Бар сари шаҳ раҳ аҷзем камар барбандем

بر سر شه ره عجزیم کمر بربندیم

Рахти ҳиммати зи расадгоҳ хатар барбандем

رخت همت ز رصدگاه خطر بربندیم

Лошаи тан ки ба мсмор ғам афтод равост

لاشهٔ تن که به مسمار غم افتاد رواست

Рахши ҷонро ба дилаши наъл сафар барбандем

رخش جان را به دلش نعل سفر بربندیم

Бори меҳнат ба ду бахтии шабу рӯзи кашем

بار محنت به دو بختی شب و روز کشیم

Бахтёнро ҷарас аз оҳ саҳар барбандем

بختیان را جرس از آه سحر بربندیم

Коғазин ҷомаи ҳадафи вори алӣ аллоҳ занем

کاغذین جامه هدف‌وار علی‌الله زنیم

То ба тири саҳарии даст қадар барбандем

تا به تیر سحری دست قدر بربندیم

Гуҳ чу сӯфори даҳони вақт фиғон бигушоӣем

گه چو سوفار دهان وقت فغان بگشاییم

Гуҳ чаҳ пайкони камар аз баҳр ҳазар барбандем

گه چه پیکان کمر از بحر حذر بربندیم

Гуҳи зи оҳии камари кӯҳи з ҳам бигушоӣем

گه ز آهی کمر کوه ز هم بگشاییم

Гуҳи зи дӯдӣ ба тани чарх камар барбандем

گه ز دودی به تن چرخ کمر بربندیم

Чун ҷаҳонро назарии сӯй вафо нест зи ашк

چون جهان را نظری سوی وفا نیست ز اشک

Дидаро сӯии ҷаҳони роҳ назар барбандем

دیده را سوی جهان راه نظر بربندیم

Аз сари нақди ҷавонӣ чаҳ тараф барбастем

از سر نقد جوانی چه طرف بربستیم

Каз бен кӣса ӯ суд дигар барбандем

کز بن کیسهٔ او سود دگر بربندیم

зи об оташ зада каз дида равад сӯии даҳон

ز آب آتش زده کز دیده رود سوی دهان

Тангнои нафас аз мавҷ шарар барбандем

تنگنای نفس از موج شرر بربندیم

Чун қалам срздаҳ гарӣем ба хуноби сиёҳ

چون قلم سرزده گرییم به خوناب سیاه

Зеварӣ чун қалам аз дӯд ҷигар барбандем

زیوری چون قلم از دود جگر بربندیم

Дил ки бемор гарон аст бакӯшем дар онк

دل که بیمار گران است بکوشیم در آنک

Равзани дида ба хуноб магар барбандем

روزن دیده به خوناب مگر بربندیم

Ин сияҳи ҷомаи арӯсонро дар пардаи чашм

این سیه جامه عروسان را در پردهٔ چشم

Ҳоле аз ашки ҳиллиҳои гуҳар барбандем

حالی از اشک حلی‌های گهر بربندیم

Тирборон саҳар ҳаст кунун зи оташи оҳ

تیرباران سحر هست کنون ز آتش آه

Нӯки пайконро қорўраҳ ба сар барбандем

نوک پیکان را قاروره به سر بربندیم

Бом гардун битавонем шикаст аз туфи оҳ

بام گردون بتوانیم شکست از تف آه

Роҳи ғамро натавонем ки дар барбандем

راه غم را نتوانیم که در بربندیم

На на моро ҳунарӣ нест ки гардун шиканем

نه نه ما را هنری نیست که گردون شکنیم

Хештан чанд ба фитрок ҳунар барбандем

خویشتن چند به فتراک هنر بربندیم

Нола мурғӣаст ба пари нома бар ғуссаи мо

ناله مرغی است به پر نامه بر غصهٔ ما

Мурғро номаи сарбаста ба пар барбандем

مرغ را نامهٔ سربسته به پر بربندیم

Баси сабки пари мпр эй мурғ ки май номаи барӣ

بس سبک پر مپر ای مرغ که می نامه بری

То зи рухи пои туро хурда зар барбандем

تا ز رخ پای تو را خردهٔ زر بربندیم

Чун Сикандари пас зулмот чаҳ монадем кунун

