Хиради бартар аз ҳар чаҳ эзадат дод
خرد برتر از هر چه ایزدت داد
Ситоиши хирадро ба аз рӯй дод
ستایش خرد را به از روی داد
Хиради раҳнамоу хиради длгшоӣ
خرد رهنما و خرد دلگشای
Хирад даст гирад ба ҳар ду сарой
خرد دست گیرد به هر دو سرای
Азуи шодмонӣ азу мардумӣаст
ازو شادمانی ازو مردمیست
Азу бар фузӯнӣ ва ҳам зу камӣаст
ازو بر فزونی و هم زو کمیست
Хиради тирау марди равшани равон
خرد تیره و مرد روشنروان
Набошад ҳамеи шодмони як замон
نباشد همی شادمان یک زمان
Ҳшии вору девонаи худ варо
هشیوار و دیوانه خود ورا
Ҳамон хеш ва бегона хонд варо
همان خویش و بیگانه خواند ورا
Азўӣии баҳри ду сарои арҷманд
ازوئی بهر دو سرا ارجمند
Гусастаи хирад пой дорад ба банд
گسسته خرد پای دارد به بند
Хирад чашм ҷонаст чун бенгарӣ
خرد چشم جانست چون بنگری
Ту бе чашми равшан ҷаҳон насипарӣ
تو بیچشم روشن جهان نسپری
Нахусти офариниши хирадро шинос
نخست آفرینش خرد را شناس
Нигаҳбон ҷонаст ва он се пос
نگهبان جان است و آن سه پاس
Сипоси ту чашмасту гӯшу забон
سپاس تو چشم است و گوش و زبان
Казин се расад неку бад бе гумон
کزین سه رسد نیک و بد بیگمان
Хирадроу ҷонро ки донад ситуд
خرد را و جان را که داند ستود
Вагар ман стоим ки ёради шунӯд
وگر من ستایم که یارد شنود
Ҳкимо чу кас нест гуфтан чаҳ суд
حکیما چو کس نیست گفتن چه سود
Азин пас бигӯ коФринш чаҳ буд
ازین پس بگو کافرینش چه بود
Ҳкимо чу кас нест гуфтан чаҳ суд
حکیما چو کس نیست گفتن چه سود
Азин пас бигӯ коФринш чаҳ буд
ازین پس بگو کافرینش چه بود
Тўӣӣ карда кирдигори ҷаҳон
توئی کرده کردگار جهان
Шносндаҳи ошкору ниҳон
شناسنده آشکار و نهان
Ба яздони гароӣу бадви роҳи ҷӯй
به یزدانگرای و بدو راه جوی
Ба гетии бпўӣ ва ба ҳар кас бигӯӣ
به گیتی بپوی و به هر کس بگوی
з ҳар донишӣ чун сухан бишинавӣ
ز هر دانشی چون سخن بشنوی
зи омухтани як замони нғнўӣ
ز آموختن یک زمان نغنوی
Чу дидори ёбӣ ба шоҳи сухан
چو دیدار یابی به شاه سخن
Бадоне ки дониш наёяд ба бен
بدانی که دانش نیاید به بن
Аз оғоз бояд ки донеи дуруст
از آغاز باید که دانی درست
Сармояи гавҳарон аз нахуст
سرمایه گوهران از نخست
Ки яздони зи ночизи чизи офарид
که یزدان ز ناچیز چیز آفرید
Бидон то тўоноӣӣ ояд падед
بدان تا توانائی آید پدید
Взўи моя гавҳар омад чаҳор
وزو مایه گوهر آمد چهار
Баровард беранҷ ва бе рӯзгор
برآورد بیرنج و بیروزگار
Яке оташии бршдаҳи тобнок
یکی آتشی برشده تابناک
Миёни обу бод аз бар тираи хок
میان آب و باد از بر تیره خاک
Нахустин ки оташи з ҷунбиш дамид
نخستین که آتش ز جنبش دمید
зи гармяши бас хушкӣ омад падед
ز گرمیش بس خشکی آمد پدید
Вази он пас аз ором сардӣ намӯд
وز آن پس از آرام سردی نمود
зи сардии ҳамон бозтрӣ фузуд
ز سردی همان بازتری فزود
