Қавлаи таъолӣ : ман зои алзии иқрзи аллоҳи қарз номӣаст ҳар кориро ки банда кунад ки онро ҷазо буд , аз ӣнҷост ки Умияи бен абӣ алслт гуфт .

قوله تعالی: مَنْ ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللَّهَ قرض نامی است هر کاری را که بنده کند که آن را جزا بود، از اینجاست که امیة بن ابی الصلت گفت.

Некӣу бадӣ ҳар дуро қарз хонанд , аз баҳри онк ҳар дуро подошаст ,у ончӣ дар оят гуфт : қрзои ҳусно далеласт ки қарзӣ буд неку қарзӣ буд бад .

نیکی و بدی هر دو را قرض خوانند، از بهر آنک هر دو را پاداش است، و آنچه در آیت گفت: قَرْضاً حَسَناً دلیل است که قرضی بود نیک و قرضی بود بد.

Рӯй ани Сафёни қол лмо назул қавлаи таъолии ман ҷоءи болҳснаҳи фалаи ъушри أмсолҳои қоли расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « ё раб зад умматӣ » Фнзли қавлаи ман зои алзии иқрзи аллоҳи қрзои ҳуснои ФизоъФаҳи ?лаи أзъоФои касӣра

روی عن سفیان قال لما نزل قوله تعالی مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها قال رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم «یا رب زد امتی» فنزل قوله مَنْ ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَیُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً کَثِیرَةً

Гуфт аввал аз осмони ин оят фурӯ омад , ки ман ҷоءи болҳснаҳи фалаи ъушри أмсолҳо ҳар некӣ ки банда кунад даҳ чандон подоши ваии диҳеми расӯл худо гуфт ё раб беафзой уммати марои пас ин оят фурӯ омад ман зои алзии иқрзи аллоҳи қрзои ҳусно ҳар некӣ ки банда кунад онро азъоФ музоъаф гардонем , ва ӯро бони савоби фаровони диҳем . Садӣ гуфт ҷое ки аллоҳ касӣр гуяд ва тазъиф кунад , андозаи он ҷуз аллоҳ надонад аз азимӣу фаровонӣ ки буд . Ҳамонаст ки гуфту иؤти ман лднаҳи أҷрои ъзимои ҷой дигар гуфт إнмои иўФии алсобрўни أҷрҳми бғири ҳисоб .

گفت اول از آسمان این آیت فرو آمد، که مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها هر نیکی که بنده کند ده چندان پاداش وی دهیم رسول خدا گفت یا رب بیفزای امت مرا پس این آیت فرو آمد مَنْ ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً هر نیکی که بنده کند آن را اضعاف مضاعف گردانیم، و او را بآن ثواب فراوان دهیم. سدی گفت جایی که اللَّه کثیر گوید و تضعیف کند، اندازه آن جز اللَّه نداند از عظیمی و فراوانی که بود. همانست که گفت وَ یُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظِیماً جای دیگر گفت إِنَّما یُوَفَّی الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَیْرِ حِسابٍ.

Аҳл маъонӣ гуфтаанд дарин оят ихтисорасту азмор , яъне ман зои алзии иқрзи ибоди аллоҳи ФозоФаҳи субҳонаи ило нафса тФзилоу астътоФои кома рӯй ани аллоҳи таъолии иқўли лъбдаҳи асттъмтки Флми ттъмнӣ ,у астсқитки Флми тсқнӣ ,у асткситки Флми ткснӣ , Фиқўли алъбду Киеви зок ё Сайидӣ ? Фиқўли мари бки фалони алҷоӣъу фалони алъорӣ , Флми тъти алайҳи ман Фзлк , Флои мнътки алиўми ман фазлӣ , комаи мнътаҳи бойени қавли маънӣ оят онаст ки кист онки бандагони худоиро вом диҳад ? чун хоҳанд ва ҳоҷат доранд ? ва маълум мешавад аз роҳи суннат ки вом додани ма аз садақааст , ки садақаи бмҳтоҷу ғайр муҳтоҷ расад ,у воми ҷузи муҳтоҷ аз сар зарурат нахоҳад . Абӯи эмома ривоят кард аз

