Қавлаи таъолӣ : « имҳўои аллоҳи мо ишоءу исбт » бдонки шоҳи роҳи дайни ҳақ се чизаст : ислому суннату ихлос . Дар ислом хоӣФ бош ва дар суннати раҷӣ ва дар ихлоси муҳиб , ислом аз хавф чора несту суннат бераҷо несту ихлоси ҷузи моя муҳиб нест , хоӣФро гӯйанд май тарс , раҷиро гӯйанд ҳамеи ҷӯй , муҳибро гӯйанд ҳамеи сӯз , то ҳангомӣ ояд ки хоӣФро хитоби ин буд ки ло тхФ матарс ки рӯзи тарс басар омад ,у раҷиро гӯйанд лои тҳзни андӯҳи мадор ки умедат бар омаду дарахти шодии ббромд ,у муҳибро гӯйанд абшр шод бош ки шаби ҳиҷр бпоён раседу субҳи васли баромад , ин ҳар якеро дар олами равиши хеши маҳв ва исботаст , аз дили хоӣФи риё май стрду яқин май наад , бухл май стрди ҷӯад май наад , шара май стрди қаноат май наад , ҳасад май стрди шафқат май наад , бидъат май стрди суннат май наад , Бам май стрди амн май наад . Аз дили раҷии ихтиёр май стрди таслим май наад , тафарруқат май стрди ҷамъ май наад , саргардонии банда май стрди нури сабақ май наад . Аз дили муҳиби русуми инсоният май стрди шавоҳиди ҳақиқат май наад , имҳўи алнъўти алонсониаҳу исбти алнъўти алрбониаҳ , имҳўи шавоҳид каму исбти шоҳида , аз шоҳиди банда май коҳад ва аз шоҳид худ мефазояд то чунонк бовели худ буд бохри ҳам худ бошад .

قوله تعالی: «یَمْحُوا اللَّهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ» بدانک شاه راه دین حق سه چیزست: اسلام و سنّت و اخلاص. در اسلام خائف باش و در سنت راجی و در اخلاص محبّ، اسلام از خوف چاره نیست و سنّت بی رجا نیست و اخلاص جز مایه محبّ نیست، خائف را گویند می‌ترس، راجی را گویند همی‌جوی، محبّ را گویند همی‌سوز، تا هنگامی آید که خائف را خطاب این بود که لا تخف مترس که روز ترس بسر آمد، و راجی را گویند لا تحزن اندوه مدار که امیدت بر آمد و درخت شادی ببرآمد، و محبّ را گویند ابشر شاد باش که شب هجر بپایان رسید و صبح وصل برآمد، این هر یکی را در عالم روش خویش محو و اثباتست، از دل خائف ریا می‌سترد و یقین می‌نهد، بخل می‌سترد جود می‌نهد، شره می‌سترد قناعت می‌نهد، حسد می سترد شفقت می‌نهد، بدعت می‌سترد سنّت می‌نهد، بم می‌سترد امن می‌نهد. از دل راجی اختیار می‌سترد تسلیم می‌نهد، تفرقت می‌سترد جمع می‌نهد، سرگردانی بنده می‌سترد نور سبق می‌نهد. از دل محبّ رسوم انسانیّت می‌سترد شواهد حقیقت می‌نهد، یمحو النّعوت الانسانیّة و یثبت النّعوت الرّبّانیة، یمحو شواهد کم و یثبت شاهده، از شاهد بنده می‌کاهد و از شاهد خود می‌فزاید تا چنانک باوّل خود بود بآخر هم خود باشد.

Пери тариқат азинҷо гуфт : илоҳии ҷалоли иззати ту ҷой ишорат нагузошт , маҳву исботи ту роҳи азоФти бардошт , то гуми гашт , ҳар чаҳ раҳе дар даст дошт , илоҳӣ зон ту мефузуд ва зон раҳе май кост то охир ҳамон монад ки аввал буд рост .

پیر طریقت ازینجا گفت: الهی جلال عزّت تو جای اشارت نگذاشت، محو و اثبات تو راه اضافت برداشت، تا گم گشت، هر چه رهی در دست داشت، الهی زان تو می‌فزود و زان رهی می‌کاست تا آخر همان ماند که اوّل بود راست.