چون سکندر پس ظلمات چه ماندیم کنون

Сади хӯни пеши ду ёҷўҷ басар барбандем

سد خون پیش دو یاجوج بصر بربندیم

Хокро ҷой арӯсӣаст ки дурдона дар ӯст

خاک را جای عروسی است که دردانه در اوست

Нўнўши ақди арӯсона ба бар барбандем

نونوش عقد عروسانه به بر بربندیم

Бигзорем зари чеҳраи хоқонӣ ро

بگذاریم زر چهرهٔ خاقانی را

Ҳиллии орем ва ба тобут писар барбандем

حلی آریم و به تابوت پسر بربندیم

Дорам он дард ки ъисиш ба сар ме нарасад

دارم آن درد که عیسیش به سر می‌نرسد

Инат дардӣ ки зи дирамонаш асар ме нарасад

اینت دردی که ز درمانش اثر می‌نرسد

Дили пари дарди тиҳии ду ба дўоӣӣ нарасед

دل پر درد تهی دو به دوائی نرسید

Худ даво бар сари ин дард магар ме нарасад

خود دوا بر سر این درد مگر می‌نرسد

Аҷрии коми зи девон муродам нарасед

اجری کام ز دیوان مرادم نرسید

Чун баронанд аҷаби дорӣ агар ме нарасад

چون برانند عجب داری اگر می‌نرسد

Чаҳ аҷаб гар нарасад даст ба фитроки мурод

چه عجب گر نرسد دست به فتراک مراد

Каз баландӣаст ба ҷоӣӣ ки назар ме нарасад

کز بلندی است به جائی که نظر می‌نرسد

Сайли хунин ки ба соқ омад ва то ноф расед

سیل خونین که به ساق آمد و تا ناف رسید

Ба лаб омад чаканами бӯ ки ба сар ме нарасад

به لب آمد چکنم بو که به سر می‌نرسد

Рӯз умраст ба шоми омада ва ман чу шафақ

روز عمر است به شام آمده و من چو شفق

Ғарқи хӯнам ки шаби ғам ба саҳар ме нарасад

غرق خونم که شب غم به سحر می‌نرسد

зи оташи синаи марои сабр чу симоб парид

ز آتش سینه مرا صبر چو سیماب پرید

Сабри парон шударо мурғ ба пар ме нарасад

صبر پران شده را مرغ به پر می‌نرسد

Коштам тухми амли барқи аҷал пок бсухт

کاشتم تخم امل برق اجل پاک بسوخت

Куштани тухм чаҳ судаст чу бар ме нарасад

کشتن تخم چه سود است چو بر می‌نرسد

Рижӣ аз чошнии ком ба комам нарасед

ریژی از چاشنی کام به کامم نرسید

Рӯзе кон наниҳодааст қадар ме нарасад

روزیی کان ننهاده است قدر می‌نرسد

Хок рӯзӣаст дилам гарчи ҳунари реза басӣ аст

خاک روزی است دلم گرچه هنر ریزه بسی است

Реза бигзор ки рӯзӣ ба ҳунар ме нарасад

ریزه بگذار که روزی به هنر می‌نرسد

Шаҳри банди фалаками хастаи ғавғои ғамон

شهر بند فلکم خستهٔ غوغای غمان

Чун земгар ба ман аз ашк ҳашар ме нарасад

چون زیم گر به من از اشک حشر می‌نرسد

Гиряи гуҳ гуҳ накунад ёрӣ аз он гарем хӯн

گریه گه گه نکند یاری از آن گریم خون

Ки чу хоҳам мададии сохта тар ме нарасад

که چو خواهم مددی ساخته‌تر می‌نرسد

Оҳи азин гиря ки гуҳи бандад ва гуҳ бигушоед

آه ازین گریه که گه بندد و گه بگشاید

Ки ба каъб ояд ва гоҳе ба камар ме нарасад

که به کعب آید و گاهی به کمر می‌نرسد

Ба намак монад гиря ба гуҳи басту кушод

به نمک ماند گریه به گه بست و گشاد

Гарчи ӯро зи дайу тир хабар ме нарасад

گرچه او را ز دی و تیر خبر می‌نرسد