اهل معانی گفته‌اند درین آیت اختصار است و اضمار، یعنی من ذا الذی یقرض عباد اللَّه فاضافه سبحانه الی نفسه تفضیلا و استعطافا کما روی ان اللَّه تعالی یقول لعبده استطعمتک فلم تطعمنی، و استسقیتک فلم تسقنی، و استکسیتک فلم تکسنی، فیقول العبد و کیف ذاک یا سیدی؟ فیقول مر بک فلان الجائع و فلان العاری، فلم تعط علیه من فضلک، فلا منعتک الیوم من فضلی، کما منعته باین قول معنی آیت آنست که کیست آنک بندگان خدای را وام دهد؟ چون خواهند و حاجت دارند؟ و معلوم میشود از راه سنت که وام دادن مه از صدقه است، که صدقه بمحتاج و غیر محتاج رسد، و وام جز محتاج از سر ضرورت نخواهد. ابو امامه روایت کرد از

Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?алау силами қол : « раъйати алии боби алҷнаҳи мктўбои алқрзи бсмониаҳи ъушр ,у алсдқаҳи бъшри амсолҳо , Фқлт ё Ҷабраили мо боли алқрзи аъзами иҷро ? қоли лони соҳиби алқрзи лои иأтики алои мҳтоҷо ,у рбмои вақъати алсдқаҳи фии ғайри аҳлҳо »у ани абии ҳрираҳу ибни аббоси қолои қоли расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « ман ақрзи ахоаҳи алмслми фалаи бакули дарҳами вазни аҳаду бсиру таври синоءи ҳасанот »

مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم قال: «رأیت علی باب الجنة مکتوبا القرض بثمانیة عشر، و الصدقة بعشر امثالها، فقلت یا جبرئیل ما بال القرض اعظم اجرا؟ قال لان صاحب القرض لا یأتیک الّا محتاجا، و ربّما وقعت الصدقة فی غیر اهلها» و عن ابی هریره و ابن عباس قالا قال رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم «من اقرض اخاه المسلم فله بکل درهم وزن احد و بثیر و طور سیناء حسنات»

Ва ани абии алдрдоءи қол « лони ақрзи динорин сами ирди ан . Сами ақрзҳмои аҳби илои ман атсдқи бҳмо »у бҳкми шаръ қарз дигарасту дайни дигар , қарз номؤҷласту дайни мؤҷл ,у шарт қарз онаст ки ҳеҷ манфиати бҳичи ваҷҳи фарои сар он нанишинад , Маслан агар зари қуроза бқрз диҳад , бшрти онки дуруст боз диҳад , ботил буд . Пас агар бтўъи худ дуруст боз диҳад равост , ки Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт : « хиркми аҳснкми қзоء » .

و عن ابی الدرداء قال «لان اقرض دینارین ثم یرد ان. ثم اقرضهما احب الی من اتصدق بهما» و بحکم شرع قرض دیگرست و دین دیگر، قرض نامؤجل است و دین مؤجل، و شرط قرض آنست که هیچ منفعت بهیچ وجه فرا سر آن ننشیند، مثلا اگر زر قراضه بقرض دهد، بشرط آنک درست باز دهد، باطل بود. پس اگر بطوع خود درست باز دهد رواست، که مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت: «خیرکم احسنکم قضاء».

ФизоъФаҳи ?лаи أзъоФои касӣраи ибни омиру ёқӯб « ФизъФаҳ » хонд ба ташдиду насби Фо , ибни касӣр бтшдид хонду рафъи Фо , дигарон болФ хонанду тахфифу рафъи Фо , магари ъосм ки ӯ бнсб Фо хонд ,у ташдид дар касрат мааст ва тамомтар , ки тазъиф аз боб таксираст .

فَیُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً کَثِیرَةً ابن عامر و یعقوب «فیضعفه» خواند به تشدید و نصب فا، ابن کثیر بتشدید خواند و رفع فا، دیگران بالف خوانند و تخفیف و رفع فا، مگر عاصم که او بنصب فا خواند، و تشدید در کثرت مه است و تمامتر، که تضعیف از باب تکثیر است.

Ва аллоҳи иқбзу ибсти алоиаҳ . . . . Ҳамонаст ки ҷой дигар гуфт : ибсти алрзқи лмни ишоءу иқдри якеро фарох рӯзӣ кунад якеро танги рӯзӣ , ҳамаи бълм ва ҳикмат ӯст , ҳамаи бтқдир ва қисмат ӯст , ҳар касро чунонк салоҳ вайаст диҳад , ва чунонк сазоӣ вайаст расонад , абӯи зр ривоят кунад аз расӯли худо аз ҷалилу ҷаббор , гуфт ъзи ҷалола

وَ اللَّهُ یَقْبِضُ وَ یَبْصُطُ الایة.... همانست که جای دیگر گفت: یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشاءُ وَ یَقْدِرُ یکی را فراخ روزی کند یکی را تنگ روزی، همه بعلم و حکمت اوست، همه بتقدیر و قسمت اوست، هر کس را چنانک صلاح ویست دهد، و چنانک سزای ویست رساند، ابو ذر روایت کند از رسول خدا از جلیل و جبار، گفت عز جلاله‌

« ани ман ибодии ман ло ислҳемона алои алФқру луи ағнитаҳи лои Фсдаҳи злк ,у ани ман ибодии ман ло ислҳемона алои алғнӣ ,у луи аФқртаҳи лоФсдаҳи злк , адбри ибодии бълмии ании бъбодии хабири басир . »

«ان من عبادی من لا یصلح ایمانه الا الفقر و لو اغنیته لا فسده ذلک، و انّ من عبادی من لا یصلح ایمانه الّا الغنی، و لو افقرته لافسده ذلک، ادبّر عبادی بعلمی انی بعبادی خبیر بصیر.»

Маънӣ дигар гуфтаанд . Ва аллоҳи иқбзу ибсти аллоҳ садақа мефаросатанд аз бахшанда вонгаҳ мерасонад бстонндаҳ , ҳамонаст ки ҷой дигар гуфту иأхзи алсдқот ва дурустаст хабар аз Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?алау силам ки гуфт « мо тсдқи амрؤи мусаллами бсдқаҳи тмраҳ ӯ луқмаи алои қабзҳо аллоҳи биминаҳи Фирбиҳои фии каффаи комаи ирбии аҳдкми Флўаҳ ӯ Фсилаҳ ҳатто тсир мисли аҳад . »

معنی دیگر گفته‌اند. وَ اللَّهُ یَقْبِضُ وَ یَبْصُطُ اللَّه صدقه می‌فراستاند از بخشنده وانگه میرساند بستاننده، همانست که جای دیگر گفت وَ یَأْخُذُ الصَّدَقاتِ و درست است خبر از مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم که گفت «ما تصدق امرؤ مسلم بصدقة تمرة او لقمة الا قبضها اللَّه بیمینه فیربّیها فی کفه کما یربی احدکم فلوّه او فصیله حتی تصیر مثل احد.»

Муфассирон гуфтанд он рӯз ки ин оят фурӯ омад , абӯ алдҳдоҳ гуфт ё расӯли аллоҳи ани аллоҳи истқрзноу ҳўи ғании ани алқрзи қол « нъм , ириди ани идхлкм ба алҷнаҳ »

مفسران گفتند آن روز که این آیت فرو آمد، ابو الدحداح گفت یا رسول اللَّه ان اللَّه یستقرضنا و هو غنی عن القرض قال «نعم، یرید ان یدخلکم به الجنة»

