Дило аз ҷон чаҳ бархезад ? яке ҷӯёии ҷонони шӯ

دلا از جان چه برخیزد؟ یکی جویای جانان شو

Балои ишқрогар дӯсти дории душмани ҷони шӯ

بلای عشق را گر دوست داری دشمن جان شو

Хирадро аз сари ғайрати қафои хоки поашони зан

خرد را از سر غیرت قفای خاک پاشان زن

Ҳаворо аз бен дандони ҳарифи оби дандони шӯ

هوا را از بن دندان حریف آب دندان شو

Туро ҳам куфр ва ҳам имон ҳиҷобаст ар ту айёрӣ

تو را هم کفر و هم ایمان حجاب است ار تو عیاری

Нахуст аз куфри беруни ой ва пас дар хӯни имони шӯ

نخست از کفر بیرون آی و پس در خون ایمان شو

Агар бо хоки пошонти саворӣ орзӯ бошад

اگر با خاک پاشانت سواری آرزو باشد

Ту аз девони девони хезу зии қасри сулаймони шӯ

تو از دیوان دیوان خیز و زی قصر سلیمان شو

Агар дар пеши кох ӯ саворят орзӯ ояд

اگر در پیش کاخ او سواریت آرزو آید

Чу Тифлон хўобгаҳ бигзору зии майдони мардони шӯ

چو طفلان خوابگه بگذار و زی میدان مردان شو

Гар ӯ шаби ранг дар тозад ту худро хок майдон кун

گر او شب رنگ در تازد تو خود را خاک میدان کن

Вар ӯ чавгон ба каф гирад ту ҳамчун гӯии ғалтони шӯ

ور او چوگان به کف گیرد تو همچون گوی غلتان شو

Туро як захми пайконаши зи банди худ буруни орад

تو را یک زخم پیکانش ز بند خود برون آرد

Ба сад фарсанги истиқболи о , як захми пайкони шӯ

به صد فرسنگ استقبال آ، یک زخم پیکان شو

Чу дар ҷое ҳама ӯ бош ва чун аз ҷой бигузаштӣ

چو در جایی همه او باش و چون از جای بگذشتی

Чаҳ дории орзӯ он кун , чаҳ бинии хубтар он шӯ

چه داری آرزو آن کن، چه بینی خوب‌تر آن شو

Ту он машну ки мурғ шавам хоҳад ҷои вайрон ро

تو آن مشنو که مرغ شوم خواهد جای ویران را

?герати ганҷи дил ободаст сӯии ганҷи вайрони шӯ

گرت گنج دل آباد است سوی گنج ویران شو

Ту берун аз ҳарами зоне ки хоқонӣаст банди ту

تو بیرون از حرم زانی که خاقانی است بند تو

зи хоқонии буруни ойу надими хоси хоқони шӯ

ز خاقانی برون آی و ندیم خاص خاقان شو

Вагар хоҳӣ каз ин манзили амони он сарои ёбӣ

وگر خواهی کز این منزل امان آن سرا یابی

Амонати дори яздонро ниёбати дори ҳисони шӯ

امانت دار یزدان را نیابت دار حسان شو

Ба роҳи ошиқӣ шартаст роҳи ақл норафтан

به راه عاشقی شرط است راه عقل نارفتن

Чу дарди ишқ пеш ояд ба сад ҷони пешво рафтан

چو درد عشق پیش آید به صد جان پیشوا رفتن

Ба кӯии ишқи ҳам ишқаст раҳбари зон ки мардон ро

به کوی عشق هم عشق است رهبر زآن که مردان را

Ба амри подшо бояд ба садри подшо рафтан

به امر پادشا باید به صدر پادشا رفتن

Ҳаворо роҳи даҳ лекин на он роҳӣ ки дил хоҳад

هوا را راه ده لیکن نه آن راهی که دل خواهد

Ки назд ошиқон куфраст бар роҳи ҳаво рафтан

