Гирифтан саҳл бошад , ин ҷаҳон ро

گرفتن سهل باشد، این جهان را

Калиди он ҷаҳон , бояд шаҳон ро

کلید آن جهان، باید شهان را

Макун бас бар ҳамин каз теғ ва аз рой

مکن بس بر همین کز تیغ و از رای

Ҳама дунё гирифтӣ , шаста бар ҷой

همه دنیا گرفتی، شسته بر جای

Ба ҳиммати осмонро қалъа кун боз

به همت آسمان را قلعه کن باز

Ба малики хушкӣ ва тарӣ макун ноз

به ملک خشکی و تری مکن ناز

Бикун кории ҳамин ҷо то туоне

بکن کاری همین جا تا توانی

Ки онҷои ҳам , чу ӣнҷо , малики ронӣ

که آنجا هم، چو اینجا، ملک رانی

Мусаллам боядатгар подшоҳӣ

مسلم بایدت گر پادشاهی

Бибояд кардан аз дилҳо гдоӣӣ

بباید کردن از دلها گدائی

Дуои зин ба нмидонм ба ҷоят

دعا زین به نمیدانم به جایت

Ки аз дилҳо ҳашам бахшад худоят

که از دلها حشم بخشد خدایت

Макун теғи сиёсатро чунон тез

مکن تیغ سیاست را چنان تیز

Ки чун оташ , надонад кард парҳез

که چون آتش، نداند کرد پرهیز

Шаҳи он ба кови амал чун об ронад

شه آن به کاو عمل چون آب راند

Ки ҳам ҷон бахшад ва , ҳам ҷон сетанд

که هم جان بخشد و، هم جان ستاند

Касе кови мамлакатро бад сгол аст

کسی کاو مملکت را بد سگال است

Бикаш , кони хӯн , беҳурмат ҳалол аст

بکش، کان خون، بی حرمت حلال است

Ба кори дигарон , бар шуълаи зани об

به کار دیگران، بر شعله زن آب

Хиради бедори дору теғ дар хоб

خرد بیدار دار و تیغ در خواب

Чу ҳастандат ҳама поин прессатон

چو هستندت همه پائین پرستان

Зибр дастӣ макун бар зери дастон

زبر دستی مکن بر زیر دستان

Раҳат чун рафт халқ аз дида дар пеш

رهت چون رفت خلق از دیده در پیش

Раҳи худро ту рўб аз дидаи хеш

رهٔ خود را تو روب از دیدهٔ خویش

Ба чандин , машъали имшаби кор раҳ кун

به چندین، مشعل امشب کار ره کن

Раҳи зулмоти фардоро нигаҳ кун

ره ظلمات فردا را نگه کن

Азинҷо бар чароғигар туоне

ازینجا بر چراغی گر توانی

Ки то он ҷо ба торикӣ наМонӣ

که تا آن‌جا به تاریکی نمانی

Чароғии не ки бод аз ваии баради нур

چراغی نی که باد از وی برد نور

Чароғӣ кон намирад аз дами сувар

چراغی کان نمیرد از دم صور

Машав мағрури ин муштии хаёлот

مشو مغرور این مشتی خیالات

Ки дар пеш ту меояд ба ҳолот

که در پیش تو می‌آید به حالات

Ҷаҳони хўобисти пеши чашми бедор

جهان خوابیست پیش چشم بیدار

Ба хобии дил на бандади марди ҳӯшёр

به خوابی دل نه بندد مرد هوشیار

Ту як зарраи ғуборӣ аз заминӣ

تو یک ذره غباری از زمینی