Гуҳ ки бигушоед Ҷайҳуни сӯй Омуӣ шавад

گه که بگشاید جیحون سوی آموی شود

Гуҳ ки баста шавад отл ба хазар ме нарасад

گه که بسته شود آتل به خزر می‌نرسد

Гиря чун дояи гуҳи гир каз ӯ шери сипед

گریه چون دایهٔ گه گیر کز او شیر سپید

Ба ду Тифлони сияҳи пӯш басар ме нарасад

به دو طفلان سیه پوش بصر می‌نرسد

Ашк чун Тифл ки нохонда ба як так бадвад

اشک چون طفل که ناخوانده به یک تک بدود

Боз чун хўонмш аз дида ба бар ме нарасад

باز چون خوانمش از دیده به بر می‌نرسد

Пушти даст аз ситами чарх ба дандон хӯрдам

پشت دست از ستم چرخ به دندان خوردم

Гуҳ з хон пояи ғами қӯт дигар ме нарасад

گه ز خوان پایهٔ غم قوت دگر می‌نرسد

Аз бен дандон хоҳам ки ҷигар ҳам бихӯрам

از بن دندان خواهم که جگر هم بخورم

Чаканам чун сари дандон ба ҷигар ме нарасад

چکنم چون سر دندان به جگر می‌نرسد

Гарчи бисёр ғам омад дили хоқонӣ ро

گرچه بسیار غم آمد دل خاقانی را

Ҳеҷ ғам дар ғами ҳиҷрон писар ме нарасад

هیچ غم در غم هجران پسر می‌نرسد

Мушкили ҳол чунон нест ки сар боз кунам

مشکل حال چنان نیست که سر باز کنم

Кори дарҳам шудаи байнам чу назари бозкнм

کار درهم شده بینم چو نظر بازکنم

Дорам аз чархи тиҳии ду гилаи чандон ки мапурс

دارم از چرخ تهی دو گله چندان که مپرس

Ду ҷаҳон пар шавад ар як гилаи сар боз кунам

دو جهان پر شود ار یک گله سر باز کنم

Шбрўони бори зи манзил ба саҳар барбанданд

شبروان بار ز منزل به سحر بربندند

Ман сари бори тазаллум ба саҳар боз кунам

من سر بار تظلم به سحر باز کنم

Нола чун дӯд бипечед ва гиреҳ шуд дарбар

ناله چون دود بپیچید و گره شد دربر

Чаканам то гиреҳи нолаи з бар боз кунам

چکنم تا گرهٔ ناله ز بر باز کنم

Оҳи ман ҳалқа шавад дар бар ва ман ҳалқаи оҳ

آه من حلقه شود در بر و من حلقهٔ آه

Май занам бар дар умеди магар боз кунам

می‌زنم بر در امید مگر باز کنم

Зирпўшаст марои оташу болопӯши об

زیرپوش است مرا آتش و بالاپوش آب

Лоҷарами гӯии гиребон ба ҳазар боз кунам

لاجرم گوی گریبان به حذر باز کنم

Сабр агар ранг ҷигар дошт ҷигар сабр надошт

صبر اگر رنگ جگر داشت جگر صبر نداشت

Аҳли кӯ то сари хуноби ҷигар боз кунам

اهل کو تا سر خوناب جگر باز کنم

Селоати дили зи кадоми аҳл вафо дорам чашм

سلوت دل ز کدام اهل وفا دارم چشم

Чашми ҳиммат ба кадоми аҳли хабар боз кунам

چشم همت به کدام اهل خبر باز کنم

Риштаи ҷон ки чу ангушти ҳамаи тан гиреҳ аст

رشتهٔ جان که چو انگشت همه تن گره است

Ба кадомин сари ангушти ҳунар боз кунам

به کدامین سر انگشت هنر باز کنم

Ғам ки чун шер ба киштии камарам сахт гирифт

غم که چون شیر به کشتی کمرم سخت گرفت

Ман саги ҷони зи камари домантар боз кунам

من سگ‌جان ز کمر دامن تر باز کنم

Бо чунин шери камари гири камар чун бандам

با چنین شیر کمر گیر کمر چون بندم

То набарди камари умри камар боз кунам