که نزد عاشقان کفر است بر راه هوا رفتن

Ба туркистони аслии шӯ барои мардуми маънӣ

به ترکستان اصلی شو برای مردم معنی

Ба чини сӯратӣ то кӣ паии мардуми гё рафтан

به چین صورتی تا کی پی مردم گیا رفتن

Дили андари банд ҷон натавон ба васли дӯсти пайвастан

دل اندر بند جان نتوان به وصل دوست پیوستن

Бути андар остин натавон ба даргоҳи худо рафтан

بت اندر آستین نتوان به درگاه خدا رفتن

Тариқи ошиқии чбўд ? ба даст бе худии худ ро

طریق عاشقی چبود؟ به دست بی‌خودی خود را

Ба фитроки адам бастан , ба дунболи фано рафтан

به فتراک عدم بستن، به دنبال فنا رفتن

Гуҳ аз сӯзи ҷигар дар сури сари дилбарон бӯдан

گه از سوز جگر در سور سر دلبران بودن

Гуҳ аз роҳ сифат бархон ихвони алсФо рафтан

گه از راه صفت برخوان اخوان الصفا رفتن

Ҷараси вор ар туро дардӣаст , то кӣ нола кардан

جرس وار ار تو را دردی است، تا کی ناله کردن

Наҷиби осои ?герат борӣаст , то кӣ роҳ норафтан

نجیب آسا گرت باری است، تا کی راه نارفتن

Ҳануз андар биёбон бошӣ он соъат ки ҷонат ро

هنوز اندر بیابان باشی آن ساعت که جانت را

Азин крхи фано бояд ба Бағдоди бақо рафтан

ازین کرخ فنا باید به بغداد بقا رفتن

зи ту то ғояти мақсад чаҳ як рӯза чаҳ сад сола

ز تو تا غایت مقصد چه یک روزه چه صد ساله

Чу роҳӣ дар миёни дорӣ ки май бояд туро рафтан

چو راهی در میان داری که می‌باید تو را رفتن

Агар на душмани хешӣ чаҳ май бояд ҳамаи худ ро

اگر نه دشمن خویشی چه می‌باید همه خود را

Даруни сӯи шаста ҷон кандан буруни сӯи нораво рафтан

درون‌سو شسته جان کندن برون‌سو ناروا رفتن

Дар ин манзили зи сарбозии паноҳии сози хоқонӣ

در این منزل ز سربازی پناهی ساز خاقانی

Ки раҳи пар лашкар ҷодӯаст натавон беАсо рафтан

که ره پر لشکر جادوست نتوان بی‌عصا رفتن

Ба тарки нафаси гӯй аз хоссаи ишқӣ ки зишт ояд

به ترک نفس‌گوی از خاصهٔ عشقی که زشت آید

Рафиқи бўлҳб бӯдан , тариқи Мустафо рафтан

رفیق بولهب بودن، طریق مصطفی رفتن

Агар пои талаби дории қадам дар на ки роҳ инак

اگر پای طلب داری قدم در نه که راه اینک

Шумори раҳи намоёнро қалами даракаш ки моҳ инак

شمار ره نمایان را قلم درکش که ماه اینک

Нахуст аз ошиқии худро ба роҳ бехудӣ гум кун

نخست از عاشقی خود را به راه بی‌خودی گم کن

Ки худ зи онҷо Нидо ояд ки эй гум гашта роҳ инак

که خود ز آنجا ندا آید که ای گم گشته راه اینک

Ба сари бозии тавон дидани бисоти боргоҳ ӯ

به سر بازی توان دیدن بساط بارگاه او

Агар дории сари ин сар , дар он боргоҳ инак

اگر داری سر این سر، در آن بارگاه اینک

Сиррии чбўд ? бирав дрбози ондри кӯии васл ӯ

سری چبود؟ برو درباز آندر کوی وصل او