Чу ин чоргўҳр ба ҷой омаданд
چو این چارگوهر به جای آمدند
зи баҳри сипанҷӣ сарой омаданд
ز بهر سپنجی سرای آمدند
Гуҳарҳо як андар дигар сохтанд
گهرها یک اندر دگر ساختند
з ҳар гӯнаи гардан барафрохтанад
ز هر گونه گردن برافراختند
Падед омад ин гунбади тезрав
پدید آمد این گنبد تیزرو
Шигифтии намояндаи нав ба нав
شگفتی نماینده نو به نو
Абри даҳ ва ду ҳафт шуд кадхудоӣ
ابر ده و دو هفت شد کدخدای
Гирифтанд ҳар як сазовори ҷой
گرفتند هر یک سزاوار جای
Фалакҳо як андар дигар баста шуд
فلکها یک اندر دگر بسته شد
Биҷунбед чун кор пайваста шуд
بجنبید چون کار پیوسته شد
Заминро баландӣ набад ҷойгоҳ
زمین را بلندی نبد جایگاه
Яке маркази тира буду табоҳ
یکی مرکز تیره بود و تباه
Ситора ба сар бар шигифтӣ намӯд
ستاره به سر بر شگفتی نمود
Ба хоки андарун рўшноӣӣ фузуд
به خاک اندرون روشنائی فزود
Чу дарё ва чун дашт ва чун боғу роғ
چو دریا و چون دشت و چون باغ و راغ
Ҷаҳон шуд ба кирдори равшани чароғ
جهان شد به کردار روشن چراغ
Биболед кӯҳи обҳо ?бардамӣад
ببالید کوه آبها بردمید
Сари растании сӯй боло кашид
سر رستنی سوی بالا کشید
Ҳаме бар шуд оташ фурӯ омад об
همی بر شد آتش فرو آمد آب
Ҳамин гашти гирди замини офтоб
همین گشت گرد زمین آفتاب
Гё раст бо чанд гӯнаи дарахт
گیا رست با چند گونه درخت
Ба зер андар омад саронишони зи тахт
به زیر اندر آمد سرانشان ز تخت
Биболад надорад ҷузи ин нирўӣӣ
ببالد ندارد جز این نیروئی
Напуед чу пӯяндагон ҳар сўӣӣ
نپوید چو پویندگان هر سوئی
Вази он пас чу ҷунбидан омад падед
وز آن پس چو جنبیدن آمد پدید
Сари растании сӯй боло кашид
سر رستنی سوی بالا کشید
Сараш зер омад басони дарахт
سرش زیر آمد بسان درخت
Нигаҳ кард бояд бад-ӣни кори сахт
نگه کرد باید بدین کار سخت
Хуру хоб ва ором ҷӯяд ҳаме
خور و خواب و آرام جوید همی
Бидон зиндагӣ ком ҷӯяд ҳаме
بدان زندگی کام جوید همی
На гуё забон ва на ҷӯёи хирад
نه گویا زبان و نه جویا خرد
зи хору зи хошоки тани пурвирд
ز خار و ز خاشاک تن پرورد
Надонад баду неки фарҷоми кор
نداند بد و نیک فرجام کار
Нахоҳад азуи бандагии кирдигор
نخواهد ازو بندگی کردگار
Чу доно тавонад бадви додгар
چو دانا تواند بدو دادگر
Азиро накард инчи пинҳони хабар
ازیرا نکرد ایچ پنهان خبر
Чунинаст фарҷоми кори ҷаҳон
چنین است فرجام کار جهان
Надонад касе ошкору ниҳон
نداند کسی آشکار و نهان
Турои дониш ва дайн раҳанд дуруст
ترا دانش و دین رهاند درست
Дар растгорӣ бибоядат ҷуст
در رستگاری ببایدت جست
Агар дил нахоҳӣ ки монад нижанд
اگر دل نخواهی که ماند نژند
Нахоҳӣ ки доими буии мустаманд
نخواهی که دایم بوی مستمند
Ба гуфтори пайғамбарати роҳи ҷӯй
به گفتار پیغمبرت راه جوی
Дил аз тирагӣҳо бад-ӣни оби шӯй
دل از تیرگیها بدین آب شوی