Хезед ва хаз оред ки ҳангом хазонаст
خیزید و خز آرید که هنگام خزانست
Боди хунак аз ҷониби хоразми взонст
باد خنک از جانب خوارزم وزانست
Он барги рузони байн ки бар он шохи рзонст
آن برگ رزان بین که بر آن شاخ رزانست
Гӯйӣ ба мисли перҳани ранги рзонст
گویی به مثل پیرهن رنگرزانست
Деҳқон ба таъаҷҷуби сари ангушти гзонст
دهقان به تعجب سر انگشت گزانست
Кандар чаману боғ , на гул монад ва на гулнор
کاندر چمن و باغ ، نه گل ماند و نه گلنار
Товуси баҳориро , дунбол бикунаданд
طاووس بهاری را، دنبال بکندند
Париш бибареданд ва ба кунҷии бФкнднд
پرش ببریدند و به کنجی بفکندند
Хаста ба миёни боғ ба зоряш писанданд
خسته به میان باغ به زاریش پسندند
Бо ӯ нанишинанду нгўинду нхнднд
با او ننشینند و نگویند و نخندند
Венаи пари нгоринш бар ӯ боз набанданд
وین پر نگارینش بر او باز نبندند
То бугзарад озари ма ва ояд ( сипас ) озор
تا بگذرد آذر مه و آید (سپس) آذار
Шабгир набинӣ ки хуҷаста ба чаҳ дардаст
شبگیر نبینی که خجسته به چه دردست
Карда ду рухони зард ва бирав парчин кардаст
کرده دو رخان زرد و برو پرچین کردهست
Дил ғолия фомасту Рахш чун гул зардаст
دل غالیه فامست و رخش چون گل زردست
Гўиикаҳи шаби дӯш май ва ғолия хӯрдаст
گوییکه شب دوش می و غالیه خوردهست
Бӯяши ҳамаи буии саману машки ббрдст
بویش همه بوی سمن و مشک ببردهست
Рангаши ҳамаи ранги ду рухи ошиқи бемор
رنگش همه رنگ دو رخ عاشق بیمار
Бингар ба туранҷ эй аҷабии дор ки чунаст
بنگر به ترنج ای عجبیدار که چونست
Пастоне сахтаст ва дарозаст ва нигунаст
پستانی سختست و درازست و نگونست
Зардаст ва сипедаст ва сипедяш фузунаст
زردست و سپیدست و سپیدیش فزونست
Зардяш бурунаст ва сипедяш дарунаст
زردیش برونست و سپیدیش درونست
Чун сим дарунаст ва чу динор бурунаст
چون سیم درونست و چو دینار برونست
Оканда бидон сими даруни лؤлؤи шҳўор
آکنده بدان سیم درون لؤلؤ شهوار
Норанҷ чу ду каффаи симини тарозу
نارنج چو دو کفهٔ سیمین ترازو
Ҳардуи зи зари сурх тлӣ карда буруни сӯ
هردو ز زر سرخ طلی کرده برون سو
Оканда ба кофуру гулоби хушу лؤлؤ
آکنده به کافور و گلاب خوش و لؤلؤ
Вонгоаҳи яке заргари зираки дили ҷодӯ
وانگاه یکی زرگر زیرکدل جادو
Бо роз ба ҳам бози ниҳодаи лаб ҳар ду
با راز به هم باز نهاده لب هر دو
Рӯйиш ба сари сӯзан бар ождаҳи ҳамвор
رویش به سر سوزن بر آژده هموار
Обӣ чу яке ҷўжк аз хоя биҷуста
آبی چو یکی جوژک از خایه بجسته
Чун ҷўжгкон аз тан ӯ мӯии брстаҳ
چون جوژگکان از تن او موی برسته
Модараш биҷуста сараш аз тани бигусаста
مادرش بجسته سرش از تن بگسسته
Некӯу бондом ҷароҳаташ бибаста
نیکو و باندام جراحتش ببسته
Як поик ӯро зи бен андари бишкаста
یک پایک او را ز بن اندر بشکسته