Ки андари хоби худро кӯҳи бинӣ

که اندر خواب خود را کوه بینی

Чу бар ту даст тақдир оварад зӯр

چو بر تو دست تقدیر آورد زور

Кунӣ равшан ки ҷамшедӣу ёмўр

کنی روشن که جمشیدی و یامور

Бихоб андари магари мӯшӣ шутур шуд

بخواب اندر مگر موشی شتر شد

зи парии таниши дил низ пар шуд

ز پری تنش دل نیز پر شد

зи хоби хуш бар омад шод гашта

ز خواب خوش بر آمد شاد گشته

Ҳаме шуд сӯ ба сӯи пар бод гашта

همی شد سو به سو پر باد گشته

Баннои гоҳи уштурӣ борӣ бирав рехт

بنا گاه اشتری باری برو ریخت

зи сад ман як ҷӯ озорӣ бирав рехт

ز صد من یک جو آزاری برو ریخت

Таҳи он бори мискини мӯши дармонд

ته آن بار مسکین موش درماند

Ба мискинии ҷмозаҳ дар адам ронад

به مسکینی جمازه در عدم راند

Хушаст ин хўобҳоӣии хуш ба таъбир

خوش است این خوابهائی خوش به تعبیر

Агар бар акс нанамоянд таъсир

اگر بر عکس ننمایند تأثیر

Чу бозичааст малики сусти бунёд

چو بازیچه است ملک سست بنیاد

Бад-ӣни бозича чун Тифлон машав шод

بدین بازیچه چون طفلان مشو شاد

Нмигўим ки тарк хусравӣ кун ,

نمیگویم که ترک خسروی کن،

Раҳ кам тӯшагонро пайравӣ кун ,

رهٔ کم توشگان را پیروی کن،

Ту кӣ ин пои раҳи паймои дорӣ

تو کی این پای ره پیمای داری

Ки занҷири зари андари пои дорӣ

که زنجیر زر اندر پای داری

Тўоини раҳ кӣ рӯй каз нозу тамкин

تواین ره کی روی کز ناز و تمکین

Зании даҳ гом бар як хишти заррин

زنی ده گام بر یک خشت زرین

Ба дили асҳоби дилро ошно бош

به دل اصحاب دل را آشنا باش

Даруни дарвешу берун подшоҳ бош

درون درویش و بیرون پادشاه باش

Ба шоҳӣ саҳл бошад маликро не

به شاهی سهل باشد ملک را نی

Ба малики бандагии расгар туоне

به ملک بندگی رس گر توانی

На андак , корҳо бисёр кардӣ

نه اندک، کارها بسیار کردی

Вале баҳри дили худ коркардӣ

ولی بهر دل خود کارکردی

Кунун кор аз пай он кун ки ҳар бор

کنون کار از پی آن کن که هر بار

Диҳад дар кори андак , музд бисёр

دهد در کار اندک، مزد بسیار

Чу тўқиъӣ ки андар подшоҳӣ аст

چو توقیعی که اندر پادشاهی است

Хилофати номаи малик хдоӣӣ аст

خلافت نامهٔ ملک خدائی است

Сутун малик набӯд пояи тахт

ستون ملک نبود پایهٔ تخت

На чӯб чатр бошад умдаи бахт

نه چوب چتر باشد عمدهٔ بخت

Басӣ дидам камарҳои карямон

بسی دیدم کمرهای کریمان

Ҳама дар ятемаш аз ятемон

همه در یتیمش از یتیمان

Ҷафои халқи пеш шоҳ гӯйанд

جفای خلق پیش شاه گویند

Ҷафо чун шаҳ кунад , дод аз ки ҷӯянд ?

