود است
зи Мурғобии гирифтаи мавҷи пари вом
ز مرغابی گرفته موج پر وام
Агар гоҳе бсоҳли бардаи пайғом
اگر گاهی بساحل برده پیغام
Буд асбоби давраш аз маҳолот
بود اسباب دورش از محالات
Тасалсулро вале аз мавҷаши исбот
تسلسل را ولی از موجش اثبات
Биравӣ даф агар обаш фишонӣ
بروی دف اگر آبش فشانی
Усӯлиро нагирад ҷузи равонӣ
اصولی را نگیرد جز روانی
Суханро бскаҳи тавсифаш равон кард
سخن را بسکه توصیفش روان کرد
Варақро дар сафина бодбон кард
ورق را در سفینه بادبان کرد
Буд монанди оташ дар ъзўбт
بود مانند آتش در عزوبت
Бкоми осӣони борони раҳмат
بکام عاصیان باران رحمت
Бкоми дилгараш назораи хоҳӣ
بکام دل گرش نظاره خواهی
Ҳамаи тани дидаи шӯ чун доми моҳӣ
همه تن دیده شو چون دام ماهی
Шараф он вақт пайдо мекунад моҳ
شرف آنوقت پیدا می کند ماه
Ки аксашро буд дар оби он роҳ
که عکسش را بود در آب آن راه
Бнўъӣ дар шифо бахшеаст комил
بنوعی در شفا بخشیست کامل
Ки истисқо шавад зини оби зоил
که استسقا شود زین آب زایل
Насимаши ҷонФзо ва дилнишин аст
نسیمش جانفزا و دلنشین است
Ҳавои олами об инчунин аст
هوای عالم آب اینچنین است
Чу ояд ин муҳӣти андари талотум
چو آید این محیط اندر تلاطم
Кунад аз тарси мавҷаши дасту пои гум
کند از ترس موجش دست و پا گم
Агар лангар шавад киштии саропо
اگر لنگر شود کشتی سراپا
Равад аз пеши мавҷаши боз аз ҷо
رود از پیش موجش باز از جا
Змўҷши гуҳи таъаддии гоҳи инсоф
زموجش گه تعدی گاه انصاف
Гуҳии шамшергар гоҳе зираи боф
گهی شمشیر گر گاهی زره باف
Насими пари намаши пайвастаи матлӯб
نسیم پر نمش پیوسته مطلوب
Барои гирд ғам обасту ҷоруб
برای گرد غم آبست و جاروب
Чунон ғолиб буд сардӣ бар обаш
چنان غالب بود سردی بر آبش
Ки натавон гарми грдондш бар оташ
که نتوان گرم گرداندش بر آتش
Набошад муваҷҷаҳаш аз оби битоб
نباشد موجه اش از آب بیتاب
Ки гирад ларзааш аз сардии об
که گیرد لرزه اش از سردی آب
Сапандии коб аз ин толоби хӯрда
سپندی کاب از این تالاب خورده
Шавад аз суҳбаташи оташи фусурда
شود از صحبتش آتش فسرده
Дуот аз қатрааш гирдогрнм
دوات از قطره اش گیرداگرنم
На пайвандади ҳуруф аз ларз , бар ҳам
نه پیوندد حروف از لرز، بر هم
зи оби сарди он ҳар кас дамӣ хӯрд
ز آب سرد آن هر کس دمی خورد
зи оби зиндагонии гашти дилсард
ز آب زندگانی گشت دلسرد
Бикушт орзӯҳо чун гузашта
بکشت آرزوها چون گذشته
Бароти ташнагон бар яхи навишта
برات تشنگان بر یخ نوشته
Бнўъии соф каз як об хӯрдан
بنوعی صاف کز یک آب خوردن
Шавад фонӯси осои синаи равшан
شود فانوس آسا سینه روشن
Ниҳолӣ каз зулолаш парвариш дид
نهالی کز زلالش پرورش دید
Тавон аз чӯби он айнак тарошед
توان از چوب آن عینک تراشید
Агар ояд бихоб кӯри обаш
اگر آید بخواب کور آبش
Бисозад дидаи равшан чун ҳубобаш
بسازد دیده روشن چون حبابش
Дарин дарё агар резанд ахгар