Воўихтаҳ ӯро ба дигар пои нигунсор
وآویخته او را به دگر پای نگونسار
Ваон нори бикрдори яке ҳуққаи сода
وان نار بکردار یکی حقهٔ ساده
Биҷодаҳи ҳама ранг бидон ҳуққа бидода
بیجاده همه رنگ بدان حقه بداده
Лухтии гуҳари сурх дар он ҳуққаи ниҳода
لختی گهر سرخ در آن حقه نهاده
Тўтўи салби зард бар он рӯй фитода
توتو سلب زرد بر آن روی فتاده
Бар сараши яке ғолияи донеи бигушода
بر سرش یکی غالیهدانی بگشاده
Вокндаҳ дар он ғолияи дони сўнши динор
واکنده در آن غالیه دان سونش دینار
Ваон себ чу махрӯти яке гӯии тбрзд
وان سیب چو مخروط یکی گوی تبرزد
Дар мъсФрӣ об зада бории сесад
در معصفری آب زده باری سیصد
Бар гирди Рахш бар , нқтӣ чанд зи басад
بر گرد رخش بر، نقطی چند ز بسد
Вндри дам ӯ сабзи ҷалилии зи зумуррад
وندر دم او سبز جلیلی ز زمرد
Вондри шикамаши хурдаки хурдаки ду се гунбад
واندر شکمش خردک خردک دو سه گنبد
Зангии бачае хуфта ба ҳар як дар , чун қор
زنگی بچهای خفته به هر یک در، چون قار
Деҳқон ба саҳаргоҳон каз хона бияёд
دهقان به سحرگاهان کز خانه بیاید
На ҳеҷ бёромд ва на ҳеҷ бпоид
نه هیچ بیارامد و نه هیچ بپاید
Наздик руз ояд , дар рузро бигушоед
نزدیک رز آید، در رز را بگشاید
То духтари рузро чаҳ ба кораст ва чаҳ бояд
تا دختر رز را چه به کارست و چه باید
Як духтари дӯшизаи бадв рух нанамояд
یک دختر دوشیزه بدو رخ ننماید
Алои ҳамаи обистану алои ҳамаи бемор
الا همه آبستن و الا همه بیمار
Гуяд ки шумо духтараконро чаҳ расидаи сет ?
گوید که شما دخترکان را چه رسیدهست؟
Рухсори шумо прдгёнро ки бидида сет ?
رخسار شما پردگیان را که بدیدهست؟
Вази хонаи шумо прдгёнро ки кашида сет ?
وز خانه شما پردگیان را که کشیدهست؟
Венаи пардаи эзад ба шумо бар ки даридаи сет ?
وین پردهٔ ایزد به شما بر که دریدهست؟
То ман бишудам хона , дар ӣнҷо ки расидаи сет ?
تا من بشدم خانه، در اینجا که رسیدهست؟
Гардид ба кирдор ва бакӯшед ба гуфтор
گردید به کردار و بکوشید به گفتار
То модаратон гуфт ки ман бачаи бзодм
تا مادرتان گفت که من بچه بزادم
Аз баҳри шумо ман ба нигаҳдошт фитодам
از بهر شما من به نگهداشت فتادم
Қуфлӣ ба дар боғи шумо бар биниҳодам
قفلی به در باغ شما بر بنهادم
Дарҳои шумо ҳафта ба ҳафтаи нгшодм
درهای شما هفته به هفته نگشادم
Касро ба мисли сӯии шумо бори надодам
کس را به مثل سوی شما بار ندادم
Гуфтам ки броииди накӯному накукор
گفتم که برآیید نکونام و نکوکار
Имрӯзи ҳамеи бинмтон « боргрФтаҳ »
امروز همی بینمتان «بارگرفته»
Вази бори гарони ҷурми тани озори гирифта
وز بار گران جرم تن آزار گرفته
Рхсорктони гӯнаи динори гирифта
رخسارکتان گونهٔ دینار گرفته
Зҳдонктони бача бисёр гирифта
زهدانکتان بچهٔ بسیار گرفته