Гуфт ё расӯли аллоҳи худованди ъзу ҷл аз мо қарз мехоҳад ва ӯ бениёз аз қарз расӯл гуфт оре , бон мехоҳад то шуморо дар биҳишти орад . Абӯ алдҳдоҳ гуфт ман худоиро қарз медаҳум ту боиндонӣ биҳишт мекунӣ ? гуфт мекунам боиндонии биҳишт ҳар касро ки садақа диҳад , абӯ алдҳдоҳ гуфт ва ҳам ҷуфт манам алдҳдоҳ бо ман дар биҳишт буд ? гуфт оре , гуфту дхтрконм ҳамчунин ? гуфт оре , пас дасти расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гирифт гуфт ду боғ дораму биҷузи он ду боғи чизе дигар надорам , ва ҳар ду бхдоӣ медаҳум , расӯл гуфт на яке худоиро ва яке маишати туу аёли туро , гуфт ё расӯли аллоҳи туро бар гувоҳи мигирм ки он яке ки никўтрст аз малики хеш берун кардам ва бхдоӣ додам , расӯл гуфт лои ҷурми аллоҳи таъолии биҳишти туро подош диҳад , абӯ алдҳдоҳ рафт ва бо ҳам ҷуфт хешам алдҳдоҳи ин қисса бигуфт ,ам алдҳдоҳ гуфт рбҳти биък , боруки аллоҳи лаки Фимои уштурят . Ваам алдҳдоҳи он соъаҳ бо духтаракони хеш дар он бустон буданд ки таслим карда буданд , даст дар остини он кӯдакону даҳан эшон мекарду хурмо берун мекард ва мегуфт ин на он шумост ки ин он худост . Гӯйанд дар он бустони шашсад бен хурмо буд боровар , некӯ , ҳамаи босонӣу дили хушӣу хушнӯдии худоиро ъзу ҷл дар кор даравишон кард , то дар ҳақ вай гуфтанд кам ман ъзқи рдоҳ ,у воади Фёҳи фии алҷнаҳи лобии алдҳдоҳ .

گفت یا رسول اللَّه خداوند عز و جل از ما قرض میخواهد و او بی نیاز از قرض رسول گفت آری، بآن میخواهد تا شما را در بهشت آرد. ابو الدحداح گفت من خدای را قرض میدهم تو بایندانی بهشت میکنی؟ گفت میکنم بایندانی بهشت هر کس را که صدقه دهد، ابو الدحداح گفت و هم جفت من ام الدحداح با من در بهشت بود؟ گفت آری، گفت و دخترکانم همچنین؟ گفت آری، پس دست رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گرفت گفت دو باغ دارم و بجز آن دو باغ چیزی دیگر ندارم، و هر دو بخدای میدهم، رسول گفت نه یکی خدای را و یکی معیشت تو و عیال ترا، گفت یا رسول اللَّه ترا بر گواه میگیرم که آن یکی که نیکوترست از ملک خویش بیرون کردم و بخدای دادم، رسول گفت لا جرم اللَّه تعالی بهشت ترا پاداش دهد، ابو الدحداح رفت و با هم جفت خویش ام الدحداح این قصه بگفت، ام الدحداح گفت ربحت بیعک، بارک اللَّه لک فیما اشتریت. و ام الدحداح آن ساعة با دخترکان خویش در آن بستان بودند که تسلیم کرده بودند، دست در آستین آن کودکان و دهن ایشان میکرد و خرما بیرون میکرد و میگفت این نه آن شماست که این آن خداست. گویند در آن بستان ششصد بن خرما بود بار آور، نیکو، همه بآسانی و دل خوشی و خشنودی خدای را عز و جل در کار درویشان کرد، تا در حق وی گفتند کم من عذق رداح، و واد فیاح فی الجنة لابی الدحداح.