درین دریا اگر ریزند اخگر
Бидорад равшанаш чун чашми ахтар
بدارد روشنش چون چشم اختر
Чароғи фикр агар равшан насузад
چراغ فکر اگر روشن نسوزد
БўсФ обаш оем брФрўзд
بوصف آبش آیم برفروزد
Гилӣми бахтро ӣнҷои тавон шаст
گلیم بخت را اینجا توان شست
Набошад бозуии толеъ агар суст
نباشد بازوی طالع اگر سست
намеорм зад аз шириниаш дам
نمی آرم زد از شیرینی اش دم
Ки май часбади лабами зини ҳарф бар ҳам
که می چسبد لبم زین حرف بر هم
Нухудро гар бикушт ин оби бандӣ
نخود را گر بکشت این آب بندی
з таъсираш шавад дарбори қандӣ
ز تأثیرش شود دربار قندی
Баҳри сӯи наҳрҳо зон гашта ҷорӣ
بهر سو نهرها زان گشته جاری
Ҳамаи лоинқтъ чун файзи борӣ
همه لاینقطع چون فیض باری
Ниҳоли бахти деҳқонон аз он сабз
نهال بخت دهقانان از آن سبز
Замини зини наҳрҳо чун осмони сабз
زمین زین نهرها چون آسمان سبز
Чу ояд куштаҳоро вақти ҳосил
چو آید کشته ها را وقت حاصل
Знҳрӣ ҳосил шаҳрӣаст восил
زنهری حاصل شهریست واصل
Чунин мулкӣ каз онсон бӯда обод
چنین ملکی کز آنسان بوده آباد
зи каф бо ҷону мол хештан дод
ز کف با جان و مال خویشتن داد
Биҷузи Ҳиндӯстони ъушрати ангез
بجز هندوستان عشرت انگیز
Куҷои ёбӣ бад-инсон малики зархез
کجا یابی بدینسان ملک زرخیز
Бинозам вусъати Ҳиндӯстон ро
بنازم وسعت هندوستان را
Кушодаи арсаи дороломон ро
گشاده عرصه دارالامان را
Ҷаҳон ҳиндасту ғайр аз ӯст гӯша
جهان هند است و غیر از اوست گوشه
Ҳамин хирман буд боқӣаст хӯша
همین خرمن بود باقیست خوشه
Тарафдорони ҳама гӯша нишинанд
طرفداران همه گوشه نشینند
Аз ин хирман ки бинӣ хӯша чинанд
از این خرمن که بینی خوشه چینند
Аз ӣнҷои давлати шоҳи ҷаҳони байн
از اینجا دولت شاه جهان بین
Шикваи сонии соҳибқирони байн
شکوه ثانی صاحبقران بین
Ки камтари бандаашро буд тнхўоаҳ
که کمتر بنده اش را بود تنخواه
Чунон мулкӣ ки бошад ҷои як шоҳ
چنان ملکی که باشد جای یک شاه
Чу ман побанди пас арқони давлат
چو من پابند پس ارکان دولت
Қиёсӣ кун аз ӣнҷои шаъни давлат
قیاسی کن از اینجا شأن دولت
Аз он дарё ки хас андӯхт гавҳар
از آن دریا که خس اندوخت گوهر
Наҳангонро чаҳ хоҳад бўдбнгр
نهنگان را چه خواهد بودبنگر
Шаҳонгар малики худро вогузоранд
شهان گر ملک خود را واگذارند
Бхдмти рӯи бойени даргоҳи оранд
بخدمت رو باین درگاه آرند
Фузун аз малики худ побанди ҷои гир
فزون از ملک خود پابند جا گیر
Ки аз кас ҷо набояд кард тағйир
که از کس جا نباید کرد تغییر
Ббзми ҳинд агар олам нишинад
ببزم هند اگر عالم نشیند
Кас аз паҳлавии кас танагӣ набинад
کس از پهلوی کس تنگی نبیند
Чунон бояд балии сомони шоҳӣ
چنان باید بلی سامان شاهی
Ки бошад қудрати олами паноҳӣ
که باشد قدرت عالم پناهی
Ҳамеша то ки аз давлати нишони бод
همیشه تا که از دولت نشان باد
Паноҳи Подшаҳи шоҳи ҷаҳони бод
پناه پادشه شاه جهان باد