Ва иқоли имҳўи алъорФини бкшФи ҷалолау исбтҳми блтФи ҷамолаи ФбкшФи алҷлоли анхнсти алъқўли Фтоҳту блтФи алҷмоли тарабати алорўоҳи Фортоҳт . Аввали бандаро дар баҳри кашфи ҷалоли бмўҷи даҳшат ғарқ кунад то дар ғалабаи инс аз худ раҳо шавад баҳолӣ ки тани сабр бар нтобаду дил бо ақли напардозаду назари тмиизро напояд , басони мисатони бўодии даҳшати сар дар наад аташону ҳайрони гуҳии гирёну гуҳи хандон , на фароғатӣ ки дили рамида боз ҷӯяд , на мусоидӣ ки бахти хеш бо вай боз гуяд :

و یقال یمحو العارفین بکشف جلاله و یثبتهم بلطف جماله فبکشف الجلال انخنست العقول فطاحت و بلطف الجمال طربت الارواح فارتاحت. اوّل بنده را در بحر کشف جلال بموج دهشت غرق کند تا در غلبه انس از خود رها شود بحالی که تن صبر بر نتابد و دل با عقل نپردازد و نظر تمییز را نپاید، بسان مستان بوادی دهشت سر در نهد عطشان و حیران گهی گریان و گه خندان، نه فراغتی که دل رمیده باز جوید، نه مساعدی که بخت خویش با وی باز گوید:

Ҳаме гуяд бзбони инкисори бнъти аФтқор : илоҳии ин сӯзи мо имрӯз дард омезаст , на тоқати басари бурдан ва на ҷой гурезаст , илоҳии ин чаҳ теғаст ки чунин тезаст , на ҷои ором ва на рӯй парҳезаст , кримои манзили мо чунин давраст ҳамроҳони баргаштанд ки ин кор ғурураст ,гар манзил мо сарвараст ин интизор сураст ва ин меҳнат бар меҳнати нур алӣ нураст , бози баназари лутф дар миёни ҷон банда нигарад аз он скр бо сҳў ояд , орамида алтофи аноят , афрӯхтаи нури мшоҳдт , аз худ бози рустау дунёу охират аз пеши ваии бархеста , бнсими инси зиндау ёдгори азалии дидау шодӣ ҷовдон ёфта , мегуяд илоҳии гоҳ аз ту мегуфтаму гоҳ май ниўшидм , миёни ҷурми худу лутф ту меандешедам , кашидам онч кашидам , ҳамаи нӯши гашт чун овоӣ қабул шунидам .

همی‌گوید بزبان انکسار بنعت افتقار: الهی این سوز ما امروز درد آمیزست، نه طاقت بسر بردن و نه جای گریزست، الهی این چه تیغ است که چنین تیز است، نه جای آرام و نه روی پرهیزست، کریما منزل ما چنین دورست همراهان برگشتند که این کار غرورست، گر منزل ما سرورست این انتظار سورست و این محنت بر محنت نور علی نورست، باز بنظر لطف در میان جان بنده نگرد از آن سکر با صحو آید، آرمیده الطاف عنایت، افروخته نور مشاهدت، از خود باز رسته و دنیا و آخرت از پیش وی برخاسته، بنسیم انس زنده و یادگار ازلی دیده و شادی جاودان یافته، میگوید الهی گاه از تو می‌گفتم و گاه می‌نیوشیدم، میان جرم خود و لطف تو می‌اندیشیدم، کشیدم آنچ کشیدم، همه نوش گشت چون آوای قبول شنیدم.

« أу лами ирўои أнои нأтии алأрзи ннқсҳои ман أтроФҳо » бзбони аҳли ишорат ва бар завқи арбоби маърифати тафсири ин оят дар он хабараст ки Мустафо ( с ) гуфт : « бдлоءи умматии арбъўни рҷлои аснону ъшрўни болшому смониаҳи ъушри болъроқи клмо мот манеҳам воҳиди абдли маконаи охири Фозои ҷоءи аламри қбзўо » .

«أَ وَ لَمْ یَرَوْا أَنَّا نَأْتِی الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها» بزبان اهل اشارت و بر ذوق ارباب معرفت تفسیر این آیت در آن خبرست که مصطفی (ص) گفت: «بدلاء امتی اربعون رجلا اثنان و عشرون بالشام و ثمانیة عشر بالعراق کلما مات منهم واحد ابدل مکانه آخر فاذا جاء الامر قبضوا».