Пистонакатони шер ба харвори гирифта
پستانکتان شیر به خروار گرفته
Оварда шиками пешу зи гӯна шудаи рухсор
آورده شکم پیش و ز گونه شده رخسار
Ман низ мукофоти шумо бози намоям
من نیز مکافات شما باز نمایم
Андоми шумо як ба як аз ҳам бигушоем
اندام شما یک به یک از هم بگشایم
Аз боғ ба зиндон бараму дайри биёям
از باغ به زندان برم و دیر بیایم
Чун омадамӣ назд шумо дайри нпоим
چون آمدمی نزد شما دیر نپایم
Андоми шумо зери лагад хирад басоем
اندام شما زیر لگد خرد بسایم
Зеро ки шуморо ба ҷуз ин нест сазовор
زیرا که شما را به جز این نیست سزاوار
Деҳқон ба даройад ва фаровон нигарадашон
دهقان به درآید و فراوان نگردشان
Теғии бикашади тезу глўбози барадашон
تیغی بکشد تیز و گلوباز بردشان
Вонгаҳ ба тбнгўикши андари супурдашон
وانگه به تبنگویکش اندر سپردشان
Вар зонка нагунҷанд бадв дар фишурдашон
ور زانکه نگنجند بدو در فشردشان
Бар пушти нҳдшону сӯии хонаи барадашон
بر پشت نهدشان و سوی خانه بردشان
Вази пушт фурӯ гирад ва бар ҳам наад анбор
وز پشت فرو گیرد و بر هم نهد انبار
Онгаҳ ба яке чархишат андар фикандашон
آنگه به یکی چرخشت اندر فکندشان
Брпшти лагади бист ҳазорон бзндшон
برپشت لگد بیست هزاران بزندشان
Рагҳо ббрдшон , стхўонҳои бикунадашон
رگها ببردشان، ستخوانها بکندشان
Пушту сару паҳлу ба ҳам андари шкндшон
پشت و سر و پهلو به هم اندر شکندشان
Аз банди шбонрўзии беруни нҳлдшон
از بند شبانروزی بیرون نهلدشان
То хӯн баравад аз танашони пок , бикбор
تا خون برود از تنشان پاک، بیکبار
Онгоҳ биорад рагашону стхўоншон
آنگاه بیارد رگشان و ستخوانشان
Ҷое фиканд давр ва нагардад ба каронишон
جایی فکند دور و نگردد به کرانشان
Хӯнашон ҳама бардораду ҷонишону рӯонишон
خونشان همه بردارد و جانشان و روانشان
Вндр фиканд боз ба зиндон гаронишон
وندر فکند باز به زندان گرانشان
Се моҳи шимурдаи набарди ному нишонашон
سه ماه شمرده نبرد نام و نشانشان
Донад ки бидон хӯн набӯд марди гирифтор
داند که بدان خون نبود مرد گرفتار
Як рӯзи сабки хезад , шоду хушу хандон
یک روز سبک خیزد، شاد و خوش و خندان
Пеш ояд ва бардорад меҳр аз дару бандон
پیش آید و بردارد مهر از در و بندان
Чун дар нигарад боз ба зиндонӣу зиндон
چون در نگرد باز به زندانی و زندان
Сад шамъу чароғи аўФтдш бар лабу дандон
صد شمع و چراغ اوفتدش بر لب و دندان
Гул бинад чандон ва саман бинад чандон
گل بیند چندان و سمن بیند چندان
Чндонкаҳ ба гулзори надидаи сету самани зор
چندانکه به گلزار ندیدهست و سمنزار
Гуяд ки шуморо ба чисон ҳол бикуштам
گوید که شما را به چسان حال بکشتم
Андар хаматон кардаму онҷои бнгштм
اندر خمتان کردم و آنجا بنگشتم
Аз оби хушу хоки яке гули бсрштм