جفا چون شه کند، داد از که جویند؟

На ҳар фарқии сазои тоҷ шоҳӣ аст

نه هر فرقی سزای تاج شاهی است

На ҳар сари лоиқи соҳиб кулоҳӣ аст

نه هر سر لایق صاحب کلاهی است

Ҳама бошанд баҳри тоҷи муҳтоҷ

همه باشند بهر تاج محتاج

Якеро зонҳмаҳ рӯзӣ шавад тоҷ

یکی را زانهمه روزی شود تاج

Фалак ҳар лаҳзаи мидўзди кулоҳӣ

فلک هر لحظه میدوزد کلاهی

Казон тоҷӣ наад бар фарқи шоҳӣ

کزان تاجی نهد بر فرق شاهی

Касеро тоҷи зар бар сар диҳад зеб

کسی را تاج زر بر سر دهد زیب

Ки ноед бар заъиф аз тахташи осеб

که ناید بر ضعیف از تختش آسیب

Расонад аз кафи худ ҷумларо баҳр

رساند از کف خود جمله را بهر

Каз он парварда роҳат шавад даҳр

کز آن پروردهٔ راحت شود دهر

Ғами олам чунон бошад ба ҷонаш

غم عالم چنان باشد به جانش

Ки бошад олимии ғами баҳри онаш

که باشد عالمی غم بهر آنش

Ҷҳондорӣ ба аз олами сетоне

جهانداری به از عالم ستانی

Ки аз хуршед ноед соӣбонӣ

که از خورشید ناید سائبانی

Раият чун халал ёбад зи бунёд

رعیت چون خلل یابد ز بنیاد

Куҷо монад баннои давлати обод

کجا ماند بنای دولت آباد

Раияти мояи бунёд мол аст

رعیت مایهٔ بنیاد مال است

Змоли асбоби малики омодаи ҳоли сет

زمال اسباب ملک آماده حال ست

Чу тешаи бишиканад аз рондани сахт

چو تیشه بشکند از راندن سخت

На курсӣ сохтан битавону неи тахт

نه کرسی ساختن بتوان و نی تخت

Касе кози баҳри ту сад ранҷи варзад ,

کسی کاز بهر تو صد رنج ورزد،

зи ту охир ба як роҳати хезад ?

ز تو آخر به یک راحت خیزد؟

На шаҳро аз гул дигар сириштанд

نه شه را از گل دیگر سرشتند

На неъмат зон ӯ танҳо навиштанд

نه نعمت زان او تنها نوشتند

Чу моҳам гавҳарем аз як хазона ,

چو ماهم گوهریم از یک خزانه،

Чаро гунҷад тафовут дар миёна ? ?

چرا گنجد تفاوت در میانه ؟؟

Кунад шер , ар бхўрдн , бухли гиреҳгӣ

کند شیر، ار بخوردن، بخل گرگی

Бирав тӯҳмат буд номи бузургӣ !

برو تهمت بود نام بزرگی!

Дарахт ар соя набӯд бар заминаш

درخت ار سایه نبود بر زمینش

Чаро халқӣ буд соя нишинаш

چرا خلقی بود سایه نشینش

Бидод дасти даҳ , то сад шавад шод

بداد دست ده، تا صد شود شاد

Ба даст дод монад кишвари обод

به دست داد ماند کشور آباد

Кунад абрӣ ки доими сояи бонӣ

کند ابری که دایم سایه‌بانی

Ба аз борон ки бошад ногаҳонӣ

به از باران که باشد ناگهانی

Фрўхўони номаи мазлӯм зон пеш

فروخوان نامهٔ مظلوم زان پیش

Ки бинии рӯи сияҳ зу номаи хеш

که بینی رو سیه زو نامهٔ خویش

Сипедаст ар чаҳ айвони шаҳаншоҳ

سپید است ار چه ایوان شهنشاه

Сияҳ гардад зи дӯди тираи оҳ

سیه گردد ز دود تیرهٔ آه

Аннани шоҳгар бар осмон аст

عنان شاه گر بر آسمان است

Дуоро дасти болотар аз он аст

دعا را دست بالاتر از آن است

Таҳи ғори аждаҳоӣ бо чунон зӯр

ته غار اژدهای با چنان زور

Шавад мискин чу дар чашмаш хазад мӯр

شود مسکین چو در چشمش خزد مور

Тавон бе тавонон ҳаст чандон

توان بی توانان هست چندان

Ки печади сахти дасти зўрмндон

که پیچد سخت دست زورمندان

Пгаҳ хезаст хуршеди смоӣӣ

پگه خیز است خورشید سمائی

Ки дорад олимӣ зу рўшноӣӣ

که دارد عالمی زو روشنائی

Чу султони бандагиро пеш гирад

چو سلطان بندگی را پیش گیرد

Худои он бандагӣ зу дрпзирд

خدا آن بندگی زو درپذیرد

Вагар шуд расми шоҳони ҷоми гулгун

وگر شد رسم شاهان جام گلگون

Ба андоза на аз андозаи берун

به اندازه نه از اندازه بیرون

Мубини як ҷуръа дар тоси шаробӣ

مبین یک جرعه در طاس شرابی

Ки тӯфонаст аз баҳри харобӣ

که طوفان است از بهر خرابی

Сурӯду лаҳви ҳам бояд ба миқдор

سرود و لهو هم باید به مقدار

Ки чун бисёр шуд , акс оварад бор

که چون بسیار شد، عکس آورد بار

Нишоед то бидон ҳади нағма ва ноӣ

نشاید تا بدان حد نغمه و نای

Ки пои тахти ҳам бар хезад аз ҷой

که پای تخت هم بر خیزد از جای