أи ламтар إлии алмлإи ман банӣ إсроӣили конаи қоли ?илами интаҳи ълмки илои хабари ҳؤлоء ?у алмлأи ҳам алошроФу алрؤсоء , конҳми аллазӣнаи имлӣўни алъайни рўоءи қисса оят онаст ки баъд аз Мӯсои брўзгор , куффор банӣ Исроил бар муъминони эшон муставле шуданд ва қаҳрҳо ронданди барояшон , баъзеро бикуштанд ва баъзеро ба бардагии бурданду қавмиро аз диёру аўтони хеши биФкнднд , рӯзгории дарин блоء азим буданд ва эшонро подшоҳӣ на , ки бо душман ҷанг кардӣ ,у мақоми душмани миёни Мисру Фаластин буд дар соҳили баҳри рӯм ,у қавм ҷолўт буданд аз бқоёءи од , ҷбобраҳи рӯзгори хеш , бо болоҳои азим ва қӯтҳои сахт , ва дар миён банӣ Исроил на пайғомбарӣ буд ва на подшоҳӣ ки он душманонро азишон боздоштӣ , дуо карданд то аллоҳи таъолӣ боишон ашмўил пайғомбар фиристод , дар арабяти номи ваии Исмоил буд . Ва номи модари ваии ҳнаҳ , аз нажоди ҳорӯни бен умрон , буд , бародари Мӯсои алайҳи ассалом , банӣ Исроил омаданду ашмўилро гуфтанд « абъси лно малико нақотил фии сиблати аллоҳ » бар ангези моро подшоҳӣ то бо вай ҷанг кунем бо ин қавми ҷолўт ки бар мо муставле шудаанду табоҳ корӣ мекунанд , ашмўил гуфт « ҳилли ъситм » бксри сини қроءт нофеъасту луғати қавмӣ аз араб , дигарон бФтҳ син хонанд ҳилл ъситм хонанд ,у ҳаии аллғаҳи алФсҳӣ , ашмўили гуфтои ҳеҷ бар онед ки агар инч мехоҳед , бар шумо нависанд ва фарз кунанд , шумо биҷой наёред ва аз он боз нишинед ? эшон гуфтанд ва чаро боз нишинем ва ҷанг накунем бо душман ки моро аз саройҳои хеш берун карданд ва аз хону мону писарон ҷудо карданд ?

أَ لَمْ تَرَ إِلَی الْمَلَإِ مِنْ بَنِی إِسْرائِیلَ کانه قال الم ینته علمک الی خبر هؤلاء؟ و الملأ هم الاشراف و الرؤساء، کانهم الذین یملئون العین رواء قصّة آیت آنست که بعد از موسی بروزگار، کفار بنی اسرائیل بر مؤمنان ایشان مستولی شدند و قهرها راندند برایشان، بعضی را بکشتند و بعضی را به بردگی بردند و قومی را از دیار و اوطان خویش بیفکندند، روزگاری درین بلاء عظیم بودند و ایشان را پادشاهی نه، که با دشمن جنگ کردی، و مقام دشمن میان مصر و فلسطین بود در ساحل بحر روم، و قوم جالوت بودند از بقایاء عاد، جبابره روزگار خویش، با بالاهای عظیم و قوتهای سخت، و در میان بنی اسرائیل نه پیغامبری بود و نه پادشاهی که آن دشمنان را ازیشان بازداشتی، دعا کردند تا اللَّه تعالی بایشان اشمویل پیغامبر فرستاد، در عربیت نام وی اسماعیل بود. و نام مادر وی حنه، از نژاد هارون بن عمران، بود، برادر موسی علیه السّلام، بنی اسرائیل آمدند و اشمویل را گفتند «ابْعَثْ لَنا مَلِکاً نُقاتِلْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ» بر انگیز ما را پادشاهی تا با وی جنگ کنیم با این قوم جالوت که بر ما مستولی شده‌اند و تباه کاری میکنند، اشمویل گفت «هل عسیتم» بکسر سین قراءت نافع است و لغت قومی از عرب، دیگران بفتح سین خوانند هَلْ عَسَیْتُمْ خوانند، و هی اللّغة الفصحی، اشمویل گفتا هیچ بر آن اید که اگر اینچ می‌خواهید، بر شما نویسند و فرض کنند، شما بجای نیارید و از آن باز نشینید؟ ایشان گفتند و چرا باز نشینیم و جنگ نکنیم با دشمن که ما را از سرایهای خویش بیرون کردند و از خان و مان و پسران جدا کردند؟