Сирриро сад сарост ва ҳар сирриро сад кулоҳ инак

سری را صد سراست و هر سری را صد کلاه اینک

Туро чун ишқ ӯ пзрФти даъвӣ бар ду олам кун

تو را چون عشق او پذرفت دعوی بر دو عالم کن

Ки бар таҳқиқи он даъвии қабул ӯ гувоҳ инак

که بر تحقیق آن دعوی قبول او گواه اینک

Чу доролмлки ҷонатро ба меҳри меҳр ӯ бинӣ

چو دارالملک جانت را به مهر مهر او بینی

Матарс аз заҳмати ғавғо ба майдони ой , шоҳ инак

مترس از زحمت غوغا به میدان آی، شاه اینک

Ту дар чоҳи таҳайюри мондаи вази баҳри халоси ту

تو در چاه تحیر مانده وز بهر خلاص تو

Хаёл ӯ расан дар даст бар болои чоҳ инак

خیال او رسن در دست بر بالای چاه اینک

Бурун тоз асби ҳимматро , куҷои беруни азин гунбад

برون تاز اسب همت را، کجا بیرون ازین گنبد

Вагар чарби охураши хоҳии ҳам об ва ҳам гиёҳ инак

وگر چرب آخورش خواهی هم آب و هم گیاه اینک

Биор оҳӣ ки чун аз тангнои лаб раҳо гардад

بیار آهی که چون از تنگنای لب رها گردد

Туро гӯйанд бар кайвони нигари коиўони моҳ инак

تو را گویند بر کیوان نگر کایوان ماه اینک

зи саф тафриқа бархез ва бар саф сафо бигузар

ز صف تفرقه برخیز و بر صف صفا بگذر

Ки аз риндони шоҳи дили сипоҳи андари сипоҳ инак

که از رندان شاه دل سپاه اندر سپاه اینک

Ба ғифлатгар зи хоқонии гуноҳӣ дар вуҷӯд омад

به غفلت گر ز خاقانی گناهی در وجود آمد

Ба истиғфори он хурдаи бузургии узри хоҳ инак

به استغفار آن خرده بزرگی عذر خواه اینک

Шаҳаншоҳӣ ки дръи шаръи ҳам болой ӯ омад

شهنشاهی که درع شرع هم‌بالای او آمد

Қадари дастӣ ки фарқи арши нтъи пой ӯ омад

قدر دستی که فرق عرش نطع پای او آمد

зи даргоҳи қадам дар тохти теғу нутқи ҳамроҳаш

ز درگاه قدم در تاخت تیغ و نطق همراهش

Азали дастур ӯ гашту абади мавлоӣ ӯ омад

ازل دستور او گشت و ابد مولای او آمد

Млоики борўор ва дар ливои исмат ӯ шуд

ملایک باروار و در لوای عصمت او شد

Хилоиқ бо ҳзоҳз дар рикоби рой ӯ омад

خلایق با هزاهز در رکاب رای او آمد

Ба дасти лоолаҳи афканди шодравони алои аллоҳ

به دست لااله افکند شادروان الا الله

Ки тўқиъи расӯли аллоҳ бар тғроӣ ӯ омад

که توقیع رسول الله بر طغرای او آمد

Табораки хутба ӯ карду субҳони навбат ӯ зад

تبارک خطبهٔ او کرد و سبحان نوبت او زد

Лъмрки тоҷ ӯ шуд , қоби қавсин ҷой ӯ омад

لعمرک تاج او شد، قاب قوسین جای او آمد

Кабӯтари парда ӯ дошт , сояи хайма ӯ шуд

کبوتر پردهٔ او داشت، سایه خیمهٔ او شد

Забони куштаи пари заҳри ҳам гуёӣ ӯ омад

زبان کشتهٔ پر زهر هم گویای او آمد

Қалами бегона буд аз дасти гавҳари бор ӯ лекин

قلم بیگانه بود از دست گوهر بار او لیکن

Қадами паймонаи нутқи ҷаҳони паймоӣ ӯ омад