تا نبرد کمر عمر کمر باز کنم

Назанам бомузди лаҳв ва дар ком ки ман

نزنم بامزد لهو و در کام که من

Сар ба девори ғами орм чу басар боз кунам

سر به دیوار غم آرم چو بصر باز کنم

Коҳи девору гули бом ба хӯн ме шавем

کاه دیوار و گل بام به خون می‌شویم

Пас дар ин ҳол чаҳ дарҳои ҳазари бозкнм

پس در این حال چه درهای حذر بازکنم

Хори ғам дар раҳ ва пас шоди дилӣ мумкин нест

خار غم در ره و پس شاد دلی ممکن نیست

Кождҳои ҳозир ва ман ганҷи гуҳар боз кунам

کاژدها حاضر و من گنج گهر باز کنم

Хостам каз пай сайдӣ биппарам бошаҳи мисол

خواستم کز پی صیدی بپرم باشه مثال

Сри ср ҳодиса нагузошт киад пар боз кунам

صر صر حادثه نگذاشت کهد پر باز کنم

Бар ҷаҳон менакунам боз ба як бори ду чашм

بر جهان می‌نکنم باز به یک بار دو چشم

Чашми дарди адамами бод агар боз кунам

چشم درد عدمم باد اگر باز کنم

Аз сари ғайрати чашмӣ ба хиради брдўзм

از سر غیرت چشمی به خرد بردوزم

Вази паии ибрати чашмӣ ба хатар боз кунам

وز پی عبرت چشمی به خطر باز کنم

Ҳафт дар бастам бар халқ ва агар оҳи занам

هفت در بستم بر خلق و اگر آه زنم

Ҳафт парда ки фалаки рости з бар боз кунам

هفت پرده که فلک راست ز بر باز کنم

Мардуми чашми марои чашми бади мардуми кишт

مردم چشم مرا چشم بد مردم کشت

Пас ба мардум ба чаҳ дили чашм дигар боз кунам

پس به مردم به چه دل چشم دگر باز کنم

зи оҳанӣни ҷон ки дар ин ғами дили хоқонии рост

ز آهنین جان که در این غم دل خاقانی راست

Хона оташ зада бенанд чу дар боз кунам

خانه آتش زده بینند چو در باز کنم

Биравам бо сари хокин ба сари хоки писар

بروم با سر خاکین به سر خاک پسر

Кафани хунин аз рӯй писар боз кунам

کفن خونین از روی پسر باز کنم

Пои тобути ту чун теғ ба зари даргирам

پای تابوت تو چون تیغ به زر درگیرم

Сари хоки ту чу афсар ба гуҳари даргирам

سر خاک تو چو افسر به گهر درگیرم

Ин манам зинда ки тобути ту гирам дар зар

این منم زنده که تابوت تو گیرم در زر

Крзўи бад ки дуот ту ба зари даргирам

کرزو بد که دوات تو به زر درگیرم

Бар туранҷи сари тобути ту хӯн ме гарем

بر ترنج سر تابوت تو خون می‌گریم

Тоаш чун себ ба биҷодаҳи магари даргирам

تاش چون سیب به بیجاده مگر درگیرم

Чун қалами таҳтаи зери ту ҳиллӣ дор кунам

چون قلم تختهٔ زیر تو حلی‌دار کنم

Лавҳи болот ба ёқӯту дрри даргирам

لوح بالات به یاقوت و درر درگیرم

Хоки пойу хати дастати гуҳар ва машк мананд

خاک پای و خط دستت گهر و مشک منند

Бо чунин машку гуҳари ишқи зи сари даргирам

با چنین مشک و گهر عشق ز سر درگیرم

Хоки пои ту пари тасбеҳ ба рух дар олам

خاک پای تو پر تسبیح به رخ در عالم

Хати дасти ту чу тъўиз ба бар даргирам

خط دست تو چو تعویذ به بر درگیرم

Бе ту бустону шабистону дабистони бикунам

بی‌تو بستان و شبستان و دبستان بکنم

Аввал аз кандан бунёди ҳунари даргирам

