Қавлаи таъолӣ : « раби қади отитнии ман алмалик » ман ҳарф табъизаст , аз он дар сухан оварад то бадоне ки аллоҳ таъолӣаст ки молик бар камоласт ва дар малики эмин аз заволаст , қиўмӣ бегаштан ҳоласт , дар зоту сифот мутаъоласт , малики алмулук , худованди ҳамаи худовандон , подшоҳ бар ҳамаи подшоҳон , пеш аз ҳар замону пеш аз ҳар нишон , азими алмну қадими алоҳсон , дорандаи ҷаҳону навбати сози ҷаҳонён , ҳар касро он диҳад ки ӯро сазад ва бар ҳар каси он наад ки бартобад , аз маъдани меҳнати нақди неъмати падеди орад ва аз шаби андӯҳи субҳи шодӣ бар орад , яке андеша кун дарин қиссаи Юсуфу меҳнати вай , ҳузни ёқӯбу ҳрқти вай , ҳасади бародарону қасди эшон , ҳузнӣ бидон азимӣ , меҳнатӣ бидон дарозӣ , ҳасадӣ бидон тамомӣ , бингар ки аллоҳ чаҳ намӯд аз лутфи худ боишон ва чаҳ рехт аз нисори раҳмат бар сари эшон , чунонк дар шохи ҳанзали шФоءи дарди ниҳод ва аз мағзи афъии трёқи заҳри сохт , аз чашмаи андӯҳи ёқӯби оби шодӣ равон кард ва аз зулмати ҳасади бародарони нури шафқат падед оварад , бтбъ аз якдигар нФўр гашта буданд ки Лутфӣ аз ҳазрати худ дар миёни эшон афканд то домани улфати эшон ва аҳам дӯхт ва эшонро аз парокандагӣу душманӣ дар маҷмаъи дӯстӣу бародарӣ ҷамъ кард то ҳам Юсуф ( ъ ) эшонро узри сохт , гуҳӣ бо падар гуфт : назъи алшитони бинӣу байни ухувватӣ , гуҳӣ бо бародарон гуфт : лои тсриби алайкуми алиўм , гуҳии неъмати манъамро шукри гузорад ва гуфт :у қади аҳсан бе , чун ин ҳамаи алтоф карам дид ва навохт бениҳоят аз даргоҳи аҳадяти забони сано ва дуо бикшод гуфт : раби қади отитнии ман алмалик гуфтаанд ки раби Алъоламин ҷли ҷалолаи малики Мисри бадв кас дод : ба Юсуфи пайғомбару фиръавни душман , фиръавнро аз рӯй мазаллат ва иҳонат доду Юсуфро аз рӯй эъзозу каромат , фиръавн чун малики Миср бар вай рост шуд аз қӯт худ дид , азоФт бо худ кард гуфт : аи лӣси лии малики Мисри мо илмати лаками ман илоҳ ғайриӣ , лои ҷурми залилу хори гашту Юсуфи малик аз ҳақ дид , ҳавлу қувваи худ дар миён надид , гуфт : « раби қади отитнии ман алмалик » лои ҷурми бъзтии ниҳояту каромат набувват расед , фиръавн ки азоФти малику неъмат бо худ кард эмоми аҳли қудрату эътизоли гашт ки гуфтанд : алтоъаҳи мнои лои ман тавфиқи аллоҳ . Ва Юсуф ки азоФт бо ҳақ кард эмоми аҳли суннату ҷамоати гашт ки гуфтанд : кул ман ъанд аллоҳ ва гуфтаанд он малик ки Юсуф ишорат бидон кард малики ризо ва вафоаст ки баҳр чаҳ пеш омад ризо доду баҳр чаҳ рӯзи балии пазируфт вафо намӯд , кори анбёء чун кор дигарон набошад , малики эшон на чун малики ҷаҳонён буд , эшон ҳамаи ҷавоҳир исмат буданд , парвардаи қӯти алтоф рубубият буданд , аз мшорқи давлати набувват тулӯъӣ карданд , бар сипеҳри иззати рисолат таҷаллӣ карданд , бофқи дарди муҳаббат фурӯ шуданд . Ва нишони камоли ризоу вФоء Юсуф онаст ки сари худ аз ағёр бтмомӣ бипардохт ва аз ёди худ якборагӣ бо ёд ҳақ пардохт , бзбон тФрид гуфт : أнти велеи фии алднёу алохраҳ , дар дунёи марои ирфони ту бас ва дар уқбои ризвони ту бас , он гуҳи таҳқиқи ин даъвиро орзӯӣ марг кард гуфт : « тўФнӣ мусалламан » марги нафаси борзў хост донист ки дар марги ҳаёа аҳл дод ва дайнаст ва аз марги равони покро тамкинаст . Алқии Юсуфи фии алҷбу ҳабси фии алсҷни Флми иқли тўФнӣ мусалламан Флмои теми ?лаи алмалику астқоми ?лаи аламру лақии алохўаҳи сҷдои ?лау лақии абўиаҳи маъааи алии алърш , қоли тўФнӣ мусалламан , феълами анаи алмштоқи кули алоштёқ .