Раб Алъоламин гуфт : Флмои кутуби алайҳими алқтоли тўлўои إло қлило манеҳам чун бар эшон навиштанд қаттол ки худ мехостанд , биҷой наёварданд ва бар гаштанди магари андакӣ , ва он андак онаст ки гуфт Фшрбўо манеҳ إло қлило манеҳам . Мақотил гуфт кутуб дар қуръон бар чаҳор ваҷҳаст : яке бмънии фарз чунонк ӣнҷо гуфт : Флмои кутуби алайҳими алқтол эй фарз , ва ҳам дарин сӯра гуфт кутуби алайкуми алсёми кутуби алайкуми алқтол эй фарз . Ваҷҳи дувуми бмънӣ қзитаст чунонк дар сӯраи ол умрон гуфт лбрзи аллазӣнаи кутуби алайҳими алқтл эй қзии алайҳим , ва дар сӯра алтўбаҳ гуфт , лни исибнои إлои мо кутуби аллоҳи лно эй мо қзии аллоҳи лно . Ва дар сӯра алҳҷ гуфт кутуби алайҳи أнаҳи ман таваллоае қзии алайҳ . Ва дар сӯра алмҷодлаҳ гуфт кутуби аллоҳи лأғлбн эй қзии аллоҳ . Ваҷҳи сеюм бмънӣ амраст , чунонк адхлўои алأрзи алмуқаддасаи алтии кутуби аллоҳи лакам эй аллоҳи амркм . Ваҷҳи чаҳоруми бмънӣ ҷаъласт , кқўлаҳи кутуби фии қлўбҳми алإимон , эй ҷаъл ,у кқўлаҳи Фсأктбҳои ллзини итқўн эй Фсأҷълҳо . Пас ашмўили пайғомбари эшонро гуфт аллоҳи шуморо толути бен Қайси бподшоҳии барангехт .

رب العالمین گفت: فَلَمَّا کُتِبَ عَلَیْهِمُ الْقِتالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِیلًا مِنْهُمْ چون بر ایشان نوشتند قتال که خود می‌خواستند، بجای نیاوردند و بر گشتند مگر اندکی، و آن اندک آنست که گفت فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِیلًا مِنْهُمْ. مقاتل گفت کتب در قرآن بر چهار وجه است: یکی بمعنی فرض چنانک اینجا گفت: فَلَمَّا کُتِبَ عَلَیْهِمُ الْقِتالُ ای فرض، و هم درین سورة گفت کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِتالُ ای فرض. وجه دوم بمعنی قضیت است چنانک در سورة آل عمران گفت لَبَرَزَ الَّذِینَ کُتِبَ عَلَیْهِمُ الْقَتْلُ ای قضی علیهم، و در سورة التوبة گفت، لَنْ یُصِیبَنا إِلَّا ما کَتَبَ اللَّهُ لَنا ای ما قضی اللَّه لنا. و در سورة الحج گفت کُتِبَ عَلَیْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ ای قضی علیه. و در سورة المجادلة گفت کَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ ای قضی اللَّه. وجه سوم بمعنی امر است، چنانک ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِی کَتَبَ اللَّهُ لَکُمْ ای اللَّه امرکم. وجه چهارم بمعنی جعل است، کقوله کَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمانَ، ای جعل، و کقوله فَسَأَکْتُبُها لِلَّذِینَ یَتَّقُونَ ای فسأجعلها. پس اشمویل پیغامبر ایشان را گفت اللَّه شما را طالوت بن قیس بپادشاهی برانگیخت.