از آب خوش و خاک یکی گل بسرشتم
Кардам сари хаматон ба гулу эмини гаштам
کردم سر خمتان به گل و ایمن گشتم
Бонагашт хаттии гирди гули андари бнбштм
بانگشت خطی گرد گل اندر بنبشتم
Гуфтам ки шуморо набӯд зини пас бозор
گفتم که شما را نبود زین پس بازار
Имрӯз ба хами андари некӯтар аз онед
امروز به خم اندر نیکوتر از آنید
Некӯтар аз онед ва бе оҳӯтар аз онед
نیکوتر از آنید و بیآهوتر از آنید
Зиндатар аз онеду бнирўтр аз онед
زندهتر از آنید و بنیروتر از آنید
Волотар аз онеду накӯи хутар аз онед
والاتر از آنید و نکو خوتر از آنید
Ҳқо ки басии тозатар ва навтар аз онед
حقا که بسی تازهتر و نوتر از آنید
Ман низ аз ин пас ннмоимтони озор
من نیز از این پس ننمایمتان آزار
Аз маҷлисатони ҳаргиз берун нагузорам
از مجلستان هرگز بیرون نگذارم
Вази ҷону дили вдидаҳ гиромӣтар дорам
وز جان و دل ودیده گرامیتر دارم
Бар фарқи шумо оби гули сӯрии боРом
بر فرق شما آب گل سوری بارم
Бо ҷом чу обӣ ба ҳам андари бгсорм
با جام چو آبی به هم اندر بگسارم
Ман хуби мукофоти шумо бози гузорам
من خوب مکافات شما باز گزارم
Ман ҳақи шумо бози гузорам ба бтоўор
من حق شما باز گزارم به بتاوار
Онгоҳи яке сотгнии бода бар орад
آنگاه یکی ساتگنی باده بر آرد
Деҳқону замонӣ ба каф даст бидорад
دهقان و زمانی به کف دست بدارد
Бар ду рух ӯ рангаш моҳӣ бинагорад
بر دو رخ او رنگش ماهی بنگارد
Авду блсони бӯяш дар мағзи бикорад
عود و بلسان بویش در مغز بکارد
Гуяд ки марои ин май мишкӣни нгўорд
گوید که مرا این می مشکین نگوارد
Ало ки хӯрам ёди шаҳи одили мухтор
الا که خورم یاد شه عادل مختار
Султони муаззами малики одили масъӯд
سلطان معظم ملک عادل مسعود
Камтари адабаши ҳалам ва фурӯтар ҳунараши ҷӯад
کمتر ادبش حلم و فروتر هنرش جود
Аз гавҳари Маҳмӯд ва ба аз гавҳари Маҳмӯд
از گوهر محمود و به از گوهر محمود
Чўнонкаҳ ба аз авд буд ноираҳи авд
چونانکه به از عود بود نایرهٔ عود
Дода сети бадви малики ҷаҳони холиқи маъбуд
دادهست بدو ملک جهان خالق معبود
Бо холиқи маъбуд касеро набӯд кор
با خالق معبود کسی را نبود کار
Шоҳӣ ки зи модари малику меҳтари зодаи сет
شاهی که ز مادر ملک و مهتر زادهست
Гетӣ бигрифта сет ва бихӯрада сет ва бидода сет
گیتی بگرفتهست و بخوردهست و بدادهست
Малики ҳамаи офоқи бадв рӯй ниҳодаи сет
ملک همه آفاق بدو روی نهادهست
Ҳарчи он падараш менакушод ӯ бигушодаи сет
هرچ آن پدرش مینگشاد او بگشادهست
Ҳаргиз ба тани худ ба ғалат дар нафитода сет
هرگز به تن خود به غلط در نفتادهست
Мағрур нагашта сет ба гуфтор ва ба кирдор
مغرور نگشتهست به گفتار و به کردار
Шоҳӣ ки бар ӯ ҳеҷ малик чир набошад
شاهی که بر او هیچ ملک چیر نباشد
Шоҳӣ ки шикораш ба ҷуз аз шер набошад