قوله تعالی: «رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ» من حرف تبعیض است، از آن در سخن آورد تا بدانی که اللَّه تعالی است که مالک بر کمال است و در ملک ایمن از زوال است، قیّومی بی گشتن حال است، در ذات و صفات متعال است، ملک الملوک، خداوند همه خداوندان، پادشاه بر همه پادشاهان، پیش از هر زمان و پیش از هر نشان، عظیم المنّ و قدیم الاحسان، دارنده جهان و نوبت ساز جهانیان، هر کس را آن دهد که او را سزد و بر هر کس آن نهد که برتابد، از معدن محنت نقد نعمت پدید آرد و از شب اندوه صبح شادی بر آرد، یکی اندیشه کن درین قصّه یوسف و محنت وی، حزن یعقوب و حرقت وی، حسد برادران و قصد ایشان، حزنی بدان عظیمی، محنتی بدان درازی، حسدی بدان تمامی، بنگر که اللَّه چه نمود از لطف خود بایشان و چه ریخت از نثار رحمت بر سر ایشان، چنانک در شاخ حنظل شفاء درد نهاد و از مغز افعی تریاق زهر ساخت، از چشمه اندوه یعقوب آب شادی روان کرد و از ظلمت حسد برادران نور شفقت پدید آورد، بطبع از یکدیگر نفور گشته بودند که لطفی از حضرت خود در میان ایشان افکند تا دامن الفت ایشان و اهم دوخت و ایشان را از پراکندگی و دشمنی در مجمع دوستی و برادری جمع کرد تا هم یوسف (ع) ایشان را عذر ساخت، گهی با پدر گفت: نزع الشیطان بینی و بین اخوتی، گهی با برادران گفت: لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ، گهی نعمت منعم را شکر گزارد و گفت: و قد احسن بی، چون این همه الطاف کرم دید و نواخت بی نهایت از درگاه احدیّت زبان ثنا و دعا بگشاد گفت: رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ گفته‌اند که ربّ العالمین جلّ جلاله ملک مصر بدو کس داد: به یوسف پیغامبر و فرعون دشمن، فرعون را از روی مذلّت و اهانت داد و یوسف را از روی اعزاز و کرامت، فرعون چون ملک مصر بر وی راست شد از قوّت خود دید، اضافت با خود کرد گفت: ا لیس لی ملک مصر ما علمت لکم من اله غیری، لا جرم ذلیل و خوار گشت و یوسف ملک از حق دید، حول و قوّة خود در میان ندید، گفت: «رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ» لا جرم بعزّتی نهایت و کرامت نبوّت رسید، فرعون که اضافت ملک و نعمت با خود کرد امام اهل قدرت و اعتزال گشت که گفتند: الطّاعة منّا لا من توفیق اللَّه. و یوسف که اضافت با حق کرد امام اهل سنت و جماعت گشت که گفتند: کلّ من عند اللَّه و گفته‌اند آن ملک که یوسف اشارت بدان کرد ملک رضا و وفا است که بهر چه‌ پیش آمد رضا داد و بهر چه روز بلی پذیرفت وفا نمود، کار انبیاء چون کار دیگران نباشد، ملک ایشان نه چون ملک جهانیان بود، ایشان همه جواهر عصمت بودند، پرورده قوت الطاف ربوبیّت بودند، از مشارق دولت نبوت طلوعی کردند، بر سپهر عزّت رسالت تجلّی کردند، بافق درد محبت فرو شدند. و نشان کمال رضا و وفاء یوسف آنست که سرّ خود از اغیار بتمامی بپرداخت و از یاد خود یکبارگی با یاد حق پرداخت، بزبان تفرید گفت: أَنْتَ وَلِیِّی فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ، در دنیا مرا عرفان تو بس و در عقبی رضوان تو بس، آن گه تحقیق این دعوی را آرزوی مرگ کرد گفت: «تَوَفَّنِی مُسْلِماً» مرگ نفس بآرزو خواست دانست که در مرگ حیاة اهل داد و دین است و از مرگ روان پاک را تمکین است. القی یوسف فی الجبّ و حبس فی السّجن فلم یقل توفنی مسلما فلمّا تمّ له الملک و استقام له الامر و لقی الاخوة سجّدا له و لقی ابویه معه علی العرش، قال توفنی مسلما، فعلم انّه المشتاق کلّ الاشتیاق.