Ва злки қавла :у қоли ?лаами нбиҳми إни аллоҳи қади баъси лаками толути маликои толути мардӣ буд аз фарзандони ёқӯб аз сибти ибни ёмин хрўонӣ кардӣу оби фурӯшӣ , чунин овардаанд ки кони аёбоу аёби оби фуруш буд , ва дар сибти ибни ёмин на набувват буд ва на малик , ки дар фарзандони ёқӯби набувват дар сибти лоўӣ буду лоўии ҷади Мӯсо буд ,у малик дар сибти Яҳудо буд ,у Довӯд аз сибти вай буд ,у толут на азин буд на аз он қолўои أнии икўни ?лаи алмалики ълино эшон гуфтанд , толутро бар мо подшоҳӣ чун буд ? ки ӯ мардӣ дарвешаст , мол надорад ва низ на аз сибт набувватаст , на аз сибти малик ашмўил гуфт шумо чаҳ пиндоред ? ки ончӣ аллоҳ донад шумо ндонед , худои вайро бар шумо баргузеду вайро фузӯнӣ дод дар илм ва ҳам дар ҷисм , олами вақти хеш буд ва дар банӣ Исроили кас аз ва оламтар набӯд , ва низ бо ҷамол буд ва бо қаду боло : қили саммии толути лтўлаҳ , раби Алъоламин боз намӯд ки марди тамоми болои душманро дар ҳайбати афканд ва боз шаканд , ва боз намӯд ки малик на бўростаст ва на бимол , бал ки ътоء раббонӣасту фазли илоҳӣ , онро диҳад ки худ хоҳаду аллоҳи иؤтии малакаи ман ишоءу аллоҳи восеъи алӣами аллоҳ дорандаасту донанда , ҳамаро рӯзӣ медиҳад аз хазинаи фарох бемؤнт , чунонк ҳамаро бёФрид бақадрат фарох беҳиялат , биёмурзад фардои бикрами фарох бевсилт , восеъ ӯст ки бирасад баҳри чизи бълму баҳри кори бҳкму баҳри баҳраи бқсм , алӣам ӯст ки ноомӯхта доносту бадонаш бе ҳамоност ва дар омӯзанда ҳар доност .

و ذلک قوله: وَ قالَ لَهُمْ نَبِیُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَکُمْ طالُوتَ مَلِکاً طالوت مردی بود از فرزندان یعقوب از سبط ابن یامین خروانی کردی و آب فروشی، چنین آورده‌اند که کان ایّابا و ایّاب آب فروش بود، و در سبط ابن یامین نه نبوت بود و نه ملک، که در فرزندان یعقوب نبوت در سبط لاوی بود و لاوی جدّ موسی بود، و ملک در سبط یهودا بود، و داود از سبط وی بود، و طالوت نه ازین بود نه از آن قالُوا أَنَّی یَکُونُ لَهُ الْمُلْکُ عَلَیْنا ایشان گفتند، طالوت را بر ما پادشاهی چون بود؟ که او مردی درویش است، مال ندارد و نیز نه از سبط نبوت است، نه از سبط ملک اشمویل گفت شما چه پندارید؟ که آنچه اللَّه داند شما ندانید، خدای وی را بر شما برگزید و وی را فزونی داد در علم و هم در جسم، عالم وقت خویش بود و در بنی اسرائیل کس از و عالمتر نبود، و نیز با جمال بود و با قد و بالا: قیل سمّی طالوت لطوله، رب العالمین باز نمود که مرد تمام بالا دشمن را در هیبت افکند و باز شکند، و باز نمود که ملک نه بوراثت است و نه بمال، بل که عطاء ربانی است و فضل الهی، آن را دهد که خود خواهد وَ اللَّهُ یُؤْتِی مُلْکَهُ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِیمٌ اللَّه دارنده است و داننده، همه را روزی میدهد از خزینه فراخ بی مؤنت، چنانک همه را بیافرید بقدرت فراخ بی حیلت، بیامرزد فردا بکرم فراخ بی وسیلت، واسع اوست که برسد بهر چیز بعلم و بهر کار بحکم و بهر بهره بقسم، علیم اوست که ناآموخته داناست و بدانش بی هماناست و در آموزنده هر داناست.