شاهی که شکارش به جز از شیر نباشد
Як нимаи гетии ситад ва сайр набошад
یک نیمهٔ گیتی ستد و سیر نباشد
То нима дигар бигард дайр набошад
تا نیمهٔ دیگر بگرد دیر نباشد
Ин ёфтан малик ба шамшер набошад
این یافتن ملک به شمشیر نباشد
Бояд ки худованди ҷаҳондор буд ёр
باید که خداوند جهاندار بود یار
Имсол ки ҷунбиш кунад ин хусрави чолок
امسال که جنبش کند این خسرو چالاک
Рӯй ҳама гетӣ кунад аз хориҷиёни пок
روی همه گیتی کند از خارجیان پاک
То рӯй ба ҷунбиш наниҳад абри шғбнок
تا روی به جنبش ننهد ابر شغبناک
Софӣ нашавад раҳгузари сайли зи хошок
صافی نشود رهگذر سیل ز خاشاک
Чун бод биҷунбад набӯд худ зи пашшаи бок
چون باد بجنبد نبود خود ز پشه باک
Чун оташ бархезад , тезӣ накунад хор
چون آتش برخیزد، تیزی نکند خار
Ширӣаст бидонгоҳ ки шамшер бигирад
شیریست بدانگاه که شمشیر بگیرد
Неи не ки туҳидасти худ ӯ шер бигирад
نینی که تهیدست خود او شیر بگیرد
Асҳоби гунаҳро ба гунаҳ дайр бигирад
اصحاب گنه را به گنه دیر بگیرد
Онгаҳ ки бигирад , зибр ва зер бигирад
آنگه که بگیرد ، زبر و زیر بگیرد
Гар хок бидон дасти як астир бигирад
گر خاک بدان دست یک استیر بگیرد
Гӯгирд кунад сурх , ҳамаи водӣу кҳсор
گوگرد کند سرخ، همه وادی و کهسار
Он рӯз ки ӯ ҷавшани хари пуштаи бипушад
آن روز که او جوشن خر پشته بپوشد
Аз ҷавшан ӯ мӯии таниш берун ҷӯшад
از جوشن او موی تنش بیرون جوشد
Чандон бузанд найза ки найзаи бхрўшд
چندان بزند نیزه که نیزه بخروشد
Бандаш ба ҳам андршўд аз бскаҳ бакӯшад
بندش به هم اندرشود از بسکه بکوشد
Душмани зи ду пистони аҷал шер банушад
دشمن ز دو پستان اجل شیر بنوشد
Бигузоради ҳнҷр ба дами ханҷари пайкор
بگذارد حنجر به دم خنجر پیکار
эй шоҳ ! туе шоҳ , ҷаҳони гузарон ро
ای شاه! تویی شاه، جهان گذران را
Эзад ба ту дода сети заминроу замон ро
ایزد به تو دادهست زمین را و زمان را
Бурдор ту аз рӯй замини қайсару хон ро
بردار تو از روی زمین قیصر و خان را
Як шоҳи басанда буд ин мояи ҷаҳон ро
یک شاه بسنده بود این مایه جهان را
Бо малик чикораст фалонроу фалон ро
با ملک چکارست فلان را و فلان را
Хирс аз дар гулшан нау хӯк аз дрглзор
خرس از در گلشن نه و خوک از درگلزار
Ҳар кӯ ба ҷуз аз ту ба ҷҳондорӣ бинишаст
هر کو به جز از تو به جهانداری بنشست
Бидодгараст эй малику бихрду маст
بیدادگرست ای ملک و بیخرد و مست
Додари ҷаҳони малики ҷаҳони вақф ту кардаст
دادار جهان ملک جهان وقف تو کردهست
Бар вақфи худои ҳечкасиро набӯд даст
بر وقف خدا هیچکسی را نبود دست
Аз вақфи касони даст бибояд бсзои баст
از وقف کسان دست بباید بسزا بست
Некӯ мислӣ гуфта сет « алнори влои алъор »
نیکو مثلی گفتهست «النار ولا العار»