Инаст хотимаи қиссаи Юсуф ( ъ ) ва бузургвортар аз ин қисса Эй нест ки раби алъзаҳ дар абтдоء сӯра гуфт : « нҳни нақси алейк أҳсни алқсс » ва дар охир сӯра гуфт : « лақади кони фии қссҳми ибраи лأўлии алأлбоб » дар аввал гуфт некӯтарин қисса ҳоаст ва дар охир гуфт дар ин қиссаи ибратҳо ва пандҳоаст , ҳамаи қиссаҳои пайғомбарон ки баён кард восита дар миён оварад чунонк дар қиссаи Нӯҳ ( ъ ) : «у атли алайҳими нбأи Нӯҳ » ва дар қиссаи иброҳӣм ( ъ ) «у атли алайҳими нбأи إброҳим » ва дар қиссаи писарони одам ( ъ ) «у атли алайҳими нбأи ибнии одам » , чун бқсаҳи Юсуф ( ъ ) расед восита аз миёни бардошти азоФт бо худ кард , баёни ону зикр он гуфт : « нҳни нақси алейк أҳсни алқсс » ва дар охир гуфт « лақади кони фии қссҳми ибраи лأўлии алأлбоб » яъне фӣҳо ибрау ъзаҳи ллмлўки фии басти алъдли комаи басти Юсуфу фии алмни алии алръиаҳу алоҳсони илайҳами комаи феъли Юсуфи анаи лмои малакаами аътқҳми каллаам , ва ман алъбраҳи фии қссҳми лорбоби алтқўии ?фони Юсуфи лмои тарки ҳавоаи рқоаҳи илои аллоҳи мо рқоаҳ , ва ман злки алъбраҳи лоҳли алҳўии фии атбоъи алҳўии ман шудаи алблоءи комрأаҳи алъзизи лмои табаъати ҳавоҳо лақяти мо лақяти ман алзру алФқр , ва ман злки алъбраҳи ллммолики фии ҳифзи ҳарамаи алсодаҳи киўсФи лмои ҳифзи ҳурматаи фии Зулайхои малики малики алъзизу сорти Зулайхои амрأтаҳи ҳлоло ва ман злк алъФў ъанд алқдраи киўсФи ҳайси таҷовузи ани ухувватау минҳои самараи алсбри киъқўби лмои сабри алии мқосоаҳи ҳузнаи зафари иўмои блқоءи Юсуфи илои ғайри злки ман алошороти фии қиссаи Юсуфи алайҳи ассалом .

این است خاتمه قصه یوسف (ع) و بزرگوارتر از این قصه‌ای نیست که ربّ العزّه در ابتداء سوره گفت: «نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیْکَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ» و در آخر سوره گفت: «لَقَدْ کانَ فِی قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِی الْأَلْبابِ» در اوّل گفت نیکوترین قصّه‌ها است و در آخر گفت در این قصّه عبرتها و پندها است، همه قصّه‌های پیغامبران که بیان کرد واسطه در میان آورد چنانک در قصّه نوح (ع): «وَ اتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ» و در قصّه ابراهیم (ع) «وَ اتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ إِبْراهِیمَ» و در قصه پسران آدم (ع) «وَ اتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ ابْنَیْ آدَمَ»، چون بقصه یوسف (ع) رسید واسطه از میان برداشت اضافت با خود کرد، بیان آن و ذکر آن گفت: «نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیْکَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ» و در آخر گفت «لَقَدْ کانَ فِی قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِی الْأَلْبابِ» یعنی فیها عبرة و عظة للملوک فی بسط العدل کما بسط یوسف و فی المن علی الرّعیّة و الاحسان الیهم کما فعل یوسف انّه لمّا ملکهم اعتقهم کلّهم، و من العبرة فی قصصهم لارباب التّقوی فان یوسف لمّا ترک هواه رقاه الی اللَّه ما رقاه، و من ذلک العبرة لاهل الهوی فی اتّباع الهوی من شدّة البلاء کامرأة العزیز لمّا تبعت هواها لقیت ما لقیت من الضرّ و الفقر،و من ذلک العبرة للممالیک فی حفظ حرمة السّادة کیوسف لمّا حفظ حرمته فی زلیخا ملک ملک العزیز و صارت زلیخا امرأته حلالا و من ذلک العفو عند القدرة کیوسف حیث تجاوز عن اخوته و منها ثمرة الصبر کیعقوب لمّا صبر علی مقاساة حزنه ظفر یوما بلقاء یوسف الی غیر ذلک من الاشارات فی قصة یوسف علیه السّلام.