Аслӣ азимаст ин хабар дар улӯми ҳақоиқу тамкини арбоби маориф ва мо шарҳи он дар китоби арбаъӣн муставфӣ гуфтаем , касе ки ин баён хоҳад аз онҷо талаб кунад , «у аллоҳи иҳкми лои мъқби лҳкмаҳ » лои роди лқзоӣаҳу лои ноқизи ломраҳ , худовандӣаст коргузор , рости кор , пок дод , некӯи ниҳод , корҳо пардохтаи бҳкмти худ , бунёдҳо сохтаи бълми худ , ҳукмҳо рондаи бхўости худ , ҳар касеро қисматии рафта ва ҳар якеро бар корӣ дошта , чун май доне ки бар вай эътироз нест ва аз ҳукми вай эъроз нест баҳр чаҳ пеш ояд ризои даҳ ки ҷузи азин рӯй нест , дар роҳи дайни манзилии бузургвортар аз ризо додани бҳкм вай нест ва ёфт каромати қурбатро всилтии тамомтар аз ризо нест .

اصلی عظیم است این خبر در علوم حقایق و تمکین ارباب معارف و ما شرح آن در کتاب اربعین مستوفی‌ گفته‌ایم، کسی که این بیان خواهد از آنجا طلب کند، «وَ اللَّهُ یَحْکُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُکْمِهِ» لا رادّ لقضائه و لا ناقض لامره، خداوندیست کارگزار، راست کار، پاک داد، نیکو نهاد، کارها پرداخته بحکمت خود، بنیادها ساخته بعلم خود، حکمها رانده بخواست خود، هر کسی را قسمتی رفته و هر یکی را بر کاری داشته، چون می‌دانی که بر وی اعتراض نیست و از حکم وی اعراض نیست بهر چه پیش آید رضا ده که جز ازین روی نیست، در راه دین منزلی بزرگوار تر از رضا دادن بحکم وی نیست و یافت کرامت قربت را وسیلتی تمامتر از رضا نیست.

Ҳасани басарии рӯзӣ бар робиъаи ъдўиаҳ дар омад ва он саййидаи асри хеши ақди намози баста буд , гуфт соъатӣ бинишастам бар саҷҷодаи намози вай , нигаҳ кардам дар дидаи рости ваии хорӣ шикаста дидаму қатраҳои хӯн бар рухони вай равон гаштау бсҷдаҳи гоҳи ваии расида , чун аз ақди намози фориғ гашт гуфтам ин чаҳ ҳоласт ? хор дар дидаи шикастау ҷои намози бхўни чашм рангин гашта , гуфт эй ҳасани бъзти он худоӣ ки ин бечораро бъзи ислом азиз кард ки марои азин ҳол хабар нест , эй ҳасани дилами ин соъат бар сифатӣ буд ки агар мумкин шавад ки ҳар меҳнатӣу уқубатӣ ки дар ҳафт табақа дӯзахаст майлии созанд ва дар дидаи ростами кашанд агар дидаи чапам хабар ёбад даст фурӯ кунаму дида аз бен бар кунам .

حسن بصری روزی بر رابعه عدویه در آمد و آن سیّده عصر خویش عقد نماز بسته بود، گفت ساعتی بنشستم بر سجاده نماز وی، نگه کردم در دیده راست وی خاری شکسته دیدم و قطره‌های خون بر رخان وی روان گشته و بسجده گاه وی رسیده، چون از عقد نماز فارغ گشت گفتم این چه حالست؟ خار در دیده شکسته و جای نماز بخون چشم رنگین گشته، گفت ای حسن بعزّت آن خدای که این بیچاره را بعزّ اسلام عزیز کرد که مرا ازین حال خبر نیست، ای حسن دلم این ساعت بر صفتی بود که اگر ممکن شود که هر محنتی و عقوبتی که در هفت طبقه دوزخ است میلی سازند و در دیده راستم کشند اگر دیده چپم خبر یابد دست فرو کنم و دیده از بن بر کنم.

Ва алҳмди ллаҳи раби Алъоламину алъоқбаҳи ллмтқин .

و الحمد للَّه ربّ العالمین و العاقبة للمتّقین.