قدم پیمانهٔ نطق جهان پیمای او آمد

Шаби хилват ки мавҷӯдот бар вай арза кард эзад

شب خلوت که موجودات بر وی عرضه کرد ایزد

Ҷаҳон чун заррае дар дидаи биноӣ ӯ омад

جهان چون ذره‌ای در دیدهٔ بینای او آمد

Муҳайё кард панҷ арқони миллатро ба чори арқон

مهیا کرد پنج ارکان ملت را به چار ارکان

Ки ҳар як ҷадвалӣ бӯдааст каз дарёӣ ӯ омад

که هر یک جدولی بوده است کز دریای او آمد

Кунун ҷузи Носир аддӣн кист каз баҳри ниёбат ро

کنون جز ناصر الدین کیست کز بهر نیابت را

зи баъди чори тан дар чори болашҳои ӯ омад

ز بعد چار تن در چار بالش‌های او آمد

Срондозӣ ки то буд аз барои гардани миллат

سراندازی که تا بود از برای گردن ملت

Низоми ақди шаръ аз калаки гавҳари зой ӯ омад

نظام عقد شرع از کلک گوهر زای او آمد

Абӯи асҳқи иброҳӣм кандар ҷанби анъомаш

ابو اسحق ابراهیم کاندر جنب انعامش

Ба як зарра наме синҷиди сипеҳр ва ҳафт аҷромаш

به یک ذره نمی‌سنجد سپهر و هفت اجرامش

Бидон жанда ки ӯ дорад тароз халъатаст оре

بدان ژنده که او دارد طراز خلعت است آری

Ки нафаси зинда пухтааст зери жандаи хомаш

که نفس زندهٔ پخته است زیر ژندهٔ خامش

Ба тифлии бути шикаст аз ақл дар бтхонаҳи шаҳват

به طفلی بت شکست از عقل در بتخانهٔ شهوت

Баромади ахтари иқбол ва дид ва ҳам нашуд ромиш

برآمد اختر اقبال و دید و هم نشد رامش

Балӣ дар мӯъҷизу бурҳони броҳими ин чунин бояд

بلی در معجز و برهان براهیم این چنین باید

Ки на сайдаш кунад ахтар на доман гирад асномш

که نه صیدش کند اختر نه دامن گیرد اصنامش

Агар даҷоли шаклӣ санг зад бар каъбаи ҷоҳаш

اگر دجال شکلی سنگ زد بر کعبهٔ جاهش

Ҳам акнӯн зи офати гардуни бигардади нақши айёмаш

هم‌اکنون ز آفت گردون بگردد نقش ایامش

Ки буд он кас ки пел оварад вақте бар дар каъба

که بود آن کس که پیل آورد وقتی بر در کعبه

Ки мурғаши санг борон кард ва дӯзах шуд саранҷомаш

که مرغش سنگ باران کرد و دوزخ شد سرانجامش

Гирифтам котш нобаст қадаҳи ҳосидон дар вай

گرفتم کآتش ناب است قدح حاسدان در وی

Чу оташи ном ӯ донад куҷо сӯзанд андомаш

چو آتش نام او داند کجا سوزاند اندامش

Ман андар толеъаш дидам саодатҳо ва ме донам

من اندر طالعش دیدم سعادت‌ها و می‌دانم

Кигар Идрӣс зиндаастӣ ҳамин гуфтӣ дар аҳкомаш

که گر ادریس زنده استی همین گفتی در احکامش

Чаҳ бок ар як ҷаҳон хасмаст он касро ки гар хоҳад

چه باک ار یک جهان خصم است آن کس را که گر خواهد

Ҷаҳонии нави падеди оради ҷаҳондор аз паии комаш

جهانی نو پدید آرد جهاندار از پی کامش

Дариғо ганҷаи хуррам ки акнӯн ҷой мотам шуд

دریغا گنجهٔ خرم که اکنون جای ماتم شد

Ки аз фари чунин садрӣ фироқ афтод фарҷомаш