Ҷадони ту аз модар аз баҳр ту зоданд
جدان تو از مادر از بهر تو زادند
Аз даҳри бад-ӣни малики зи баҳр ту фитоданд
از دهر بدین ملک ز بهر تو فتادند
Ин малик ба шамшер барои ту кушоданд
این ملک به شمشیر برای تو گشادند
Худ малику шаҳии хоссаи зи баҳр ту ниҳоданд
خود ملک و شهی خاصه ز بهر تو نهادند
Зин даст бидон даст , ба мирос ту доданд
زین دست بدان دست، به میراث تو دادند
Аз даҳри бади ин шаҳро , ин маликат бисёр
از دهر بد این شه را، این ملکت بسیار
То ту ба вилоят бинишастӣ чу асосӣ
تا تو به ولایت بنشستی چو اساسی
Касро набӯд бо ту дарин боби сипосӣ
کس را نبود با تو درین باب سپاسی
Зин , додгарӣ бошӣу зин ҳақ бишносӣ
زین، دادگری باشی و زین حق بشناسی
Покизаи дилӣ , поки танӣ , поки ҳавосӣ
پاکیزهدلی، پاک تنی، پاک حواسی
Каз халқ ба хилқат натавон кард қиёсӣ
کز خلق به خلقت نتوان کرد قیاسی
Вази хуй ва табиат натавон кардани безор
وز خوی و طبیعت نتوان کردن بیزار
эй бори худоӣу малики бори худоён
ای بار خدای و ملک بار خدایان
эй найзаи рубой ба сари найзаи рибоён
ای نیزه ربای به سر نیزه ربایان
эй роҳнамоӣ ба сари роҳнамоён
ای راهنمای به سر راهنمایان
эй бастаи гушой дар ҳрбстаҳи гушойон
ای بسته گشای در هربسته گشایان
эй малики здоиндаҳ ҳар малик задойон
ای ملک زدایندهٔ هر ملکزدایان
эй чораи бечора вае мФзъи зуввор
ای چارهٔ بیچاره و ای مَفزَع زوار
эй борхдои ҳамаи аҳрори замона
ای بارخدای همه احرار زمانه
Каз дил бизадойад лутфати бори замона
کز دل بزداید لطفت بار زمانه
Кирдори ту зиди ҳамаи кирдори замона
کردار تو ضد همه کردار زمانه
Дар пушти адуят ту кунӣ бори замона
در پشت عدویت تو کنی بار زمانه
Аз пои аФозл ту кунӣ хори замона
از پای افاضل تو کنی خار زمانه
Вази бистари ғифлат ту кунӣ моро бедор
وز بستر غفلت تو کنی ما را بیدار
Ту зончаҳ бигуфтанд басии беҳтар будӣ
تو زانچه بگفتند بسی بهتر بودی
Бурҷону равони падаронати бФзўдӣ
برجان و روان پدرانت بفزودی
Чндонкаҳ тавонистӣ раҳмат бинмудӣ
چندانکه توانستی رحمت بنمودی
Чндонкаҳ тавонистӣ маликати бздўдӣ
چندانکه توانستی ملکت بزدودی
Киштии ҳасаноту самароташи бадрӯдӣ
کشتی حسنات و ثمراتش بدرودی
Душвори ту осон шуду осони ту душвор
دشوار تو آسان شد و آسان تو دشوار
Бастаи мшўоди ончӣ ба нусрат бикшодӣ
بسته مشواد آنچه به نصرت بگشادی
Пояндаи ҳамеи бодои ҳарчи он ту наҳодӣ
پاینده همی بادا هرچ آن تو نهادی
Ҳамвора ҳмидўн ба саломати бзёдӣ
همواره همیدون به سلامت بزیادی
Бо давлат ва бо неъмат ва бо ҳишмату шодӣ
با دولت و با نعمت و با حشمت و شادی
Вази ту бпзироди малик ҳар чаҳ бидодӣ
وز تو بپذیراد ملک هر چه بدادی
Ваз кед ҷаҳони ҳофизи ту боди ҷаҳондор
وز کید جهان حافظ تو باد جهاندار