اول از کندن بنیاد هنر درگیرم

Чун набад бар ту муборак бару буми падарат

چون نبد بر تو مبارک بر و بوم پدرت

Обу оташ ба бару буми падари даргирам

آب و آتش به بر و بوم پدر درگیرم

Ҳарчӣ дорам буна ва сакана бисӯзам зи паст

هرچه دارم بنه و سکنه بسوزم ز پست

Пештар сӯхтан аз бҳўи втзри даргирам

پیشتر سوختن از بهو وطزر درگیرم

Бадарами хонагӣонро ҷигару синау ҷайб

بدرم خانگیان را جگر و سینه و جیب

Аввал аз ҷайби вшоқони бтри даргирам

اول از جیب وشاقان بطر درگیرم

Пушти ман чун қалам туаст ки модар бишикаст

پشت من چون قلم توست که مادر بشکست

Ки бад-ӣни пушти қабоҳои бтри даргирам

که بدین پشت قباهای بطر درگیرم

Чун шаби охири моҳам ба сиёҳии либос

چون شب آخر ماهم به سیاهی لباس

Кӣ қбоӣии зи сипедии қамари даргирам

کی قبائی ز سپیدی قمر درگیرم

Ҳамчуи субҳ аз паии шаби жолаи баборами чандон

همچو صبح از پی شب ژاله ببارم چندان

Ки сипедӣ ба сиёҳии басари даргирам

که سپیدی به سیاهی بصر درگیرم

Офтоби манӣ ва ман ба чароғат ҷӯям

آفتاب منی و من به چراغت جویم

Хосса каз синаи чароғӣ ба саҳари даргирам

خاصه کز سینه چراغی به سحر درگیرم

Ҳар чароғӣ ки ба бод нафасаш бинишонам

هر چراغی که به باد نفسش بنشانم

Бози ҳам дар нафас аз туфи ҷигари даргирам

باز هم در نفس از تف جگر درگیرم

Чаҳ нишинам ки қадари сӯхти маро дар ғами ту

چه نشینم که قدر سوخت مرا در غم تو

Брншинм дар майдони қадари даргирам

برنشینم در میدان قدر درگیرم

Дорам аз ашки пиёда , зи дами сарди савор

دارم از اشک پیاده، ز دم سرد سوار

Дар султони фалаки зини ду ҳашари даргирам

در سلطان فلک زین دو حشر درگیرم

Дар сияҳ кардау ҷомаи сияҳ ва рӯй сияҳ

در سیه کرده و جامه سیه و روی سیه

Ба сияҳи хона чарх оем ва дар даргирам

به سیه خانهٔ چرخ آیم و در درگیرم

Орзӯии ту марои навҳагарӣ талқин кард

آرزوی تو مرا نوحه‌گری تلقین کرد

Крзўӣ ту кунам навҳатар даргирам

کرزوی تو کنم نوحهٔ تر درگیرم

Чанд сафи мӯяи гарон низ расиданди маро

چند صف مویه‌گران نیز رسیدند مرا

Ҳар замони мӯя ба ойин дигар даргирам

هر زمان مویه به آئین دگر درگیرم

Ҳар чаҳ рафт аз варақи умру ҷавонӣу мурод

هر چه رفت از ورق عمر و جوانی و مراد

Чун дареғаш хӯрам аввали зи писари даргирам

چون دریغش خورم اول ز پسر درگیرم

Дар фироқи ту азин сӯхтатар боди падар

در فراق تو ازین سوخته‌تر باد پدر

Бе чароғи рухи ту тираи басари боди падар

بی‌چراغ رخ تو تیره بصر باد پدر

То шарикони туро беш набинад дар роҳ

تا شریکان تو را بیش نبیند در راه

Аз ҷаҳон бе ту фурӯбаста назари боди падар

از جهان بی‌تو فروبسته نظر باد پدر

Бе забони луғати орот ба тозӣу дарӣ

بی‌زبان لغت آرات به تازی و دری

Гӯши пари зибқу чашми омадагар боди падар

گوش پر زیبق و چشم آمده گر باد پدر

Чашмаи нўрмнои хок чаҳ моўӣ гуҳ туаст