که از فر چنین صدری فراق افتاد فرجامش

Агар дар ҷунбиш ояд бози хок ӯ аҷаб набӯд

اگر در جنبش آید باز خاک او عجب نبود

Гар ин кӯҳи шариъат буд чандини гоҳи оромиш

گر این کوه شریعت بود چندین گاه آرامش

Зиҳии садрӣ ки хасматро гёи нафрин ҳаме хонд

زهی صدری که خصمت را گیا نفرین همی خواند

Нигар то онкӣ ҷон дорад чаҳ нафрин бар забон ронад

نگر تا آنکه جان دارد چه نفرین بر زبان راند

Мубораки ҳзрто , айём дар зилл ту осоед

مبارک حضرتا، ایام در ظل تو آساید

Муқаддаси хотро , исломро рои ту пироид

مقدس خاطرا، اسلام را رای تو پیراید

Равони соҳиби алоъроФ мавқуфаст то маҳшар

روان صاحب الاعراف موقوف است تا محشر

Миёни дӯзаху фирдавс ки то роят чаҳ фармоед

میان دوزخ و فردوس که تا رایت چه فرماید

Касе каз хайли аъдоӣ ту шуд , бар рӯзгор ӯ

کسی کز خیل اعدای تو شد، بر روزگار او

Қазои хандон ҳаме ояд , қадари дандон ҳаме хоед

قضا خندان همی آید، قدر دندان همی خاید

БФрсоиди зи сӯзи давлати ту сади Искандар

بفرساید ز سوز دولت تو سد اسکندر

Чаҳ бошад ҷони ёҷўҷӣ каз он оташ нафарсоед

چه باشد جان یاجوجی کز آن آتش نفرساید

Ҳасудони ту гарчи дег ҳо пухтанд , ме донам

حسودان تو گرچه دیگ‌ها پختند، می‌دانم

Ки дар вай нест он чизе ки зои шаҳр шумо зояд

که در وی نیست آن چیزی که زا شهر شما زاید

Ҳадису феълашон бе ҳарфи гӯйии сифр бар ҷонаш

حدیث و فعلشان بی‌حرف گویی صفر بر جانش

Чу гуфтам дар дигар ҷояш дигар гуфтан чаҳ май бояд

چو گفتم در دگر جایش دگر گفتن چه می‌باید

Арӯсони сари калаки ту дар парда шуданд аз ман

عروسان سر کلک تو در پرده شدند از من

Марои ҳам ҳадя эй бояд ки ҳар як рӯй бинмоед

مرا هم هدیه‌ای باید که هر یک روی بنماید

Ман ин тӯҳфаи трозидм ба дандони муздашони оре

من این تحفه طرازیدم به دندان مزدشان آری

Арӯси охир чу ҳадя дид донам рӯй бигушоед

عروس آخر چو هدیه دید دانم روی بگشاید

Чу яздон ваҳй кард аз ғайби сӯии наҳл , май шоист

چو یزدان وحی کرد از غیب سوی نحل، می‌شایست

Агар ту сӯй хоқонӣ фиристӣ номае шояд

اگر تو سوی خاقانی فرستی نامه‌ای شاید

Агар зоти ту яздони вори файзи фазл май борад

اگر ذات تو یزدان وار فیض فضل می‌بارد

Замирам низ наҳли осои шифоӣ ҷон ме афзоед

ضمیرم نیز نحل آسا شفای جان می‌افزاید

Ба ҷони ту ки гардунро валиаҳдаст ҷоҳи ту

به جان تو که گردون را ولیعهد است جاه تو

Агар дръҳди ту чун ман сухани гӯйӣ падед ояд

اگر درعهد تو چون من سخن‌گویی پدید آید

Сухани пероя куҳнаасту табъи ман мтро гар

سخن پیرایهٔ کهنه است و طبع من مطرا گر

Маро бинмоӣ устодӣ каз ин сон куҳна ороед

مرا بنمای استادی کز این سان کهنه آراید