چشمهٔ نورمنا خاک چه ماوی گه توست

Ки фидои сари хоки ту падари боди падар

که فدای سر خاک تو پدر باد پدر

То ту полудаи равон дар ҷигар хок шудӣ

تا تو پالوده روان در جگر خاک شدی

Бар сари хоки ту олӯдаи ҷигари боди падар

بر سر خاک تو آلوده جگر باد پدر

То ту чун меҳри гёи зери замини дории ҷой

تا تو چون مهر گیا زیر زمین داری جای

Бар замини ҳамчуи гёи пои сипари боди падар

بر زمین همچو گیا پای سپر باد پدر

ИўсФо ! гарчи ҷаҳони об ҳаётаст , азу

یوسفا! گرچه جهان آب حیات است، ازو

Бе ту чун гурги гузида ба ҳазари боди падар

بی‌تو چون گرگ گزیده به حذر باد پدر

Ту чу гули хӯн ба лаб оварда шудӣ ва чу рутаб

تو چو گل خون به لب آورده شدی و چو رطب

Хӯн ба чашми омадаи пари хору хатари боди падар

خون به چشم آمده پر خار و خطر باد پدر

Бо лаби хунин чун Кебек шудӣ ва чу тзрў

با لب خونین چون کبک شدی و چو تذرو

Чашми хунини зи ту бар сони падари боди падар

چشم خونین ز تو بر سان پدر باد پدر

Ғами ту даст маинаст ва кунун пеши ғамат

غم تو دست مهین است و کنون پیش غمت

Ҳамчуи ангушти киин бастаи камари боди падар

همچو انگشت کهین بسته کمر باد پدر

То ки дасти қадар аз дасти ту брбўди қалам

تا که دست قدر از دست تو بربود قلم

Коғазин перҳан аз дасти қадари боди падар

کاغذین پیرهن از دست قدر باد پدر

Иди ҷон будӣ ва то рӯза гирифтӣ зи ҷаҳон

عید جان بودی و تا روزه گرفتی ز جهان

Бе ту аз дасти ҷаҳони даст ба сари боди падар

بی‌تو از دست جهان دست به سر باد پدر

Хотирати ҷони ҳунар буду хатати кони гуҳар

خاطرت جان هنر بود و خطت کان گهر

Ҳам ба ҷони гавҳарӣ аз кони ҳунари боди падар

هم به جان گوهری از کان هنر باد پدر

эй ғамати модари расво шударо сӯхтаи дил

ای غمت مادر رسوا شده را سوخته دل

Аз дили модари ту сӯхтатар боди падар

از دل مادر تو سوخته تر باد پدر

Чун ҳиллии бен тобуту нсиҷи кафанат

چون حلی بن تابوت و نسیج کفنت

Ҳам чунин пушт ба хам рӯй чу зари боди падар

هم چنین پشت به خم روی چو زر باد پدر

Зери хокӣу фалак бар зибрат гиряд хӯн

زیر خاکی و فلک بر زبرت گرید خون

Бе ту чун даври фалаки зеру зибри боди падар

بی‌تو چون دور فلک زیر و زبر باد پدر

зи изорати хати сабзу зи кафати хати сиёҳ

ز عذارت خط سبز و ز کفت خط سیاه

Чун набинад зи хати сабри бадари боди падар

چون نبیند ز خط صبر بدر باد پدر

Бе чилипои хами мӯяту зуннори хатат

بی‌چلیپای خم مویت و زنار خطت

Роҳиби осои ҳамаи тани силсилаи вари боди падар

راهب آسا همه تن سلسله‌ور باد پدر

зи онкӣ чун ту дгарӣ нест ва набинад дигарат

ز آنکه چون تو دگری نیست و نبیند دگرت

Ҳар замони номзади дард дигар боди падар

هر زمان نامزد درد دگر باد پدر

Писарии крзўии ҷони падар буд гузашт

پسری کرزوی جان پدر بود گذشت

То абади мӯътакифи хоки писари боди падар

تا ابد معتکف خاک پسر باد پدر